iEpikaira

Andrew Latham, Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Macalester College

Η στρατηγική αυτονομία βρίσκεται στο προσκήνιο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες την επικαλούνται για να δικαιολογήσουν μια ιστορική ενίσχυση της άμυνας· το υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας την έχει καταστήσει οργανωτική αρχή μιας πολιτικής που αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει αμερικανικές επενδύσεις· και ο Καναδάς τη θεωρεί «βασικό στόχο».

Η φράση εμφανίζεται παντού στους κύκλους των διεθνών σχέσεων, αλλά η εξήγησή της σχεδόν πουθενά. Τι σημαίνει λοιπόν στην πραγματικότητα η στρατηγική αυτονομία; Και γιατί οι αναλυτές την επικαλούνται τώρα;

Μόχλευση περισσότερο παρά αυτάρκεια

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η αυτονομία δεν σημαίνει αποχώρηση από τη διεθνή τάξη ούτε διακοπή ή μείωση των δεσμών με την Ουάσιγκτον.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως ένας από τους λίγους οργανισμούς που έχει διατυπώσει ρητά τις φιλοδοξίες του για στρατηγική αυτονομία, η ΕΕ αυξάνει τις συλλογικές αμυντικές της δαπάνες για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μιας Αμερικής στις μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις της οποίας δεν μπορεί πλέον να βασίζεται απόλυτα.

Η Ινδία εξακολουθεί να συμμετέχει στη στρατηγική συμμαχία Quad μαζί με τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και την Ιαπωνία, αλλά ασκεί ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική όταν τα συμφέροντά της δεν ευθυγραμμίζονται με την Ουάσιγκτον. Ο Καναδάς διαφοροποιεί τις συνεργασίες του, αλλά δεν αποσυνδέεται.

Μπορεί κανείς να διαφωνήσει με τις λεπτομέρειες κάθε περίπτωσης. Όμως από τη Γερμανία μέχρι την Ινδία και τον Καναδά, το βασικό ένστικτο που κινεί την εξωτερική πολιτική αυτών των χωρών είναι το ίδιο: επιδιώκουν να αυξήσουν τα περιθώρια ελιγμών τους, παραμένοντας σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όλες παραμένουν ενταγμένες στις υπάρχουσες παγκόσμιες δομές ασφάλειας και οικονομίας που ηγούνται οι ΗΠΑ. Απλώς τώρα επαναδιαπραγματεύονται τους όρους της συμμετοχής τους σε αυτές τις δομές.

Με αυτή την έννοια, η στρατηγική αυτονομία πρέπει να γίνει καλύτερα αντιληπτή ως μόχλευση και ευελιξία, και όχι ως αυτάρκεια. Πιο συγκεκριμένα, είναι η αξιόπιστη ικανότητα ενός κράτους να λέει «όχι» σε προστάτες μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ.

Ένα στρατηγικά αυτόνομο έθνος μπορεί να λαμβάνει διπλωματικές θέσεις που δεν αρέσουν στις υπερδυνάμεις της εποχής. Μπορεί να αναπτύσσει στρατιωτική ισχύ χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τον εξοπλισμό ή την έγκριση άλλης χώρας. Και μπορεί να διατηρεί επαρκή έλεγχο πάνω σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ώστε να περιορίζει τον εξαναγκασμό από αντιπάλους.

Το φάντασμα του Σαρλ ντε Γκωλ

Η ίδια η φράση είναι νεότερη απ’ όσο συνειδητοποιούν πολλοί, ακόμη κι αν η λογική που βρίσκεται πίσω της δεν είναι νέα.

Ο μεταπολεμικός ηγέτης της Γαλλίας, Σαρλ ντε Γκωλ, πέρασε μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 1960 θεσμοποιώντας αυτό που αργότερα έγινε γνωστό ως στρατηγική αυτονομία. Το 1966 απέσυρε τη Γαλλία από την ενιαία στρατιωτική διοίκηση του ΝΑΤΟ, διατηρώντας όμως τη χώρα εντός της Συμμαχίας. Αυτό στο οποίο αντιδρούσε ο ντε Γκωλ ήταν η de facto αμερικανική έγκριση σε ζητήματα γαλλικής ασφάλειας.

Η συλλογιστική του ήταν απλή: ένα κράτος που εξαρτάται από μια άλλη δύναμη για την ασφάλειά του δεν είναι πλήρως κυρίαρχο.

Αν και ο ντε Γκωλ δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη φράση «στρατηγική αυτονομία», αυτή ενσωματώθηκε στο επίσημο γαλλικό δόγμα στη Λευκή Βίβλο για την Άμυνα του 1994.

Μέχρι το 1998, η έννοια είχε περάσει στην ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική μέσω της Διακήρυξης του Σαιν-Μαλό ανάμεσα στους τότε ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, Τόνι Μπλερ και Ζακ Σιράκ. Υποστήριξαν ότι η Ευρώπη χρειαζόταν «την ικανότητα αυτόνομης δράσης, υποστηριζόμενη από αξιόπιστες στρατιωτικές δυνάμεις». Η Ευρωπαϊκή Ένωση επισημοποίησε αυτή την πολιτική στην Παγκόσμια Στρατηγική της το 2016.

Την ίδια περίοδο που ο ντε Γκωλ ακολουθούσε τις πολιτικές του, μια παράλληλη παράδοση μέσω του Κινήματος των Αδεσμεύτων επέτρεψε στην Ινδία, την Ινδονησία, τη Γιουγκοσλαβία και πολλές άλλες χώρες να χαράξουν μια πορεία στον Ψυχρό Πόλεμο ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση.

Ίδια λογική, διαφορετικές κρίσεις

Η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη στρατηγική αυτονομία έχει μια κοινή πηγή: μια διεθνή τάξη υπό αμερικανική ηγεσία, η οποία για ολοένα και περισσότερα κράτη έχει αρχίσει να μοιάζει λιγότερο με δημόσιο αγαθό και περισσότερο με βάρος.

Αν και ορισμένοι ηγέτες είχαν προηγηθεί των εξελίξεων — ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας υποστήριζε την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία χρόνια πριν από τους Ευρωπαίους ομολόγους του — είναι η δεύτερη θητεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που άλλαξε τους πολιτικούς υπολογισμούς.

Κυβερνήσεις που κάποτε θεωρούσαν ότι οι αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας ήταν άνευ όρων ανακάλυψαν ότι δεν είναι έτσι. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν ρωτούν πλέον αν είναι απαραίτητη η ανεξάρτητη στρατιωτική ικανότητα· ρωτούν πόσο γρήγορα μπορούν να τη δημιουργήσουν.

Η ινδική εκδοχή της στρατηγικής αυτονομίας είναι ίσως η πιο ανεπτυγμένη και διδακτική.

Η κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο παρά τις δυτικές κυρώσεις. Απέχει σε ψηφοφορίες των Ηνωμένων Εθνών για την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα εμβαθύνει την αμυντική συνεργασία με την Ουάσιγκτον. Και συμμετέχει σε πολυμερή φόρα που περιλαμβάνουν το Πεκίνο, ενώ παράλληλα ενισχύει τους δεσμούς της με την Quad.

Αν το δει κανείς μέσα από τον φακό της παραδοσιακής συμμαχικής πολιτικής, αυτή η συμπεριφορά μοιάζει ασυνάρτητη. Αν όμως τη δει μέσα από τον φακό της στρατηγικής αυτονομίας, γίνεται πολύ πιο κατανοητή. Η Ινδία μεγιστοποιεί τη διαπραγματευτική της ισχύ μέσα από ανταγωνιστικές σχέσεις, αρνούμενη να εξαρτηθεί μόνιμα από οποιαδήποτε από αυτές.

Ο Καναδάς φαίνεται να φτάνει σε παρόμοιο σημείο, αν και μέσω διαφορετικής διαδρομής.

Η ρητορική του Τραμπ περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ αποκάλυψε πόση εξάρτηση είχε συσσωρεύσει η Οτάβα έναντι της Ουάσιγκτον. Ως απάντηση, οι Καναδοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επιδιώκουν τώρα διαφοροποίηση του εμπορίου, ανανεωμένες αμυντικές επενδύσεις και ευρύτερες συνεργασίες.

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία δείχνουν μια σκληρότερη εκδοχή της ίδιας λογικής. Η Άγκυρα παραμένει εντός του ΝΑΤΟ, ενώ χρησιμοποιεί ρωσικά συστήματα αεράμυνας. Το Ριάντ οικοδομεί εγχώρια αμυντική ικανότητα, ενώ καλλιεργεί εναλλακτικούς προμηθευτές όπλων πέρα από την Ουάσιγκτον.

Αυτές είναι στρατηγικές αντιστάθμισης, προσαρμοσμένες στη σημερινή πιο κατακερματισμένη διεθνή τάξη, ενώ ο παλαιότερος διαχωρισμός χώριζε τα κράτη σε ευθυγραμμισμένα και αδέσμευτα.

Τώρα αναδύεται ένας διαφορετικός διαχωρισμός. Ορισμένες κυβερνήσεις αποδέχονται βαθιά εξάρτηση από έναν προστάτη, ενώ άλλες είναι αποφασισμένες να διατηρήσουν ευελιξία ακόμη και μέσα σε επίσημες συμμαχίες και εταιρικές σχέσεις.

Και αυτή η διάκριση — ανάμεσα σε όσους επιδιώκουν στρατηγική αυτονομία και όσους όχι — διαμορφώνει όλο και περισσότερο την παγκόσμια πολιτική.

Το άρθρο αυτό είναι μέρος μιας σειράς που εξηγεί όρους εξωτερικής πολιτικής οι οποίοι χρησιμοποιούνται συχνά, αλλά σπάνια εξηγούνται.

Πηγή: The Conversation απόδοση anixneuseis.gr

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛΑΚΑΣ

Η συμφωνία που υπέγραψαν πριν από λίγα 24ωρα Λευκωσία και Παρίσι δεν είναι μια τυπική στρατιωτική συνεργασία. 

Πρόκειται για συμφωνία τύπου SOFA (Status of Forces Agreement), η οποία δημιουργεί το νομικό πλαίσιο για την παρουσία, τη μετακίνηση και τη χρήση κυπριακών υποδομών από γαλλικές στρατιωτικές δυνάμεις. 

Δεν ιδρύει γαλλική βάση, αλλά επιτρέπει στη Γαλλία να χρησιμοποιεί την Κύπρο ως στρατηγικό κόμβο στην ανατολική Μεσόγειο.

Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Κύπρος επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και η αναζήτηση μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας από την Ευρώπη αναβαθμίζουν τη σημασία του νησιού. Η Γαλλία επιδιώκει να αποκτήσει σταθερό αποτύπωμα σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται αμερικανικά, βρετανικά, τουρκικά, ισραηλινά και αραβικά συμφέροντα.

Δεν είναι τυχαίο ότι η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις από την Τουρκία και το κατοχικό καθεστώς. Η Άγκυρα θεωρεί ότι η ενίσχυση της γαλλικής παρουσίας ενδυναμώνει τη διεθνή θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας και επηρεάζει τους συσχετισμούς στο νησί. 

Η ειρωνεία είναι ότι η Κύπρος μόνο «αποστρατιωτικοποιημένο» νησί δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Στο έδαφός, εκτός από τα κατοχικά στρατεύματα, λειτουργούν ήδη οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας, οι οποίες αποτελούν ουσιαστικά βρετανικό έδαφος και χρησιμοποιούνται (και από τους Αμερικανούς) επί δεκαετίες για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

Στην Ελλάδα, η συμφωνία προβάλλεται ως θετική εξέλιξη, καθώς, όπως λένε, ενισχύει τον άξονα Αθήνας – Λευκωσίας – Παρισιού και δημιουργεί την ελπίδα (πιθανότατα φρούδα) ότι η γαλλική παρουσία θα λειτουργήσει ως πρόσθετος παράγοντας αποτροπής στην ανατολική Μεσόγειο. 

Οι επιφυλάξεις που διατυπώνουμε έχουν να κάνουν με τις αυταπάτες που καλλιεργούνται σκόπιμα ή μη. Τα κράτη, όπως όλοι θα πρέπει να γνωρίζουν, κινούνται με βάση τα συμφέροντά τους και κάθε στρατιωτική παρουσία συνοδεύεται από τους ευρύτερους γεωπολιτικούς υπολογισμούς τους. Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να ελπίζουν ότι η γαλλική εμπλοκή θα ενισχύσει το στρατηγικό τους βάρος, δεν πρέπει όμως να ξεχνούν ότι και το 1974 οι σύμμαχοί τους, χωρίς καμία εξαίρεση, σιώπησαν μπροστά στην τουρκική εισβολή. Μισόν αιώνα αργότερα η κατοχή του 37% του νησιού εξακολουθεί να υφίσταται χωρίς να ιδρώνει το αυτί κανενός συμμάχου. 

Οι συμμαχίες είναι χρήσιμες, αλλά η ιστορία διδάσκει ότι η τελική εγγύηση ασφάλειας παραμένει η ισχύς και η αποφασιστικότητα των ίδιων των ενδιαφερομένων.

Πηγή: topontiki.gr

Γράφει ο Αλέξης Λεκάκης Κερκυραίος *

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον φαίνεται να έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο. Είναι περιττό να επισημανθεί με ποιανού την υπαιτιότητα. Ως εκ τούτου, ο Αμερικανός πρόεδρος προέβη στην προσφιλή του (αποτυχημένη) τακτική να τραμπουκίσει το Ιράν, θεωρώντας ότι τοιουτοτρόπως θα κατορθώσει να το πειθαναγκάσει σε υποχωρήσεις, ούτως ώστε να κάνει damage control στο τρέχον φιάσκο που έχει εγκλωβιστεί. Με πρόσχημα την κατάρριψη ενός αμερικανικού ελικοπτέρου AH-64 Apacheκοντά στα Στενά Χορμόζ, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν εκτεταμένα πλήγματα στο νότιο Ιράν (νήσος Κεσμ, Μπαντάρ Αμπάς, Σιρίκ, Μινάμπ και Τζασκ), προκαλώντας -μεταξύ άλλων- ζημιές σε δεξαμενές πόσιμου νερού στην περιοχή Σιρίκ της επαρχίας Χορμοζγκάν, με αποτέλεσμα να μείνουν χωρίς πόσιμο νερό 20.000 πολίτες εν μέσω υψηλών θερμοκρασιών στην περιοχή. Το Ιράν αναμενόμενα απάντησε, στοχεύοντας με drones και πυραύλους στρατιωτικές θέσεις/βάσεις των Αμερικανών στο Κουβέιτ (την αεροπορική βάση Ali AlSalem), στο Μπαχρέιν (την αεροπορική βάση Sheikh Isa Airκαι το αρχηγείο του 5ου στόλου του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ) και την Ιορδανία (την αεροπορική βάση MuwaffaqSalti).

Σε μια προ ημερών συνέντευξή του στο CNN, ο υποστράτηγος Μοχσέν Ρεζαΐ, διατελέσας ο μακροβιότερος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης (1981-1997) και νυν σύμβουλος επί στρατιωτικών υποθέσεων του ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, προειδοποίησε ότι «αν ο πόλεμος συνεχιστεί και αν ο ναυτικός αποκλεισμός δεν αρθεί, θα σύρουμε τον πόλεμο στον Ινδικό Ωκεανό, στα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο. Θα επεκτείνουμε την εμβέλεια του πολέμου, πέρα από τις αμερικανικές βάσεις στις οποίες επιτιθέμεθα μέχρι τώρα».

Ποιους στόχους, όμως, πέρα από την ιρανική περιφέρειαεννοεί ο Ρεζαΐ; Πιθανότατα υπονόησε:

1) Την αμερικανική ναυτική βάση “Camp Lemonnier” στο Τζιμπουτί που βρίσκεται δίπλα στα στρατηγικής σημασίαςστενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ

2) Την αμερικανική βάση στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό

3) Την βρετανική αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο και πιθανώς την αεροπορική βάση “Ανδρέας Παπανδρέου” στην Πάφο, οι οποίες χρησιμοποιούνταισφόδρα από τις ΗΠΑ.

Άλλωστε, τις ανωτέρω βάσεις φαίνεται να στοχοποιεί ένα πρόσφατο βίντεο του κρατικού Press TV, του διεθνούς ειδησεογραφικού δικτύου του Ιράν. Συγκεκριμένα, δημοσιεύθηκε στις 8 Ιουνίου, λίγες μόλις ημέρες μετά τη συνέντευξη του υποστράτηγου Μοχσέν Ρεζαΐ.

Σε πρόσφατο άρθρο είχα υποστηρίξει ότι η Ελλάδα και, περισσότερο, η Κύπρος διατρέχουν κίνδυνο να στοχοποιηθούν από το Ιράν, εάν συνεχίσουν να επιτρέπουν την εκτεταμένη χρήση των επικρατειών τους και των στρατιωτικών τους υποδομών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε περίπτωση επανέναρξης γενικευμένων εχθροπραξιών. Είχα αναφερθεί συγκεκριμένα στη Σούδα, στο πολιτικό αεροδρόμιο της Ρόδου, στην αεροπορική βάση “Ανδρέας Παπανδρέου” της Κυπριακής Δημοκρατίας και στις δύο βρετανικές (Ακρωτήρι και Δεκέλεια), που όλες τους έχουν λειτουργήσει (τουλάχιστον) ως κόμβοι επιμελητειακήςυποστήριξης των αμερικανικών δυνάμεων. Οι, δε, επιχειρησιακή τους αξία έχει εσχάτως αναβαθμιστεί για τις ΗΠΑ, καθόσον το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις εγγύτερες αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στις αραβικές μοναρχίες, τις οποίες η Ουάσινγκτον απέτυχε να προστατεύσει. Δεν επιχειρώ να κινδυνολογήσω. Ωστόσο, ο ελληνικός λαός οφείλει να γνωρίζει τα ρίσκα των επιλογών των ιθυνόντων του. Έχουν τη συναίνεση των Ελλήνων πολιτών να εμπλέκουν τη χώρα σε επιθετικούς πολέμους που δεν μας αφορούν; Εξυπηρετούν αυτές οι διευκολύνσεις ή στην πραγματικότητα αυτή η ανιδιοτελής υπερσυμμόρφωσημε τις βουλές των ΗΠΑ-Ισραήλ το εθνικό συμφέρον;Επαναλαμβάνω, αν δεν έγινα σαφής, οι ΗΠΑ απέτυχαν να προστατεύσουν τους βασάλους τους στον Περσικό Κόλπο. Το έχουμε αυτό λάβει υπόψη; Δεν έχουν μόνο πληγεί οι ενεργειακές τους εγκαταστάσεις και εξαγωγές τους, αλλά και ο τουρισμός τους.

* Ο Αλέξης Λεκάκης Κερκυραίος είναι διεθνολόγος και υποψήφιος διδάκτωρ Ιρανικής Εξωτερικής Πολιτικής στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου. Στο πλαίσιο της υπό εκπόνηση διατριβής του, έχει πραγματοποιήσει επιτόπια έρευνα στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά. militaire.gr

Η περιοχή συνεχίζει να κινείται ανάμεσα σε δύο παράλληλες πραγματικότητες: τον πόλεμο και τη διαπραγμάτευση.

Η κατάρριψη ενός αμερικανικού Apache πάνω από τα Στενά του Ορμούζ άνοιξε νέο κύκλο αντιποίνων στον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν, με την Ουάσιγκτον να πλήττει στρατιωτικούς στόχους της Τεχεράνης και τους Φρουρούς της Επανάστασης να απαντούν με επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων στο Μπαχρέιν και την Ιορδανία.

Η ανταλλαγή πυρών προκάλεσε συναγερμό σε ολόκληρο τον Κόλπο, με σειρήνες να ηχούν σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ. Σειρήνες ήχησαν σε χώρες του Κόλπου, οι αεράμυνες τέθηκαν σε λειτουργία και η περιοχή βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης.

A video released by Iranian media reportedly shows Iran’s strikes this morning on the U.S. Navy’s 5th Fleet Headquarters in Bahrain. pic.twitter.com/nqjRnYep85

— OSINTdefender (@sentdefender) June 10, 2026

Ωστόσο, πίσω από τις στρατιωτικές κινήσεις, ένα διαφορετικό ερώτημα αρχίζει να κυριαρχεί: πρόκειται για την αρχή μιας νέας μεγάλης κλιμάκωσης ή για μια ελεγχόμενη ανταλλαγή πληγμάτων που μπορεί τελικά να οδηγήσει πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;

Η απάντηση των ΗΠΑ

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε επιδρομές κατά συστημάτων αεράμυνας, σταθμών ελέγχου και ραντάρ επιτήρησης κοντά στα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, τα πλήγματα σχεδιάστηκαν ως απάντηση στην κατάρριψη του Apache και είχαν περιορισμένο χαρακτήρα. Η Ουάσιγκτον επέλεξε να πλήξει στρατιωτικές υποδομές χωρίς να στοχεύσει πολιτικές ή ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, μια επιλογή που ερμηνεύεται ως προσπάθεια αποφυγής ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί πως οι επιδρομές δεν πρόκειται να εκτροχιάσουν τις συνομιλίες που διεξάγονται παρασκηνιακά για τον τερματισμό του πολέμου.

— U.S. Central Command (@CENTCOM) June 10, 2026

Η Τεχεράνη έπρεπε να απαντήσει

Για την ιρανική ηγεσία, η απουσία απάντησης δεν αποτελούσε επιλογή.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά της έδρας του 5ου Στόλου του αμερικανικού ναυτικού στο Μπαχρέιν και κατά της αμερικανικής βάσης Αλ Αζράκ στην Ιορδανία.

Το μήνυμα ήταν σαφές: κάθε αμερικανικό πλήγμα θα συνοδεύεται από αντίποινα.

Παράλληλα, όμως, η Τεχεράνη επέλεξε και αυτή στόχους στρατιωτικού χαρακτήρα, χωρίς να επιχειρήσει πλήγματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μαζικές απώλειες ή να οδηγήσουν σε άμεση γενικευμένη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη προσπαθούν να διατηρήσουν την αξιοπιστία της αποτροπής τους χωρίς να περάσουν το σημείο χωρίς επιστροφή.

Γιατί το Ορμούζ παραμένει το κλειδί

Το επίκεντρο των τελευταίων εξελίξεων δεν είναι τυχαίο.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο. Κάθε στρατιωτικό επεισόδιο στην περιοχή προκαλεί συναγερμό στις αγορές, στις ναυτιλιακές εταιρείες και στις κυβερνήσεις που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου.

Οι αμερικανικές επιδρομές έπληξαν εγκαταστάσεις σε περιοχές όπως το Μπαντάρ Αμπάς, το Τζασκ και η νήσος Κεσμ, σημεία που αποτελούν βασικούς πυλώνες της ιρανικής στρατιωτικής παρουσίας γύρω από το Ορμούζ.

Παρά τις ζημιές που ανακοίνωσε η Τεχεράνη σε τηλεπικοινωνιακές και υδρευτικές υποδομές, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάστηκε ουσιαστικά η δυνατότητα του Ιράν να ασκεί έλεγχο στην περιοχή.

Μπορεί να υπάρξει συμφωνία;

Το αξιοσημείωτο είναι ότι η ανταλλαγή πληγμάτων συνοδεύεται από δημόσιες αναφορές σε διαπραγματεύσεις.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία, αν και παραδέχθηκε ότι αυτή μπορεί να επιτευχθεί είτε μέσα στις επόμενες ημέρες είτε αρκετούς μήνες αργότερα.

Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί επανέλαβε ότι η χώρα του δεν θα αφήσει καμία επίθεση αναπάντητη, χωρίς όμως να κλείσει την πόρτα της διπλωματίας.

Η εικόνα θυμίζει όλο και περισσότερο άλλες κρίσεις στη Μέση Ανατολή, όπου οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται ταυτόχρονα και συχνά αλληλοτροφοδοτούνται.

Το επόμενο κρίσιμο 48ωρο

Το ερώτημα πλέον είναι αν οι επιθέσεις του τελευταίου 24ώρου θα θεωρηθούν επαρκείς και από τις δύο πλευρές ή αν θα ακολουθήσει νέος γύρος αντιποίνων.

Εάν οι αμερικανικές βάσεις στο Μπαχρέιν και την Ιορδανία δεν υπέστησαν σοβαρές ζημιές και η Ουάσιγκτον επιλέξει να μην απαντήσει εκ νέου, τότε είναι πιθανό να δημιουργηθεί χώρος για επανεκκίνηση των συνομιλιών.

Αντίθετα, οποιαδήποτε νέα απώλεια αμερικανικού προσωπικού ή επιτυχημένο πλήγμα σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.

Προς το παρόν, τα γεγονότα δείχνουν ότι ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη επιδιώκουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Επιχειρούν όμως να αποδείξουν ότι μπορούν να απαντούν σε κάθε πρόκληση. Και όσο αυτή η ισορροπία παραμένει ενεργή, η περιοχή θα συνεχίσει να κινείται ανάμεσα σε δύο παράλληλες πραγματικότητες: τον πόλεμο και τη διαπραγμάτευση.

Πηγή: naftemporiki.gr

Του Peter Beinart

Ο κ. Beinart είναι αρθρογράφος γνώμης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ διεξάγει ένα πραγματικό πείραμα για το τι συμβαίνει όταν τα «γεράκια» της Ουάσιγκτον παίρνουν αυτό που ζητούσαν εδώ και δεκαετίες: ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ιράν.

Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα. Αυτός ο πόλεμος βρίσκεται σε πορεία να κοστίσει στις Ηνωμένες Πολιτείες περισσότερα από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Έχει προκαλέσει τεράστιες ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, έχει μειώσει σημαντικά το απόθεμα αναχαιτιστικών πυραύλων στο οποίο βασίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες για να αποτρέψουν την Κίνα και άλλους πιθανούς αντιπάλους, έχει θέσει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο σε κίνδυνο οξείας πείνας, έχει επιταχύνει τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει οδηγήσει στον θάνατο ή τον τραυματισμό εκατοντάδων Αμερικανών και χιλιάδων Ιρανών, μεταξύ των οποίων και περισσότερα από 100 παιδιά που, σύμφωνα με αναφορές, σκοτώθηκαν όταν ένας πύραυλος Tomahawk έπληξε κατά λάθος ένα δημοτικό σχολείο στην πόλη Μινάμπ.

Παρά αυτό το οικονομικό και ανθρώπινο κόστος, ο πόλεμος έχει πετύχει ελάχιστα. Αν και ο πρόεδρος ήταν, όπως συνήθως, απρόβλεπτος και ασταθής στον τρόπο με τον οποίο περιέγραφε τους στόχους του πολέμου, τους τελευταίους τρεις μήνες έχει γενικά δώσει έμφαση σε τρεις σκοπούς: την εξάλειψη των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος και τη βοήθεια προς τον ιρανικό λαό ώστε να ανατρέψει την κυβέρνησή του.

Τίποτα από αυτά δεν έχει συμβεί. Σύμφωνα με τις ίδιες τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, η Ισλαμική Δημοκρατία διατηρεί περίπου το 70% του προπολεμικού αποθέματος πυραύλων της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ούτε εξαλείψει την πρόσβαση του Ιράν στο υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας ούτε έχουν ανατρέψει το ίδιο το ισλαμικό καθεστώς.

Πράγματι, η ιρανική κυβέρνηση είναι, κατά κάποιον τρόπο, ισχυρότερη από ό,τι ήταν όταν άρχισε ο πόλεμος, έχοντας αποδείξει την ικανότητά της να παραλύει την παγκόσμια οικονομία περιορίζοντας την κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το πώς ή το πότε θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος παραμένει αβέβαιο. Ένα πράγμα, όμως, είναι σαφές: τέτοιες καταστροφές εξωτερικής πολιτικής θα συνεχίσουν να συμβαίνουν, εκτός εάν οι άνθρωποι που τις υποστηρίζουν κληθούν να λογοδοτήσουν.

Αν μια τέτοια λογοδοσία είχε υπάρξει μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, είναι πολύ λιγότερο πιθανό οι Ηνωμένες Πολιτείες να βρίσκονταν σήμερα σε πόλεμο με το Ιράν. Μέχρι τη δεύτερη θητεία του Τζορτζ Ου. Μπους, οι περισσότεροι Αμερικανοί πίστευαν ότι η εισβολή στο Ιράκ ήταν λάθος. Και εξέφραζαν τη δυσαρέσκειά τους για χρόνια μετά, ψηφίζοντας επανειλημμένα προεδρικούς υποψηφίους που είχαν αντιταχθεί στον πόλεμο, όπως ο Μπαράκ Ομπάμα, ή τουλάχιστον προσποιούνταν ότι είχαν αντιταχθεί σε αυτόν, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, αντί για υποψηφίους που είχαν υποστηρίξει την εισβολή, όπως η Χίλαρι Κλίντον και ο Τζον Μακέιν.

Ωστόσο, όταν επρόκειτο για διορισμένα αξιώματα, οι αξιωματούχοι που είχαν υποστηρίξει τον πόλεμο ανταμείφθηκαν. Ο κ. Ομπάμα επέλεξε ως υποψήφιο αντιπρόεδρό του τον Τζο Μπάιντεν, καθώς και δύο υπουργούς Εξωτερικών, τη Χίλαρι Κλίντον και τον Τζον Κέρι, οι οποίοι είχαν ψηφίσει υπέρ της εξουσιοδότησης για τον πόλεμο στο Ιράκ. Στην πρώτη του θητεία, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε ως σύμβουλο εθνικής ασφαλείας τον Τζον Μπόλτον, ο οποίος είχε υποστηρίξει την εισβολή. Όταν ο κ. Μπάιντεν έγινε πρόεδρος, επέλεξε ως υπουργό Εξωτερικών τον Άντονι Μπλίνκεν, ο οποίος ήταν ο κορυφαίος συνεργάτης του σε θέματα εξωτερικής πολιτικής όταν εκείνος έδωσε την καταστροφική ψήφο του υπέρ του πολέμου.

Αυτή η έλλειψη λογοδοσίας εκτείνεται πέρα από την εκτελεστική εξουσία. Πριν από μερικά χρόνια, το Quincy Institute, μια δεξαμενή σκέψης κατά των επεμβάσεων, κατέγραψε ποιοι ειδικοί κατέθεταν συχνότερα ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων μεταξύ 2021 και 2024, τόσο υπό Δημοκρατικούς όσο και υπό Ρεπουμπλικανούς. Η δεύτερη συχνότερα προσκεκλημένη δεξαμενή σκέψης ήταν το Foundation for Defense of Democracies, το οποίο δήλωνε στον ιστότοπό του, την παραμονή του πολέμου στο Ιράκ, ότι «γνωρίζουμε πως ο Σαντάμ Χουσεΐν κατασκευάζει όπλα μαζικής καταστροφής — βιολογικά, χημικά και πυρηνικά — και παραμένει σοβαρή απειλή».

Στην τρίτη θέση, ισοβαθμώντας ως προς τις περισσότερες προσκλήσεις, βρισκόταν το American Enterprise Institute, το οποίο καυχιόταν πριν από την εισβολή στο Ιράκ ότι είχε «αναλάβει ηγετικό ρόλο στον καθορισμό της απειλής που συνιστά ο Σαντάμ και στην περιγραφή του τρόπου με τον οποίο θα έπρεπε να ανοικοδομηθεί το Ιράκ μόλις απομακρυνθεί». Αξιωματούχοι από το Foundation for Defense of Democracies και το American Enterprise Institute βρίσκονται, για άλλη μία φορά, ανάμεσα στους πιο ηχηρούς υποστηρικτές του πολέμου σήμερα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε υπεύθυνος χάραξης πολιτικής ή σχολιαστής που υποστήριξε έναν αποτυχημένο πόλεμο θα πρέπει να εξοριστεί από τον δημόσιο διάλογο. Αλλά, τουλάχιστον, θα έπρεπε να περιμένουμε από αναλυτές και δημόσιους αξιωματούχους των οποίων η κρίση αποδείχθηκε λανθασμένη να κάνουν κάτι περισσότερο από το να εκφράζουν απλώς λύπη για τα λάθη τους: να δείχνουν ότι έχουν επανεξετάσει τις παραδοχές πάνω στις οποίες βασίστηκαν αυτά τα λάθη. Εγώ ο ίδιος υποστήριξα τον πόλεμο στο Ιράκ και έγραψα ένα βιβλίο προσπαθώντας να αντιμετωπίσω το γιατί είχα κάνει τόσο βαθύ λάθος. Αυτό δεν αναιρεί τη ζημιά που προκάλεσαν τα σχόλιά μου. Όμως μόνο αμφισβητώντας πιο καθαρά τη νοοτροπία που στήριξε τους πολέμους στο Ιράκ και στο Ιράν θα μπορέσει η αμερικανική τάξη της εξωτερικής πολιτικής να απαλλαγεί από τον εθισμό της στη στρατιωτική ισχύ και να αναγνωρίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει πρωτίστως να δίνουν προτεραιότητα στις διπλωματικές λύσεις με τους αντιπάλους τους, αντί να προσπαθούν να τους συντρίψουν μέχρι να υποταχθούν.

Και όμως, αντί να καλούνται να λογοδοτήσουν για τα προηγούμενα λάθη τους, οι υποστηρικτές του πολέμου λαμβάνουν συστηματικά ένα καθαρό μητρώο, ώστε να προωθήσουν ξανά τον πόλεμο. Την 1η Μαρτίου, την επομένη της επίθεσης των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν, ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, ένα από τα πιο φωνακλάδικα «γεράκια» της Γερουσίας, δήλωσε στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC ότι «ο μεγαλύτερος κρατικός χορηγός της τρομοκρατίας, το Ιράν, βρίσκεται κοντά στην κατάρρευση» και διακήρυξε ότι «καταστρέψαμε το πυραυλικό τους πρόγραμμα, το πυρηνικό πρόγραμμα». Όταν, δυόμισι μήνες αργότερα, αφού τίποτα από τα δύο δεν αποδείχθηκε αληθινό, εμφανίστηκε στην ίδια εκπομπή, δεν του ζητήθηκε να απαντήσει για εκείνα τα σχόλια και προέβλεψε ότι «αν επιστρέψουμε σε στρατιωτική δράση, τους αποδυναμώσουμε περαιτέρω, τότε μπορούμε να τελειώσουμε αυτό το πράγμα πολύ σύντομα».

Πριν από είκοσι χρόνια, όταν Αμερικανοί στρατιώτες πέθαιναν στη Βαγδάτη και στο Ραμάντι, ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτή η χώρα θα εξαπέλυε ακόμη έναν απρόκλητο πόλεμο για να ανατρέψει μια κυβέρνηση στη Μέση Ανατολή. Κι όμως, ένας ακόμη τέτοιος πόλεμος έχει πλέον συμβεί, εν μέρει επειδή το Ιράκ μεταμόρφωσε την αμερικανική κοινή γνώμη πολύ περισσότερο απ’ όσο μεταμόρφωσε τη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική στην Ουάσιγκτον.

Η πρόσφατη ψηφοφορία στη Βουλή των Αντιπροσώπων για την προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στο Ιράν, μέσω επίκλησης του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών, είναι σημάδι ότι περισσότεροι πολιτικοί αρχίζουν επιτέλους να λαμβάνουν υπόψη την αντιπολεμική διάθεση της χώρας. Αλλά είναι ένα μικρό πρώτο βήμα. Χωρίς έναν βαθύτερο απολογισμό, θα πρέπει να περιμένουμε ότι μελλοντικές αυτοπροκαλούμενες καταστροφές θα υπονομεύσουν ακόμη περισσότερο όχι μόνο την ισχύ της Αμερικής στον κόσμο, αλλά και την εμπιστοσύνη του κοινού στη δημοκρατία μας στο εσωτερικό.

Ο Peter Beinart, αρθρογράφος γνώμης, είναι καθηγητής δημοσιογραφίας στο City University of New York, αρχισυντάκτης στο Jewish Currents και συγγραφέας του The Beinart Notebook, ενός εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι το «Being Jewish After the Destruction of Gaza».

Πηγή: The New York Times απόδοση anixneuseis.gr

WSJ: Ο Τραμπ τώρα κάνει πίσω για το Apache : «Δεν ήταν κάτι σοβαρό» – CNN: 38 φορές έχει πει ότι έρχεται συμφωνία. Παράγοντας αστάθειας το Ισραήλ

Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος

Λίγες ώρες αφότου ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει, εκ των πραγμάτων, να απαντήσουν σε αυτή την επίθεση», εννοώντας την κατάρριψη του αμερικανικού Apache, o Τραμπ δήλωσε στην Wall Street Journal ότι η κατάρριψη του ελικοπτέρου «δεν ήταν κάτι σοβαρό».

Ο Τραμπ είχε γράψει στο Truth Social:

«Μόλις ενημερώθηκα από τον σπουδαίο Στρατό μας ότι χθες το βράδυ οι Ιρανοί κατέρριψαν ένα από τα εξαιρετικά προηγμένα ελικόπτερα Apache μας ενώ περιπολούσε πάνω από τα Στενά του Ορμούζ. Στο ελικόπτερο επέβαιναν δύο πιλότοι, οι οποίοι είναι και οι δύο ασφαλείς και χωρίς τραυματισμούς. Παρ’ όλα αυτά, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει, εκ των πραγμάτων, να απαντήσουν σε αυτή την επίθεση. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».

Λίγες ώρες αργότερα, η WSJ δημοσίευσε σε ρεπορτάζ μια δήλωση του Τραμπ, πλήρως αντίθετη:

Συγκεκριμένα, σε τηλεφωνική επικοινωνία με την εφημερίδα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο αποκλεισμός καθιστά το Ιράν “πολύ φτωχό” και ότι θα τον διατηρήσει σε ισχύ για όσο χρειαστεί.

Παράλληλα, επιχείρησε να υποβαθμίσει το περιστατικό με το ελικόπτερο, λέγοντας ότι “δεν ήταν κάτι σοβαρό” και τονίζοντας ότι “ο πιλότος είναι καλά”.

Αυτή η δήλωση δείχνει τον Tραμπ να υιοθετεί μια άλλη προσέγγιση, εκ διαμέτρου αντίθετη της προηγούμενης, χωρίς βέβαια να είναι σίγουρο ότι θα την κρατήσει και αυτή.

Το αμερικάνικο The Atlantic τον προηγούμενο μήνα δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Ο Τραμπ πέρασε από το να είναι απρόβλεπτος στο να είναι αναξιόπιστος», ενώ οι Ιρανοι διαπραγματευτές έχουν δηλώσει πολλές φορές ότι δεν μπορούν πλέον να του έχουν την παραμικρή εμπιστοσύνη.

Επίσης την Τρίτη, το CNN κατέγραψε πόσες φορές ο Τραμπ έχει κάνει τον ισχυρισμό ότι η συμφωνία με το Ιράν είναι κοντά, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης και κατέληξε στον εντυπωσιακό αριθμό των 37 φορών και πλέον 38 γιατί το ξαναείπε την ημέρα εκείνη.

Εκτός από τα παραπάνω, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι παροιμιωδώς θρασύδειλος, (13 φορές σε 13 μήνες που ο Τραμπ απειλούσε με κραυγές και υποχωρούσε στο τέλος https://www.militaire.gr/giati-amerikanika-mesa-enimerosis-apokaloyn-ton-tramp-thrasydeilo/)

CENTCOM: Ξεκινήσαμε πλήγματα στο Ιράν με αναλογικότητα

Λίγη ώρα μετά την δημοσίευση της παραπάνω απάντησης Τραμπ στους WSJ, o αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει πλήγματα κατά του Ιράν.

Σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) ανέφερε ότι τα πλήγματα θα αποτελέσουν «αναλογική απάντηση στην αδικαιολόγητη ιρανική επιθετικότητα».

Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις σε ένα ιρανικό νησί στα Στενά του Ορμούζ.

CNN: Παράγοντας αστάθειας το Ισραήλ με τις επιθέσεις στον Λίβανο

Στο ρεπορτάζ του CNN που αναφέρθηκε παραπάνω, πήρε τον λόγο και η βασική ανταποκρίτρια του δικτύου στον Λευκό Οίκο, η Κρίστεν Χολμς η οποία μετέδωσε: «Αυτή τη στιγμή δεν είναι ξεκάθαρο. Γνωρίζουμε τι είδαμε χθες: ο Λευκός Οίκος και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδειχναν ανακουφισμένοι, καθώς μετά την κλιμάκωση που είδαμε μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ, η ένταση άρχισε να αποκλιμακώνεται.

Και στη συνέχεια είχαμε αυτές τις νέες επιθέσεις του ισραηλινού στρατού στο νότιο τμήμα του Λιβάνου, κάτι για το οποίο τόσο ο Πρόεδρος Τραμπ όσο και οι Ιρανοί είχαν προειδοποιήσει ότι δεν θα έπρεπε να συμβεί.

Αυτό είναι που είπε χθες το βράδυ ο Πρόεδρος Τραμπ σχετικά με τη γενικότερη κατάσταση, όταν αποχωρούσε από τον αγώνα των Knicks», το βράδυ της Δευτέρας.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει: «Πήγαιναν μπρος-πίσω, και τώρα και οι δύο πλευρές συμφώνησαν, μέσω εμού, να σταματήσουν, και βρισκόμαστε στα τελικά στάδια αυτού που θα είναι μια πολύ, πολύ καλή συμφωνία, η οποία δεν θα επιτρέψει με κανέναν τρόπο, σε καμία μορφή ή σχήμα, πυρηνικά όπλα κ.λπ. Και αμέσως μετά θα υπάρξει άνοιγμα. Θα ανοίξει αμέσως μόλις υπογραφεί, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί σε δύο ή τρεις ημέρες.»

Η ανταποκρίτρια του CNN πρόσθεσε:

«Έτσι, μέχρι να υπάρξει συμφωνία, ο Πρόεδρος Τραμπ είπε επίσης ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει ως έχει και δεν θα αρθεί με κανέναν τρόπο. Θέλουν να δουν κάποιο είδος γραπτής συμφωνίας, αλλά δεν γνωρίζουμε πραγματικά ποια είναι η θέση των Ιρανών επάνω σε αυτό.

Δεν έχουν σχολιάσει τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ. Και, ξανά, έχουμε δει αυτό το μοτίβο αρκετές φορές: παρατηρούμε μια κλιμάκωση, στη συνέχεια ο Πρόεδρος Τραμπ λέει ότι διεξάγονται παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις και ότι μια συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί ανά πάσα στιγμή, και μετά φαίνεται είτε να καταρρέει εντελώς είτε τουλάχιστον να παρατείνεται. Και έτσι καταλήξαμε στη σημερινή κατάσταση», συνέχισε, καταλήγοντας:

«Τώρα, ένα βασικό στοιχείο όλης αυτής της υπόθεσης, για ακόμη μία φορά, είναι ο Λίβανος και το τι θα αποφασίσει να κάνει το Ισραήλ, γιατί αυτό θα μπορούσε πραγματικά να αποτελέσει σημείο καμπής προς μια αρνητική κατεύθυνση για την επίτευξη συμφωνίας, εάν συνεχίσει αυτές τις επιθέσεις εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Αυτό είναι κάτι που, και πάλι, ο Πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ δεν θα έκανε. Έχει συζητήσει το θέμα με τον Νετανιάχου. Και το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι αυτό θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα ολόκληρη την προσπάθεια για οποιαδήποτε συμφωνία. Επομένως, θα δούμε τι θα συμβεί αργότερα σήμερα μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και του Νετανιάχου, ειδικά σε ότι αφορά αυτό το ζήτημα»

Πρώτη φορά οι ΗΠΑ έκαναν διάσωση πληρώματος με θαλάσσιο drone

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Fox News, το οποίο μετέδωσε πρώτο την είδηση της κατάρριψης του ελικοπτέρου, οι ΗΠΑ έκαναν μια πρωτοφανή επιχείρηση διάσωσης των πιλότων.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που μεταδόθηκε «ο εκπρόσωπος της CENTCOM, λοχαγός Τιμ Χόκινς, επιβεβαίωσε στο Fox News ότι τα μέλη του αμερικανικού πληρώματος διασώθηκαν από ένα μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας, δηλαδή ένα θαλάσσιο drone. Ο Χόκινς δήλωσε ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε τέτοια επιχείρηση».

[iEpikaira: Ίσως νομίζει ότι στο τέλος θα το πιστέψουμε κιόλας...]

Πηγή: militaire.gr

του Κ.Ν. Σταμπολή

Μετά την στροφή 180 μοιρών πού έκανε η κυβέρνηση στο τέλος Ιανουαρίου 2025 (δηλ. ταυτόχρονα με την ορκωμοσία Ντόναλντ Τραμπ) στην μέχρι τότε απόλυτα πράσινη πολιτική της, προτάσσοντας την ανάγκη για έρευνες υδρογονανθράκων στο πλαίσιο ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας, άλλαξαν άρδην οι προτεραιότητες σε επίπεδο στρατηγικής στόχευσης.

Τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ.Σταύρος Παπασταύρου δεν χάνουν ευκαιρία να τονίζουν τη μεγάλη σημασία που έχει για την Ελλάδα η προσέλκυση επενδύσεων και η σύναψη συμφωνιών με επίκεντρο τις έρευνες υδρογονανθράκων, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών για την μεταφορά φ. Αερίου προς τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης παράλληλα με τις εισαγωγές LNG, κατά προτίμηση από τις ΗΠΑ.

Μια προοπτική που έχει ως αναμενόταν δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες στους επενδυτές αλλά και στον απλό καταναλωτή που αποβλέπει στην μείωση του υψηλού ενεργειακού κόστους που είναι υποχρεωμένος να αντιμετωπίζει καθημερινά. Για αυτό όταν μια από τις δύο μεγάλες πετρελαϊκές που έχουν αναλάβει έρευνες στην Ελλάδα- συγκεκριμένα η ExxonMobil- αποφασίζει αίφνης να αποχωρήσει από μια μεγάλη ερευνητική περιοχή «Δυτικά της Κρήτης» στην οποία έχει δραστηριοποιηθεί από το 2019, και να επιστρέψει την παραχώρηση στο Ελληνικό Δημόσιο, εύλογα δημιουργούνται ερωτήματα ως προς την βιωσιμότητα των επενδύσεων σε έρευνες και την παραμονή των ξένων επενδυτών στην Ελλάδα.Με τις θεωρίες συνωμοσίας και αφηγήματα περί μαζικής αποχώρησης των επενδυτών να ευρίσκονται για μια ακόμη φορά στο επίκεντρο των συζητήσεων.

Η ExxonMobil επιστρέφει την παραχώρηση «Δυτικά της Κρήτης» και επανατοποθετείται γεωγραφικά

Εάν δούμε τα πράγματα ποιο νηφάλια θελήσουμε να εξετάσουμε τους πραγματικούς λόγους που ώθησαν την μεγαλύτερήπετρελαϊκή του κόσμου να εγκαταλείψει μια μεγάλη σε έκταση περιοχή στην οποία είχε ήδη πραγματοποιήσει εκτενείς σεισμικές και γεωφυσικές έρευνές, θα διαπιστώσομε ότι πρόκειται περί συνήθους τακτικής των μεγάλων πετρελαϊκών που ανά πάσα στιγμή διαχειρίζονται εκατοντάδες κοιτάσματα ανά τον κόσμο. Αρκετά από αυτά είναι σε φάση παραγωγής και πολλά περισσότερα ευρίσκονται σε φάση ερευνών. Η θαλάσσια παραχώρηση που επέστρεψε η ExxonMobilστο Ελληνικό Δημόσιο αποτελούσε καθαρά ερευνητική περιοχή.

Πριν λίγες εβδομάδες ηExxonMobil, μαζί με την HELLENiQEnergy, που αποτελούν την κοινοπραξία που είχε την παραχώρηση στην περιοχή «Δυτικά της Κρήτης» αποφάσισαν να αποχωρήσουν από την συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, σηματοδοτώντας τη λήξη της άδειας έρευνας και επιστρέφοντας την παραχώρηση στο ελληνικό Δημόσιο. Η απόφαση αυτή φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τα αποτελέσματα των σεισμικών ερευνών, τα οποία δεν κατέδειξαν επαρκείς ενδείξεις για την ύπαρξη εμπορικά εκμεταλλεύσιμων ποσοτήτων φυσικού αερίου. Παράλληλα, το ιδιαίτερα υψηλό κόστος γεωτρήσεων σε μεγάλα θαλάσσια βάθη, ( περίπου στα 3000 μ) σε συνδυασμό με τη χαμηλή πιθανότητα ανακάλυψης σημαντικού κοιτάσματος, επηρέασε καθοριστικά την επενδυτική αξιολόγηση της περιοχής.

Σύμφωνα με γεωλόγους πετρελαίων που είναι κοντά στην ερευνητική ομάδα της ExxonMobil, ηανωτέρω εξέλιξη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αναδιάρθρωσης και βελτιστοποίησης του διεθνούς χαρτοφυλακίου της ExxonMobil, η οποία επιλέγει να επικεντρώσει τους διαθέσιμους πόρους και τις ερευνητικές της προσπάθειες σε περισσότερο υποσχόμενες ελληνικές παραχωρήσεις, και συγκεκριμένα στις περιοχές «Νοτιοδυτικά της Κρήτης» και «Block 2» στο Ιόνιο Πέλαγος, όπου οι γεωλογικές ενδείξεις θεωρούνται περισσότερο ελπιδοφόρες για την ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων.

Να σημειωθεί ότι ηπαραχωρησιούχος κοινοπραξία αποτελείται από τις ExxonMobil, την HelleniqEnergy και την Energean, με την τελευταία να εκτελείχρέη διαχειριστή (operator) Η επανατοποθέτηση της ExxonMobilπρoτεραιοποιείτο Block 2 όπου προγραμματίζεται η πρώτη ερευνητική γεώτρηση στον Ελλαδικό χώρο, μετά από 30 χρόνια,σε βάθος 800 μέτρων στις αρχές του 2027. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Εnergeanτο συγκεκριμένο κοίτασμα έχει δυναμικότητα που φθάνει τα 270 δισεκ.κυβ.μετρακαι εάν οι έρευνες έχουν θετικό αποτέλεσμα η παραγωγή του θα μπορεί όχι μόνο να καλύψει τις ανάγκες της χώρας ( που ανέρχονται στα 7,0 δκμ τον χρόνο) αλλά και να εξάγει μεγάλομέρος της παραγωγής του προς την Ιταλία και την Ευρώπη.

Η Στρατηγική της Chevron

Εν τω μεταξύ νέο κεφάλαιο ανοίγει για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, με την είσοδο της Chevron στην παραχώρηση «Περιοχή 10» (Block 10), στα ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, στο Νότιο Ιόνιο η οποία μέχρι τώρα ανήκε αποκλειστικά στην HELLENiQENERGY.Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε ότι η Chevron και η HELLENiQENERGY υπέβαλαν επίσημο αίτημα για τη συμμετοχή της αμερικανικής εταιρείας στην παραχώρηση, καθώς και αίτημα προς την ΕΔΕΥΕΠ για τη μεταβίβαση του ρόλου του εντολοδόχου (operator) από τη HELLENiQENERGY στη Chevron. Η συμφωνία προβλέπει την απόκτηση ποσοστού 70% από τη Chevron, με τη HELLENiQENERGY να διατηρεί το υπόλοιπο 30%.

Η κίνηση αυτή της Chevron ουσιαστικά αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ενιαίας και μεγάλης έκτασης ερευνών στα Δυτικά και Νότια της Πελοποννήσου, κοντά στα 14.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όπου αυξάνονται στατιστικά οι πιθανότητες να εντοπίσει εκμεταλλεύσιμους στόχους. Ο αμερικανικός κολοσσός ενώνει τα κομμάτια που είχε μέχρι σήμερα, δηλαδή το «Α2» (826 τ.χλμ.), με το «Block 10» (2.736 τ.χλμ.) και το «Ν. Πελοπόννησος» (10.211 τ.χλμ) σε ένα ενιαίο, επιφάνειας 13.800 τ.χλμ. ανάλογο με εκείνο στα Νότια της Κρήτης. Σημειώνεται ότι η θαλάσσια έκταση γνωστή ως «block 10», στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, αποτελεί την πέμπτη συμμετοχή της αμερικανικής εταιρείας στην Ελλάδα.

Τα άλλα τέσσερα είναι το «Α2», με το τελευταίο να αποτελεί μια από τις τέσσερις παραχωρήσεις που πέρασαν τελευταία στα χέρια της κοινοπραξίας Chevron- HELLENiQ ENERGY για ερεύνα και ανάπτυξη, μαζί με τα οικόπεδα «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», αυξάνοντας έτσι τις συνολικές ενεργές παραχωρήσεις της χώρας στις εννέα και υπερδιπλασιάζοντας την έκταση των υπό διερεύνηση περιοχών στις ελληνικές θάλασσες.

Τα νέα δεδομένα

Οι ανωτέρω κινήσεις των μεγάλων Αμερικανικώνπετρελαϊκών οδηγούν σε δυο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, ότι το ενδιαφέρον τους μετατοπίζεται από την Κρήτη στο Ιόνιο,όπου υπάρχουν μικρότερα βάθη, πλέον ολοκληρωμένα προγράμματα ερευνών και περισσότερο υποσχόμενα κοιτάσματά. Δεύτερον, ότι με συνολικές θαλάσσιες παραχωρήσεις στα 65,000 τετρ.χλμ., όση δηλαδή η μισή χερσαία έκταση της χώρας, όχι μόνο δεν εξετάζουν το ενδεχόμενο αποχώρησης από την Ελλάδα αλλά απεναντίας εντατικοποιούν τις έρευνες με ένα χρονοδιάγραμμα σεισμικών αλλά κει ερευνητικών γεωτρήσεων που εκτείνεται μέχρι το 2033.

Παράγοντες της διεθνούς αλλά και της Ελληνικής αγοράς στον τομέα των υδρογονανθράκων υποστηρίζουν ότι σήμερα η Ελλάδα, μετά από πολιτικούς πειραματισμούς ετών στην ενεργειακή της πολιτική και πισωγυρίσματαστις έρευνες, έχει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία να προχωρήσει σε έρευνες επί του πεδίου, ιδιαίτερά με τη στήριξη δυο κολοσσών του πετρελαϊκού χώρου. Επιπλέον, θα πρέπει να επωφεληθεί από το θετικό κλίμα που υπάρχει παγκοσμίως στον χώρο των ερευνών και να μπορέσει με τη σύμπραξη της ΕΔΕΥΕΠ αλλά και του ΥΠΕΝ να διευρύνει γεωγραφικά τις περιοχές ερευνών προκηρύσσοντάς νέες περιοχές ( λχ Βόρειος Ελλάδα, Θερμαϊκός, Κόλπος Ορφανού) και προωθώντας άμεσα την παραγωγική γεώτρηση στο Κατάκολο όπου ως γνωστό υπάρχει βεβαιωμένο κοίτασμα πετρελαίου με παραχωρησιούχο την Energean.

Με άλλα λόγια θα πρέπει να προωθηθεί ένα ευρύτερο πρόγραμμα ερευνών και παραγωγής με στόχο η Ελλάδα να μπει επιτέλους δυναμικά στον τομέα έρευνας και παραγωγής αξιοποιώντας μικρά και μεγάλα κοιτάσματα, προσελκύοντας επενδύσεις και αποκτώντας τεχνογνωσία. Καθότι μόνο με την αξιοποίηση του παραγωγικού δυναμικού στους υδρογονάνθρακες, σε συνδυασμό με τις ΑΠΕ, θα μπορέσει κάποτε η χώρα να καταστεί ενεργειακά αυτάρκης, όπερ και το ζητούμενο σε ένα γεωπολιτικά ασταθή κόσμο.

Πηγή: energia.gr

ΤΣΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ

Οι συζητήσεις γύρω από τα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία στρατηγικής σημασίας, επικεντρώνονταν κυρίως στα Στενά του Ορμούζ. Το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο έχει καταστεί συνώνυμο της “άρνησης πρόσβασης και απαγόρευσης περιοχής” (Anti-Access/Area Denial) όπου μια περιφερειακή δύναμη μπορεί να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, χωρίς να ελέγχει απαραίτητα τη θάλασσα.

Η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ έχει αποδείξει ότι μια ασθενέστερη ναυτική δύναμη δεν χρειάζεται να νικήσει έναν ανώτερο στόλο σε μια κλασική ναυμαχία. Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα και να απειλήσει την εμπορική ναυσιπλοΐα, μέσω ενός συνδυασμού πυραύλων, ναρκών, υποβρυχίων, μη επανδρωμένων συστημάτων, εκμεταλλευόμενη την ευνοϊκή γεωγραφία. Μια παρόμοια λογική θα μπορούσε να εφαρμοστεί θεωρητικά και στο Βόρειο Αιγαίο με τα Δαρδανέλια.

Παρότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε ποτέ να ελέγξει άμεσα τα Δαρδανέλια – το στενό βρίσκεται εξ’ ολοκλήρου υπό τουρκική κυριαρχία και διέπεται υπό τη Συνθήκη του Μοντρέ – το ουσιαστικό στρατηγικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Θα μπορούσε η Ελλάδα να δημιουργήσει συνθήκες υπό τις οποίες η διέλευση προς και από τα Δαρδανέλια να καταστεί τόσο επικίνδυνη, ώστε να υποβαθμιστούν σημαντικά οι επιχειρήσεις του τουρκικού Ναυτικού και να αυξηθεί αισθητά ο κίνδυνος για την εμπορική ναυτιλία; Η απάντηση δεν βρίσκεται στον έλεγχο του ίδιου του στενού, αλλά στον έλεγχο του επιχειρησιακού χώρου που το περιβάλλει.

Η γεωγραφία ως πολλαπλασιαστής ισχύος

Τα Δαρδανέλια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου. Με μήκος περίπου 61 χιλιομέτρων και πλάτος που σε ορισμένα σημεία περιορίζεται στα 1,2 χιλιόμετρα αποτελούν την πύλη μεταξύ του Αιγαίου και του συστήματος της Μαύρης Θάλασσας. Κάθε πλοίο που εισέρχεται ή εξέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα, είναι υποχρεωμένο να διέλθει από αυτά.

Ωστόσο, τα πλοία που εξέρχονται από τα Δαρδανέλια δεν εισέρχονται αμέσως στην ανοιχτή Μεσόγειο. Πρώτα εισέρχονται στο Βόρειο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία γίνεται σημαντικά ευνοϊκότερη για ελληνικές επιχειρήσεις άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης. Η Λήμνος και η Σαμοθράκη κατέχουν στρατηγικές θέσεις κοντά στις προσβάσεις του στενού. Η σημασία τους είναι γνωστή ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η Λήμνος θεωρήθηκε το κλειδί για τον έλεγχο των προσβάσεων προς τα Δαρδανέλια, λόγω της θέσης της απέναντι από τις εξόδους του στενού.

Στη σύγχρονη εποχή, τα νησιά δεν λειτουργούν πλέον απλώς ως ναυτικές βάσεις. Μπορούν να μετατραπούν σε διασκορπισμένους κόμβους πυραύλων, αισθητήρων, μη επανδρωμένων συστημάτων και υποστήριξης επιχειρήσεων, συγκροτώντας ένα ευρύτερο δίκτυο Anti-Access/Area Denial).

Πέρα από τον έλεγχο της θάλασσας…

Ένα συχνό λάθος στη ναυτική σκέψη είναι η υπόθεση ότι η στρατηγική επιτυχία προϋποθέτει τον πλήρη έλεγχο της θάλασσας. Στην πραγματικότητα, η “άρνηση της θάλασσας” αρκεί. Ο έλεγχος της θάλασσας σημαίνει ότι οι δικές σου δυνάμεις μπορούν να επιχειρούν ελεύθερα, ενώ ο αντίπαλος όχι. Η “άρνηση της θάλασσας” έχει πιο περιορισμένο στόχο: Να καταστήσει τις επιχειρήσεις του αντιπάλου υπερβολικά δαπανηρές, ή επικίνδυνες.

Η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ είναι κατεξοχήν στρατηγική άρνησης. Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει το αμερικανικό Ναυτικό σε μια συμβατική αναμέτρηση στόλων. Αντί γι’ αυτό, επιδιώκει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον απειλής, όπου δεξαμενόπλοια, πολεμικά πλοία και γραμμές ανεφοδιασμού, λειτουργούν υπό συνεχή κίνδυνο.

Οι εννιά χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα αύξησαν τις δαπάνες για τα οπλοστάσιά τους σε επίπεδο-ρεκόρ, σε σχεδόν 119 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ή εκατοστιαία κατά 19%, τάση που είναι ξεκάθαρο πως θα συνεχιστεί για δεκαετίες, προειδοποιεί μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα.

Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, που εκπόνησε η διεθνής εκστρατεία για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων (ICAN), οι εννιά χώρες –οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Βρετανία, η Γαλλία, η Ινδία, το Ισραήλ, το Πακιστάν και η Βόρεια Κορέα– δαπάνησαν για τα πυρηνικά οπλοστάσιά τους 17 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα από ό,τι το 2024.

Με φόντο τις εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις αναγγέλλεται «νέα κούρσα εξοπλισμών», που αναμένεται να διαρκέσει «δεκαετίες», προειδοποιεί η ICAN.

Οι θεαματικές αυξήσεις των δαπανών, που συνοδεύονται από ανησυχίες πως η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιταχύνει τη λήψη απόφασης για τη χρήση πυρηνικών όπλων, είναι εξαιρετικά ανησυχητικές, σύμφωνα με τη Σούζι Σνάιντερ, διευθύντρια προγραμμάτων στην ICAN, εκ των συγγραφέων του κειμένου.

«Είμαι τρομοκρατημένη», συνόψισε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Τα στοιχεία δείχνουν πως όλα τα κράτη με πυρηνικά οπλοστάσια αύξησαν τις δαπάνες τους γι’ αυτά πέρυσι.

Η Ουάσιγκτον δαπάνησε τα περισσότερα από όλες τις άλλες χώρες μαζί, 69,2 δισεκατομμύρια δολάρια, 12,4 δισ. περισσότερο από ό,τι το 2024. Ακολούθησαν η Κίνα, οι δαπάνες της οποίας εκτιμάται πως ανήλθαν σε 13,5 δισ. δολάρια, η Βρετανία (12,6 δισ.) και η Ρωσία (9,5 δισ.).

Σύμφωνα με την ICAN, οργάνωση στην οποία είχε απονεμηθεί βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2017, οι εννιά χώρες δαπάνησαν τα τελευταία πέντε χρόνια πάνω από 470 δισεκατομμύρια δολάρια για τα πυρηνικά οπλοστάσιά τους.

Οι δαπάνες τους αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται.

Εξετάζοντας προβλέψεις για τις μακροπρόθεσμες δαπάνες, η ICAN υπογραμμίζει σχέδια της Βρετανίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ που σκοπεύουν να ξοδέψουν δισεκ. δολάρια για την ανάπτυξη και τη συντήρηση αυτών των οπλικών συστημάτων ως το τέλος του αιώνα.

Σύμφωνα με την οργάνωση και οι άλλες χώρες προβλέπουν να αποκτήσουν νέα οπλικά συστήματα με μακρά διάρκεια ζωής.

Το κείμενο τονίζει πως οι μελλοντικοί διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι (ICBMs) Sentinel, που σχεδιάζουν να αποκτήσουν οι ΗΠΑ, θα παραμείνουν επιχειρησιακοί πέραν του 2100, ενώ η αύξηση της αμερικανικής παραγωγής ατομικών πυρήνων πλουτωνίου σημαίνουν πως θα υπάρχουν πυρηνικές κεφαλές ως τουλάχιστον το 2120.

Οι ΗΠΑ αναμένεται να δαπανήσουν σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια για το πυρηνικό τους οπλοστάσιο μόνο τη δεκαετία 2025-2034, σύμφωνα με την έκθεση.

Το ποσό που διέθεσαν οι πυρηνικές δυνάμεις το 2025 για τα οπλοστάσιά τους θα αρκούσε «για να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό του ΟΗΕ 32 φορές», υπογράμμισε η κ. Σνάιντερ, προσθέτοντας πως το ποσό που ξοδευόταν μια ημέρα και μόνο για τα πυρηνικά όπλα θα αρκούσε για να είναι εγγυημένη η διατροφική ασφάλεια δυο εκατομμυρίων ανθρώπων πέρυσι.

Αντί να προσφέρουν απόλυτα απαραίτητες βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία, τα κράτη αυτά επενδύουν σε οπλοστάσια «που γνωρίζουν ότι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν χωρίς να διαπράξουν έγκλημα πολέμου», τόνισε η κ. Σνάιντερ.

Πηγή: militaire.gr

Του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου*

Όταν ο ευσεβής πόθος υποκαθιστά τη στρατηγική και η ψευδαίσθηση βαφτίζεται ρεαλισμός.

Έχει επισημανθεί πολλές φορές από τον γράφοντα ότι στην Ελλάδα υπάρχει μια διαχρονική τάση απόδρασης από την αδυσώπητη τουρκική απειλή και θα μπορούσαμε να πούμε ότι σε αυτό το πλαίσιο υπάρχουν δύο συγκλίνουσες «σχολές σκέψης» που συμπληρώνουν η μία την άλλη! Η πρώτη είναι των «ναταβρουμενάκηδων», εκείνων δηλαδή που θεωρούν ότι η χώρα μας πρέπει πάση θυσία να «τα βρει» με την Άγκυρα, ακόμη και αν αυτό προϋποθέτει ολέθριες υποχωρήσεις που αφορούν σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων και ακόμα χειρότερα σε αυτά της κυριαρχίας. Η δεύτερη είναι των «ησυχάκηδων-ηρεμονεράκηδων», που δεν ενδιαφέρονται τόσο για το περιεχόμενο των ελληνοτουρκικών σχέσεων όσο για την απουσία έντασης. Το βασικό τους μέλημα είναι να μην υπάρξουν «φασαρίες», να διατηρηθεί μια επίπλαστη ηρεμία με την απατηλή μακαριότητα αποφυγής οποιασδήποτε σύγκρουσης.

Σε αυτό το σημείο και πριν προχωρήσουμε επειδή κάποια διακεκριμένη πολιτικός είχε δηλώσει δημόσια ότι δεν αισθάνεται απειλή από την Τουρκία κρίνεται σκόπιμο να πούμε ότι «απειλή είναι η εκδηλωμένη πρόθεση της μία πλευράς να προκαλέσει ζημιά σε βάρος των συμφερόντων της άλλης χρησιμοποιώντας ακόμα και στρατιωτική βία αν η τελευταία δεν αποδεχθεί τις απαιτήσεις της» !

Διαφορετικές αφετηρίες. Ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα.

Και οι δύο αντιμετωπίζουν την Τουρκία όχι όπως είναι, αλλά όπως θα ήθελαν να είναι. Κατασκευάζουν μια εικονική πραγματικότητα, μέσα στην οποία ο τουρκικός αναθεωρητισμός είτε υποβαθμίζεται είτε θεωρείται ότι μπορεί να εξουδετερωθεί με καλές προθέσεις, χαμόγελα, αγκαλιές και κατευνασμό. Η πραγματικότητα όμως είναι πεισματάρα.

Ο αναθεωρητισμός δεν είναι συγκυρία, είναι στρατηγική

Αρνούνται να δουν είναι ότι στην Τουρκία έχει διαμορφωθεί εδώ και δεκαετίες μια στρατηγική κουλτούρα, η οποία διαπερνά το πολιτικό σύστημα, το κράτος, τις ένοπλες δυνάμεις και ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κοινωνίας. Μια κουλτούρα που θεωρεί ότι η χώρα αδικήθηκε ιστορικά και γεωγραφικά στην περιοχή από την Ελλάδα και ότι οφείλει να αποκαταστήσει αυτές τις «αδικίες»!

Η αντίληψη αυτή δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό των ισλαμιστών του σημερινού καθεστώτος. Προϋπήρχε, υπάρχει και πιθανότατα θα συνεχίσει να υπάρχει ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά την Τουρκία. Είτε πρόκειται για κεμαλιστές είτε για νεοοθωμανούς, είτε για «μετά-ερντογανιστές», ο πυρήνας της τουρκικής στρατηγικής σκέψης παραμένει ο ίδιος. Συνέχιση της αναβάθμιση της τουρκικής ισχύος για την αναθεώρηση του υφιστάμενου status quo και εκπλήρωση ηγεμονικών φιλοδοξιών στην ευρύτερη περιοχή όπως στην Λιβύη, στην Συρία αλλά ακόμα και στον Νότιο Καύκασο.

Η γνωστή τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας και θεωρητικού του νέο-οθωμανισμού Αχμέτ Νταβούτογλου, περί αποκατάστασης των «ιστορικών και γεωγραφικών λαθών» δεν συνιστά μία λεκτική υπερβολή. Πρόκειται για την συμπύκνωση της βασικής στρατηγικής αντίληψης που διαμορφώνει την τουρκική εξωτερική πολιτική.

Η ψευδαίσθηση της «ήρεμης συνθηκολόγησης»

Το κουτοπόνηρο δίλημμα «μα τι θέλετε να κάνουμε πόλεμο» επιχειρεί να παρουσιάσει την παραίτηση ως… ρεαλισμό! Όμως η Άγκυρα δεν λειτουργεί με τη λογική της αμοιβαίας υποχώρησης αλλά με τη λογική της διαρκούς διεύρυνσης των διεκδικήσεων. Η εμπειρία έχει δείξει ότι κάθε παραχώρηση δεν οδηγεί σε αποκλιμάκωση των απαιτήσεων αλλά σε νέες απαιτήσεις.

Όλοι αυτοί υποστήριξαν την βλαπτική Πολιτική Διακήρυξη των Αθηνών περί… Φιλίας και Καλής Γειτονίας (σημ. τι κίβδηλος τίτλος!) του Δεκεμβρίου 2023 με την οποία η Ελλάδα αφού ξέπλυνε την επιθετικότητα της Τουρκίας, της έδωσε πιστοποιητικό καλής διαγωγής και διευκόλυνε εταίρους και συμμάχους να της στρώσουν κόκκινο χαλί! Δεν ήθελαν να δουν ότι με αυτήν την διακήρυξη η Χώρα αυτοεγκλωβίστηκε και αυτοπεριορίστηκε και αναπαρήγαγαν το κυβερνητικό αφήγημα περί ήρεμων νερών στο Αιγαίο μην θέλοντας να δουν τα ισχυρά υπόγεια ρεύματα του τουρκικού αναθεωρητισμού άσχετα αν αυτό βυθίστηκε «αύτανδρο».

Η επιδίωξη της ηρεμίας με οποιοδήποτε τίμημα δεν οδηγεί στην ειρήνη. Οδηγεί στον αυτοπεριορισμό, στον αυτοεγκλωβισμό και τελικά στη σταδιακή αποδοχή τετελεσμένων και στην επιβολή μίας κανονικότητας «αλά τούρκα»!

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ούτε φοβικά σύνδρομα ούτε μεγαλοστομίες

Επικίνδυνη είναι και η αντίστροφη αυταπάτη. Η υποτίμηση της Τουρκίας και η υπερτίμηση των ελληνικών δυνατοτήτων. Η Ελλάδα χρειάζεται καθαρή εικόνα της πραγματικότητας, σοβαρή στρατηγική σκέψη και σταθερή ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος. Αλλά η αποτροπή δεν είναι όπως λέει ένας καλός συνάδελφος και στρατηγικός διανοητής «το θυμιατό που ξορκίζει το κακό». Δεν αρκεί να εξοπλίζεσαι και να χρησιμοποιείς επικοινωνιακά έναν εξοπλιστικό πατριωτισμό όταν η Κυβέρνηση δεν έχει πείσει τον επιβουλέα ότι αυτά τα μέσα αν παραστεί ανάγκη θα τα χρησιμοποιήσεις και θα προκαλέσει τουλάχιστον ισόποσο κόστος αν όχι μεγαλύτερο από το κέρδος στο οποίο αποσκοπεί.

Η Τουρκία αναντίρρητα με τα μεγέθη της παραμένει μια σημαντική περιφερειακή δύναμη με μεγάλες δυνατότητες, αλλά η Ελλάδα μπορεί να την αντιμετωπίσει με στιβαρή διπλωματία, ανάσχεση διεθνώς και αξιόπιστη αποτροπή. Και η αποτροπή δεν στηρίζεται σε επικοινωνιακά φληναφήματα που λέγονται τσάμπα στα τηλεοπτικά πάνελ. Στηρίζεται σε ισχύ, βούληση και πάνω απ’ όλα σε αξιοπιστία. Βέβαια η πλαδαρή και άνευρη αντίδραση μας στην Κάσο έδειξε οτιδήποτε άλλο εκτός από τα προαναφερθέντα.

Οι σύμμαχοι στηρίζουν, δεν υποκαθιστούν

Λανθασμένη προσέγγιση είναι και η πεποίθηση ότι τρίτες χώρες θα αναλάβουν να λύσουν τα προβλήματα ασφαλείας της Ελλάδας. Και για αυτή την λάθος προσέγγιση που εγκληματικά εφησυχάζει τον λαό μας ευθύνονται οι κυβερνώντες. Νομίζω ότι όλοι θυμόνται κάποιους με το «Σύνδρομο του Ναβαρίνου» πως πανηγύριζαν όταν είχε έλθει στην Ελλάδα το Γαλλικό Αεροπλανοφόρο Σαρλ Ντεγκόλ. Κάποιοι άλλοι οραματίζονται μικτές ελληνό-ισραηλινές Ταξιαρχίες.

Οι στρατηγικές συνεργασίες με χώρες της περιοχής, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν αναμφίλεκτα πολύτιμα εργαλεία ενίσχυσης της εθνικής ισχύος. Δεν αποτελούν όμως υποκατάστατο της ούτε της εθνικής στρατηγικής και πρωτίστως δεν μας απαλλάσσει από τα δικά μας πατριωτικά καθήκοντα. Ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος είχε κάποτε πει ότι οι φαντασιώσεις που δημιουργούμε μας απαλλάσσουν από τις ευθύνες της πραγματικότητας.

Στις διεθνείς σχέσεις κυριαρχούν τα συμφέροντα και όχι τα συναισθήματα. Όλες οι χώρες, μικρές και μεγάλες, διαμορφώνουν τη στάση τους με βάση το δικό τους συμφέρον. Το ίδιο κάνει και η Τουρκία. Το ίδιο οφείλει να κάνει και η Ελλάδα. Όποιος πιστεύει ότι άλλοι θα πολεμήσουν για λογαριασμό μας, αρνείται να κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας του διεθνούς συστήματος. Αν η αποτροπή αποτύχει και φθάσουμε σε πόλεμο, στο πεδίο θα είμαστε μόνοι μας. «Μην περιμένετε τους άλλους να κάνουν τους δικούς σου πολέμους» λένε οι Ισραηλινοί φίλοι μας!

Αντί επιλόγου

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η τουρκική επιθετικότητα. Αυτή είναι δεδομένη και διακηρυγμένη. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η δική μας τάση να ωραιοποιούμε την πραγματικότητα όταν αυτή γίνεται δυσάρεστη. Κάνουν μεγάλο κακό όσοι παρουσιάζουν την Τουρκία απομονωμένη, στριμωγμένη και έτοιμη να καταρρεύσει ακόμα και με ένα ελληνικό… φύσημα! Ισόποσο κακό όμως κάνουν και οι υπερβάλλοντες την τουρκική εθνική ισχύ.

Με θολό λόγο, επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και πολιτικές που αποσκοπούν αποκλειστικά στην αγορά πρόσκαιρης ηρεμίας δεν οικοδομείται εθνική στρατηγική. Οικοδομείται μόνο η ψευδαίσθηση της ασφάλειας. Η Ελλάδα δεν έχει λόγο να φοβάται την πραγματικότητα.

Γιατί η ιστορία διδάσκει ότι τα κράτη δεν κινδυνεύουν όταν αναγνωρίζουν τις απειλές τους. Κινδυνεύουν όταν πείθουν τον εαυτό τους ότι οι απειλές δεν υπάρχουν. Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ είχε πει: «Δεν πρέπει να γυρνάς την πλάτη σου σε έναν επαπειλούμενο κίνδυνο και να προσπαθείς να ξεφύγεις από αυτόν. Αν το κάνεις, θα διπλασιάσεις τον κίνδυνο αυτόν. Αλλά αν τον αντιμετωπίσεις εγκαίρως θα τον μειώσεις στο μισό. Ποτέ μην τρέχεις να γλυτώσεις από αυτόν»

Και σε αυτό ακριβώς το σημείο συναντώνται οι «ναταβρουμενάκηδες» και οι «ησυχάκηδες», στην κοινή αυταπάτη ότι η πραγματικότητα μπορεί να προσαρμοστεί στις επιθυμίες μας. Όμως στις διεθνείς σχέσεις συμβαίνει πάντοτε το αντίθετο. Οι επιθυμίες συντρίβονται όταν αγνοούν την πραγματικότητα.

*Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Αντιστράτηγος ε.α. και Γεωστρατηγικός Αναλυτής militaire.gr

Μανώλης Κοττάκης

Η παράτασις της κρίσεως έως το φθινόπωρο εκτινάσσει τα επιτόκια δανεισμού και οδηγεί σε απόσυρση κεφαλαίων – 100 δισ. δολλάρια ζητεί το Ιράν για να υπογράψει – Πονοκέφαλος η οικονομία για τον εκλογικό σχεδιασμό της ΝΔ

Το πολιτικό αφήγημα της σταθερότητας αρχίζει και φθείρεται, από την ώρα που η διατύπωσή του συμπίπτει με την μονιμοποίηση της παρατεταμένης αστάθειας στις ζωές χιλιάδων ανθρώπων. Όσοι «έχουν», οι κατά Σημίτη «έχοντες και κατέχοντες», ασφαλώς θέλουν σταθερότητα. Σταθερότητα για την διασφάλιση των κόπων τους και των κεκτημένων τους.

Οι ενδιάμεσοι και οι εκτός των τειχών μη προνομιούχοι όμως δεν έχουν την ίδια θεώρηση των πραγμάτων γιατί δεν «έχουν». Ενώ το αφήγημα της εισαγόμενης ακρίβειας παράγει πλέον αφόρητο εκνευρισμό. Κάποτε ήταν πειστική δικαιολογία, σήμερα όχι απολύτως. Η Κυβέρνηση αντιμετωπίζει αυτή την στιγμή τα εξής βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προβλήματα στον τομέα της οικονομίας:

Πρώτον, ο πληθωρισμός ακολουθώντας πορεία (από το 5%) προς το 6% έχει αρχίσει να καθιστά αβίωτο τον βίο εκατομμυρίων πολιτών. Είναι μεγαλύτερος κατά 53% από τον ευρωπαικό μέσο όρο. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ισπανία του Σάντσεθ, που μείωσε δραστικά τον ειδικό φόρο καταναλώσεως και τον ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης, «έπεσε» στο 3,8%. Άρα κανένα πρόβλημα δεν είναι ανεπίλυτο, ακόμη και αν είναι εισαγόμενο, εφ’ όσον υπάρχει ισχυρή πολιτική βούληση.

Στην προκειμένη περίπτωση, για την ώρα, όχι. Γι’ αυτό και άρχισαν μεταξύ άλλων και αυξήσεις, στα σιωπηρά, στα εισιτήρια της ακτοπλοίας (συν 5 ευρώ τα ΙΧ στον Αργοσαρωνικό, συν τρία ευρώ τα εισιτήρια των επιβατών). Γι’ αυτό και ο μηχανισμός διαμορφώσεως της τιμής του ρεύματος παραμένει απείραχτος, ενώ είναι δυνατή η μείωσή του κατά 20%. Γι’ αυτό και οι δήμοι (αύξηση τελών υδρεύσεως και επιβολή τοπικού ΕΝΦΙΑ) θα συμβάλουν συντόμως στην εκτόξευση του πληθωρισμού.

Δεύτερον, οι τιμές των καυσίμων δεν θα αποκλιμακωθούν αμέσως, ακόμη και αν τελειώσει ο πόλεμος αύριο το πρωί. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν στις αγορές «λένε» ότι ο αντιπρόεδρος της Exxon Mobil Νeil Chapman είπε, σε μια κλειστή συνάντηση στο Bernstein, ότι «τα αποθέματα πετρελαίου θα φθάσουν τις επόμενες εβδομάδες σε πρωτάκουστα (χαμηλά) επίπεδα». Και να υπάρξει δηλαδή συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, το WTI και το Brent θα συνεχίσουν να κινούνται κοντά στα 100 δολλάρια το βαρέλι.

Με ό,τι αυτό σημαίνει για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Αυτό βεβαίως δεν συμβαίνει τυχαία. ΗΠΑ και Ιράν καθυστερούν τις ανακοινώσεις γιατί, εκτός από το γεγονός ότι η παράταση είναι επωφελής οικονομικά για αμφότερες τις πλευρές, που πωλούν το πετρέλαιό τους πανάκριβα, υπάρχει και το «ονόρε». Ο Τράμπ θέλει μια συμφωνία που να ανακηρύσσει νικητές τις ΗΠΑ και τον ίδιο, που έχει ενδιάμεσες εκλογές τον Οκτώβριο, οι μουλάδες του Χαμενεί απαιτούν αποζημίωση 100 δισ. δολλάρια, για τις κατεστραμμένες υποδομές τους υποτίθεται, στην πραγματικότητα για να τα μοιράσουν στον λαό τους.

Το «ονόρε» του συμμάχου κοστίζει πολύ ακριβά στις τσέπες μας. Και εμείς, σε αντίθεση με την Ισπανία και την Ιταλία, που «έστριψαν», δεν έχουμε εκφράσει ούτε μια επιφύλαξη κατ’ ελάχιστον για την πολιτική Τράμπ και Νετανυάχου. Η οποία –όσον αφορά τον δεύτερο– «σκάει» στο πρόσωπό μας ως προς τα ελληνοτουρκικά. Πληρώνουμε έτσι και κόστος καυσίμων με τον πόλεμο και κόστος περιφερειακής αστάθειας εξ αντανακλάσεως. Το πλέον εφιαλτικό σενάριο είναι ότι η κρίση μπορεί να μετακομίσει και να διαχυθεί το φθινόπωρο από τον Ατλαντικό στην Ευρώπη. Το επιτόκιο του τριακονταετούς ομολόγου των ΗΠΑ κινείται πλέον στο 5%, ενώ οι Ιάπωνες επαναπατρίζουν τα κεφάλαιά τους από την Αμερική.

Τρίτον, σε στρατηγικό επίπεδο, οι αριθμοί στην οικονομία είναι αμείλικτοι. Το 2019 τα κέρδη των επιχειρήσεων ήταν 20 δισ. ευρώ περισσότερα από τα κέρδη από εργασία. Το 2026 τα ίδια κέρδη είναι περισσότερα κατά 36 δισ. ευρώ από τα κέρδη της εργασίας. 36 δισ.! Ενώ σε ό,τι αφορά τα κέρδη των επιχειρήσεων και την εσωτερική κατανομή τους, η Κυβέρνηση φορολογεί εμμέσως και μειώνει δραματικά τα κέρδη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων («έχουμε τεράστιο τζίρο, αλλά ελάχιστο κέρδος», λένε στην εστίαση) σε σύγκριση με τα ανέγγιχτα κέρδη των μεγάλων και των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο. Το 80% εκ των οποίων κερδών «μεταναστεύει» ως μέρισμα σε ξένες τράπεζες και μειώνει την ημερήσια ρευστότητα (cash flow) των κρατικών ταμείων.

Αν τα κάνουμε εικόνα όλα αυτά, θα δούμε έναν ντελιβερά να παίζει πιάνο στο μετρό, δεκάδες νέα παιδιά να εργάζονται σαιζόν και να μένουν σε υπόγεια που δεν έχουν θέα, ζευγάρια μισθωτών που δύσκολα τα φέρνουν βόλτα, επαγγελματίες ιδιοκτήτες ταξί που πρέπει να αγοράσουν με το ζόρι πανάκριβα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αγρότες που χάνουν 1 δισ. ευρώ από τα 4 δισ. των επιδοτήσεών τους επειδή κάποιοι επιτήδειοι, με την υψηλή εποπτεία της πολιτικής, έκλεψαν 50 εκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ, εμπορικά να βάζουν λουκέτο. Αν τα κάνουμε εικόνα, θα δούμε ότι λεφτά υπήρχαν, αλλά τα άρπαξαν πάλι οι χρηματοδότες και οι υποστηρικτές του κόμματος: εργολάβοι, θεσμικοί επενδυτές, εταιρείες παροχής υπηρεσιών ημετέρων, ξένη διαπλοκή, το νέο «φιλελεύθερο» μοντέλο.

Περνά ο καιρός, το κράτος προπληρώνει το χρέος στο ΔΝΤ για να είναι υπεύθυνο στις επόμενες γενεές, αλλά καθίσταται ανεύθυνο στις παρούσες και ο υποψιασμένος λαός ψιθυρίζει τον τίτλο ενός βιβλίου της Λιλής Ζωγράφου: Υπάρχει «Μια ζωή που δεν έζησα!». Δεδομένου ότι οι αριθμοί εξακολουθούν να είναι αποθαρρυντικοί, καθώς με αυτούς τους ρυθμούς αναπτύξεως θα συγκλίνουμε με τους μισθούς της ΕΕ σε 20 χρόνια (ο κατώτατος είναι μικρότερος και από τον αντίστοιχο του 2009), και δεδομένου ότι συντρέχουν προϋποθέσεις τέλειας παγκόσμιας οικονομικής καταιγίδας, ας κάνουμε τους υπολογισμούς μας. Το αποτέλεσμα των εκλογών δεν θα δώσει σταθερότητα κατ’ αρχάς, αλλά το μέγα θέμα είναι ποιος θα φταίει γι’ αυτό. Οι απαντήσεις δεν είναι τόσο προφανείς όσο φαίνονται. Καμμιά φορά ροκανίζουν την σταθερότητα οι ίδιοι οι σημαιοφόροι της.

Πηγή: estianews.gr

Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν θα κρίνει μόνο τη σχέση ΗΠΑ-Ευρώπης. Θα δείξει αν η Δύση εξακολουθεί να έχει κοινή στρατηγική ή αν η αμερικανική ισχύς μετατρέπεται σε παράγοντα αστάθειας για τους ίδιους της τους συμμάχους.

Η σύγκρουση με το Ιράν, η ρήξη με την Ευρώπη και η κρίση νοήματος της αμερικανικής ηγεσίας

Η επερχόμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου 2026, δεν θα είναι μια ακόμη τελετουργική συνάντηση ηγετών. Θα είναι ένα τεστ επιβίωσης για τη διατλαντική συμμαχία. Το ΝΑΤΟ επιβεβαιώνει επισήμως ότι η σύνοδος θα γίνει στην τουρκική πρωτεύουσα, υπό την προεδρία του γενικού γραμματέα Μαρκ Ρούτε, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι το πού θα συναντηθούν οι ηγέτες. Είναι αν θα εξακολουθούν να συναντώνται ως σύμμαχοι με κοινή στρατηγική αντίληψη ή ως εταίροι που φοβούνται ο ένας τις προθέσεις του άλλου.

Η ανακοίνωση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα παραστεί στη σύνοδο δεν αίρει την αβεβαιότητα· την κάνει ακόμη πιο ορατή. Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πάει στην Άγκυρα παρά την έντονη δυσαρέσκειά του για τη στάση πολλών συμμάχων απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν. Η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Ευρώπη ότι δεν στάθηκε αρκετά κοντά στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία, ιδίως στο ζήτημα του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ.

Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο ρήγμα: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ζητούν πλέον απλώς «δίκαιη κατανομή βαρών» μέσα στο ΝΑΤΟ. Ζητούν πολιτική στοίχιση σε πολέμους που η Ευρώπη δεν έχει εγκρίνει, δεν ελέγχει και δεν ξέρει πού καταλήγουν. Η διαφορά είναι τεράστια.

Άλλο να ζητάς από τους Ευρωπαίους να ξοδέψουν περισσότερα για την άμυνά τους απέναντι στη Ρωσία, και άλλο να απαιτείς να γίνουν ουρά μιας αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή.

Την ίδια ώρα, η ίδια η Ουάσιγκτον μειώνει τη διαθεσιμότητα δυνάμεών της για το ΝΑΤΟ και καλεί Ευρωπαίους και Καναδούς να καλύψουν τα κενά σε αεροπορικά και ναυτικά μέσα. Το Reuters μετέδωσε ότι οι ΗΠΑ ζητούν από τους συμμάχους να αυξήσουν γρήγορα τις συνεισφορές τους σε επανδρωμένα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πλοία και κρίσιμες δυνατότητες, καθώς η αμερικανική πλευρά κάνει βήματα πίσω.

Αυτό δεν είναι απλή τεχνική αναδιάταξη. Είναι πολιτικό μήνυμα. Η Αμερική λέει στην Ευρώπη: «Θα σας ζητώ περισσότερα, αλλά θα σας εγγυώμαι λιγότερα». Από την ευρωπαϊκή σκοπιά, αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη ενδιάμεση κατάσταση. Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη αποκτήσει πλήρη στρατηγική αυτονομία, αλλά η αμερικανική εγγύηση δεν είναι πλέον αυτονόητη.

Η Πολωνία το αντιλαμβάνεται πιο καθαρά από όλους. Η Βαρσοβία ζητά νέα μόνιμη αμερικανική βάση στο έδαφός της, επιχειρώντας να κλειδώσει όσο μπορεί την παρουσία των ΗΠΑ στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Το αίτημα έρχεται λίγο μετά την ανακοίνωση Τραμπ για αποστολή επιπλέον 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Πολωνία, μέσα σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας και αμερικανικών παλινωδιών για τη στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη.

Εδώ αποκαλύπτεται η νέα Ευρώπη των φόβων. Η Πολωνία δεν ζητά απλώς στρατιώτες. Ζητά φυσική απόδειξη ότι η Αμερική δεν θα φύγει. Η μόνιμη βάση γίνεται συμβολικό συμβόλαιο ασφαλείας. Όσο πιο απρόβλεπτη γίνεται η Ουάσιγκτον, τόσο περισσότερο οι χώρες της πρώτης γραμμής θέλουν αμερικανικό μέταλλο, αμερικανικές σημαίες και αμερικανικές υποδομές στο έδαφός τους.

Αλλά η κρίση δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Η Μέση Ανατολή είναι το δεύτερο μέτωπο όπου η αμερικανική ισχύς δείχνει τα όριά της. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονται να πιστεύουν ότι κερδίζουν. Στην πραγματικότητα, και οι δύο χάνουν. Η ανάλυση της Sanam Vakil στον Guardian περιγράφει μια εύθραυστη εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν, όπου καμία πλευρά δεν έχει φτάσει σε πραγματική πολιτική λύση: η Τεχεράνη επιβιώνει και διεκδικεί ανταλλάγματα, ενώ η Ουάσιγκτον αναζητά μια γρήγορη συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως νίκη.

Το αποτέλεσμα είναι στρατηγικό τέλμα. Οι ΗΠΑ έχουν ισχύ πυρός, αλλά όχι καθαρή έξοδο. Το Ιράν έχει υποστεί πλήγματα, αλλά δεν έχει σπάσει. Το Ισραήλ έχει στρατιωτική υπεροχή, αλλά όχι πολιτική λύση. Και η περιοχή μετατρέπεται σε αλυσίδα ασταθών μετώπων: Γάζα, Λίβανος, Περσικός Κόλπος, Στενά του Ορμούζ, ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ακόμη και οι εκεχειρίες που παρουσιάζονται ως διπλωματικές επιτυχίες δεν σταματούν πραγματικά τη βία. Το Reuters σημειώνει ότι οι αμερικανικά μεσολαβημένες εκεχειρίες σε Γάζα, Λίβανο και Ιράν δεν έχουν οδηγήσει σε σταθερή ειρήνη, επειδή λείπει το πολιτικό πλαίσιο που θα έκανε τη στρατιωτική παύση μόνιμη.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο από τη ρωγμή στη σχέση Τραμπ-Νετανιάχου. Ο Τραμπ φαίνεται να θέλει να κλείσει τον πόλεμο με το Ιράν πριν του κοστίσει πολιτικά και οικονομικά στο εσωτερικό. Ο Νετανιάχου, αντιθέτως, έχει λόγους να διατηρεί την πίεση, ιδίως στον Λίβανο και απέναντι στη Χεζμπολάχ. Ο Τραμπ επιβεβαίωσε έντονο τηλεφώνημα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, ενώ άλλες αναφορές δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον προσπαθεί να μην αφήσει το Ισραήλ να τινάξει στον αέρα την προσπάθεια συμφωνίας με το Ιράν.

Άρα η αμερικανική ηγεσία βρίσκεται μπροστά σε ένα παράδοξο. Για να δείξει ότι είναι ισχυρή, άνοιξε ή στήριξε μέτωπα. Για να αποδείξει τώρα ότι ελέγχει τα πράγματα, πρέπει να πείσει συμμάχους και αντιπάλους να σταματήσουν. Όμως η ισχύς που δεν μετατρέπεται σε πολιτικό αποτέλεσμα γίνεται φθορά.

Το τρίτο ρήγμα είναι ιδεολογικό. Η υπόθεση της Δανίας και της Γροιλανδίας δείχνει ότι η αμερικανική πίεση δεν απομακρύνει μόνο αντιπάλους. Σπρώχνει και συμμάχους πιο βαθιά στην ευρωπαϊκή αγκαλιά. Η νέα κυβέρνηση της Μέτε Φρεντέρικσεν στη Δανία έχει θέσει ως προτεραιότητα την αντίσταση στην αμερικανική πίεση για τη Γροιλανδία, ενώ παράλληλα ενισχύει τη δική της αμυντική και κοινωνική ατζέντα.

Η ειρωνεία είναι εμφανής. Ένας Αμερικανός πρόεδρος που θεωρεί την Ευρώπη αδύναμη, γραφειοκρατική και εξαρτημένη, καταφέρνει με τη συμπεριφορά του να ξυπνά ευρωπαϊκά αντανακλαστικά κυριαρχίας. Η Δανία, μια χώρα παραδοσιακά φιλοατλαντική, αναγκάζεται να σκέφτεται όχι μόνο τη Ρωσία ή την Κίνα, αλλά και το πώς προστατεύει την εδαφική της ακεραιότητα από την πίεση του ίδιου του αμερικανικού συμμάχου.

Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται μια βαθύτερη μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής ταυτότητας. Η συζήτηση για το «Rededicate 250», την προσπάθεια επαναφιερώσεως της Αμερικής ως «έθνους υπό τον Θεό», δεν είναι άσχετη με την εξωτερική πολιτική. Το AP μετέδωσε ότι η διοίκηση Τραμπ συμμετείχε σε εκδήλωση προσευχής που επικρίθηκε ως προώθηση χριστιανικού εθνικισμού, ενώ αναλύσεις για τον Τζέφερσον και τον Μάντισον υπενθυμίζουν ότι οι ιδρυτές της αμερικανικής δημοκρατίας έβλεπαν τη διάκριση κράτους και θρησκείας ως θεμέλιο ελευθερίας, όχι ως εμπόδιο.

Όταν μια υπερδύναμη αρχίζει να βλέπει τον εαυτό της όχι ως θεσμικό εγγυητή μιας διεθνούς τάξης, αλλά ως προνοιακό όργανο μιας αποστολής, τότε η συμμαχία μετατρέπεται σε πίστη, η διαφωνία σε προδοσία και η διπλωματία σε τελεσίγραφο. Αυτό ακριβώς φοβάται σήμερα η Ευρώπη: όχι απλώς την αμερικανική αποχώρηση, αλλά την αμερικανική αυθαιρεσία.

Το ΝΑΤΟ στην Άγκυρα θα πρέπει, επομένως, να απαντήσει σε ένα υπαρξιακό ερώτημα. Μπορεί η Συμμαχία να επιβιώσει όταν ο ισχυρότερος εταίρος της δεν συμπεριφέρεται πάντα ως σταθερός εγγυητής αλλά ως απρόβλεπτος απαιτητής; Μπορεί η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος χωρίς να δημιουργηθεί κενό αποτροπής απέναντι στη Ρωσία; Μπορεί η Αμερική να συνεχίσει να ζητά πειθαρχία από τους συμμάχους της, όταν η ίδια αλλάζει γραμμή από μήνα σε μήνα;

Η απάντηση δεν είναι η διάλυση του ΝΑΤΟ. Είναι η ενηλικίωση της Ευρώπης. Όχι αντι-αμερικανισμός, αλλά ευρωπαϊκή στρατηγική κυριαρχία. Όχι ρητορική αυτονομίας χωρίς μέσα, αλλά πραγματικές αμυντικές δυνατότητες, κοινή βιομηχανική βάση, πολιτική βούληση και σαφής ιεράρχηση απειλών.

Η Ελλάδα οφείλει να διαβάσει αυτή τη συγκυρία ψύχραιμα. Η μετατόπιση των ΗΠΑ προς μια πιο συναλλακτική, πιο επιλεκτική και πιο απρόβλεπτη στρατηγική δεν σημαίνει ότι η Αθήνα πρέπει να εγκαταλείψει την αμερικανική σχέση. Σημαίνει όμως ότι δεν πρέπει να επενδύει μονοδιάστατα σε καμία εξωτερική εγγύηση. Σε έναν κόσμο όπου οι σύμμαχοι διαπραγματεύονται σκληρότερα, οι περιφερειακές δυνάμεις κινούνται πιο επιθετικά και οι κανόνες γίνονται λιγότερο δεσμευτικοί, η εθνική ισχύς επιστρέφει στο κέντρο της πολιτικής.

Η Άγκυρα θα φιλοξενήσει τη σύνοδο του ΝΑΤΟ. Αλλά το πραγματικό της θέμα θα είναι η Ουάσιγκτον. Όχι η τυπική παρουσία του Τραμπ, αλλά το είδος της Αμερικής που θα εμφανιστεί εκεί: μια Αμερική εγγυήτρια τάξης ή μια Αμερική που χρησιμοποιεί τη Συμμαχία ως μηχανισμό πίεσης;

Αν είναι το δεύτερο, τότε η Ευρώπη πρέπει να πάψει να ρωτά αν οι ΗΠΑ θα μείνουν. Πρέπει να αρχίσει να απαντά τι θα κάνει αν οι ΗΠΑ μείνουν με όρους που δεν εξυπηρετούν πλέον την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Πηγή: anixneuseis.gr

Η Τουρκία θέτει σε εφαρμογή νέο "Εθνικό Σχέδιο Δράσης" για την αντιμετώπιση της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας, παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο προστασίας των θαλάσσιων πόρων και ενίσχυσης των ελέγχων.

Σύμφωνα με τουρκικό δημοσίευμα, το σχέδιο του υπουργείου Γεωργίας και Δασών βασίζεται σε πρότυπα του FAO και προβλέπει αυστηρότερη επιτήρηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, ηλεκτρονική παρακολούθηση σκαφών, ελέγχους στα λιμάνια, κυρώσεις και μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία.

Ωστόσο, το ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά είναι ότι η Άγκυρα συνδέει το συγκεκριμένο σχέδιο και με την ενίσχυση των "κυριαρχικών δικαιωμάτων" της στην υφαλοκρηπίδα και τις ΑΟΖ της, εντάσσοντάς το ουσιαστικά στο πλαίσιο της "Γαλάζιας Πατρίδας".

Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στην οικονομική σημασία του κλάδου, σημειώνοντας ότι οι εξαγωγές ψαριών και υδατοκαλλιεργειών της Τουρκίας έφτασαν τα 2 δισ. δολάρια το 2024 και ξεπέρασαν τα 2,2 δισ. δολάρια το 2025.

Η αναφορά σε Αιγαίο, Μεσόγειο και θαλάσσιους πόρους δείχνει ότι η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει την πολιτική της για την αλιεία όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά και ως κομμάτι της ευρύτερης στρατηγικής της στη θάλασσα.

Π.Κ. capital.gr