iEpikaira

Ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας δεν είναι η συμμετοχή της στο SAFE και η εξασφάλιση πωλήσεων οπλικών συστημάτων τουρκικής κατασκευής, αλλά να κατορθώσει να καθίσει στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την άμυνα και ασφάλεια της Ε.Ε.

Σάββας Καλεντερίδης

Ο νέος επιχειρησιακός σχεδιασμός του ΝΑΤΟ, με την ίδρυση της Ναυτικής Διοίκησης στα Στενά του Βοσπόρου και του Στρατηγείου με το πολυεθνικό σώμα στρατού στα Αδανα, αναθέτει στην Τουρκία την ευθύνη επιτήρησης και συντονισμού των επιχειρήσεων στον Εύξεινο Πόντο, στον Νότιο Καύκασο και στην ανατολική Μεσόγειο.

Αυτό, σε συνδυασμό με το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεων και την εκπεφρασμένη πολιτική βούληση για τη διάθεση στρατευμάτων για νατοϊκές αποστολές, μετατρέπει την Τουρκία από περιφερειακό σε κεντρικό κράτος-μέλος της Συμμαχίας και ενισχύει την ήδη ισχυρή θέση της στους μηχανισμούς του ΝΑΤΟ.

Το ίδιο διάστημα που συμβαίνουν αυτά, οι ΗΠΑ θέτουν σε εφαρμογή το σχέδιο μείωσης της εμπλοκής τους στην άμυνα της Ευρώπης, μεταφέροντας τις ευθύνες στα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη. Πρώτο πρακτικό βήμα είναι το γεγονός ότι η Ευρώπη επωμίζεται το κύριο βάρος της χρηματοδότησης του πολέμου και της οικονομικής στήριξης της Ουκρανίας. Η απόφαση των ΗΠΑ να μειώσουν την παρουσία και τη συμβολή τους στην άμυνα της Ευρώπης σηματοδοτεί μια δραματική αλλαγή, που υποχρεώνει τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες τους και να προχωρήσουν σε πρωτοφανή εξοπλιστικά προγράμματα.

Σε όλη αυτήν τη διαδικασία η Τουρκία διεκδικεί ρόλο που θα την κατατάσσει ανάμεσα στους πρωταγωνιστές στο ευρωπαϊκό σκέλος του ΝΑΤΟ. Ομως, ο βασικός στόχος της δεν περιορίζεται σε αυτό. Ο στόχος της είναι να καθίσει στο τραπέζι της λήψεως αποφάσεων που σχετίζονται με την υπό οικοδόμηση νέα αρχιτεκτονική άμυνα και ασφάλεια της Ε.Ε. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι ο Ερντογάν αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος των δηλώσεων που έκανε πριν από την είσοδό του στην αίθουσα του Συμβουλίου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο θέμα αυτό. Απευθυνόμενος στους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ, ο πρόεδρος Ερντογάν επισήμανε τον στόχο της Τουρκίας, που είναι η συμμετοχή της στα αμυντικά σχέδια της Ε.Ε.

Μάλιστα, τονίζοντας το μέγεθος των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, είπε ότι «ως η χώρα με τον μεγαλύτερο χερσαίο στρατό στην Ευρώπη, προσπαθούμε να διαθέσουμε τις δυνατότητές μας στη Συμμαχία όταν χρειαστεί». Επίσης, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε στη διαδικασία εξέλιξης της Συμμαχίας ως εξής: «Θα ήθελα να επιστήσω ιδιαίτερη προσοχή σε αυτά τα δύο σημεία προκειμένου να επιτύχουμε τον στόχο 3.0 του ΝΑΤΟ το συντομότερο δυνατό. Πρώτον, η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην άρση των περιορισμών στην αμυντική συνεργασία μεταξύ των συμμάχων, ιδίως στην αμυντική βιομηχανία.

Χαιρετίζω το γεγονός ότι αυτό το μήνυμα τονίστηκε τόσο από αξιωματούχους της βιομηχανίας όσο και από κυβερνητικούς αξιωματούχους στο φόρουμ της αμυντικής βιομηχανίας. Δεύτερον, ως Ευρωπαίοι σύμμαχοι, αναλαμβάνοντας παράλληλα μεγαλύτερη ευθύνη στην ηπειρωτική άμυνα, πρέπει επίσης να αποφεύγουμε μέτρα που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την ακεραιότητα της Συμμαχίας και των διατλαντικών σχέσεων. Εδώ, θα ήθελα ειδικότερα να απευθυνθώ στους συμμάχους μας που είναι μέλη της Ε.Ε. Το μέγιστο όφελος στις προσπάθειες ασφαλείας της Ενωσης μπορεί να επιτευχθεί μόνο αποφεύγοντας την περιττή επικάλυψη με το ΝΑΤΟ.

Σπατάλη περιορισμένων πόρων

Ενώ ένα μοντέλο συνεργασίας που υπαγορεύεται από τη λογική είναι εφικτό, ο αποκλεισμός συμμάχων που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. θα οδηγήσει σε σπατάλη περιορισμένων πόρων και σε μια τεχνητή διαίρεση στην Ευρώπη που δεν επιθυμούμε καθόλου. Είναι επίσης σαφές ότι αυτή η στάση δεν εξυπηρετεί την υποδομή της διατλαντικής αμυντικής βιομηχανίας που επεσήμανε ο γ.γ.». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας δεν είναι η συμμετοχή της στο SAFE και η εξασφάλιση πωλήσεων οπλικών συστημάτων τουρκικής κατασκευής. Αυτό είναι το έλασσον. Το μείζον είναι να κατορθώσει η Τουρκία να καθίσει στο τραπέζι που λαμβάνονται οι αποφάσεις για την άμυνα και ασφάλεια της Ε.Ε.

Η Τουρκία αντιμετώπισε με μεγάλο προβληματισμό την άμεση ανταπόκριση τεσσάρων κρατών-μελών της Ε.Ε. στην έκκληση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας για αμυντική συνδρομή, ενεργοποιώντας ατύπως το Αρθρο 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση, που αφορά τη θέσπιση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Αμυνας, το οποίο, με βάση την παράγραφο 7, είναι η θεμελιώδης ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ε.Ε: εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση, υποχρεώνει τις υπόλοιπες χώρες να του παράσχουν κάθε δυνατή βοήθεια και συνδρομή.

Η Τουρκία το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε να δει είναι την Ε.Ε. να αναπτύσσει τη δική της άμυνα και ασφάλεια και, σε περίπτωση που κινηθεί κατά της Ελλάδας, να δει απέναντί της τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., τα οποία έσπευσαν να συνδράμουν την Ελλάδα. Αυτό το στρατηγικό πλεονέκτημα που έχουν αποκτήσει η Κύπρος και η Ελλάδα, με τη συμμετοχή στην Ε.Ε., προσπαθεί να εξουδετερώσει η Τουρκία, θέτοντάς το ως στρατηγικό στόχο. Αυτός είναι ένας μεγάλος κίνδυνος για τη Λευκωσία και την Αθήνα, και για να τον αποτρέψουμε, θέλει σκληρή δουλειά.

Πηγή: dimokratia.gr

«Θα είμαστε ο Φύλακας των Στενών», δηλώνει ο Αμερικανός πρόεδρος — «Θα συναντήσει ισχυρή αντίσταση», απαντά άμεσα η Τεχεράνη

Μια νέα, εξαιρετικά σοβαρή εστία έντασης ανοίγει ξανά στη Μέση Ανατολή μετά την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την άμεση ενεργοποίηση ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, κατέστησε σαφές ότι η Ουάσινγκτον αναλαμβάνει πλέον τον ρόλο του απόλυτου εγγυητή της ασφάλειας στον στρατηγικό αυτό θαλάσσιο διάδρομο, διεκδικώντας μάλιστα και οικονομικά ανταλλάγματα από τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Συγκεκριμένα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε: «Το Στενό του Ορμούζ είναι ΑΝΟΙΧΤΟ και θα παραμείνει ΑΝΟΙΧΤΟ, με ή χωρίς το Ιράν. Επαναφέρουμε τον “ΙΡΑΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ”, ο οποίος ονομάζεται έτσι επειδή εμποδίζει μόνο τα πλοία ή τους πελάτες του Ιράν να εισέρχονται ή να εξέρχονται. Όλες οι άλλες χώρες θα έχουν δίκαιη και ελεύθερη πρόσβαση στο Στενό. Οι ΗΠΑ θα είναι, από εδώ και στο εξής, γνωστές ως “Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ”».

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να καλύψει το κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ, επιβάλλοντας ένα πρωτοφανές τέλος προστασίας: «Ως τέτοιες, και για λόγους ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, θα αποζημιώνονται, με ποσοστό 20% επί όλων των μεταφερόμενων φορτίων, για κάθε κόστος που είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση του καθήκοντος της παροχής ασφάλειας και προστασίας σε αυτό το ιδιαίτερα ασταθές τμήμα του κόσμου. Η διαδικασία και η οργάνωση θα ξεκινήσουν αμέσως».

Σε παλαιότερη τοποθέτησή του, μάλιστα, είχε συμπληρώσει πως οι ΗΠΑ θα λειτουργήσουν ως «φύλακες-άγγελοι» της περιοχής, αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο των Στενών.

Η οργισμένη απάντηση της Τεχεράνης

Η αντίδραση του Ιράν υπήρξε άμεση, απορρίπτοντας οποιαδήποτε προσπάθεια των ΗΠΑ να αμφισβητήσουν την κυριαρχία του στην περιοχή. Το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης έσπευσε να χαρακτηρίσει τα Στενά ως «δικό μας έδαφος», ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να επιτραπεί καμία «παράνομη παρέμβαση».

Σε επίσημο ανακοινωθέν που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, υπογραμμίζεται: «Οποιαδήποτε προσπάθεια των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ να κάνουν διευθετήσεις για τη διέλευση μέσω του στενού, εκτός των διαδρομών που έχει ορίσει η Τεχεράνη και χωρίς συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν, θα συναντήσει ισχυρή αντίσταση».

Πηγή: dimokratia.gr

Edited by iEpikaira*

[Σημ.: Η ανάλυση παρατίθεται παρακάτω και στα ελληνικά.]

Executive Summary

Direct US strikes against Iranian military targets, alongside Iranian retaliatory actions against Gulf states, have severely constrained Tehran's strategic options and heightened the risk of regional conflagration, especially around the Strait of Hormuz. Concurrently, in Eastern Europe, Ukraine's effective asymmetric tactics continue to degrade Russia's military and energy infrastructure, underscoring the operational impact of sustained Western military and diplomatic support.

Beyond these active theaters, key US allies confront internal economic pressures and external diplomatic friction, which could diminish their capacity for collective security contributions. Japan faces rising government borrowing costs, while the United Kingdom's economic output is constrained by internal inefficiencies. Spain, in turn, faces direct trade threats from the United States over NATO spending and its position on Iran, indicating potential alliance friction. Against this backdrop, India solidifies its long-term strategic position through substantial investments in advanced technologies like AI, signaling enhanced technological autonomy and economic resilience.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛΑΚΑΣ

Υπάρχουν περίοδοι στην Ιστορία κατά τις οποίες οι εξελίξεις ακολουθούν μια σχετικά προβλέψιμη πορεία. Και υπάρχουν «στιγμές» όπου αλλάζουν ταυτόχρονα σχεδόν όλα: οι ισορροπίες ισχύος, η τεχνολογία, η οικονομία, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα κράτη. Όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε ήδη σε μία από αυτές τις περιόδους.

Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια:

-Η τεχνητή νοημοσύνη (με ταχύτητα φωτός) εξελίσσεται από τεχνολογικό εργαλείο σε παράγοντα οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.

-Η Ευρώπη εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο της «ήπιας δύναμης» και αναγκάζεται να επενδύσει στην άμυνα, στη βιομηχανία και στην τεχνολογική της αυτονομία.

-Οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταφέρουν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της στρατηγικής τους προσοχής στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

-Το Πεκίνο επιδιώκει να μετατρέψει την οικονομική του ισχύ σε παγκόσμια πολιτική επιρροή.

-Η Μέση Ανατολή ανασυντάσσεται μέσα από νέες συμμαχίες και συγκρούσεις

-Η ανατολική Μεσόγειος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την ενέργεια, τις θαλάσσιες μεταφορές και την ασφάλεια.

Την ίδια στιγμή, η κλιματική κρίση παύει να αποτελεί αποκλειστικά περιβαλλοντικό ζήτημα καθώς οι συνέπειές της επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή, τη διαχείριση του νερού, τις μεταναστευτικές ροές, την ενεργειακή ασφάλεια, ακόμη και την επιχειρησιακή λειτουργία των ενόπλων δυνάμεων. Παράλληλα, το δημογραφικό εξελίσσεται σε έναν αθόρυβο αλλά αμείλικτο αντίπαλο για πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες, ανάμεσά τους και η ελληνική.

 

Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις, από μόνη της, θα αρκούσε για να απασχολεί επί χρόνια μια κυβέρνηση και για την αντιμετώπισή τους θα απαιτούνταν στρατηγικοί σχεδιασμοί και υιοθέτηση πολιτικών που η υλοποίησή τους υπερβαίνει κατά πολύ μια κυβερνητική θητεία.

Το νέο τοπίο

Το γεγονός ότι όλες αυτές οι εξελίξεις συμβαίνουν ταυτόχρονα υποδηλώνει ότι ζούμε μια περίοδο κατακλυσμιαίων αλλαγών, των οποίων τις συνέπειες είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε.

Δεν πρόκειται, προφανώς, για μία ακόμη κρίση που θα περάσει ούτε για μια πρόσκαιρη αναστάτωση της διεθνούς πολιτικής. Πρόκειται για μια μετάβαση από έναν κόσμο που γνωρίζαμε σε έναν κόσμο που ακόμη διαμορφώνεται.

Σε τέτοιες ιστορικές μεταβάσεις, τα κράτη που προετοιμάζονται εγκαίρως αποκτούν πλεονεκτήματα που διαρκούν για δεκαετίες. Εκείνα που καθυστερούν αναγκάζονται αργότερα να προσαρμόζονται στις αποφάσεις των άλλων.

Το παράδοξο με την Ελλάδα είναι ότι δεν παρακολουθεί αυτήν τη μετάβαση από «μακριά», βρίσκεται στο κέντρο της. Είναι κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ σε μια περίοδο όπου και οι δύο οργανισμοί επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους. Βρίσκεται στην πιο ασταθή γειτονιά της Ευρώπης, δίπλα σε μια Τουρκία που, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις των διμερών σχέσεων, διεκδικεί εδώ και χρόνια μια σταθερή στρατηγική ενίσχυσης της γεωπολιτικής της επιρροής σε βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Οι προκλήσεις

Η Ελλάδα, ταυτόχρονα, καλείται να αντιμετωπίσει το μεγαλύτερο δημογραφικό πρόβλημα της μεταπολεμικής ιστορίας της, να μετασχηματίσει το παραγωγικό της μοντέλο, και να προσαρμοστεί σε μια εποχή όπου το συγκριτικό πλεονέκτημα των οικονομιών δεν θα είναι το φθηνό εργατικό δυναμικό, αλλά η ταχύτητα με την οποία μετατρέπουν τη γνώση και την τεχνητή νοημοσύνη σε παραγωγική ισχύ.

Από αυτήν την οπτική γωνία βάσιμα μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα εισέρχεται ίσως στη σημαντικότερη δεκαετία μετά τη Μεταπολίτευση. Και θα περίμενε κανείς ότι τα ζητήματα / προβλήματα που μόλις συνοψίσαμε θα αποτελούσαν κεντρικά ζητήματα της πολιτικής συζήτησης / αντιπαράθεσης ειδικά στην τρέχουσα, παρατεταμένη όπως όλα δείχνουν, προεκλογική περίοδο. Κι όμως, αυτό που ακούμε είναι απλώς ένας επικοινωνιακός θόρυβος.

Η μπάλα στην εξέδρα…

Η κυβέρνηση επιχειρεί να φρενάρει τη φθορά της και υπερασπίζεται το έργο της. Η κατακερματισμένη αντιπολίτευση αναζητά δρόμο και (εκλογικό ή μετεκλογικό) σχήμα που θα τη φέρει στην εξουσία. Και ως εκ τούτου η καθημερινή πολιτική αντιπαράθεση εξελίσσεται με γενικεύσεις και περιστρέφεται γύρω από τα τρέχοντα. Την ακρίβεια, την εγκληματικότητα, την αποτελεσματικότητα του κράτους, τις δημοσκοπήσεις, τα ποσοστά των κομμάτων, τις επόμενες συνεργασίες, τους ανασχηματισμούς και τις επόμενες εκλογές.

Όλα αυτά είναι απολύτως θεμιτά. Σε μια δημοκρατία οι κυβερνήσεις κρίνονται και οι αντιπολιτεύσεις διεκδικούν την εξουσία. Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει πολιτική σύγκρουση. Το πρόβλημα είναι το αντικείμενο και ο χρονικός ορίζοντας αυτής της σύγκρουσης. Σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα δείχνει να μην μπορεί να δει μακρύτερα από την ημερομηνία των εκλογών και μια κυβερνητική θητεία.

Η Ιστορία, όμως, δεν γράφεται με ορίζοντα τετραετίας:

-Οι εκλογές έχουν ημερομηνία.

-Οι γεωπολιτικές ανατροπές δεν έχουν.

-Οι δημοσκοπήσεις αλλάζουν κάθε μήνα.

-Οι δημογραφικές τάσεις χρειάζονται δεκαετίες για να αντιστραφούν. Οι κυβερνήσεις σκέφτονται συχνά μέχρι την επόμενη κάλπη.

Τα κράτη που επιβιώνουν σχεδιάζουν για την επόμενη γενιά.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο ελληνικό παράδοξο: 

Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε αποφάσεις που θα τη δεσμεύσουν για πολλές δεκαετίες, όμως η δημόσια συζήτηση παραμένει εγκλωβισμένη σχεδόν αποκλειστικά στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση.

Συζητούμε ποιος θα κυβερνήσει το 2027, χωρίς να μας απασχολεί τι χώρα θέλουμε να υπάρχει το 2035. Ξεχνάμε ότι οι αποφάσεις που θα διαμορφώσουν εκείνη την Ελλάδα λαμβάνονται τώρα.Το εκπαιδευτικό σύστημα που σχεδιάζεται σήμερα θα καθορίσει το ανθρώπινο δυναμικό της επόμενης δεκαετίας.

Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται ή αναβάλλονται σήμερα θα διαμορφώσουν την παραγωγική βάση της χώρας για πολλά χρόνια.

Οι επιλογές στην άμυνα, στην ενέργεια, στις υποδομές, στην τεχνολογία, στη διαχείριση του νερού και στη δημογραφική πολιτική δεν είναι αποφάσεις μιας κυβερνητικής θητείας. Είναι αποφάσεις μιας γενιάς.

Είναι προφανές ότι οι μείζονες αποφάσεις για όλα αυτά τα ζητήματα θα ληφθούν από την επόμενη κυβέρνηση. Αυτό που δεν είναι προφανές (για την ακρίβεια απουσιάζει παντελώς) είναι οι τεκμηριωμένες θέσεις των πολιτικών δυνάμεων πάνω στα συγκεκριμένα αυτά ζητήματα, ώστε να προκύψει μία επί της ουσίας συζήτηση για τις επιλογές που υπάρχουν. Αντ’ αυτού έχουμε «κοκορομαχίες» με στόχο τα επικοινωνιακά βραβεία των δημοσκοπήσεων, για τον καταλληλότερο…

«Στενός» ορίζοντας

Εδώ ακριβώς βρίσκεται ίσως η βαθύτερη αδυναμία του ελληνικού πολιτικού συστήματος: η απροθυμία / αδυναμία του να αναζητήσει λύσεις και να διαμορφώσει στρατηγικές στην πορεία της χώρας για τις δυο επόμενες δεκαετίες, διάστημα κατά το οποίο θα διαμορφωθεί ένας «νέος κόσμος».

Στην Ελλάδα αλλάζουν συχνά οι κυβερνήσεις, οι υπουργοί, οι προτεραιότητες του κράτους, ακόμα και μέσα στην ίδια κυβερνητική θητεία. Αυτό που σπανίζει είναι η συνέχεια. Η αίσθηση ότι, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά, η χώρα ακολουθεί μια σταθερή πορεία προς έναν συγκεκριμένο προορισμό. Κι αυτό ίσως να μην αποτελούσε σοβαρό πρόβλημα πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια. Σήμερα όμως τα δεδομένα έχουν αλλάξει.

Δεν υπάρχει χρόνος

Για πρώτη φορά μετά το 1974 η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει τον χρόνο να δουλέψει υπέρ της. Η φράση αυτή ίσως ακούγεται υπερβολική, αλλά δεν είναι.

Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες η Ελλάδα οικοδόμησε τη στρατηγική της μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η κατεύθυνση του δυτικού κόσμου έμοιαζε δεδομένη. Η ένταξη στην ΕΟΚ και αργότερα στην Ευρωζώνη, η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ, η στενή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η πρόσδεση στον ευρωπαϊκό πυρήνα στηρίζονταν στην παραδοχή ότι οι ισχυροί εταίροι και σύμμαχοι διέθεταν την οικονομική ισχύ, την πολιτική συνοχή και τη στρατηγική πυξίδα για να διαμορφώνουν τις διεθνείς εξελίξεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν ασχολήθηκαν ποτέ πραγματικά για να διαμορφώσουν μια ολοκληρωμένη, αυτόνομη, μεγάλη στρατηγική. Αρκούσε η προσαρμογή της χώρας στις επιλογές ενός συστήματος που φαινόταν σταθερό και προβλέψιμο.

Σήμερα, όμως, το ευρωατλαντικό σύστημα εμφανίζεται αποσταθεροποιημένο και οι ηγέτιδες δυνάμεις του βρίσκονται σε μια περίοδο βαθιάς αναζήτησης. Οι παραδοσιακοί «οδηγοί» του δυτικού κόσμου δεν προσφέρουν πλέον έτοιμες απαντήσεις· αναζητούν και οι ίδιοι τον δρόμο τους.

Ο χρόνος, ωστόσο, πιέζει. Κάθε χρόνος που περνά χωρίς σοβαρή αντιμετώπιση του δημογραφικού καθιστά το πρόβλημα δυσκολότερο. Κάθε χρόνος καθυστέρησης στην παραγωγική ανασυγκρότηση μειώνει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Κάθε χρόνος που η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται αλλού και όχι εδώ διευρύνει το τεχνολογικό χάσμα. Κάθε χρόνος χωρίς επενδύσεις στην καινοτομία, στην έρευνα και στις δεξιότητες δημιουργεί μια οικονομία που θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τεχνολογία που παράγουν άλλοι.

Ο τουρκικός «δρόμος»

Το ίδιο ισχύει και στο γεωπολιτικό πεδίο. Η Τουρκία δεν σχεδιάζει με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές. Σχεδιάζει με ορίζοντα δεκαετιών. Μπορεί κανείς να διαφωνεί με τις επιλογές της ή να θεωρεί υπερφιλόδοξες τις επιδιώξεις της, όμως δύσκολα μπορεί να αρνηθεί ότι υπηρετεί με συνέπεια έναν μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό. Η ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας, η ναυτική της παρουσία, η διείσδυσή της στην Αφρική, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή, η επιμονή της στις αναθεωρητικές της θέσεις δεν είναι αποσπασματικές κινήσεις. Είναι κεφάλαια του ίδιου σχεδίου.

Η Ελλάδα, ίσως αυτό είναι μια αναγκαία παραδοχή, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί / αντιγράψει την Τουρκία. Μπορεί, όμως, να αποκτήσει (ή να διαμορφώσει) την ίδια αίσθηση συνέχειας και να αναδείξει σε άλλους τομείς τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. Όμως εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο έλλειμμα της ελληνικής δημόσιας ζωής.

Δεν λείπουν οι αναλύσεις, οι διαπιστώσεις, ούτε οι μεταρρυθμίσεις. Λείπει το νήμα που τις συνδέει ώστε να δίνεται απάντηση στο φαινομενικά απλό ερώτημα: 

-Ποια Ελλάδα θέλουμε να υπάρχει το 2035;Ποια χώρα θέλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά που σήμερα βρίσκονται στο δημοτικό και θα μπουν στην αγορά εργασίας λίγο πριν από το 2040;

-Θέλουμε μια οικονομία που θα εξακολουθεί να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις υπηρεσίες και στον τουρισμό ή μια οικονομία που θα παράγει τεχνολογία, βιομηχανία και καινοτομία;

-Θέλουμε πανεπιστήμια που θα ανταγωνίζονται για ερευνητικά προγράμματα και επιστήμονες ή ιδρύματα που θα συνεχίσουν να εξάγουν τους καλύτερους αποφοίτους τους;

-Θέλουμε μια δημόσια διοίκηση που θα εξακολουθεί να αλλάζει προτεραιότητες με κάθε κυβέρνηση ή ένα κράτος που θα λειτουργεί με συνέχεια ανεξάρτητα από τις εκλογές;

-Θέλουμε να αντιμετωπίζουμε το δημογραφικό με αποσπασματικά επιδόματα ή με μια πολιτική που θα αφορά τη στέγη, την εργασία, την οικογένεια, τη μετανάστευση και την περιφέρεια ως ένα ενιαίο ζήτημα;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα περίμενε κανείς να απαντηθούν μέσα από τον διάλογο και την τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση. Γιατί, τελικά, το πώς θα είναι η Ελλάδα του 2035 δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος θα κυβερνά τότε, αλλά από το αν η χώρα θα έχει αποκτήσει συνέχεια, στρατηγική και την ικανότητα να επηρεάζει, έστω και στον βαθμό που της αναλογεί, τις εξελίξεις που θα καθορίσουν το μέλλον της. Οι εκλογές αλλάζουν κυβερνήσεις. Η Ιστορία, όμως, κρίνει αν ένα κράτος είχε σχέδιο ή αφέθηκε να το παρασύρουν οι εξελίξεις με απρόβλεπτες και κατά κανόνα οδυνηρές συνέπειες.

Πηγή: topontiki.gr

Edited by iEpikaira*

[Σημ.: Η ανάλυση παρατίθεται παρακάτω και στα ελληνικά.]

Executive Summary

The international system is experiencing acute regional escalation, particularly across the Persian Gulf, alongside persistent great-power competition and fracturing alliance dynamics. Direct military confrontations between the United States and Iran over the Strait of Hormuz mark a dangerous transition from proxy engagements to overt, state-on-state kinetic conflict, carrying immediate and destabilizing implications for global energy markets and maritime security. This volatility is further exacerbated by technological rivalry—visible in China's potential restrictions on AI model access—and Russia's growing structural vulnerabilities as its energy infrastructure buckles under sustained sanctions pressure.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα σηματοδότησε τη μετάβαση σε μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα δεν ήταν απλώς ακόμα μία ετήσια συνάντηση των ηγετών της Συμμαχίας, καθώς αποτέλεσε ίσως το πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της μετάβασης της Δύσης σε μια νέα εποχή, κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζουν τη διατλαντική σχέση όχι ως στρατηγική κοινότητα αξιών αλλά ως σχέση συναλλαγής. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη δείχνει να εγκαταλείπει σταδιακά τη λογική της απόλυτης εξάρτησης από την Ουάσινγκτον, ενώ η Τουρκία του Ερντογάν αξιοποιεί την κρίση εμπιστοσύνης για να αναβαθμίσει τον δικό της γεωπολιτικό ρόλο.

Η εικόνα της Συνόδου ήταν αποκαλυπτική. Ο Τραμπ επανέφερε σχεδόν όλα τα γνωστά ζητήματα που προκαλούν ένταση στις σχέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους: επέκρινε τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες ορισμένων χωρών, κατηγόρησε τους συμμάχους ότι δεν στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, επανέφερε ακόμα και το θέμα της Γροιλανδίας, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Παρότι στο τέλος της Συνόδου μίλησε για «ενότητα», η πολιτική του παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στη μείωση του αμερικανικού κόστους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίστηκαν ιδιαίτερα ψύχραιμοι απέναντι στις νέες απειλές του Αμερικανού προέδρου. Ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι δήλωσε στο CNBC ότι είναι βέβαιος πως οι αμερικανικές δυνάμεις θα παραμείνουν στη χώρα του. «Είμαι βέβαιος ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες θα παραμείνουν στην Πολωνία. Μαζί με τις πολωνικές ένοπλες δυνάμεις θα διασφαλίσουν την ασφάλεια της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των συνόρων του ΝΑΤΟ» ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Πολωνία επιθυμεί τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στο έδαφός της.

Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε εκτίμησε ότι δεν βλέπει πιθανότητα πλήρους αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση του πρωθυπουργού της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ, ο οποίος δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει διαβεβαιώσει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία απέναντι σε ενδεχόμενη ρωσική επιθετικότητα. Το ζήτημα των αμυντικών δαπανών αποτέλεσε το βασικό σημείο αντιπαράθεσης της Συνόδου. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνώρισαν ότι οι αμερικανικές πιέσεις συνέβαλαν στην αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών, αλλά τόνισαν ότι ο βασικός λόγος είναι η αυξανόμενη απειλή που συνιστά η Ρωσία.

Η αλλαγή αυτή δεν οφείλεται μόνο στις προσωπικές ιδιαιτερότητες του Αμερικανού προέδρου. Εδράζεται στη σταδιακή αναγνώριση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταφέρουν πλέον το στρατηγικό τους βάρος προς τον Ινδο-Ειρηνικό και τον ανταγωνισμό με την Κίνα. Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ότι ακόμα και εάν οι ΗΠΑ παραμείνουν στο ΝΑΤΟ, η αμερικανική προσοχή δεν θα είναι πλέον αποκλειστικά στραμμένη στη ρωσική απειλή. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια μετατρέπεται σταδιακά σε ευρωπαϊκή ευθύνη. Αυτή η πραγματικότητα εξηγεί γιατί η συζήτηση για τον «ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ» αποκτά πλέον ουσιαστικό περιεχόμενο. Δεν πρόκειται για τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού, αλλά για την ανάπτυξη κοινών δυνατοτήτων, ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, κοινές προμήθειες και μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία μέσα στη Συμμαχία.

Ηδη η μεταβίβαση σημαντικών διοικητικών αρμοδιοτήτων του ΝΑΤΟ σε ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί ένδειξη αυτής της μεταβολής. Ο Τραμπ, βεβαίως, δεν αποχωρεί από το ΝΑΤΟ. Αντίθετα, χρησιμοποιεί τη Συμμαχία ως εργαλείο πίεσης. Η συνεχής απειλή αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων λειτουργεί ως διαπραγματευτικός μοχλός ώστε οι Ευρωπαίοι να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες και, κυρίως, να συνεχίσουν να αγοράζουν αμερικανικά οπλικά συστήματα. Εδώ όμως αναδεικνύεται και η βασική αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής.

Eξάρτησή

Η Ουάσινγκτον ζητεί μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία, αλλά επιθυμεί αυτή να παραμείνει εξαρτημένη από την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Η Ευρώπη, αντίθετα, επιδιώκει σταδιακά να αποκτήσει δική της παραγωγική βάση, περιορίζοντας τη στρατηγική εξάρτησή της. Αυτή η σύγκρουση αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ περίμενε ότι οι Ευρωπαίοι θα στηρίξουν πιο ενεργά τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ωστόσο η ανταπόκριση ήταν περιορισμένη. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιθυμούν να αποτρέψουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη, αλλά δεν εμφανίζονται πρόθυμες να εμπλακούν στρατιωτικά σε έναν νέο πόλεμο. Αντίθετα, θεωρούν ότι η προτεραιότητά τους παραμένει η αποτροπή της Ρωσίας και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.

Τι κερδίζει ο… "αναντικατάστατος" Ερντογάν

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο μεγάλος κερδισμένος της Συνόδου φαίνεται να είναι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η επιλογή της Αγκυρας ως τόπου διεξαγωγής δεν ήταν απλώς συμβολική. Η Τουρκία εμφανίστηκε ως αναντικατάστατος παίκτης τόσο για τη Συμμαχία όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία, συμμετέχει ενεργά στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες διόδους και διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ. Ο Ερντογάν εκμεταλλεύεται συστηματικά τον νέο συσχετισμό δυνάμεων και δέχεται τις φιλοφρονήσεις του Τραμπ και τις υποσχέσεις για τα F-35. Από τη μία πλευρά παρουσιάζεται ως απαραίτητος σύμμαχος της Δύσης και από την άλλη διατηρεί στρατηγική αυτονομία έναντι τόσο της Ουάσινγκτον όσο και των Βρυξελλών. Η Τουρκία αποφεύγει να ταυτιστεί πλήρως με τις αμερικανικές επιλογές έναντι του Ιράν, διατηρεί τις σχέσεις της με τη Μόσχα και ταυτόχρονα διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η συγκυρία προσφέρει στην Αγκυρα και οικονομικά οφέλη. Η ευρωπαϊκή ανάγκη για ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας δημιουργεί νέες προοπτικές συνεργασίας με την τουρκική αμυντική βιομηχανία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες, ιδιαίτερα στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της Τουρκίας καθιστά τη χώρα απαραίτητο κόμβο τόσο για τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ όσο και για τους ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους που συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο.

Πηγή: dimokratia.gr

Edited by iEpikaira*

[Σημ.: Η ανάλυση παρατίθεται παρακάτω και στα ελληνικά.]

Executive Summary

Direct military exchanges and renewed diplomatic engagement between the United States and Iran underscore the persistent volatility of the Middle Eastern security environment, with implications extending beyond the region to global energy markets and maritime security. In Eastern Europe, the war in Ukraine continues to impose significant geoeconomic costs on Russia, as sustained sanctions and increasingly effective strikes on critical infrastructure constrain its economic resilience and energy sector. Strategic competition in advanced technologies and defense capabilities is also intensifying, exemplified by the United Arab Emirates' efforts to strengthen its defense-industrial base and China's continued investment in emerging military technologies. Meanwhile, the conflict in Gaza, despite limited territorial changes, continues to generate considerable humanitarian consequences and diplomatic costs, reinforcing regional instability and complicating broader geopolitical alignments.

Η Ρωσία και η Τουρκία βρίσκονται σε επαφή σχετικά με το θέμα της πιθανής μεταπώλησης από την Αγκυρα των ρωσικών αντιπυραυλικών συστημάτων S-400 σε τρίτη χώρα, μεταπώληση που απαιτεί την άδεια της Μόσχας, ανακοίνωσε το Κρεμλίνο.

«Είχαμε επαφές με την τουρκική πλευρά για το θέμα και θα συνεχίσουμε τις επαφές μας με την τουρκική πλευρά για το θέμα αυτό», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απαντώντας σε ερώτηση του Γαλλικού Πρακτορείου μετά την εμφάνιση σε τουρκικό μέσο ενημέρωσης πληροφοριών περί μεταπώλησης σε χώρα του Κόλπου των ρωσικών αντιπυραυλικών συστημάτων που αγοράστηκαν από την Αγκυρα το 2017.

«Η Ρωσία είναι ανοικτή στην επίτευξη των στόχων της μέσω διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ κληθείς να σχολιάσει ρεπορτάζ του Reuters σύμφωνα με το οποίο ο Βλαντίμιρ Πούτιν κινείται μάλλον προς την κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία με στόχο την κατάληψη του συνόλου των εδαφών του Ντονμπάς.

Ο εκπρόσωπος δήλωσε επίσης πως το Κρεμλίνο θεωρεί ότι η Ουκρανία δεν επιθυμεί συνομιλίες αυτήν την στιγμή και για τον λόγο αυτόν η Μόσχα συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.

Το Κρεμλίνο κατηγόρησε επίσης την Ουκρανία για «κλιμάκωση» των «τρομοκρατικών» ενεργειών κατά του κατεχόμενου από τους Ρώσους ουκρανικού πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, πράγμα που είναι «εξαιρετικά επικίνδυνο».

Ο Ντμίτρι Πεσκόφ κατηγόρησε την Ουκρανία για επιθέσεις κατά μη στρατιωτικών υποδομών και κατά υποδομών που συνδέονται απευθείας με τον πυρηνικό σταθμό.

Η ρωσική και η ουκρανική πλευρά αλληλοκατηγορούνται ότι θέτουν με πολεμικές ενέργειες σε κίνδυνο την ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού.

Πηγή:militaire.gr

Edited by iEpikaira*

[Σημ.: Η ανάλυση παρατίθεται παρακάτω και στα ελληνικά.]

Executive Summary

As of July 10, 2026, the international system is defined by intensifying kinetic friction across critical maritime chokepoints, the structural evolution of asymmetric warfare, and an accelerating global pivot toward geoeconomic insulation. Direct military engagements between the United States and Iran in the Strait of Hormuz have disrupted maritime commerce and underscored the acute vulnerability of global energy transit, signaling a more volatile phase of interstate friction. Concurrently, Ukraine’s sustained, technology-driven campaign against Russian energy infrastructure and naval assets demonstrates an expanded capacity to erode an adversary's defense-industrial foundations, shifting the calculus of strategic attrition. Against this backdrop, systemic actors like China and India are actively fortifying their economic resilience; Beijing is expanding its sanctions-mitigation framework and stabilizing local government debt, while New Delhi secures its energy matrix through scaled solar initiatives and robust cyber capabilities. These efforts reflect a systemic imperative to minimize external dependencies and project regional influence. While pockets of macroeconomic strength persist—exemplified by upward revisions to France's growth forecasts—underlying fragile dynamics remain prominent, as seen in Japan’s cost-push inflation driven by energy import costs and currency depreciation, alongside the compounding diplomatic and humanitarian tolls of unresolved regional conflicts.

Η Τουρκία πούλησε το ρωσικό πυραυλικό σύστημα S-400 σε τρίτη χώρα σύμφωνα με δημοσίευμα της Χουριέτ.

Όπως αναφέρει ο Abdulkadir Selvi, δημοσιογράφος της Χουριέτ, τα συστήματα S-400 έχουν πωληθεί. Η πώληση αναμένεται να ανακοινωθεί σήμερα.

Ο ίδιος σημειώνει ότι οι S-400 προορίζονται για χώρα του Κόλπου. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, την Πέμπτη ήταν σε εξέλιξη η διαδικασία οριστικοποίησης των τελευταίων λεπτομερειών και κατά τη διάρκεια της νύχτας έγινε γνωστό ότι τα ζητήματα αυτά επιλύθηκαν.

Αγοραστής είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ άλλοι δείχνουν προς το Κατάρ, σύμφωνα με την εφημερίδα, με τον δημοσιογράφο να αναφέρει ότι "είναι προτιμότερο να αναμένουμε την επίσημη ανακοίνωση".

Σημειώνει ταυτόχρονα ότι αποσύροντας τους S-400, η ​​Τουρκία όχι μόνο θα γλιτώσει τις κυρώσεις CAATSA, αλλά θα κερδίσει και χρήματα από την πώληση.

Υιοθετώντας πανηγυρικούς τόνους ο Τούρκος δημοσιογράφος αναφέρει ότι η Τουρκία εξασφάλισε από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ένα αποτέλεσμα "3-0" και ειδικότερα:

- Άρση των κυρώσεων CAATSA

- Συμφωνία για την προμήθεια κινητήρων για το KAAN

- Άνοιγμα της πόρτας για την πώληση αεροσκαφών F-35

Η τουρκική εφημερίδα είχε παρουσιάσει ήδη από την Πέμπτη ένα σενάριο για τη μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τα F-35.

Η πώληση του ρωσικού συστήματος θεωρείται από αμερικανικής πλευράς η πλέον συμβατή με το ισχύον νομικό πλαίσιο, ανοίγοντας τον δρόμο τόσο για την άρση των κυρώσεων CAATSA όσο και για την επανεκκίνηση της διαδικασίας σχετικά με τα μαχητικά F-35, χωρίς όμως να σημαίνει αυτόματα και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.

Η τουρκική εφημερίδα επισημαίνει ότι σήμερα υπάρχουν δύο παράλληλα, αλλά διακριτά ζητήματα στις σχέσεις Αγκυρας-Ουάσιγκτον: οι κυρώσεις CAATSA και η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Όπως επισημαίνει, η άρση των κυρώσεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και επιστροφή στα F-35, αλλά αφαιρεί ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και νομικά εμπόδια.

Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη με τη Ρωσία, οποιαδήποτε μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα απαιτεί τη συναίνεση της Μόσχας.

Υπενθυμίζεται ότι οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν το 2020 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία και αφορούσαν κυρίως την τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών. Η άρση τους προϋποθέτει πιστοποίηση του Αμερικανού προέδρου προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον S-400 στο οπλοστάσιό της ή άλλο αντίστοιχο ρωσικό σύστημα και ότι έχει δεσμευθεί να μην προμηθευτεί ανάλογα συστήματα στο μέλλον.

Η επιστροφή όμως της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί ανεξάρτητη διαδικασία από την άρση των κυρώσεων. Ακόμη και μετά την άρση της CAATSA θα απαιτηθούν νέα πολιτικά, νομικά και τεχνικά βήματα, μεταξύ των οποίων ενημέρωση του Κογκρέσου από τον Λευκό Οίκο, δεκαπενθήμερη περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου και τεχνικές αξιολογήσεις ασφαλείας από το Πεντάγωνο και το Γραφείο του Κοινού Προγράμματος F-35.

Η Χουριέτ σημειώνει ακόμη ότι παραμένει ανοικτό το ερώτημα εάν η Τουρκία θα επανενταχθεί ως εταίρος-παραγωγός ή μόνο ως χώρα-πελάτης.

[iEpikaira: Δεν το αποκλείουμε. Βέβαια οι Τούρκοι μπορούν να λένε ότι θέλουν αλλά η Ρωσία θα έχει τον τελευταίο λόγο. Εσείς πιστεύετε ότι το σύστημα δεν είναι "κλειδωμένο"; Ή μήπως θα μπορέσουν να το χρησιμοποιήσουν χωρίς εκπαίδευση από τον κατασκευαστή;]

Πηγή: capital.gr

Τι αναφέρεται στο κείμενο των συμπερασμάτων και σε τι διαφέρει από το κείμενο της Χάγης που μιλούσε για επίθεση της Μόσχας στην ΕΕ το 2028-2030

Καμμία αναφορά στην Κίνα – Αλλαγή ορολογίας από Τράμπ για την Τουρκία, την οποία χαρακτηρίζει «στρατιωτική» και όχι «περιφερειακή δύναμη» – Ειλημμένη η απόφασις για τα στρατηγεία, αλλά θα εφαρμοσθεί σε βάθος χρόνου

Σε μιάν Σύνοδο Κορυφής όπως αυτή της Αγκύρας σημασία δεν έχει μόνον το τι γράφεται στην τελική διακήρυξη. Ίσως αυτά που δεν γράφονται, αλλά «διακρίνονται» ανάμεσα από τις γραμμές, είναι τα πλέον σημαντικά. Να σημειωθεί ότι κατά την Σύνοδο αυτήν επικυρώθηκε το σχέδιο «Συμμαχία 3.0», που σημαίνει ότι τα μέλη αποδέχονται πως το ΝΑΤΟ εισέρχεται στην τρίτη εποχή της υπάρξεώς του. Πρώτη εποχή ήταν αυτή του Ψυχρού Πολέμου. Αμέσως μετά, το ΝΑΤΟ 2.0 ήταν η αναδιοργανωμένη Συμμαχία με επαναπροσδιορισμό των ρόλων των κρατών-μελών που χαρακτηρίσθηκε από συνεχείς μεταβολές στην δομή της διοικήσεώς του.

Ενώ λοιπόν έχουμε το πολύ σημαντικό στοιχείο ότι η Συμμαχία «αλλάζει εποχή», στο τελικό κείμενο συμπερασμάτων ουδεμία αναφορά στην αλλαγή αυτή γίνεται. Θα αναζητήσουμε συνεπώς τις ενδείξεις της νέας καταστάσεως, όχι στις κοινοτοπίες του κειμένου, αλλά σε συγκεκριμένες διατυπώσεις που μπορεί να υπάρχουν ή να μην υπάρχουν. Πρώτον λοιπόν, επισημαίνουμε ότι η Ρωσσία δεν θεωρείται στο παρόν κείμενο «άμεση απειλή», όπως στο περσινό της Συνόδου της Χάγης, αλλά επαναξιολογείται ως «μακροπρόθεσμη». Δηλαδή το ΝΑΤΟ δεν εκτιμά πως επίκειται ρωσσική επίθεσις κατά των ευρωπαικών κρατών περί το 2028-2030, όπως εξετιμάτο προ έτους, αλλά αυτός ο κίνδυνος τοποθετείται στο απώτερο μέλλον.

Και ενώ θα περίμενε κανείς να υπάρχει αναφορά στην Κίνα, την οποία οι ΗΠΑ θεωρούν κυρία απειλή, δεν υπάρχει καμμία απολύτως! Απεναντίας, «διαρκής πρόκλησις» χαρακτηρίζεται η τρομοκρατία και τούτο σημαίνει νέο προγραμματισμό δυνάμεων και εξοπλισμών. Το γεγονός εξ άλλου ότι η Τουρκία παύει να χαρακτηρίζεται «περιφερειακή δύναμις», αλλά πλέον προσδιορίζεται ως «στρατιωτική δύναμις», δείχνει ότι μπορεί να της ανατεθούν ευρύτεροι ρόλοι και όχι γεωγραφικώς προσδιορισμένοι. Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο σε μέγεθος Στρατό Ξηράς του ΝΑΤΟ και πλέον αναπτύσσει και ποντοπόρο Ναυτικό, ενώ επεκτείνει τις βάσεις της πέρα από την Μεσόγειο, με πρώτο σημείο ενδιαφέροντος το Κέρας της Αφρικής. Στον νέο αυτόν ρόλο της Τουρκίας εντάσσονται και τα νέα στρατηγεία.

Σημειώνεται ότι η ίδρυσις των δύο νέων στρατηγείων γίνεται στο πλαίσιο της Δομής Δυνάμεων του NATO (NFS: ΝΑΤΟ Force Structure) που αποτελεί αρμοδιότητα του Ανωτάτου Συμμαχικού Διοικητού Ευρώπης (SACEUR), εγκρίνεται από την Στρατιωτική Επιτροπή (MC: Military Committee) και τελικώς από την σύνοδο των υπουργών Αμύνης της Συμμαχίας. Στην πράξη, το ζήτημα της ιδρύσεως των δύο στρατηγείων έκλεισε τα τέλη του 2023 – αρχές του 2024 και, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, χωρίς αντίδραση από την Ελλάδα. Τίθεται εν προκειμένω το ερώτημα εάν η υπογραφή της Διακηρύξεως των Αθηνών είχε ανασταλτικό χαρακτήρα στην πιθανή αρνητική θέση που πιθανόν να είχαμε αρχικώς.

Ως αποτέλεσμα, σήμερα είναι δεδομένη η δημιουργία των δύο στρατηγείων και το μόνο που μένει είναι να προσδιορισθεί ο χρόνος ενεργοποιήσεώς τους, που, συμφώνως προς όλες τις ενδείξεις, τοποθετείται στο εγγύς μέλλον. Δηλαδή τα στρατηγεία δεν θα αρχίσουν να λειτουργούν αμέσως. Υπενθυμίζεται ότι το πολυεθνικό χερσαίο στρατηγείο, που θα έχει ως γενική αποστολή την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (στην οποία γίνεται αναφορά στο κείμενο συμπερασμάτων), θα δημιουργηθεί με βάση το τουρκικό 6ο Σώμα Στρατού που εδρεύει στα Άδανα και το οποίο υπάγεται στην 2η Τουρκική Στρατιά που εδρεύει στην Μαλάτεια και η οποία έχει Περιοχή Ευθύνης (ΠΕ) την Νοτιοανατολική Ανατολική Τουρκία (από Άδανα έως και Αλεξανδρέττα). Να σημειωθεί ότι η Τουρκία φιλοξενεί ήδη την Διοίκηση Χερσαίων Δυνάμεων του ΝΑΤΟ (Land Component Command) ως μέρος της ενοποιημένης Δομής Διοικήσεως.

Πηγή: estianews.gr

Στο περιθώριο της συνόδου έκλεισαν συμφωνίες και συζητήθηκαν θέματα που η Αθήνα αξιολογεί ως εξόχως σημαντικά

Σταύρος Ιωαννίδης

Μπορεί ο μεγάλος πρωταγωνιστής της Aγκυρας να ήταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και το «παζάρι» για την επαναφορά της Τουρκίας στα F-35 να μονοπώλησε το ενδιαφέρον των περισσότερων δημοσιογράφων, όμως στο περιθώριο της συνόδου έκλεισαν συμφωνίες και συζητήθηκαν θέματα που η Αθήνα αξιολογεί ως εξόχως σημαντικά, περισσότερο, ίσως, και από την πιθανή απόκτηση μαχητικού 5ης γενιάς από την τουρκική αεροπορία.

Το πρώτο αφορά την απόκτηση των ευρωπαϊκών συστημάτων SAMP/T που θα φέρει στην Τουρκία το κορυφαίο αντιαεροπορικό βλήμα Aster-30, ζήτημα για το οποίο ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εμφανίστηκε θετικός σε δηλώσεις του μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της συνόδου. Λίγο αργότερα, την ώρα που όλοι παρακολουθούσαν τη συνέντευξη Τύπου του Ντόναλντ Τραμπ, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραφαν τη μεγαλύτερη και πιο εκτενή συμφωνία αμυντικής συνεργασίας στη σύγχρονη ιστορία των δύο χωρών, ενώ, όπως αποκάλυψε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, στο τραπέζι βρίσκεται η συμπαραγωγή αμερικανικών πολεμικών πλοίων σε τουρκικά ναυπηγεία.

Ευρωπαϊκά αντιαεροπορικά και F-35

Το ενδιαφέρον της Aγκυρας για τα ευρωπαϊκά αντιαεροπορικά συστήματα SAMP/T δεν είναι καινούργιο. Χρονολογείται, μάλιστα, από το 2017, όταν η Τουρκία, η Ιταλία και η Γαλλία διερευνούσαν την πιθανότητα συνεργασίας για την ανάπτυξη και τη συμπαραγωγή ενός συστήματος μεγάλου βεληνεκούς. Ωστόσο, η ελληνοτουρκική κρίση του 2020 και οι εντάσεις με την Κύπρο έβαλαν τη συμμετοχή της Aγκυρας στον πάγο. [iEpikaira: Ο καίριος τομέας των αμυντικών εξοπλισμών στον οποίο η Τουρκία δεν έχει κάνει σημαντική πρόοδο είναι η αντιπυραυλική άμυνα. Εάν το καταφέρει και αυτό τότε τα πράγματα δυσκολεύουν πάρα πολύ για την Ελλάδα!]

Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, φαίνεται πως οι συνθήκες έχουν αλλάξει σε βαθμό που το Παρίσι και η Ρώμη βλέπουν με καλό μάτι την πώληση των κορυφαίων ευρωπαϊκών αντιαεροπορικών συστημάτων στην Τουρκία. Μιλώντας στο CNN Turk μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Εμανουέλ Μακρόν σημείωσε ότι οι τεχνικές συζητήσεις με την Ιταλία και την Τουρκία βρίσκονται σε εξέλιξη.

Για την Aγκυρα, η συγκεκριμένη προμήθεια θα μπορούσε να δώσει λύση σε δύο σημαντικά προβλήματα. Αρχικά, προσφέρει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τη δυνατότητα να ξεφορτωθεί τους ρωσικούς S-400 χωρίς ιδιαίτερο πολιτικό κόστος, αφού θα τους αντικαταστήσει με ένα πιο αξιόπιστο και τεχνολογικά προηγμένο σύστημα, αίροντας παράλληλα το βασικό εμπόδιο για την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35. Ταυτόχρονα, εκτός από τον πύραυλο Meteor που θέλει για τα Eurofighter, η Τουρκία θεωρείται δεδομένο ότι θα προσπαθήσει να αποκτήσει και τον κορυφαίο πύραυλο Aster-30, το κύριο αντιαεροπορικό βλήμα των νέων ελληνικών φρεγατών FDI. Ο συνδυασμός Meteor και Aster-30 αποτελεί αυτή τη στιγμή το συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού οπλοστασίου έναντι του τουρκικού, το οποίο, όμως, ενδέχεται να εξισωθεί.

Eurofighter και φρεγάτες

Η αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία μπορεί να μην περιλαμβάνει ρητή αναφορά σε αμοιβαία συνδρομή, όπως η ελληνογαλλική συμφωνία, καλύπτει όμως ένα ευρύ φάσμα συνεργασιών που αναβαθμίζει θεαματικά τη στρατηγική σχέση των δύο κρατών. Η υπογραφή της έρχεται λίγους μήνες μετά την οριστικοποίηση της προμήθειας 20 νέων μαχητικών αεροσκαφών Eurofighter Typhoon από τη Βρετανία, για τα οποία η Αγκυρα θα καταβάλει περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους σε βιομηχανικό και τεχνολογικό επίπεδο, στη συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων, στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, στην κυβερνοασφάλεια και στο Διάστημα.

Επί τάπητος βρίσκεται και η συμπαραγωγή πολεμικών πλοίων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκάλυψε ότι συζήτησε με τον Ντόναλντ Τραμπ το ενδεχόμενο κατασκευής πλοίων σε τουρκικά ναυπηγεία, αποφεύγοντας να δώσει περισσότερες πληροφορίες για τα χρονοδιαγράμματα και το είδος της συνεργασίας. Σημείωσε, όμως, ότι τα τουρκικά ναυπηγεία θα μπορούσαν να αναλάβουν την κατασκευή φρεγατών, κορβετών και υποβρυχίων και να λειτουργήσουν ως σταθμός υποστήριξης των αμερικανών πλοίων που επιχειρούν στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

[iEpikaira: Η δε Ελλάδα, πήρε ένα οθωμανικό εμβατήριο με νόημα... ΕΔΩ!]

Πηγή: kathimerini.gr

Μιχαήλ Μασαούτης (26 Ιουνίου 2026)

Συνοπτικά

Εν μέσω της αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ στις 7 Ιουνίου, ο Μοχάμεντ αλ-Φαράχ, μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κινήματος των Χούθι της Υεμένης —Ανσαρουλάχ—, το οποίο ελέγχει τη βόρεια Υεμένη και κυβερνά περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού της χώρας, προειδοποίησε ότι η ουδετερότητα των ΗΠΑ δεν θα ήταν αρκετή για να προστατεύσει τις αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές, σε περίπτωση που το Ισραήλ επέκτεινε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του εναντίον του Ιράν.

Στις 8 Ιουνίου, ο Γιάχια Σαρί, στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, ανακοίνωσε επίσημα τη στρατιωτική συμμετοχή του κινήματος στο πλευρό της Τεχεράνης μέσω πυραυλικών επιθέσεων εναντίον του Ισραήλ, μεταξύ των οποίων και πλήγματα στην περιοχή του λιμανιού της Γιάφα, καθώς και την επαναφορά ναυτικού αποκλεισμού εναντίον ισραηλινών πλοίων και πλοίων που συνδέονται με ισραηλινά συμφέροντα στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν απροσδόκητη. Μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στο κίνημα προωθούσαν όλο και περισσότερο την έννοια της «Ενότητας των Μετώπων», σηματοδοτώντας μια συντονισμένη περιφερειακή απάντηση μεταξύ των μελών του λεγόμενου Άξονα της Αντίστασης.

Ο Άξονας της Αντίστασης και η ιρανική αποτροπή

Οι βασικοί στόχοι του ιρανικού δόγματος ασφαλείας, το οποίο διαμορφώθηκε από το τραύμα της εισβολής του Ιράκ το 1980, ήταν η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας, η επιβίωση του καθεστώτος και η αποτροπή άμεσων στρατιωτικών επιθέσεων στο ιρανικό έδαφος. Η ιρανική αποτροπή βασίστηκε τόσο στο πυραυλικό της οπλοστάσιο όσο και στην έννοια της «προωθημένης άμυνας». Στην πράξη, η προωθημένη άμυνα σημαίνει εμπλοκή με τους αντιπάλους σε τρίτες χώρες, μακριά από τα σύνορα του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει στην Τεχεράνη στρατηγικό βάθος σε ολόκληρη την περιοχή.

Η προωθημένη άμυνα υλοποιήθηκε μέσω του Άξονα της Αντίστασης, ενός δικτύου κρατικών δρώντων —μεταξύ αυτών και η Συρία έως το 2024— και μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων, όπως η Χεζμπολάχ, ο συνασπισμός ιρακινών σιιτικών πολιτοφυλακών γνωστός ως Μονάδες Λαϊκής Κινητοποίησης, η Χαμάς, η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ και το κίνημα των Χούθι. Υπό την ηγεσία της Δύναμης Κουντς, μιας εξωεδαφικής μονάδας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ο Άξονας της Αντίστασης επιδίωξε να αποτρέψει τους αντιπάλους του Ιράν μέσω ασύμμετρου πολέμου. Η Τεχεράνη ακολούθησε μια έμμεση στρατηγική φθοράς, σχεδιασμένη να αποδυναμώνει τους αντιπάλους της, αποφεύγοντας παράλληλα μια αποφασιστική συμβατική στρατιωτική αναμέτρηση.

Η στρατηγική αυτή αντανακλούσε επίσης τους περιορισμούς του Ιράν στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, ιδίως στην πολεμική αεροπορία, το ναυτικό και τις χερσαίες δυνάμεις. Έως τις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Άξονας της Αντίστασης λειτουργούσε ως σχετικά αποτελεσματικός πυλώνας της ιρανικής αποτροπής.

Η ανάδυση των Χούθι και ο ρόλος του Ιράν

Το κίνημα των Χούθι εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ως κοινωνικοθρησκευτική οργάνωση που υπερασπιζόταν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της ζαϊντιτικής κοινότητας της Υεμένης, ενός κλάδου του σιιτικού Ισλάμ. Έως το 2004 λειτουργούσε κυρίως μέσω μη βίαιου πολιτικού και κοινωνικού ακτιβισμού. Ωστόσο, οι επανειλημμένες προσπάθειες της κυβέρνησης της Υεμένης να καταστείλει στρατιωτικά το κίνημα οδήγησαν στους Έξι Πολέμους της Σααντά, μετατρέποντας τους Χούθι σε ισχυρή αντάρτικη δύναμη στη βόρεια Υεμένη.

Η πολιτική αναταραχή που προκάλεσε η Αραβική Άνοιξη και η μετέπειτα κατάρρευση της κρατικής εξουσίας δημιούργησαν συνθήκες που διευκόλυναν τη στρατιωτική και πολιτική άνοδο των Χούθι. Έως το 2014, το κίνημα είχε καταλάβει τον έλεγχο της πρωτεύουσας, Σαναά, και σημαντικών τμημάτων της υεμενικής επικράτειας.

Η επέμβαση των κρατών του Κόλπου το 2015, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, υποκινήθηκε από την ανησυχία ότι η κυριαρχία των Χούθι στην Υεμένη θα αποτελούσε άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ αντιμετώπιζε παραδοσιακά την Υεμένη ως το στρατηγικό του «μαλακό υπογάστριο», καθιστώντας την ανάδυση μιας εχθρικής δύναμης στα νότια σύνορά του απαράδεκτη από άποψη ασφαλείας.

Το Ιράν, το οποίο διατηρούσε επαφές με τους ηγέτες των Χούθι από τη δεκαετία του 1990, εμβάθυνε την εμπλοκή του μετά τις επιτυχίες του κινήματος στο πεδίο της μάχης. Αυτό που ξεκίνησε ως περιορισμένη συνεργασία στα πρώτα στάδια της Αραβικής Άνοιξης εξελίχθηκε σταδιακά σε στρατηγική εταιρική σχέση. Το βασικό κίνητρο της Τεχεράνης ήταν να αντισταθμίσει την περιφερειακή επιρροή της Σαουδικής Αραβίας, ιδίως κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, όπου το Ιράν υποστήριζε την κυβέρνηση Άσαντ, ενώ η Σαουδική Αραβία στήριζε αντάρτικες δυνάμεις εναντίον του Άσαντ.

Με ιρανική βοήθεια, οι Χούθι απέκτησαν ολοένα και πιο εξελιγμένες στρατιωτικές δυνατότητες, μεταξύ των οποίων βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise, μη επανδρωμένα αεροπορικά συστήματα, καθώς και στρατιωτική εκπαίδευση και επιχειρησιακή καθοδήγηση. Οι δυνατότητες αυτές τους επέτρεψαν να πλήξουν στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ απειλούσαν τη θαλάσσια κυκλοφορία στην Ερυθρά Θάλασσα. Με την πάροδο του χρόνου, οι στρατιωτικές δυνατότητες των Χούθι έγιναν ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία περιφερειακής αποτροπής της Τεχεράνης.

Η Μέση Ανατολή μετά την 7η Οκτωβρίου και οι νέοι κανόνες εμπλοκής στο μέτωπο της Υεμένης: Η εργαλειοποίηση της γεωγραφίας

Η περιφερειακή σύγκρουση που ακολούθησε τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου δημιούργησε στρατηγικές ευκαιρίες για τους Χούθι. Η συμμετοχή τους στη σύγκρουση ενίσχυσε την εσωτερική τους νομιμοποίηση, η οποία είχε ήδη αρχίσει να διαβρώνεται, ενώ ταυτόχρονα αναβάθμισε το περιφερειακό τους προφίλ. Για το Ιράν, το μέτωπο της Υεμένης αποδείχθηκε σημαντικής στρατηγικής αξίας. Μέσω των Χούθι, η Τεχεράνη ουσιαστικά εργαλειοποίησε τη γεωγραφία, ασκώντας πίεση τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα εύλογη δυνατότητα άρνησης της άμεσης εμπλοκής της.

Μέσω μιας παρατεταμένης εκστρατείας εναντίον της θαλάσσιας κυκλοφορίας στην Ερυθρά Θάλασσα, οι Χούθι διατάραξαν έναν από τους κρισιμότερους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους του κόσμου. Επιθέσεις σε σχεδόν εκατό πλοία ανάγκασαν πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να εκτρέψουν τα δρομολόγιά τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας περίπου 11.000 ναυτικά μίλια στα ταξίδια και αυξάνοντας σημαντικά το κόστος μεταφοράς και τους χρόνους παράδοσης.

Κατά συνέπεια, η Ερυθρά Θάλασσα αναδείχθηκε σε στρατηγικό θέατρο, στο οποίο σχετικά φθηνές στρατιωτικές τεχνολογίες —μεταξύ αυτών πυραυλικά συστήματα σοβιετικής εποχής, εναέρια και ναυτικά drones, καθώς και θαλάσσιες νάρκες— επέτρεψαν στο Ιράν και στους συμμάχους του να επιβάλουν σημαντικό κόστος σε τεχνολογικά ανώτερους αντιπάλους.

Για πρώτη φορά, η Τεχεράνη κατάφερε να αξιοποιήσει επιτυχώς τη γεωγραφία μέσω δυνάμεων πληρεξουσίων, ώστε να παραγάγει στρατηγικά αποτελέσματα που εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο της μάχης και φτάνουν μέχρι την παγκόσμια οικονομία.

Εικόνα 1. Πυραυλική επίθεση των Χούθι εναντίον του πλοίου MV True Confidence στον Κόλπο του Άντεν, στις 6 Μαρτίου 2024.

Ο ρόλος της Κίνας και της Ρωσίας στην Ερυθρά Θάλασσα

Με την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, η Κίνα αρχικά κατέληξε σε συνεννόηση με την οργάνωση μέσω του Ιράν. Οι Χούθι ανέλαβαν την υποχρέωση να μην στοχοποιούν κινεζικά πλοία ή πλοία συνδεδεμένα με κινεζικά συμφέροντα που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα, με αντάλλαγμα διπλωματική και υλικοτεχνική υποστήριξη.

Για να εξασφαλίσουν τη διέλευση του εμπορικού τους στόλου από την Ερυθρά Θάλασσα, κινεζικές εταιρείες φέρεται να προμήθευσαν τους Χούθι με UAV μέσω του Ιράν. Επιπλέον, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Κίνα, μέσω της εταιρείας της CGSTL, παρείχε στους Χούθι δορυφορικές εικόνες που τους επέτρεψαν να πλήξουν με μεγαλύτερη ακρίβεια στοιχεία του αμερικανικού στόλου στην περιοχή.

Ο εξοπλισμός των UAV των Χούθι με κινεζική τεχνολογία κυψελών καυσίμου υδρογόνου αύξησε επίσης την επιχειρησιακή τους εμβέλεια, ενώ μείωσε το ίχνος τους στα ραντάρ των εχθρικών συστημάτων εντοπισμού.

Εικόνα 2. Κινητήρας turbojet ZT-40 για χρήση σε πυραύλους cruise ή σε UAV υψηλής ταχύτητας. Κατασχέθηκε στο λιμάνι του Άντεν από φορτίο κινεζικού πλοίου, στις 7 Αυγούστου 2025.

Ως αποτέλεσμα, σε αντίθεση με τα πλοία που συνδέονταν με δυτικά και ισραηλινά συμφέροντα, ο αριθμός των κινεζικών πλοίων που διέρχονταν από την Ερυθρά Θάλασσα αυξήθηκε. Σε μία από τις ομιλίες του, ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι αναφέρθηκε στην απειλή που συνιστά για τα κινεζικά συμφέροντα στην περιοχή η αμερικανική στρατιωτική δραστηριότητα εναντίον των Χούθι:

«Η ήττα αυτού του έθνους [της Υεμένης] με πολλούς τρόπους, η βύθισή του σε αμέτρητα προβλήματα και κρίσεις, η εμπλοκή του σε άλλες συγκρούσεις, η τακτοποίηση λογαριασμών με άλλους αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένων μελλοντικών αντιπαραθέσεων με την Κίνα … και άλλους· ως εκ τούτου, είναι εχθροί αυτού του έθνους με κάθε έννοια της λέξης» (Ansarollah 2024).

Εικόνα 3. Περιφερόμενο πυρομαχικό σύστημα UAV FH-901/901A, κατασκευής της China Defense Equipment Co. Το ευαίσθητο αυτό φορτίο, το οποίο πιθανότατα προοριζόταν για τους Χούθι, κατασχέθηκε στο λιμάνι του Άντεν από κινεζικό πλοίο, στις 7 Αυγούστου 2025.

Η Ρωσία, αν και δεν επιδίωκε μια γενικευμένη ανάφλεξη στην Ερυθρά Θάλασσα ή το πλήρες κλείσιμο του Κόλπου του Άντεν, έβλεπε θετικά τις επιχειρήσεις των Χούθι στην περιοχή. Πέρα από την εξασφάλιση ασυλίας από επιθέσεις των Χούθι εναντίον πλοίων που συνδέονταν με ρωσικά συμφέροντα, η Μόσχα επωφελήθηκε από την πίεση που ασκήθηκε στις δυτικές οικονομίες, οι οποίες αποτελούσαν τους γεωπολιτικούς της ανταγωνιστές κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσέγγισης μεταξύ Μόσχας και Χούθι ήταν η επίσκεψη αντιπροσωπείας των Χούθι στο ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών.

Η Ρωσία παρείχε επίσης στρατιωτική βοήθεια στους Χούθι. Ο ίδιος ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, σε δημόσια ομιλία του τον Νοέμβριο του 2024, υπαινίχθηκε συνεργασία μεταξύ των Χούθι, της Ρωσίας και του Ιράν στον τομέα των πληροφοριών για τη στοχοποίηση της παρουσίας του αμερικανικού Ναυτικού στην περιοχή. Ισχυρίστηκε ότι «οι Χούθι είχαν ακριβείς νυχτερινές πληροφορίες σχετικά με τη θέση του αεροπλανοφόρου [USS Theodore Roosevelt], εκατοντάδες μίλια ανοικτά των ακτών της Υεμένης» (Al Basha 2024).

Εικόνα 4. Ναυτική νάρκη Asef. Έχει σχεδιαστεί ώστε να εντοπίζει θαλάσσιους στόχους αναγνωρίζοντας το ακουστικό και μαγνητικό τους ίχνος. Αποτελεί αντίγραφο της ιρανικής νάρκης Maham, ενώ ενσωματώνει τεχνολογίες από τις ρωσικές ναυτικές νάρκες MDM και τις κινεζικές EM. Κατασκευάζεται στην Υεμένη.

Η στρατηγική επιβίωσης του Ιράν και η στάση της Τεχεράνης στην Ερυθρά Θάλασσα

Οι Ιρανοί υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων παραμένουν απολύτως ενήμεροι για τα στρατιωτικά μειονεκτήματα της χώρας τους σε σχέση με τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά συνέπεια, μετά το ξέσπασμα του πρόσφατου πολέμου, η Τεχεράνη υιοθέτησε μια ασύμμετρη στρατηγική βασισμένη σε αποκεντρωμένες δομές διοίκησης, στη διασπορά δυνάμεων, στην πυραυλική αποτροπή και στην εργαλειοποίηση της γεωγραφίας. Οι προηγούμενες στρατιωτικές δραστηριότητες των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και η διατάραξη της θαλάσσιας κυκλοφορίας προσέφεραν στο Ιράν πολύτιμα διδάγματα.

Η γεωγραφία έχει καταστεί, αναμφίβολα, εξίσου πολύτιμη για το Ιράν όσο και το πυραυλικό του οπλοστάσιο. Πέρα από το δύσβατο ανάγλυφο που περιπλέκει οποιαδήποτε πιθανή χερσαία εισβολή, το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να απειλήσει τη θαλάσσια διέλευση μέσω ενός πιθανού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Μια τέτοια διατάραξη θα επέβαλλε σοβαρό οικονομικό κόστος τόσο στην παγκόσμια οικονομία όσο και στη διεθνή τάξη υπό αμερικανική ηγεσία.

Σε μια ιδιαίτερα διασυνδεδεμένη παγκόσμια οικονομία, η διατάραξη της κανονικής εμπορικής δραστηριότητας μπορεί να παράγει στρατηγικά αποτελέσματα συγκρίσιμα με εκείνα της συμβατικής στρατιωτικής ισχύος ή ακόμη και να τα υπερβαίνει. Μέσω του ελέγχου του επί των Στενών του Ορμούζ και της γεωγραφικής εγγύτητας των Χούθι στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, η Τεχεράνη έχει τη δυνατότητα να απειλήσει κρίσιμα θαλάσσια σημεία συμφόρησης, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου.

Οι οικονομικοί κραδασμοί που θα προέκυπταν θα εκτείνονταν πολύ πέρα από την περιοχή του Κόλπου, προκαλώντας ενδεχομένως μια παγκόσμια κρίση που θα επηρέαζε τον ενεργειακό τομέα, τη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια. Τέτοιες εξελίξεις θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την αμερικανική στρατηγική κυριαρχία με τρόπους που η στρατιωτική ισχύς από μόνη της ίσως να μην μπορεί να εξουδετερώσει.

Ο πρωταρχικός στόχος της Τεχεράνης φαίνεται να είναι η αύξηση της πίεσης προς την Ουάσιγκτον, ώστε να εξαναγκαστεί το Ισραήλ να περιορίσει ή να σταματήσει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στον Λίβανο και αλλού στην περιοχή. Δευτερεύων στόχος είναι να αποτραπεί το Ισραήλ από το να υπονομεύσει την πιθανότητα μιας ευρύτερης πολιτικής διευθέτησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία θα μπορούσε τελικά να αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις, να μειώσει τη διεθνή απομόνωση του Ιράν και να διευκολύνει την επανένταξή του στην παγκόσμια οικονομία.

Συμπέρασμα

Από τις 7 Οκτωβρίου, ο Άξονας της Αντίστασης έχει υποστεί σημαντικά πλήγματα, μεταξύ των οποίων η πτώση της κυβέρνησης Άσαντ και η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ. Κατά συνέπεια, απέτυχε να αποτρέψει μια άμεση αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο ιρανικό έδαφος, όπως είχε καταφέρει σχεδόν επί τρεις δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, ο Άξονας της Αντίστασης παραμένει ζωτικό εργαλείο της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας του Ιράν.

Η σημασία του Άξονα, και ιδιαίτερα ο ρόλος των Χούθι μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποτυπώνεται στις δηλώσεις του διοικητή της Δύναμης Κουντς, στρατηγού Εσμαΐλ Καανί. Κατά την πρώτη δημόσια εμφάνισή του στην ιρανική τηλεόραση, στις 15 Ιουνίου, ο Καανί δήλωσε ότι «από τα Στενά του Ορμούζ έως το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα, θα υπάρξει μια νέα ζώνη ασφαλείας της αντίστασης». Ανεξάρτητα από την έκβαση των ανανεωμένων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων Ιράν–ΗΠΑ, ο Άξονας της Αντίστασης, προσαρμοσμένος στο νέο στρατηγικό περιβάλλον ασφαλείας, θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες του ιρανικού δόγματος εθνικής ασφάλειας.

Πηγή: thehig.eu απόδοση anixneuseis.gr