iEpikaira

Αν ο αγωγός EastMed λειτούργησε ως πρώιμος διπλωματικός μοχλός για να σύρει την Ελλάδα σε μια εξαναγκαστική διαπραγμάτευση θαλασσίων ζωνών, οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών αποκαλύπτουν μια πολύ πιο σκοτεινή, μεθοδική μετάλλαξη της στρατηγικής των «συμμάχων» μας. Η Άγκυρα δεν χρειάζεται πλέον μεγαλεπήβολα ενεργειακά σχέδια. Της αρκεί η ίδια η διαδικασία κατασκευής υποδομών –από ηλεκτρικά καλώδια διασύνδεσης έως καλώδια οπτικών ινών– για να επιβάλει ένα νέο καθεστώς: το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος «υπό συγκατάθεση».

Το iEpikaira έγραφε από τον Δεκέμβριο του 2020: «Μήπως ο τεχνοοικονομικά αμφισβητούμενος EastMed -κατά παλαιότερη δήλωση των Αμερικανών- αποτελεί το κατ' εξοχήν εργαλείο που χρησιμοποιείται για να γίνει η μοιρασιά της ΑΟΖ της Αν. Μεσογείου με τους όρους της Άγκυρας και με ευρωπαϊκή -κυρίως γερμανική- αλλά και αμερικανική υψηλή επιστασία;»

Αποκαλυπτικά στοιχεία του datajournalists.co.uk φέρνουν στο φως μια κρίσιμη «πρόβα τζενεράλε» που προηγήθηκε της θορυβώδους υπόθεσης του γαλλικού ερευνητικού. Στα μέσα Οκτωβρίου 2026, το γερμανικό ερευνητικό πλοίο Kobi Reugg βρέθηκε στην περιοχή της Κάσου για έρευνες πόντισης οπτικής ίνας.

Η γερμανική εταιρεία απέστειλε αρχικά ηλεκτρονικό μήνυμα στην ελληνική υδρογραφική υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού αναφέροντας ότι οι έρευνες θα γίνουν στα… «τουρκικά ύδατα», αποκαλύπτοντας την προεργασία συνεννόησης με την Άγκυρα.

Όταν διορθώθηκε τυπικά το μήνυμα, η Τουρκία έσπευσε να εκδώσει ανακοίνωση ότι οι έρευνες του γερμανικού πλοίου γίνονται με τη «συγκατάθεσή» της, επιτρέποντας τελικά στον πλου να πραγματοποιηθεί εν μέρει υπό την απειλή ή την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.

Αυτή η διακριτική, υπογείως συντονισμένη επιχείρηση δείχνει ότι το Βερολίνο –αθόρυβα, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας– εφάρμοσε πρώτο την τακτική της αναγνώρισης του τουρκικού δικαιώματος «συγκατάθεσης» σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.

Ενώ ο EastMed κατέρρευσε, τα καλώδια αποδείχθηκαν τα «ιδανικά» εργαλεία υπονόμευσης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η πόντιση καλωδίων δεν απαιτεί προηγούμενη οριοθέτηση ΑΟΖ, γεγονός που εκμεταλλεύονται οι Ευρωπαίοι «εταίροι» –για να μην πούμε δήμιοι– ώστε να δημιουργήσουν ένα τεχνητό κενό νομιμότητας, εφαρμόζοντας μια πολιτική «επιτήδειας ουδετερότητας» –όπως ορθά εξηγούν δημοσιεύματα στην «Εστία» και το «Ποντίκι»– και τεχνητής ασάφειας.

Μέσω αυτού του κενού, η Τουρκία κατορθώνει να προβάλλει αξιώσεις ακόμη και δυτικά του 25ου μεσημβρινού (βλ. χάρτη, περισσότερα και εδώ). Όπως φάνηκε και στη γαλλική ρηματική διακοίνωση για τον GSI, το Παρίσι δήλωσε κυνικά ότι «δεν παίρνει θέση σε ζητήματα θαλασσίων ζωνών», αναγνωρίζοντας de facto ως «αμφισβητούμενες» τις ελληνικές περιοχές και νομιμοποιώντας τις τουρκικές διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέχρι την καρδιά του Αιγαίου.

Γιατί όμως οι σύμμαχοι της Ελλάδας θυσιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός κράτους-μέλους της ΕΕ; Η απάντηση βρίσκεται στα τεράστια οικονομικά συμφέροντα που συνδέουν το Βερολίνο και το Παρίσι με την Τουρκία του Ερντογάν και φυσικά και στην υπόγεια στάση και μυστική διπλωματία του Μαξίμου που άνοιξε τον δρόμο ήδη από τα γεγονότα του Oruc Reis (θυμάστε την περιβόητη συνάντηση Καλίν-Σουρανή στο Βερολίνο;).

-Η Γαλλία, πέρα από τις πωλήσεις δισεκατομμυρίων σε εξοπλιστικά προγράμματα στην Ελλάδα, βλέπει την τουρκική αγορά ως εξίσου χρυσοφόρο πεδίο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ισχυρό γαλλικό fund Meridiam, το οποίο δραστηριοποιείται κατασκευαστικά στην Τουρκία (νοσοκομεία σε Γκαζιαντέπ, Προύσα, Άδανα) και ετοιμάζεται να διεκδικήσει την ιδιωτικοποίηση των εμβληματικών γεφυρών του Βοσπόρου σε σύμπραξη με τουρκικούς κολοσσούς όπως η Makyol.

-Η Γερμανία, από την πλευρά της, διατηρεί ιστορικά δεσμούς στρατηγικής και οικονομικής αλληλεξάρτησης με την Άγκυρα, αποτρέποντας οποιαδήποτε ουσιαστική ευρωπαϊκή κύρωση και επιβάλλοντας τη λογική της «συνδιαχείρισης» για να διασφαλίσει τα δικά της συμφέροντα.

Η σύγκλιση της γερμανικής μεθόδευσης (όπως αποκαλύφθηκε με το Kobi Ruegg) και της γαλλικής ουδετερότητας (στο ζήτημα του GSI) δεν είναι τυχαία. Συνθέτουν ένα συντονισμένο ευρωπαϊκό σχέδιο πίεσης υπό αμερικανική υψηλή επιστασία–όπως εξηγήσαμε παλαιότερα. Με πρόσχημα την τεχνική υλοποίηση έργων, η Αθήνα οδηγείται αργά αλλά σταθερά σε μια κατεύθυνση συνδιαχείρισης του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Οι σύμμαχοι δεν λειτουργούν ως προστάτες του Διεθνούς Δικαίου, αλλά ως διαμεσολαβητές μιας «ειρηνικής» διευθέτησης που ικανοποιεί τις τουρκικές ορέξεις, αφήνοντας τα ελληνικά δικαιώματα στα αζήτητα.

Στο πλαίσιο αυτό, η ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη καθίσταται πρωτοφανής και βαρύτατη. Μέσα από ένα πέπλο μυστικής διπλωματίας, επικοινωνιακών υπεκφυγών και ψευδών διαβεβαιώσεων περί «απλών ενημερώσεων», η Αθήνα παρακολουθεί –σιωπηρώς συναινετικά– τους Ευρωπαίους εταίρους να αναγνωρίζουν τις τουρκικές διεκδικήσεις. Αντί για μια σθεναρή προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το Δίκαιο της Θάλασσας, η τακτική των συστηματικών υποχωρήσεων και της απόκρυψης της αλήθειας από τον κυρίαρχο λαό στρώνει ουσιαστικά το χαλί στις ευρωπαϊκές μεθοδεύσεις και αφήνει κερκόπορτες διευκολύνοντας την Άγκυρα να μετατρέψει την Ελλάδα σε υποτελή δορυφόρο. 

Η συνάντηση 3+1 στην Αθήνα και η αμερικανική πίεση στο Ισραήλ για το ενεργειακό deal με Αίγυπτο

Νίκος Μελέτης

Σημαντικές διαστάσεις, πέραν της συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και ΗΠΑ στον ενεργειακό τομέα, προσλαμβάνει η συνάντηση που αναμένεται να έχουν οι υπουργοί Ενέργειας των τεσσάρων χωρών στην Αθήνα, στο περιθώριο του ενεργειακού συνεδρίου. Το ενδιαφέρον των Αμερικανών επικεντρώνεται στο να υποχρεώσουν το Ισραήλ να υλοποιήσει τη μεγάλη συμφωνία που υπέγραψε με το Κάιρο τον Αύγουστο, για τη μεταφορά φυσικού αερίου, συμφωνία ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Αιγύπτου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, μετά από παλινωδίες αρκετών εβδομάδων, ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας, Έλι Κοέν δήλωσε ότι δεν θα κυρώσει τη συμφωνία αυτή, προκαλώντας την πρώτη αντίδραση των Αμερικανών, με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, να ακυρώνει την προγραμματισμένη μετάβαση του στο Ισραήλ, μετά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Έτσι, η ανακοίνωση της πραγματοποίησης της συνάντησης 3+1 σε επίπεδο υπουργών Ενέργειας, με την έλευση στην Αθήνα του Έλι Κοέν (η οποία πάντως δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί δημοσίως από το Τελ Αβίβ), αποκτά άλλη διάσταση. Οι Αμερικανοί αναμένεται να ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ προκειμένου να υλοποιηθεί η συμφωνία, η οποία, πέραν των οικονομικών δεδομένων, έχει γεωπολιτική σημασία.

Στις 7 Αυγούστου, η Αίγυπτος υπέγραψε συμφωνία ύψους 35 δισ. δολαρίων με το Ισραήλ για την παράταση και επέκταση των εισαγωγών φυσικού αερίου από το κοίτασμα Leviathan, καλύπτοντας το αυξανόμενο ενεργειακό έλλειμμα της χώρας. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου απείλησε να ακυρώσει τη συμφωνία λόγω της έντασης μεταξύ των δύο χωρών και των αλληλοκατηγοριών για παραβιάσεις των Συμφωνιών του Καμπ Ντέιβιντ.

Όμως, με τα αιγυπτιακά κοιτάσματα να φθίνουν και τη ζήτηση να αυξάνεται κατακόρυφα, η χώρα εξαρτάται πλέον από τις εισαγωγές για την κάλυψη των εγχώριων αναγκών της. Εκτιμάται ότι μέσα στο 2025 θα δαπανήσει πάνω από 20 δισ. δολάρια για εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και πετρελαϊκών προϊόντων, με περίπου το 60% των συνολικών εισαγωγών αερίου της να προέρχεται από το Ισραήλ.

Για το Κάιρο, η εξάρτηση από το Ισραήλ αποτελεί αναγκαίο «κακό», καθώς ο πληθωρισμός έχει μειώσει δραματικά την αξία της αιγυπτιακής λίρας, καθιστώντας απαγορευτικές τις εισαγωγές LNG και επιτείνοντας τα προβλήματα του ισοζυγίου πληρωμών. Η αγορά ισραηλινού αερίου μέσω αγωγού, σε τιμή σχεδόν μισή από εκείνη του LNG (7,75 δολάρια έναντι 13,50 δολαρίων ανά εκατομμύριο BTU), επιτρέπει στην Αίγυπτο να αποπληρώνει χρέη προς διεθνείς ενεργειακές εταιρείες και να καλύπτει τις μεγάλες εσωτερικές ανάγκες.

Στο Ισραήλ, πέραν του γεγονότος ότι οι εξαγωγές φυσικού αερίου απειλούν να κρατήσουν ψηλά τις τιμές ενέργειας για τους καταναλωτές, η Έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης Πολιτικής Φυσικού Αερίου του Ισραήλ διαπίστωσε ότι τα υπάρχοντα αποθέματα ενδέχεται να μην επαρκούν για να καλύψουν την εγχώρια ζήτηση των επόμενων 25 ετών, εάν συνεχιστεί ο τρέχων ρυθμός εξαγωγών. Αυτό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό, καθώς η ενεργειακή αυτάρκεια του Ισραήλ αποτελεί πλέον κορυφαίο ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Από την άλλη, πάντως, η ακύρωση της συμφωνίας με την Αίγυπτο θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη κρίση τις σχέσεις του Ισραήλ με το Κάιρο, σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη στιγμή, και σε περαιτέρω περιφερειακή απομόνωση. Παράλληλα, θα υπονόμευε τη στρατηγική των ΗΠΑ για μια ευρύτερη εξομάλυνση της κατάστασης στην περιοχή μέσω της δρομολόγησης των επόμενων βημάτων για τη Γάζα. Για τους Αμερικανούς, άλλωστε, αποτελεί μείζον ζήτημα το γεγονός ότι η συμφωνία αυτή εξυπηρετεί και τα συμφέροντα του αμερικανικού πετρελαϊκού «κολοσσού» Chevron.

Στο σχήμα 3+1, πάντως, μετά την απογοητευτική απόφαση των Αμερικανών να εγκαταλείψουν το μεγαλεπήβολο σχέδιο του EastMed, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη δέσμευση για ενίσχυση σχεδίων όπως ο IMEC, αλλά και έργων διασυνδεσιμότητας, όπως ο GSI, που αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και, μελλοντικά, με το Ισραήλ. Οι Αμερικανοί εξακολουθούν να εκφράζουν στήριξη στα έργα διασυνδεσιμότητας, και ειδικά στο συγκεκριμένο έργο, το οποίο, εφόσον υλοποιηθεί, θα συνδέσει το Ισραήλ με την Ευρώπη, γεγονός υψηλού γεωπολιτικού συμβολισμού.

Ωστόσο, δεν πρέπει να υπάρχουν παρεξηγήσεις. Η όποια στήριξη των Αμερικανών στο έργο, παρά την έμμεση πίεση που ασκείται έτσι προς τον ΑΔΜΗΕ και την Κυπριακή ΡΑΕΚ για την εξεύρεση τεχνικής λύσης στις σοβαρές οικονομικές εκκρεμότητες, ούτε μπορεί να δώσει λύση στο ζήτημα αυτό, ούτε όμως και να ξεπεράσει το μείζον θέμα του γεωπολιτικού ρίσκου, που αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίησή του.

Η Τουρκία, με αφορμή τις εργασίες ερευνών για την πόντιση του καλωδίου, βρήκε την ευκαιρία να αμφισβητήσει ευθέως την οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ (βάσει της συμφωνίας με την Αίγυπτο), να αμφισβητήσει την περιοχή αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX της Ελλάδας και να επιβάλει στην πράξη το δόγμα: «Κανένα έργο στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συμμετοχή ή την έγκριση της Τουρκίας».

Είναι σαφές ότι μια εξωγενής παρέμβαση με σκοπό να αρθούν τα εμπόδια αυτά και να συνεχιστεί το έργο, ενδέχεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς μπορεί να επιβληθεί η αναζήτηση «πνεύματος συνεργασίας και συμβιβασμού», κάτι που στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα σήμαινε ότι η πλευρά που αποδέχεται πλήρως και σέβεται το Δίκαιο της Θάλασσας και τη διεθνή νομιμότητα, θα έπρεπε να μετακινηθεί προς την πλευρά που υιοθετεί έναν επικίνδυνο αναθεωρητισμό και επιδιώκει να επιβάλει το δίκαιο του ισχυρού στην Ανατολική Μεσόγειο, ώστε να βρεθεί η… χρυσή τομή.

Επιπλέον, είναι πιθανό μια τέτοια παρέμβαση να οδηγήσει σε διπλωματικούς «πειραματισμούς» που θα αλλοίωναν πλήρως τον πυρήνα της ελληνικής πρότασης για το περιφερειακό φόρουμ, το οποίο, εκτός των άλλων, θα αναζητήσει λύσεις και σε ζητήματα οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, οδηγώντας τελικά σε σχεδιασμό για έναν «πρακτικό» διαμοιρασμό της Ανατολικής Μεσογείου ώστε ένα εξυπηρετηθούν ενεργειακά ή άλλα επενδυτικά σχέδια.

[iEpikaira: Το παρόν βήμα το έχει ξεκαθαρίσει εδώ και αρκετά χρόνια! Τα εξαγγελθέντα -και μη υλοποιημένα- έργα στην Αν. Μεσόγειο έχουν σκοπό τον διαμοιρασμό των θαλασσίων ζωνών σε εφαρμογή του χάρτη Μπάιντεν! Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!]

Πηγή: liberal.gr

-Οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί προχωρούν σε εκμετάλλευση/συνεκμετάλλευση(;), χωρίς προηγούμενη συμφωνία οριοθέτησης.

-Οι ΗΠΑ σιωπηρά αποσύρουν την στήριξη [και] από τον GSI ενώ προωθούν καλώδια οπτικών ινών, στα οποία θα συμμετέχει και η Τουρκία.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στη «Ναυτεμπορική» (15/09/2025) ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ, εμμέσως πλην σαφώς επιβεβαίωσε ότι η Chevron θα προχωρήσει στην εκμετάλλευση -ή συνεκμετάλλευση(;)- υδρογονανθράκων, χωρίς απαραίτητα να υπάρξει προηγούμενη συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Συγκεκριμένα όταν ερωτήθηκε εάν «είναι η αμερικανική κυβέρνηση έτοιμη να υποστηρίξει τις αμερικανικές εταιρείες;» όπως η Chevron, δεδομένου ότι «υπάρχουν πολλές διαφορές, αντιπαραθέσεις και αμφισβητήσεις στα [ελληνικά κυριαρχικά] δικαιώματα στη Μεσόγειο Θάλασσα», ο Ντ. Μπέργκαμ διευκρίνισε ότι «εμείς κινηθήκαμε έξυπνα και μείναμε εκτός της διαπραγμάτευσης. Δεν είναι δική μας δουλειά. Αλλά, όταν πρέπει να εμπλακούμε σε αυτές τις συζητήσεις, το κάνουμε.» Σε παλαιότερα σημειώματά μας από το 2023 (1, 2) γράφαμε ότι κυοφορείται «εταιρική συνεκμετάλλευση» ακόμη και χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση. Και πλέον έχουμε την έμμεση επιβεβαίωση από επίσημα αμερικανικά χείλη (περισσότερα 1 και 2). Ίσως μάλιστα αυτή είναι και η σημαντικότερη είδηση από την επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΕΣ στην Αθήνα. 

Πέραν τούτου όμως, στην ερώτηση εάν «υπάρχει ενδεχόμενο αμερικανικής βοήθειας στην ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ ή Αιγύπτου;», ο Αμερικανός ΥΠΕΣ απάντησε: «Το πλαίσιο τρία συν ένα, στο οποίο αναφερθήκατε, είναι μια πολύ σημαντική στρατηγική. Εκτός από την ηλεκτρική διασύνδεση, υπάρχουν συζητήσεις σήμερα με ορισμένες από τις εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, σχετικά με τις συνδέσεις οπτικών ινών, συμπεριλαμβανομένων όλων αυτών των χωρών, καθώς και της Αιγύπτου και άλλων.» Υπογραμμίζουμε το «και άλλων» για λόγους που θα διαπιστώσετε παρακάτω... 

Η τοποθέτηση/υπεκφυγή, εννοείται ότι σχετίζεται με τα γεγονότα της Κάσου και τις εναγώνιες προσπάθειες Αθήνας-Λευκωσίας να απεμπλακούν από τον GSI παίζοντας το παιχνίδι της εκατέρωθεν αποποίησης ευθυνών. Η μεν Αθήνα διότι απεμπόλησε μείζονα κυριαρχικά δικαιώματα (1, 2, 3) στην Κάσο επιτρέποντας την Τουρκία να έχει λόγο για ότι συμβαίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο. Η δε Λευκωσία με την επαμφοτερίζουσα στάση της, καλλιέργησε κλίμα αβεβαιότητας και έλλειψης κοινής γραμμής εξ αρχής.

Δεν εκπλήσσει επομένως το γεγονός ότι δεν υπήρξε ξεκάθαρη δήλωση στήριξης του GSI από τον Ντ. Μπέργκαμ, ασχέτως του τί διατείνεται το επιτελείο του πρωθυπουργού, το οποίο μάλιστα διέρρευσε την πληροφορία ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ -δήθεν- τασσόταν υπέρ της άποψης ότι η Ελλάδα έχει δίκιο στο θέμα του καλωδίου. Υπενθυμίζουμε ότι ο Τζ. Πάιατ -τότε υφυπουργός Εξωτερικών για τους Ενεργειακούς Πόρους- μας παρουσίασε ως εναλλακτική, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, το οποίο σερβιρίστηκε ως «γλύκισμα» στην «πικρία» του ναυαγίου -με αμερικανική ευθύνη- του εργαλειοποιημένου EastMed. Τώρα με την σειρά του, και ο ΥΠΕΣ των ΗΠΑ, αποσύρει εμμέσως την στήριξη του GSI και μιλάει για καλώδια οπτικών ινών. Επειδή όμως στην λεπτομέρεια κρύβεται... η αλήθεια, αυτό που δεν μας λέει είναι ότι στο εν λόγω δίκτυο καλωδίων οπτικών ινών (βλ. BlueMed), συμμετέχει ήδη και η Τουρκία, με την σιωπηρή συναίνεση Μητσοτάκη, εξ ου και η αναφορά του Ντ. Μπέργκαμ περί συμμετοχής «και άλλων» χωρών... 

1ον. Η Τουρκία είναι κοντά στον στόχο της να αποτρέψει και τα δύο μεγάλα ενεργειακά έργα διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου (EastMed και GSI), αντ' αυτού πέτυχε να συμμετέχει στο μόνο έργο -σσ. καλώδιο οπτικών ινών- που απ' ότι φαίνεται θα προχωρήσει.

2ον. Τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας εξασκούνται σε συγκεκριμένες μείζονος σημασίας περιοχές, υπό την αίρεση ότι η Τουρκία συναινεί. 

3ον. Κανείς -ούτε οι ΗΠΑ, ούτε κανένας άλλος σύμμαχος- δεν πρόκειται να προβεί σε σοβαρές ενέργειες υπεράσπισης των ελληνικών δικαιωμάτων, ακόμη κι αν έχει έννομο συμφέρον. Αυτό οιαδήποτε σοβαρή πολιτική ηγεσία οφείλει να το λάβει σαν δεδομένο.

4ον. Διεθνείς δρώντες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κατάφεραν με την ελληνική ενδοτικότητα, τους στρατηγικούς ομφαλοσκόπους/γεωπολιτικούς υπνοβάτες των Αθηνών, να δρομολογήσουν την υφαρπαγή του εθνικού πλούτου, χωρίς καμία διασφάλιση στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, ενώ το κυβερνητικό στρατόπεδο προσπαθεί να παρουσιάσει αυτήν την -πιθανή αλλά όχι σίγουρη- εξέλιξη ως «στρατηγική επιτυχία». 

Δημήτρης Μηλάκας

Κάποτε, επί της πάλαι ποτέ βρετανικής αυτοκρατορίας, έλεγαν πως η Αγγλία αγκάλιαζε τόσο σφιχτά τους φίλους της που στο τέλος τους έπνιγε.

Αυτό, ειδικά οι «Κύπριοι αδελφοί», δεν θα έπρεπε να το έχουν ξεχάσει. Και θα περίμενε κανείς από την έμπειρη κυπριακή πολιτική ηγεσία να είναι περισσότερο επιφυλακτική στις σχέσεις «στοργής» που αναπτύσσει με τη σημερινή (έστω και σε αποδρομή) αμερικανική αυτοκρατορία.

Αναζητώντας, λοιπόν, την άκρη του νήματος για τη (μη) πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου – Ισραήλ και τη μετατροπή του έργου σε «γεφύρι της Άρτας» βρίσκει κανείς τη βαριά σκιά της Ουάσιγκτον η οποία, με καρότο (το μαστίγιο εξυπακούεται) την παροχή προστασίας, καθοδηγεί τα βήματα της κυπριακής ηγεσίας για την υπονόμευση του μεγάλου «project».

Πριν συνοψίσουμε επιγραμματικά «τα πώς και τα γιατί» αυτής της πονεμένης ιστορίας (του καλωδίου) οφείλουμε να αναγνωρίσουμε τη μαύρη αλήθεια με την οποία ήρθαν αντιμέτωποι οι Κύπριοι οι οποίοι, ας το υπογραμμίσουμε, γνωρίζουν πάρα πολύ καλά ότι στις μέρες μας – όπως και στο παρελθόν – και εισβολές γίνονται και πως ό,τι χάνεις στο πεδίο της μάχης δεν το κερδίζεις στα διπλωματικά τραπέζια.

Κι αυτή η μαύρη αλήθεια είναι πως η Λευκωσία γνωρίζει ότι δεν μπορεί να στηριχτεί για προστασία έναντι της τουρκικής απειλής σε κανέναν. Μιας απειλής η οποία διατυπώνεται με τη μη αναγνώριση του κυπριακού κράτους (και πλήρους μέλους της Ε.Ε.) από την Άγκυρα καθώς και με τις πλόες και πτήσεις τουρκικών πολεμικών και μαχητικών στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η Λευκωσία – όπως και όλος ο κόσμος – γνωρίζει ότι η Αθήνα δεν είναι σε θέση να την προστατέψει όπως επίσης και ότι η συμμετοχή της ως πλήρες μέλος της Ε.Ε. δεν παρέχει την παραμικρή εξασφάλιση των κυπριακών συμφερόντων.

Καμία εμπιστοσύνη (και δικαίως) δεν έχει η Λευκωσία και στο Ισραήλ, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει μόνο ως το μακρύ και βαρύ χέρι της Ουάσιγκτον στην περιοχή. [iEpikaira: Μάλλον το ανάποδο ισχύει...]

Τι άλλο απέμεινε, λοιπόν, στη Λευκωσία από το να αναζητήσει / αποδεχτεί την αμερικανική προστασία; Μια προστασία που συμπεριλαμβάνει τη (σταδιακή) άρση του εμπάργκο πολεμικού υλικού και όπλων από τις αμερικανικές πολεμικές βιομηχανίες και τη δημιουργία μιας μικρής αλλά ουσιαστικής αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας (βάσης) στην Κύπρο. …

Τα συμφέροντα

Η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και το Ισραήλ, λοιπόν, ως ευρωπαϊκό εγχείρημα είναι κάτι που αντανακλαστικά θίγει αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή, υπό την έννοια ότι μπορεί να ανοίξει ο ασκός του (τουρκικού) Αιόλου και να διασαλευτεί η εύρυθμη λειτουργία της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι η Τουρκία εκτός του ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία έχει ξεκαθαρίσει (εμπράκτως) πως τίποτε δεν μπορεί να συμβεί στην ανατολική Μεσόγειο ερήμην της.

Το ίδιο ξεκάθαρο είναι επίσης ότι για την Ουάσιγκτον η Τουρκία δεν είναι «καμένο χαρτί» και πως η προσπάθεια για να παραμείνει αυτή η μεγάλη χώρα σε δυτική τροχιά είναι μείζονος σημασίας και δικαιολογεί θυσίες, ή λογαριασμούς των οποίων το τίμημα (πολιτικό και οικονομικό) θα καταβάλουν άλλοι, όπως για παράδειγμα η Αθήνα και η Λευκωσία που κατάφεραν να γίνουν από δυο χωριά για το… καλώδιο.

Οι εξορύξεις…

Το (αμερικανικό) καρότο που θα υποχρεωθεί να καταπιεί αμάσητο η ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να αποδεχτεί πως ούτε η Ελλάδα ούτε η Κύπρος θα εξελιχθούν σε διαμετακομιστικό ενεργειακό κόμβο (πάνε περίπατο δηλαδή τα μεγαλεπήβολα για τους αγωγούς EastMed καθώς και οι διασυνδέσεις της Κύπρου με καλώδια και αγωγούς) είναι η συμφωνία για εξορύξεις υδρογονανθράκων από αμερικανικές εταιρείες (CHEVRON) νότια της Κρήτης.

Με άλλα λόγια η Ουάσιγκτον έχει δρομολογήσει τη «συνεκμετάλλευση» του πλούτου της περιοχής χωρίς προηγουμένως να διευκρινιστεί σε ποιον ανήκει τι. Ή, κατά μια άλλη ανάγνωση, συνεκμετάλλευση περιοχών της ελληνικής ΑΟΖ που έχει «γκριζάρει» το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Το έργο και τα εμπόδια

Το έργο EuroAsia Interconnector αποτελεί το μεγαλύτερο και βαθύτερο υποβρύχιο καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης (HVDC) παγκοσμίως.

Χρονολόγιο – Κύρια στάδια

-Μάρτιος 2021: Υπογραφή πρώτου Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) από Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα. Το έργο χαρακτηρίζεται από την Ε.Ε. ως Project of Common Interest (PCI).

-Οκτώβριος 2022: Τελετή έναρξης φάσης Κύπρος – Κρήτη, με συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ιανουάριος 2023: Ανακοινώνεται στόχος ολοκλήρωσης της πρώτης φάσης έως το 2026, με ισχύ 1.000 – 2.000 MW.

-Δεκέμβριος 2023: Έναρξη κατασκευής Κύπρος – Κρήτη. Ανάδοχος η Nexans (Γαλλία). Διαχειριστής ο ΑΔΜΗΕ (IPTO). Χρηματοδότηση από την Ε.Ε. μέσω CEF (περίπου 657 εκατ. ευρώ).

-2024: Επανεμφανίζονται προβλήματα: η Κύπρος ζητά διευκρινίσεις για το ποιος θα επωμιστεί το κόστος σε περίπτωση καθυστερήσεων ή γεωπολιτικών κινδύνων.

-Άνοιξη 2025: Έρευνες βυθού (seabed surveys) παγώνουν, λόγω καθυστέρησης πληρωμών από την κυπριακή πλευρά. Η Nexans αποσύρει προσωρινά τα πλοία της. Κόστος παύσης περίπου 20 εκατ. ευρώ.

-Ιούνιος 2025: Το έργο χαρακτηρίζεται «παγωμένο» – πληρωμές συνεχίζονται χωρίς ουσιαστική πρόοδο.

-Σεπτέμβριος 2025: Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) ξεκινά έρευνα για πιθανές παρατυπίες στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Ο ρόλος της Τουρκίας

Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και θεωρεί ότι τα έργα αυτά παρακάμπτουν τα «δικαιώματα» Τουρκοκυπρίων. Με στόχο τη διασφάλιση των συμφερόντων της η Άγκυρα:

- Έχει παγιώσει την αεροναυτική της παρουσία στην ανατολική Μεσόγειο με ερευνητικά και πολεμικά πλοία (π.χ. «Barbaros», «Oruc Reis») στο πλαίσιο διεκδικήσεων για υδρογονάνθρακες.

-Επαναλαμβάνει δηλώσεις αμφισβήτησης της ΑΟΖ Κύπρου.

-Προβάλλει φτηνότερες εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές (μέσω Τουρκίας) υπονομεύοντας γενικότερα επενδύσεις που θα καθιστούσαν την Κύπρο ενεργειακό κέντρο όπως φιλοδοξεί να πράξει η ηλεκτρική διασύνδεση του νησιού με την Κρήτη και το Ισραήλ.

Αν και μέχρι στιγμής η Τουρκία δεν έχει εμποδίσει πρακτικά με πολεμικά πλοία την πόντιση του καλωδίου, η παρουσία της και μόνο καθώς και οι θέσεις που ξεκάθαρα διατυπώνει λειτουργούν αποτρεπτικά στην προώθηση κάθε μακροπρόθεσμης επένδυσης, προσθέτοντας αβεβαιότητα και κόστος.

Πηγή: topontiki.gr

Η Τουρκία εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε ένα νέο γεωπολιτικό ανταγωνισμό: από τη μία το όραμα της «Νέας Τουρκίας» του Ερντογάν, που επιχειρεί να επαναφέρει την περιφερειακή ισχύ με δόγματα όπως η «Γαλάζια Πατρίδα», κι από την άλλη το αφήγημα του «Μεγάλου Ισραήλ» ως ηγεμονική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η αντιπαράθεση αυτή αποκτά έντονη διάσταση στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα συνδέει την ισχύ της με τον έλεγχο της Κύπρου και την πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους, αμφισβητώντας κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η πρόσφατη εξαγγελία της Άγκυρας για αναστολή του εμπορίου με το Ισραήλ, απαγόρευση εισόδου ισραηλινών πλοίων στα τουρκικά λιμάνια και κλείσιμο του εναέριου χώρου της σε ισραηλινά αεροσκάφη αιφνιδίασε αρκετούς παρατηρητές. Ωστόσο, δεν αποτελεί καινούρια κίνηση καθώς παρόμοιες προθέσεις είχαν εκφραστεί στο παρελθόν. Η Τουρκία είχε λάβει αντίστοιχα μέτρα ήδη μήνες πριν, γεγονός που γεννά το ερώτημα γιατί επέλεξε αυτή τη στιγμή να τα επανανακοινώσει.

Εσωτερική κατανάλωση και εξωτερικά μηνύματα

Σύμφωνα με ισραηλινούς αναλυτές, ανακοίνωση, που έγινε από τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν σε έκτακτη συνεδρίαση της τουρκικής Βουλής με αφορμή τον πόλεμο στη Γάζα, απευθυνόταν τόσο στην τουρκική κοινή γνώμη όσο και προς το εξωτερικό. Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση Ερντογάν θέλησε να απαντήσει στους επικριτές της, υπενθυμίζοντας ότι ήδη από τον Μάιο του 2024 είχαν κοπεί εμπορικοί δεσμοί ύψους 9,5 δισ. δολαρίων και είχαν ανασταλεί οι απευθείας πτήσεις.

Η σκιά του Ισραήλ στη Συρία

Σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, η κίνηση αντανακλά τον αυξανόμενο φόβο της Άγκυρας για την ισχυροποίηση του Ισραήλ στη νότια Συρία, εξέλιξη που η Τουρκία θεωρεί απειλή για την εθνική της ασφάλεια. Η πιθανότητα δημιουργίας κουρδικών θυλάκων στα ανατολικά, αλαουιτικού ελέγχου στη δύση και δρούζικης παρουσίας στο νότο αντιμετωπίζεται από την Άγκυρα ως μελλοντικός κίνδυνος για την ίδια της τη συνοχή.

Νέα Τουρκία vs Mεγάλο Ισραήλ

Παρά την αυξανόμενη αντιπαράθεση, τόσο το Ισραήλ όσο και η Τουρκία αποφεύγουν μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση. Ο Ισραηλινος Πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου προβάλλει το όραμα ενός «Μεγάλου Ισραήλ», ενώ ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με οχημα τον νεοθωμανισμός μιλά για την «Νέα Τουρκία» με αναβαθμισμένο ρόλο.

Η «Νέα Τουρκία» αποτελεί την πολιτική και γεωστρατηγική στρατηγική της Τουρκίας υπό την ηγεσία του Ερντογάν. Στοχεύει στην επανάκτηση της περιφερειακής ισχύος της Τουρκίας ως βασικού παίκτη σε Μέση Ανατολή, Μεσόγειο, Βαλκάνια και Μαύρη Θάλασσα. Το όραμα περιλαμβάνει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και του «Στρατηγικής Βάθους», που επιδιώκουν να διορθώσουν «παραλείψεις» του παρελθόντος και να καταστήσουν την Τουρκία ηγεμονική περιφερειακή δύναμη στα πρότυπα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η ιδέα του «Μεγάλου Ισραήλ», την οποία επανέφερε πρόσφατα ο Νετανιάχου, βασίζεται σε ιστορικές και θεολογικές βάσεις που εκτείνονται από τον Νείλο έως τον Ευφράτη, καλύπτοντας περιοχές της σημερινής Αιγύπτου, Λιβάνου, Συρίας, Ιορδανίας και Σαουδικής Αραβίας. Μετά το 1948 και ειδικά μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, το όραμα επανήλθε έντονα με την κατοχή εκτεταμένων εδαφών, που δικαιολογούνται συχνά θρησκευτικά και πολιτικά.

Αντίθεση και γεωπολιτικός ανταγωνισμός

Η «Νέα Τουρκία» και το «Μεγάλο Ισραήλ» ως θεωρίες είναι σε πολλά σημεία ανταγωνιστικές. Η Τουρκία στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» επιδιώκει τον έλεγχο της Κύπρου για να διευρύνει την περιφερειακή της επιρροή και να ελέγξει ζωτικούς ενεργειακούς πόρους στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι διεκδικήσεις της Άγκυρας αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ιδιαίτερα στο θέμα της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και των ενεργειακών πόρων.

Από την άλλη, το Ισραήλ έχει αναπτύξει στενές συνεργασίες με τη νότια, ελληνοκυπριακή πλευρά της Κύπρου, ιδίως στον τομέα της ενέργειας και της ασφάλειας, καθώς η Κύπρος φιλοξενεί σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου και αποτελεί κρίσιμο κόμβο για αγωγούς όπως ο EastMed και το καλώδιο GSI. Το Ισραήλ επιδιώκει να αποκλείσει την Τουρκία και το ψευδοκράτος από την ενεργειακή εξίσωση, ενισχύοντας έτσι τη θέση του στην περιοχή και προωθώντας το όραμα του «Μεγάλου Ισραήλ» ως περιφερειακής δύναμης.

Πηγή: sigmalive.com

Μανώλης Κοττάκης 

Τέλη Μαίου βρέθηκα στην Λευκωσία για να μετάσχω μαζί με τον εξαιρετικό καθηγητή Διεθνών Σχέσεων Αθανάσιο Πλατιά, τον πρώην υπουργό Παιδείας Πρόδρομο Προδρόμου και την πρώην υπουργό Δικαιοσύνης Άννα Κουκίδη-Προκοπίου στην παρουσίαση του βιβλίου του εκδότη Κωστή Χατζηκωστή «Ξυπνάτε, Έλληνες, 88 ηχηρές καμπάνες» (εκδόσεις Γερμανός). Πριν ανεβούμε στο πάνελ ανταλλάξαμε χαιρετισμό με τον παλαιό γνώριμο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και μιλήσαμε δι’ ολίγου με τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό. Σοβαρός άνθρωπος. Είχα πληροφορίες από κυπριακές πηγές ότι η συνάντησή του με τον υπουργό Ενέργειας Θόδωρο Σκυλακάκη για το θέμα του καλωδίου προ μηνών δεν είχε πάει καλά και ότι με την φράση «έχει τελειώσει ο χρόνος μας, ευχαριστώ πολύ» του υπέδειξε την… έξοδο από το γραφείο του.

Είχα πληροφορίες ότι ο ίδιος διαφωνεί οριζοντίως και καθέτως με την πραγματοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης και ότι είχε ενημερώσει αρμοδίως τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πως δεν πρόκειται να το υπογράψει. Στην Αθήνα τότε κυκλοφορούσαν φήμες ότι η Λευκωσία δεν ήθελε το έργο για να προστατέψει συντεχνίες της από την απελευθέρωση της αγοράς και στην Λευκωσία κυκλοφορούσαν φήμες ότι η Κυβέρνηση Μητσοτάκη ήθελε πολύ το έργο επειδή θα το αναλάμβανε μεγάλη εταιρεία με την οποία διατηρεί άριστες σχέσεις. Ο Κεραυνός δεν ασχολήθηκε με τίποτε από όλα αυτά, αλλά μου επιβεβαίωσε την ρητή διαφωνία του και πως δεν επρόκειτο να υπογράψει τίποτε. Είχε ζητήσει, όπως μου ανέφερε, την εκπόνηση ανεξάρτητης μελέτης βιωσιμότητας από δύο διεθνείς οίκους, έναν αμερικανικό και έναν βρεταννικό, και οι δύο του έλεγαν το ίδιο πράγμα: Δεν βγαίνει το έργο. Θεωρώ απίθανο να μην γνώριζε η ελληνική Κυβέρνηση τις διαθέσεις της κυπριακής, η οποία σε πρώτη φάση δεν ήθελε να μετακυλίσει στον καταναλωτή της υπέρογκο κόστος για να αναλάβει ένα μη βιώσιμο έργο μια ελλαδική εταιρεία και σε δεύτερη φάση δεν θα ήθελε να εμπλακεί σε μια αμφίβολη αναμέτρηση γεωπολιτικής ισχύος, την ώρα που επίκειται η έναρξη διαπραγματεύσεων με την Τουρκία για το Κυπριακό.

Εάν οι δύο κυβερνήσεις ήταν μια γροθιά, δεν θα υπήρχε θέμα συζητήσεως. Αλλά ο Πρωθυπουργός εξήγησε επανειλημμένως στον Χριστοδουλίδη ότι είναι μόνος σε αυτό. Προτεραιότητα της ελληνικής Κυβερνήσεως ήταν στο πολύ πρόσφατο παρελθόν η καλλιέργεια των ελληνοτουρκικών σχέσεων μόνον. Το Κυπριακό, στο ράφι. Και ας το επικαλείτο για την στάση της στην Ουκρανία. Θεωρώ απίθανο –επιστρέφω– να μην γνώριζε η Αθήνα τις ενστάσεις της Λευκωσίας, στις πλάτες της οποίας από πέρυσι το καλοκαίρι επιχειρείται να επιρριφθεί το φιάσκο της Κάσου. Ειδικά όταν, ακόμη και την περασμένη Παρασκευή, ο Κωνσταντίνος Φίλης ανέφερε στον ΣΚΑΪ το σενάριο του φιάσκου με την κυπριακή διαφωνία. Και όμως! Παρά το γεγονός ότι η Αθήνα γνώριζε, ο ατρόμητος κύριος Γεραπετρίτης δύο φορές μέσα σε μια εβδομάδα (Open TV, Action 24) απείλησε με «τίμημα» και με «συνέπειες» την Άγκυρα αν εμποδίσει το καλώδιο. Αδιαφορώντας για την δυσαρέσκεια του τελικού αποδέκτη του έργου. Όταν σταματάει η λογική, δεν υπάρχουν προφανείς εξηγήσεις γιατί η Κυβέρνηση άρχισε ένα έργο που στο τέλος του αφήνει πίσω του μια μεγάλη εθνική υποχώρηση: Δεν μπορούμε πλέον να κάνουμε έρευνες στην Κάσο χωρίς άδεια της Τουρκίας.

Ο κύριος Πρωθυπουργός πείστηκε πέρυσι το καλοκαίρι ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του ημέτερου ιταλικού ερευνητικού στην Κάσο από τουρκικά πολεμικά έγινε εν… αγνοία του Ερντογάν(!!!), γι’ αυτό και δεν θέλησε να κλιμακώσει και να προστατέψει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Απάντηση δεν έχουμε γιατί η Κυβέρνηση επιμένει εν γνώσει του αδιεξόδου. Θυμόμαστε ότι το έργο της ηλεκτρικής διασυνδέσεως Ελλάδος και Κύπρου ήταν το χάπι που μας «χρύσωσε» ο πρέσβης Πάυατ για τον γεωπολιτικό μας ρόλο μόλις οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τον αγωγό East Med, αλλά δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε την συνέχεια. Την ετερογονία των σκοπών. Πολύ δε περισσότερο όταν και η Επίτροπος Ενεργείας της ΕΕ που χρηματοδοτεί το έργο συναντήθηκε και… ρώτησε τους Τούρκους για να σφραγίσει την φινλανδοποίησή μας, την, κατά Καραμανλή, «ομηρία» μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν κάτι ήταν δύσκολο να εξηγηθεί με λογικούς όρους, ο Πέτρος Μολυβιάτης είχε επινοήσει την θεωρία της ανοησίας. «Όταν κάτι δεν εξηγείται λογικά, έχει γίνει ανοησία», έλεγε σκασμένος στα γέλια ο αείμνηστος. Καμμιά φορά χρησιμοποιούσε και άλλη λέξη στην θέση της ανοησίας, αλλά δεν κάνει την διαφορά. Η ανοησία είναι ανοησία.

ΥΓ: Τούτων δοθέντων και μετά από την επιθετική δήλωση ενοχλήσεως του Παύλου Μαρινάκη για τις δηλώσεις Κεραυνού, πως «το να μου ζητάτε να απολογηθώ για δηλώσεις αξιωματούχου αδελφού κράτους είναι πέρα από τα όρια» («απολογηθώ»;;;), βγάζει νόημα γιατί δεν παρακολούθησε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τον αγώνα μπάσκετ Ελλάδος-Κύπρου. Είναι μάταιο να τηρούνται τα προσχήματα πλέον. Δυστυχώς.

Πηγή: estianews.gr

Οι παλινωδίες της Λευκωσίας, το μπλόκο της Άγκυρας και το ναυάγιο ενός μεγάλου project

Νίκος Μελέτης

Στις ελληνικές καλένδες κινδυνεύει να οδηγηθεί ένα σημαντικό στρατηγικής σημασίας έργο, η ηλεκτρική διασύνδεση Ευρώπης - Ασίας, μέσω Ισραήλ - Κύπρου - Ελλάδας, (GSI), έπειτα από μήνες παλινωδιών και κυρίως μετά το «απαγορευτικό» που έχει θέσει η Τουρκία για την πραγματοποίηση του έργου από τον Ιούλιο του 2024.

Αργά χθες το απόγευμα, μάλιστα, μια είδηση την οποία αποκάλυψε ο Πρόεδρος της Κύπρου προκάλεσε νέα αναστάτωση, καθώς ο κ. Χριστοδουλίδης, μιλώντας σε δημοσιογράφους, δήλωσε ότι ο Γενικός Εισαγγελέας ενημερώθηκε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ότι, «ύστερα από διάφορες καταγγελίες που έγιναν εδώ και καιρό και έχουν διερευνηθεί αποφάσισε να ανοίξει υπόθεση διερεύνησης για ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα σε σχέση με το συγκεκριμένο έργο». Μια τέτοια εξέλιξη είναι προφανές ότι δίνει άλλη διάσταση στις μέχρι τώρα διεργασίες αλλά και στην προοπτική του έργου.

Νωρίτερα το τελευταίο επεισόδιο, που θέτει πλέον υπό αμφισβήτηση τη συνέχιση του έργου, προκάλεσε ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Μ. Κεραυνός, ο οποίος από την πρώτη στιγμή ήταν αντίθετος στο έργο. Σε δηλώσεις του αμφισβήτησε ακόμη και την οικονομική βιωσιμότητα του έργου, και ουσιαστικά «κατήργησε» τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί μεταξύ των Ρυθμιστικών Αρχών Ελλάδας - Κύπρου, αποκλείοντας την καταβολή των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων. Η δήλωσή του ενισχύει εκείνους τους κύκλους στη Λευκωσία που υπονομεύουν το έργο και κινούνται πέριξ της Ένωσης Ηλεκτροπαραγωγών που έχουν ισχυρά συμφέροντα να μείνει εντός του δικού της ολιγοπωλίου η παραγωγή ενέργειας στην Κύπρο.

Η Αθήνα δηλώνει ότι, εφόσον η Κύπρος δεν ξεκαθαρίσει πλήρως τη θέση της και δεν δεσμευθεί για την ομαλή καταβολή της οφειλής των 25 εκατ. ευρώ, τότε εκ των πραγμάτων το έργο δεν μπορεί να συνεχιστεί. Η ελληνική πλευρά, τόσο το Υπουργείο Εξωτερικών όσο και το Υπουργείο Ενέργειας, τονίζουν ότι από το έργο θα ωφεληθεί πρωτίστως η Κύπρος, καθώς θα αρθεί η ενεργειακή απομόνωσή της και επομένως, χωρίς τη δική της συμμετοχή, το έργο δεν έχει νόημα να συνεχιστεί. Η κυπριακή κυβέρνηση πάντως, χωρίς να αποδοκιμάζει τις δηλώσεις του Μ. Κεραυνού, εμφανίζεται αποστασιοποιημένη, δηλώνοντας ότι επιθυμεί την υλοποίηση του έργου, το οποίο είναι γεωπολιτικής σημασίας, αλλά περιμένει από τον ΑΔΜΗΕ να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις και δεσμεύσεις που έχει αναλάβει. Μια εξ αυτών ήταν η ομαλή και απρόσκοπτη συνέχιση των ερευνών…

Δυστυχώς, η «αρνητική» πορεία του GSI ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024, όταν οι προγραμματισμένες έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume διεκόπησαν από την αποστολή τουρκικών πολεμικών πλοίων, μόλις το ερευνητικό πέρασε εκτός χωρικών υδάτων της Κάσου, εντός της οριοθετημένης Ελληνικής ΑΟΖ, σε περιοχή που επικαλύπτει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Έκτοτε, και μετά την αντιπαράθεση που υπήρξε, οι έρευνες σε αυτή την περιοχή πάγωσαν και δεν έχουν επαναληφθεί 13 μήνες μετά, δημιουργώντας έτσι ένα ιδιότυπο καθεστώς, με την Τουρκία να απειλεί ότι έχει λόγο για έρευνες εντός ελληνικής ΑΟΖ και σε περιοχή ελληνικής αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η περιοχή αυτή ανήκει στην «τουρκική υφαλοκρηπίδα».

Η Τουρκία, με αφορμή το επεισόδιο αυτό, επιχειρεί να επιβάλει το δόγμα ότι «κανένα έργο δεν θα γίνεται στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την άδεια ή τη συναίνεσή της».

Η Αθήνα όλο αυτό το διάστημα δηλώνει ότι οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου - Κρήτης θα γίνουν κανονικά «σύμφωνα με τον προγραμματισμό της εταιρείας», ενώ τις τελευταίες ημέρες υπήρχαν πληροφορίες από διπλωματικές πηγές ότι επίκειται πιθανόν και εντός του Οκτωβρίου η επανάληψη των ερευνών. Ο Γ. Γεραπετρίτης, μάλιστα, δήλωσε ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να εμποδίζει την άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας κι αν το επιχειρήσει θα υποστεί τις συνέπειες.

Σύμφωνα με ελληνικές πηγές, «εάν ξεκαθαρίσει τη στάση της η Κύπρος, τότε θα συνεχίσουμε με τις έρευνες», υπονοώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση το έργο ουσιαστικά μπαίνει στον «πάγο». Η Λευκωσία, από την πλευρά της, απαντά θέτοντας το ερώτημα «γιατί οι έρευνες δεν έγιναν μέχρι τώρα;», παραπέμποντας στο εμπόδιο που είχε ορθώσει η Τουρκία και το οποίο δεν κατόρθωσε να ξεπεράσει η ελληνική πλευρά, παρά τις πολλές προσπάθειες που καταβλήθηκαν στις επαφές του Γ. Γεραπετρίτη με τον Χ. Φιντάν.

Η ελληνική πλευρά, δείχνοντας προς την αμφισημία των δηλώσεων της κυπριακής ηγεσίας, μπορεί να αποφύγει τη δύσκολη επιλογή του να προχωρήσει στη συνέχιση των ερευνών, που θα την φέρουν σε αντιπαράθεση με την Τουρκία και συγχρόνως το ναυάγιο του σχεδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση να μην αποδοθεί στην πραγματική αιτία, την τουρκική στάση, αλλά να καταλογιστεί στη στάση της κυπριακής κυβέρνησης.

Το αποτέλεσμα, πάντως, είναι εξαιρετικά δυσάρεστο, καθώς, εκτός μιας παρέμβασης της ύστατης στιγμής, το σημαντικό αυτό γεωπολιτικό και ενεργειακό έργο θα μπει στο «ράφι», δίπλα στο άλλο μεγάλο ενεργειακό έργο, αυτό του αγωγού φυσικού αερίου EastMed, για το οποίο επίσης είχε θέσει «βέτο» η Άγκυρα. Και έτσι θα υπάρχει ο κίνδυνος διαμόρφωσης ενός ιδιότυπου καθεστώτος στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου έργα, ακόμη και εκείνα που δεν χρειάζονται άδεια από το παράκτιο κράτος στα διεθνή ύδατα εντός της οριοθετημένης ή και της δυνητικής ΑΟΖ της Ελλάδας και της Κύπρου, θα τίθενται ντε φάκτο υπό την έγκριση της Άγκυρας…

Πηγή: liberal.gr

Κουτσουρεμένος και ο νέος χάρτης του ΥΠΕΞ για τα θαλάσσια οικόπεδα στο Αρχιπέλαγος – Υπολογισμοί με 6 μίλια χωρικά ύδατα – Μέχρι τα Δωδεκάνησσα το καλώδιο, παρελθόν η Κύπρος

Υποχωρούμε σε όλα τα επίπεδα. Η Ελλάδα γνωρίζει μια πρωτοφανή υποβάθμιση της θέσεώς της στην διεθνή σκηνή, αλλά το χειρότερο, υφίσταται απώλειες. Εθνικές απώλειες.

Του Ευθ. Π. Πέτρου

Γινόμαστε το τελευταίο διάστημα μάρτυρες μιας ανομολογήτου συρρικνώσεως της εθνικής μας κυριαρχίας. Καθοριστικής σημασίας ήταν η υποχώρηση της Κάσου, όπου επί της ουσίας εγκαταλείψαμε την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασυνδέσεως Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ μόλις η Τουρκία αντέδρασε. Και αυτή δεν είναι παρά μόνον η αρχή.

Αφού την αφήσαμε να «αλωνίζει» σε θάλασσες που είναι δικές μας, η Τουρκία διεκδικεί πλέον και τα νησιά μας, επιβουλευόμενη την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Δραματική προειδοποίηση απευθύνει μέσω της πλατφόρμας «Χ» ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γιάννης Βαληνάκης, ο οποίος τονίζει: «Οι άλλες διεκδικήσεις της Τουρκίας ωχριούν ως πρόβλημα σε σύγκριση με την αμφισβήτηση των νησιών και της εδαφικής μας ακεραιότητας! Αυτήν πρέπει να ακυρώσουμε ως πρώτη μας επιδίωξη!»

Απαριθμεί εν συνεχεία ο Δωδεκανήσιος πολιτικός τις τέσσερεις διεκδικήσεις της Τουρκίας, οι οποίες συνιστούν αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας: «Αποτελεί δυστυχώς τον πυρήνα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και σε αυτήν στηρίζονται οι 4 νέες διεκδικήσεις της του τελευταίου έτους:

-τα αιολικά πάρκα που αποσύρθηκαν από την ανοιχτή θάλασσα περιοριζόμενα εντός των χωρικών υδάτων μας,

-το θαλάσσιο πάρκο στο Ανατολικό. Αιγαίο που συρρικνώνεται και αναβάλλεται συνεχώς,

-η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο (GSI )

-και τέλος η νέα αντιπαράθεση για τη θαλάσσια χωροταξία.

Και στις 4 περιπτώσεις δεν διδαχθήκαμε τίποτα από την έλλειψη στοιχειώδους γεωπολιτικού σχεδιασμού σε σχέση με τον αγωγό EastMed που ναυάγησε.

Ο μόνος “σχεδιασμός” μας περιορίζεται σταθερά στο ότι η έρευνα είναι νόμιμη κατά το διεθνές δίκαιο.

Δεν προβλέπονται δηλαδή οι τουρκικές αντιδράσεις, ούτε καταστρώνονται σχέδια αντιμετώπισής τους -με συνέπεια τον αιφνιδιασμό, “παζάρια” υπό πίεση, και τελικά -προσώρας τουλάχιστον- αρνητικές συνέπειες».

Το τραγικό είναι ότι η ελληνική Κυβέρνηση υποχωρεί κατά κράτος χωρίς να δείχνει ότι αντιλαμβάνεται την σοβαρότητα της καταστάσεως. Αντί να προετοιμάζεται ώστε να αντιμετωπίσει επιτυχώς την επομένη κρίση (που νομοτελειακώς θα ξεσπάσει) και να θέσει φραγμό στα επεκτατικά σχέδια της Τουρκίας προσπαθεί να αποκρύψει την θλιβερή πραγματικότητα τροφοδοτώντας την επικαιρότητα με διάφορα επικοινωνιακά «αφηγήματα», μεταξύ των οποίων και οι ισχυρισμοί της, περί ισχυράς ελληνικής παρουσίας στην διεθνή σκηνή. Στο πλαίσιο αυτό, απλές διπλωματικές επαφές παρουσιάζονται σαν επιτυχίες.

Τονίζει σε άλλη ανάρτησή του ο κ. Βαληνάκης: «Η χώρα μας αεροβατεί με την ψευδαίσθηση περί “ισχυρού διπλωματικού της αποτυπώματος” επειδή ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας οργανώνουμε… συζητήσεις για “Διάλογο, Δημοκρατία και Δημοκρατία”. Το “άσφαιρο” ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου παρουσιάζεται ως “πολλαπλό χαστούκι” στον Ερντογάν κλπ. Γενικότερα, οι ελληνικές αντιδράσεις στον τουρκικό “καλπασμό” περιορίζονται σε απλές επαφές και “Στρατηγικά Συμβούλια”, χωρίς απτά αποτελέσματα: η ολοκλήρωση της οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο έχει πλήρως λησμονηθεί, τον έλεγχο της Λιβύης μοιράζονται η Τουρκία με τη Ρωσία, όλα σχεδόν τα δυτικά εμπάργκο όπλων που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα αίρονται κλπ.»

Κρατάμε την επισήμανση του κ. Βαληνάκη για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, που έχει λησμονηθεί, διότι προσφάτως ανεκοινώθησαν σε διθυραμβικό μάλιστα τόνο οι προθέσεις της αμερικανικής Chevron να αρχίσει έρευνες νοτίως της Κρήτης. Υπάρχουν πληροφορίες συμφώνως προς τις οποίες η αμερικανική εταιρεία δεν ανέλαβε πρωτοβουλία, αλλά κινήθηκε έναντι αδρής αμοιβής, από την ελληνική κυβέρνηση.

Η περιοχή μάλιστα στην οποία θα κινηθεί καλύπτεται από το τουρκο-λιβυκο μνημόνιο, αλλά ευρίσκεται στην πλευρά της λιβυκής δικαιοδοσίας. Ελπίζουν έτσι κάποιοι στην Αθήνα, ότι δεν θα προκληθεί τουρκική αντίδρασις. Φοβούμεθα διότι και πάλι δεν πρόκειται να επιμείνουν. Θα υποχωρήσουν, αν αντιδράσει η Τουρκία, όπως υπεχώρησαν και στην Κάσο. Αποδεχόμενοι και πάλι συρρίκνωση της κυριαρχίας μας. Και θα έχουν χάσει και τα ποσά που πληρώνουν στην Chevron…

Και ενώ στην Ελλάδα εθελοτυφλούμε, η Τουρκία αναβαθμίζει πράγματι την θέση και την επιρροή της. Τις τελευταίες ημέρες η Τουρκία βελτίωσε πολλαπλώς την θέση της. Μπορεί οι συνομιλίες για την Ουκρανία να μην ολοκληρώθηκαν, αλλά μόνον το γεγονός ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν ο επιλεγμένος τόπος διεξαγωγής τους, αναδεικνύει την Τουρκία σε παράγοντα του παγκοσμίου διπλωματικού παιχνιδιού.

Την ίδια στιγμή, ο Ερντογάν ανεγνωρίσθη από τον ίδιο τον Πρόεδρο Τραμπ, ως παράγοντας των εξελίξεων στην Μέση Ανατολή, αφού μετέσχε δια τηλεδιασκέψεως στην συνάντηση για την Συρία στο Ριάντ, κατά την οποία ήρθησαν οι κυρώσεις για την Συρία και ο εκλεκτός της Αγκύρας Πρόεδρος Αλ Σάρα (πρώην τρομοκράτης Αλ Γκολάνι) αποκαταστάθηκε ως διεθνώς αναγνωριζόμενος ηγέτης (και ας ελέγχει το καθεστώς του, μόλις το ένα τρίτο της συριακής επικρατείας).

Αντιθέτως η Ελλάδα βυθίζεται σε γεωπολιτική ανυπαρξία. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν έχει κατορθώσει ακόμη να εξασφαλίσει την πρόσκληση για συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ, για την οποία εκλιπαρεί τους τελευταίους μήνες. Το χειρότερο είναι ότι αυτή η πρόσκλησις θα μπορούσε να οδηγήσει σε χειρότερες περιπέτειες την χώρα.

Σε μια συνάντηση με τον Αμερικανό Πρόεδρο, το πιθανότερο είναι ότι ο Έλληνας Πρωθυπουργός θα γινόταν αποδέκτης «συστάσεων» να αποδεχθεί την συνδιαλλαγή με την Τουρκία. Να δεχθεί δηλαδή περαιτέρω συρρίκνωση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.

Εστία της Κυριακής newsbreak.gr

Η Άγκυρα βλέπει ένα θαλάσσιο σύμφωνο με τη Συρία μετά τον Άσαντ για να επεκτείνει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» – απειλώντας να επανασχεδιάσει τα ενεργειακά σύνορα της Ανατολικής Μεσογείου και να κλιμακώσει τις εντάσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Η δραστηριότητα της Τουρκίας στη Δυτική Ασία έχει πάρει μια ξεχωριστή στροφή τις τελευταίες δύο δεκαετίες, που σε μεγάλο βαθμό ωθήθηκε από τον εντεινόμενο ανταγωνισμό για τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εστίαση της Άγκυρας στις θαλάσσιες οικονομικές ζώνες έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πυλώνα της εξωτερικής της πολιτικής – με γνώμονα την πραγματικότητα ότι η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Τουρκίας στην περιοχή είναι σχετικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλα παράκτια κράτη.

Η Συνθήκη της Λωζάνης, που υπογράφηκε το 1923 μεταξύ της Τουρκίας και των νικητριών δυνάμεων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επαναχάραξε τα σύγχρονα σύνορα της χώρας, αλλά άφησε στην Τουρκία ελάχιστα θαλάσσια δικαιώματα. Κατά συνέπεια, οι διαφωνίες σχετικά με την υφαλοκρηπίδα και τα χωρικά ύδατα στην Ανατολική Μεσόγειο σιγοβράζουν εδώ και δεκαετίες.

Η θέση της Τουρκίας σήμερα στηρίζεται στις δικές της νομικές ερμηνείες, ιδίως όσον αφορά τα όρια της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Έχει απορρίψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982, η οποία περιγράφει τις διαδικασίες οριοθέτησης των θαλασσών, επιλέγοντας αντ’ αυτού διμερείς συμφωνίες για τη διεκδίκηση των αξιώσεών της.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» φτάνει στις συριακές ακτές

Η πτώση της συριακής κυβέρνησης στις 8 Δεκεμβρίου 2024 σηματοδότησε ένα σημαντικό γεωπολιτικό σημείο καμπής στην περιοχή. Η Τουρκική Δημοκρατία κινήθηκε γρήγορα για να εδραιώσει την επιρροή της, ευθυγραμμιζόμενη με τις νέες αρχές στη Δαμασκό.

Στις 24 Δεκεμβρίου, ο υπουργός Μεταφορών της Τουρκίας Αμπντουλκαντίρ Οράλογλου δήλωσε ότι η Άγκυρα προτίθεται να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Συρία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων – δηλώνοντας ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να «αλλάξει ολόκληρη την ισορροπία» στην Ανατολική Μεσόγειο, διευρύνοντας τις ζώνες επιρροής των δύο κρατών στην εξερεύνηση ενέργειας.

Έλληνες αξιωματούχοι κατήγγειλαν γρήγορα την ανακοίνωση, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν έχει καμία νομική δυνατότητα να υπογράφει συμφωνίες με αυτό που θεωρούν ως προσωρινή και μη αναγνωρισμένη συριακή αρχή. Η Αθήνα πλαισίωσε την κίνηση ως άμεση πρόκληση για τη θαλάσσια κυριαρχία της, ιδίως γύρω από την Κρήτη και την Κύπρο.

Μια συμφωνία ΑΟΖ Τουρκίας-Συρίας θα μπορούσε να επεκτείνει τον έλεγχο της Άγκυρας έως και κατά 1.500 τετραγωνικά μίλια και να ενισχύσει σημαντικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» – μια θαλάσσια στρατηγική που επιδιώκει να προβάλει την ισχύ της Τουρκίας σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Η ιδέα αυτή, που διατυπώθηκε αρχικά από τον υποναύαρχο εν αποστρατεία Τζεμ Γκουρντενίζ και αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Τζιχάτ Γιαϊτζί, προβλέπει την κυριαρχία της Τουρκίας σε περίπου 462.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου χώρου. Στο πλαίσιο αυτού του δόγματος, η Άγκυρα αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία επί αρκετών νησιών του Αιγαίου, υπερασπίζεται τα συμφέροντά της στη Μαύρη Θάλασσα και αμφισβητεί τις κυπριακές και ελληνικές διεκδικήσεις στη Μεσόγειο.

Παρά τις μακροχρόνιες φιλοδοξίες της -όπως το σχέδιο αγωγού Τουρκίας-Κατάρ, το οποίο τέθηκε στο περιθώριο από τον ανατραπέντα πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ το 2009-, ο βασικός στόχος της Άγκυρας σήμερα είναι να εδραιώσει τον έλεγχο των θαλάσσιων ζωνών της Συρίας. Αυτές γειτνιάζουν με τις ανήσυχες συριακές ακτές, μια περιοχή στην οποία πρόσφατα σημειώθηκε αναζωπύρωση της βίας και υποτιθέμενη εθνοκάθαρση υπό τη νέα μεταβατική αρχή.

Ενώ ο άμεσος ρόλος της Τουρκίας σε αυτά τα γεγονότα παραμένει ανεπιβεβαίωτος, η ανοιχτή υποστήριξη της Άγκυρας προς τη νέα κυβέρνηση υπογραμμίζει τους γεωπολιτικούς υπολογισμούς της: η διασφάλιση των ακτών είναι απαραίτητη για την προώθηση μιας συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα και τη διασφάλιση της εφαρμογής της.

Η Λιβύη επανεξετάζεται: Η παράλληλη Συρία

Η προσέγγιση της Τουρκίας στη Συρία παρουσιάζει αξιοσημείωτη ομοιότητα με τη στρατηγική της στη Λιβύη. Μετά τη συμφωνία του 2019 με την κυβέρνηση εθνικής συμφωνίας (GNA) με έδρα την Τρίπολη, υπό την ηγεσία του Φαγιέζ αλ-Σαράτζ, η Άγκυρα εξασφάλισε μια νέα ΑΟΖ και το δικαίωμα να διεξάγει ενεργειακές έρευνες σε μεγάλες εκτάσεις της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συμφωνία υπονόμευσε τη διεκδίκηση της Ελλάδας για θαλάσσια σύνορα που βασίζονται στα νησιά της, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης, και συνέβαλε καθοριστικά στην ανακοπή της προόδου του αγωγού EastMed – ένα ισραηλινό-ελληνοκυπριακό-κυπριακό σχέδιο που έχει σχεδιαστεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Η συμφωνία αυτή, που συντάχθηκε εν μέρει από τον Γιαγίτζι, επικυρώθηκε αργότερα από τον ΟΗΕ και εισήγαγε ουσιαστικά την Τουρκία στην καρδιά της ενεργειακής γεωπολιτικής της Μεσογείου. Χρησίμευσε επίσης ως νομική βάση για να αμφισβητήσει η Άγκυρα το έργο EastMed, υποστηρίζοντας ότι ο αγωγός διέσχιζε ύδατα που διεκδικούσε η Τουρκία, δίνοντας στην Άγκυρα το πρόσχημα να το εμποδίσει τόσο διπλωματικά όσο και στρατιωτικά.

Οι σημερινοί ελιγμοί της Άγκυρας στη Συρία φαίνεται να αποτελούν μια προσπάθεια αντιγραφής του λιβυκού μοντέλου. Όπως τονίζεται σε έκθεση του Carnegie Endowment τον Αύγουστο του 2023, η επέμβαση της Τουρκίας στη βόρεια Συρία κατακερμάτισε την περιοχή σε «καντόνια» ευθυγραμμισμένα με τα συμφέροντά της, ενισχύοντας την επιρροή της Τουρκίας στον μελλοντικό πολιτικό και οικονομικό προσανατολισμό της Συρίας.

Το εν λόγω παράκτιο τμήμα είναι ιδιαίτερα στρατηγικό για την Άγκυρα – όχι μόνο ως πύλη για θαλάσσιες συμφωνίες, αλλά και ως δυνητική ζώνη πλούσια σε φυσικούς πόρους. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ το 2010 υπολόγισε τα συνολικά αποθέματα φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο σε περίπου 122 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια, με τη Συρία να διεκδικεί περίπου 40 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια σε πέντε υπεράκτια τεμάχια από το 2019.

Ένα νέο περιφερειακό ρήγμα

Από τη Βόρεια Κύπρο στη Λιβύη και τώρα στη Συρία, η Άγκυρα επεκτείνει σταθερά το θαλάσσιο αποτύπωμά της. Η ενεργειακή της στρατηγική στηρίζεται στη μετατροπή της Τουρκίας σε περιφερειακό κόμβο που θα συνδέει τους πόρους της Ασίας με τις ευρωπαϊκές αγορές. Αλλά αυτό το επεκτατικό δόγμα έχει αυξήσει τις εντάσεις με τις περιφερειακές δυνάμεις.

Η Ελλάδα και η Κύπρος, από καιρό επιφυλακτικές απέναντι στην επέλαση της Τουρκίας, θεωρούν τις κινήσεις αυτές ως παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου – ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία της Άγκυρας για τη Λιβύη το 2019, η οποία ουσιαστικά περιόρισε τις κυπριακές θαλάσσιες διεκδικήσεις. Οποιαδήποτε μελλοντική θαλάσσια συμφωνία Τουρκίας-Συρίας πιθανότατα θα εμβαθύνει αυτή την αντιπαράθεση.

Η Αίγυπτος και το Ισραήλ είναι εξίσου ανήσυχοι. Και οι δύο φοβούνται ότι ο διευρυνόμενος ρόλος της Τουρκίας θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο κοινά ενεργειακά έργα όπως ο EastMed. Στο κράτος κατοχής, δεξαμενές σκέψης όπως το Κέντρο Μπέγκιν-Σαντάτ έχουν ζητήσει μια επίσημη συμμαχία με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, για να «περιορίσουν» τις φιλοδοξίες της Τουρκίας.

Ενώ η διεκδικητικότητα της Άγκυρας της έχει δώσει τακτικά κέρδη, κινδυνεύει επίσης να πυροδοτήσει ευρύτερες συγκρούσεις. Ο αντίπαλος άξονας -που αποτελείται από το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο- έχει ήδη εντείνει τον στρατιωτικό συντονισμό και τη διπλωματική προσέγγιση ως απάντηση.

Ωστόσο, η Άγκυρα μπορεί ακόμη να βρει εταίρους πρόθυμους να συνεργαστούν. Η Ρωσία, για παράδειγμα, βλέπει την Τουρκία ως πιθανή εναλλακτική λύση στην Ουκρανία για τη δρομολόγηση φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και μπορεί να υποστηρίξει τους ελιγμούς της στην Ανατολική Μεσόγειο για να διασφαλίσει τα δικά της συμφέροντα. Το Ιράν, επίσης, θα μπορούσε να ευθυγραμμιστεί με την Άγκυρα, αν αυτό σημαίνει υπονόμευση της επεκτεινόμενης περιφερειακής παρουσίας του Τελ Αβίβ .

Ακόμα, ο παράγοντας ΗΠΑ είναι σημαντικός. Οι στρατηγικές προτεραιότητες της Ουάσινγκτον -ιδιαίτερα όσον αφορά τη Ρωσία και το Ιράν- μπορεί να πιέσουν την Τουρκία να συμβιβαστεί, ακόμη και αν αυτό σημαίνει τον περιορισμό ορισμένων από τις μεσογειακές φιλοδοξίες της.

Ο νέος ρόλος της Συρίας στην εξίσωση της Μεσογείου

Η Συρία μετατρέπεται σε κεντρικό πεδίο μάχης στη διαμάχη για την ενέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη μεταβολή της δυναμικής ισχύος -ιδίως κατά μήκος των ακτών της- να αναδιαμορφώνει την περιφερειακή ισορροπία.

Ενώ η ισραηλινή επέκταση στη νότια Συρία εξακολουθεί να προκαλεί συναγερμό στην Άγκυρα, η εδραίωση της Τουρκίας στο βορρά θεωρείται από το Τελ Αβίβ ως απειλή για τα δικά του περιφερειακά συμφέροντα. Μια θαλάσσια συμφωνία της Τουρκίας με τις νέες αρχές της Συρίας θα οξύνει αυτό το περιφερειακό χάσμα, αυξάνοντας το φάσμα μιας μελλοντικής αντιπαράθεσης.

Το αν το συριακό πεδίο μάχης θα τροφοδοτήσει μια ενδεχόμενη σύγκρουση με γνώμονα την ενέργεια ή θα αποτελέσει πλατφόρμα για ανανεωμένη διπλωματία θα εξαρτηθεί από το πόσο βαθιά θα διαπλεχθεί με τις ανταγωνιστικές φιλοδοξίες των κύριων παραγόντων της περιοχής.

Αυτό που παραμένει βέβαιο είναι ότι το ενεργειακό ζήτημα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αφορά πλέον μόνο τους αγωγούς και τα αποθέματα – αφορά τον έλεγχο, την επιρροή και τη μελλοντική μορφή της ίδιας της περιοχής.

Πηγή: The Cradle απόδοση militaire.gr

Ιωάννης Μάζης: Από τη στιγμή που το Ισραήλ βασίζεται στην Κύπρο και την Ελλάδα ως πνεύμονες στρατηγικής ασφαλείας δεν υπάρχει περίπτωση να μην ολοκληρωθούν τα έργα της ηλεκτρικής διασύνδεσης και του EastMed. Η παρουσία του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και του Νετανιάχου δίπλα μας δίνει αίσθημα ασφάλειας σε Chevron-Exxon για να συνεχίσουν, οι οποίες θέλουν τον άξονα του EastMed για να μεταφέρουν το φυσικό αέριο.

[iEpikaira: Τα βυθοτεμάχια νότια της Κρήτης μπορούν να εξυπηρετηθούν και από αγωγό που θα ξεκινά από την Κρήτη... Όχι απαραίτητα την κυπριακή και ισραηλινή ΑΟΖ όπως ο EastMed...]

Πηγή: geopolitico.gr

Τον Απρίλιο του 2023 εξηγήσαμε γιατί υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες η κατασκευή του EastMed «ουδέποτε υπήρξε «στρατηγική επιλογή» του Ισραήλ, ακόμη και του ίδιου του Νετανιάχου, που είναι ο μόνος που πίεσε για τον αγωγό, ως έργο φυσικής διασύνδεσης του Ισραήλ με τη Δύση» αλλά αντιθέτως εργαλειοποιήθηκε για να γίνει η μοιρασιά των θαλασσίων ζωνών της Αν. Μεσογείου με απώτερο σκοπό την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου. 

Στο ίδιο σχόλιό μας επισημάνθηκε ότι «οι ΗΠΑ ήδη από το 2014 ήταν πρόδηλο ότι δεν είχαν στα σχέδιά τους για την ευρύτερη περιοχή τον αγωγό (1 και 2)... Από τις δημόσιες τοποθετήσεις των Αμερικανών αξιωματούχων -μηδενός εξαιρουμένου, πλην ίσως του π. ΥΠΕΞ Μ. Πομπέο η οποία έγινε για το ισραηλινό ακροατήριο-, πουθενά δεν προκύπτει ότι ο EastMed υπήρξε μέρος των ενεργειακών σχεδιασμών τους. Το non-paper ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα...».

Ειρήσθω εν παρόδω, και ο νυν υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος με παρέμβασή του λίγο μετά το non-paper είχε γράψει (17/01/22) με νόημα ότι: «χωρίς να τοποθετηθεί ούτε ένα μίλι αγωγού, ο EastMed έχει μεταμορφώσει τη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου» και πρόσθεσε ότι ο αγωγός «χρησίμευσε ως καταλύτης για περιφερειακή συνεργασία» αφού «στερέωσε την αναπτυσσόμενη προσέγγιση Ελλάδας και Ισραήλ και έφερε επίσης την Κύπρο και το Ισραήλ πιο κοντά».

Εν συνεχεία, στο προαναφερθέν σχόλιό μας τονίστηκε η δήλωση του Αμερικανού πρώην Ανώτερου Σύμβουλου Ενεργειακής Ασφάλειας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και αρχιτέκτονα του χάρτη Μπάιντεν, Άμος Χόκσταϊν ο οποίος στις 19/01/22 -δυο ημέρες μετά το δημοσίευμα του Ν. Τσάφου- ξεκαθάρισε την αντίθεσή του στον αγωγό δηλώνοντας ότι «ο EastMed ήταν μια ιδέα το 2016. Ο σκεπτικισμός που εξέφρασα δεν ήταν σκεπτικισμός για τη σύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη και την περιφερειακή συνεργασία. Τα ερωτήματα αφορούν κυρίως το υψηλό κόστος και τα logistics και κατά πόσο ήταν εφικτά.» Όλα αυτά συνετέλεσαν στο να μπει στο ψυγείο ο αγωγός. Ταυτόχρονα όμως αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι εξακολουθούν να υποστηρίζουν σθεναρά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (1, 2, 3) με την πόντιση καλωδίου η οποία διακόπηκε από την Τουρκία με τα γεγονότα της Κάσου και την άνευ προηγουμένου ελληνική υποχωρητικότητα (1, 2, 3).

Το ερώτημα που ανακύπτει είναι βέβαια: μήπως το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης αντικατέστησε τον EastMed ως εργαλείο διευθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην περιοχή; Και εξηγούμε...

Τον Μάρτιο του 2025, αφού προηγήθηκε η υπαναχώρηση της Λιβύης στη μέση γραμμή και η εκδήλωση ενδιαφέροντος της Chevron νοτίως της Κρήτης, εν συνεχεία η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποφάσισε εν μια νυκτί να «ορθώσει ανάστημα» και να επανεπιχειρήσει την πόντιση του καλωδίου στην περιοχή της Κάσου. Αυτήν την φορά όμως με την διακριτική παρουσία του γαλλικού πολεμικού ναυτικού και την διαβεβαίωση του Ισραήλ ότι θα πιέσει διπλωματικά τις ΗΠΑ σε περίπτωση που η κατάσταση οξυνθεί. 

Το iEpikaira σχολιάζοντας αυτήν την εξέλιξη έγραψε: «Εάν η κυβέρνηση θέλει όντως να εξασφαλίσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, μπορεί πολύ απλά αύριο να οριοθετήσει ΑΟΖ με την Κύπρο και να επεκτείνει στα 12νμ... Θα το κάνει; Ασφαλώς και όχι. Επομένως, κάτι άλλο «ψήνεται» στην περιοχή... Εφόσον το καλώδιο GSI θα καταλήξει στο Ισραήλ, γιατί η μόνη εμπλοκή του θα αφορά στην πίεση των ΗΠΑ, εάν τα πράγματα εκτραχυνθούν;» και κατέληξε διερωτώμενο, «μήπως η ηλεκτρική διασύνδεση είναι άλλο ένα πυροτέχνημα σαν τον EastMed ο οποίος εξυπηρετούσε ενδεχομένως άλλους σκοπούς;»

Η απάντηση μάλλον δόθηκε παραπάνω. Εν κατακλείδι, θέτουμε και το εξής εύλογο ερώτημα ως επιστέγασμα των προβληματισμών μας: Μήπως εν τέλει η νέα προσπάθεια πόντισης καλωδίου αποτελεί το έναυσμα για μια προσχεδιασμένη ελληνοτουρκική κρίση μικρής κλίμακας -υπό γαλλική επιτήρηση και με πιθανή την πυροσβεστική παρέμβαση των Αμερικανών-, με απώτερο σκοπό τον διαμοιρασμό των θαλασσίων ζωνών; Ή μήπως, ««Ερεθίζουν» την Τουρκία για να την συνετίσει η Ελλάδα»; Μια τέτοια κρίση θα έλυνε το ζήτημα των εσωτερικών προβλημάτων του Ερντογάν, τα οποία βέβαια μπορεί και να αποτελούν αντιπερισπασμό... 

[Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!]

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος διετέλεσε επί σειρά ετών ειδικός σύμβουλος σε θέματα ενέργειας του πρωθυπουργού, κατείχε στο παρελθόν την έδρα James Schlesinger για την Ενέργεια και τη Γεωπολιτική στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών της Ουάσινγκτον (CSIS) ενώ συμμετείχε στην Συμβουλευτική Επιτροπή για το κλίμα της Τράπεζας Εξαγωγών-Εισαγωγών των Ηνωμένων Πολιτειών (EXIM). Διορίστηκε λίγες εβδομάδες μετά την συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη τον Μάιο του 2022 με τον Τζο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο (1, 2, 3, 4) και διατηρούσε στενές επαφές με το δεξί χέρι του Μπάιντεν σε θέματα ενέργειας τον, αρχιτέκτονα του χάρτη Μπάιντεν και ιθύνων νου του non-paper για τον EastMed (1, 2, 3, 4, 5, 6), τον Άμος Χόκσταϊν. 

Ο Ν. Τσάφος ήταν αυτός που εργάστηκε για να ανοίξει τον δρόμο για την αμερικανική μεσολάβηση -όπως αποκάλυψε ο Μανώλης Κοττάκης- με σκοπό τον διαμοιρασμό των θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας-Τουρκίας-Κύπρου, συστήνοντας μια διεθνή εταιρεία για την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της ευρύτερης περιοχής (1 και 2). Αυτό βέβαια ήταν το σχέδιο Μπάιντεν το οποίο δεν ολοκληρώθηκε, αλλά υπάρχει ένα σοβαρό ενδεχόμενο ο πρόεδρος Τραμπ να το επαναφέρει στο τραπέζι. 

Ο Νίκος Τσάφος από το 2022 είχε εμμέσως ταχθεί υπέρ των προβλέψεων του γνωστού χάρτη Μπάιντεν:

- Υποστήριζε ότι «είναι δύσκολο να ενισχυθούν άμεσα οι προμήθειες από την Ανατολική Μεσόγειο» και ότι «ο μόνος τρόπος για να φθάσουν στην Ευρώπη είναι μέσω των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Αίγυπτο» όπως προβλέπεται στους σχεδιασμούς του χάρτη Μπάιντεν.

- Ήταν αντίθετος με τον EastMed -ήδη από το 2019-, ο οποίος είχε απαλειφθεί από τον χάρτη Μπάιντεν.

- Ήταν υπέρμαχος της διοχέτευσης του φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα Κύπρου-Ισραήλ προς την Τουρκία, δηλώνοντας ότι «η πρόταση για αγωγό προς την Τουρκία φαίνεται πιο ελκυστική τώρα απ’ ό,τι στο παρελθόν», κάτι το οποίο αποτυπώνεται ξεκάθαρα στον χάρτη Μπάιντεν. 

Σε παλαιότερα σημειώματα του iEpikaira -που αξίζει να μελετηθούν (1 και 2)- αναφέρθηκε ότι η Noble η οποία έχει πλέον εξαγοραστεί από την Chevron, φαίνεται να διατηρεί ισχυρές προσβάσεις στην αμερικανική γραφειοκρατία, ενώ στο παρελθόν είχε και έμμεσες επαγγελματικές σχέσεις με τον πρώην Ανώτερο Σύμβουλο Ενεργειακής Ασφάλειας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Άμος Χόκσταϊν. 

Η Noble -πλέον Chevron- λοιπόν, δεν αποκλείεται να είναι αυτή που πίεζε παρασκηνιακά εδώ και χρόνια το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τον αγωγό προς την Τουρκία έναντι του EastMed, κάτι για το οποίο και ο Νίκος Τσάφος τάχθηκε ανοικτά υπερ. Η κατασκευή του αγωγού προς την Τουρκία όμως προωθήθηκε υπό την αίρεση ότι θα προηγηθεί η λύση του Κυπριακού. Εξού και οι διαχρονικές αμερικανικές πιέσεις για το Κυπριακό (το παρόν βήμα εδώ και χρόνια επισημαίνει ότι η κυοφορούμενη πρόταση λύσης θα γίνει με όχημα τα ενεργειακά [1, 2 και 3] και ενδέχεται να συμπεριλαμβάνει και τον αγωγό προς την Τουρκία).

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω οφείλει να ερμηνευτεί η δήλωση του Ν. Τσάφου κατά τη διάρκεια του 6ου Power and Gas Forum (27 και 28/03/25) ο οποίος υποστήριξε ότι η παρουσία της Chevron σημαίνει «πατάς παραπάνω το πετάλι» προς αξιοποίηση των ευκαιριών αλλά και των ωφελειών που προκύπτουν από την δραστηριότητα δύο αμερικανικών κολοσσών στα ύδατα της χώρας, μαζί με την Exxon Mobil. 

Διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές και λαμβάνοντας υπόψη παλαιότερες τοποθετήσεις του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε είναι ότι: «Το ενδιαφέρον της Chevron είναι το προοίμιο διαμοιρασμού των θαλασσίων ζωνών», με οδοδείκτη τον εκτρωματικό χάρτη Μπάιντεν, ο οποίος υποθέτουμε ότι είναι ακόμα κρεμασμένος στον τοίχο του Λευκού Οίκου, δεδομένου ότι δημοσιοποιήθηκε επί προεδρίας Τραμπ, παρότι σχεδιάστηκε επί Ομπάμα με αντιπρόεδρο τον Μπάιντεν.

Το άρθρο του mcclatchydc.com, στο οποίο αποδεσμεύτηκε για πρώτη φορά ο χάρτης Μπάιντεν (05/06/2019), αναφέρει με νόημα: «o οδικός χάρτης για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε έναν πραγματικό χάρτη που κρέμεται στον Λευκό Οίκο και παρουσιάζει σταθμούς παραγωγής ενέργειας, τερματικούς σταθμούς αερίου και άλλα φιλόδοξα έργα αγωγών»! Το παρόν βήμα από το 2022 έχει εξηγήσει ότι ο χάρτης Μπάιντεν από κοινού με τις λεγόμενες «συμφωνίες του Αβραάμ», συναποτελούν ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό των ΗΠΑ για την Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. 

Στις 23/01/25 το iEpikaira σχολίαζε: «Δεν θα μας κάνει καθόλου εντύπωση εάν οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί λάβουν το πράσινο φως με διαδικασίες «fast track» για να εξορύξουν εντός της ελληνικής επικράτειας, μετά το πρόσταγμα «drill, baby, drill» του Τραμπ...». Τελικά κ. Τσάφο ποιός «πατάει το γκάζι» στις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες; Μήπως κάπως έτσι ανοίγει ο δρόμος για την «Πρόταση Τραμπ για τα ελληνοτουρκικά»(;) 

[Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ αλλά και ΕΔΩ!]