iEpikaira

Τη στενότερη στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο προκρίνουν Ισραηλινοί διπλωμάτες, ως άμεση απάντηση στη διαμορφούμενη συμμαχία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ισραηλινής ιστοσελίδας ynetnews, η υπογραφή του «Συμφώνου Κοινής Άμυνας της Μέκκας» από τις τρεις μουσουλμανικές χώρες έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στο Τελ Αβίβ. Το σύμφωνο προβλέπει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνολογική συνεργασία, συνδυάζοντας την οικονομική ισχύ του Ριάντ, τη στρατιωτική βιομηχανία της Άγκυρας και το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισλαμαμπάντ.

Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, Ισραηλινός διπλωμάτης που διατηρεί την ανωνυμία του υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης ενεργοποίησης των δυτικών και περιφερειακών εταίρων. «Η απάντησή μας απέναντι σε αυτό το νέο μπλοκ πρέπει να είναι η άμεση εμβάθυνση των στρατηγικών μας δεσμών με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενισχύοντας τον αμυντικό άξονα της Ανατολικής Μεσογείου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη περιφερειακή μετατόπιση. «Ο σιιτικός άξονας έχει αποδυναμωθεί και για πολύ καιρό βλέπουμε τον σουνιτικό άξονα να ενισχύεται», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Το Ισραήλ πρέπει να οικοδομήσει εναλλακτικές συμμαχίες, ειδικά με τον ελληνικό άξονα, την Ελλάδα και την Κύπρο, μαζί με την Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα», τόνισε.

Το Ισραήλ, πρόσθεσε, πρέπει να γίνει «πολύ, πολύ ισχυρό» και να κάνει άλλες χώρες να εξαρτώνται από αυτό. «Το Ισραήλ χρειάζεται ένα τεράστιο πρόγραμμα ανάπτυξης δυνάμεων», δήλωσε ο αξιωματούχος και εξέφρασε για την Τουρκία και τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ιδιαίτερη ανησυχία.

«Η ιστορία της Τουρκίας και του Ερντογάν είναι επικίνδυνη», είπε. «Δεν θα μας εξέπληττε αν οι Αιγύπτιοι ενταχθούν στη «Συμμαχία της Μέκκας». Αυτή η συμμαχία στοχεύει εναντίον του Ισραήλ. Εναντίον τίνος νομίζετε ότι το κάνουν αυτό; Επιτρέψτε μου να είμαι επιφυλακτικός όταν λένε ότι στην πραγματικότητα στοχεύει το Ιράν».

[iEpikaira: Λίγες ώρες πριν το παρόν δημοσίευμα σχολιάσαμε ΕΔΩ σχετικά με την Ισραηλινή τακτική να εμπλέκουν τρίτους στην προσπάθεια υπονόμευσης των αντιπάλων τους. Το παρόν άρθρο προστίθεται στη σειρά αντίστοιχης αρθρογραφίας που παρακινεί σε δράση έναντι της Τουρκίας με τρόπο που την παροξύνει. Εάν αυτό αποτελούσε πραγματικό στρατηγικό στόχο του Ισραήλ είναι σίγουρο ότι δεν θα γινόταν μέσω δημοσίου διαλόγου... Επομένως άλλος είναι σκοπός τους. Περισσότερα και ΕΔΩ!]

Πηγή: dimokratia.gr

Το ολλανδικό πλοίο που αποχώρησε, η Vodafone και η τουρκική άδεια, η ασάφεια σε ενέργειες της Cosmote

Η συμφωνία για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέττου της εταιρείας Great Sea Interconnector – GSI (που έως τώρα ήλεγχε ο ΑΔΜΗΕ) από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam δημιουργεί θεωρητική αισιοδοξία για την επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.

Αντίθετα, εξαιρετικά ομιχλώδης εμφανίζεται εξ αρχής –και, ως εκ τούτου, με στοιχεία κινδύνου– η παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans (της γαλλικής εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο της διασύνδεσης) για τις βυθομετρικές εργασίες που ανεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού, τον Ιούλιο του 2024.

Οι πανηγυρισμοί της Κυβέρνησης είναι πρόωροι (και με προφανή προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τα προβλήματα και τα ερωτηματικά παραμένουν πολ- λα.

Συγκεκριμένα:

1. Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και από το 2023 έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από την Meridiam, που έχει μεν την στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρεία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοί άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στην Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.

2. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου αντίστοιχα, η Κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στην θαλάσσια περιοχή Κάσου – Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume», που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2025.

3. Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του Προέδρου της Γαλλίας, Εμμανυέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο κ. Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στο Παρίσι.

4. Το «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ως βασικώτατο κορμό του, την μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από την Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέττο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής.

Ο Πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει -όπως ελπίζεται– στην Κάσο. Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την Κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;

5. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ. Τ. Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς την σύμφωνη γνώμη ή και ανάμειξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες την λαμβάνουν υπόψη. Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες –αν και διαφωνούν– «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύ- σουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό.

Τον Απρίλιο, φέτος, το ολλανδικό πλοίο «Maasvliet» (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις Αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας – Μέσης Ανατολής – Δυτικής Ευρώπης.

Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας «Göksu», το «Maasvliet» αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

6. Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε, από την αρχή και απολύτως, στο Υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν το έργο «Thetis Mavi» (ψηφιακή διασύνδεση Αθήνας – Άνδρου – Χίου – Τσεσμέ) θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες ή όχι. Επί πλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος. 

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Σε προηγούμενο άρθρο στο SLpress είχαμε εξετάσει τη γεωιστορική δυναμική που διαμόρφωσε το Δίκαιο της Θάλασσας μέχρι σήμερα και πώς αυτό είναι ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο μέγεθος, το οποίο συνεχίζει να αλλάζει ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις και τις μεταλλάξεις της στρατιωτικής ισχύος, ιδιαίτερα τη μονομαχία μεταξύ χερσαία εδραζόμενων συστημάτων προβολής ισχύος προς τη θάλασσα Ναυτικού “Βαθέων Κυανών Υδάτων” (Deep Blue Water Navy), βασισμένο σε εμβληματικά μεγάλα πολεμικά πλοία.

Σήμερα, οι μεταλλάξεις στο ισοζύγιο ισχύος, όχι μόνο μεταξύ Θάλασσας και Στεριάς, αλλά μεταξύ “παραδοσιακών” πλατφορμοκεντρικών μοντέλων μάχης και και οπλικών συστημάτων χαμηλής τεχνολογίας και κόστους, μαζικής και γρήγορης παραγωγής, θέτει νέα δεδομένα στις παγκόσμιες εξελίξεις. Αυτές οι εξελίξεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μονομαχίας ιστορικών διαστάσεων, που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή γεωπολιτικού παραδείγματος ως προς τη φύση των εγγύς υδάτων.

Από τη μία έχουμε την ομάδα των χερσαίων δυνάμεων που επιδιώκουν να μετατρέψουν μεγάλα κομμάτια των εγγύς υδάτων σε γαλάζιο έδαφος και από την άλλη έχουμε τις Ναυτικές Δυνάμεις που μάχονται να επιτύχουν την ανάσχεση αυτής της γεωπολιτικής επιχωμάτωσης και να κρατήσουν τα εγγύς ύδατα κομμάτι των ωκεανών και όχι προέκταση της στεριάς.

Και κατά την άποψη του γράφοντος αυτή η επική μονομαχία θα κριθεί, εν πολλοίς, σε δύο σημεία του πλανήτη. Το ένα είναι οι σινικές θάλασσες και οι προεκτάσεις τους στον Ειρηνικό. Και το άλλο είναι το Αιγαίο. Συγκεκριμένα, τυχόν επιτυχία της Τουρκίας να επιβάλει τη “Γαλάζια Πατρίδα”, έστω και ντε φάκτο, δια της αδράνειας και πολύ περισσότερο δια της άτυπης συνεργασίας της Ελλάδας μέσω κάποιου “συμβιβασμού”, θα αποτελέσει δυνάμει συντριπτικό πλήγμα στη γεωστρατηγική των Ναυτικών Δυνάμεων, κυρίως φυσικά των Ηνωμένων Πολιτειών, με απρόβλεπτες αρνητικές συνέπειες ως προς τη θέση και τον ρόλο της Ελλάδας στη δυτική γεωπολιτική αρχιτεκτονική.

Κινεζική κατά αμερικανικής στρατηγικής

Αναλυτικότερα, η δημόσια συζήτηση γύρω από την άνοδο της Κίνας επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην ταχύτατη ανάπτυξη του Κινεζικού Ναυτικού και στην υποτιθέμενη επιδίωξη του Πεκίνου να αναλάβει τον ρόλο που διαδραμάτισαν άλλοτε η Βρετανική Αυτοκρατορία και αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες ως κυρίαρχες Ναυτικές Δυνάμεις. Η ερμηνεία αυτή, όσο διαδεδομένη και αν είναι, ενδέχεται να βασίζεται σε μια λανθασμένη ιστορική αναλογία. Αντί να εξετάζεται η κινεζική στρατηγική μέσα από το δικό της γεωιστορικό πλαίσιο, ερμηνεύεται με βάση τα πρότυπα της δυτικής ναυτικής ιστορίας.

Η υπόθεση του παρόντος άρθρου είναι διαφορετική. Η Κίνα πιθανότατα δεν επιδιώκει να μετατραπεί σε μια νέα παγκόσμια ναυτική αυτοκρατορία δυτικού τύπου αλλά να επιδιώξει τη δημιουργία ενός εκτεταμένου θαλασσοχερσαίου χώρου απόλυτης στρατηγικής κυριαρχίας γύρω από την κινεζική επικράτεια. Με άλλα λόγια, δεν επιχειρεί πρωτίστως να κυριαρχήσει στους ωκεανούς αλλά προσπαθεί να μετατρέψει μεγάλα τμήματα των εγγύς θαλασσών της σε “γαλάζιο έδαφος”, δηλαδή σε λειτουργική προέκταση της χερσαίας ισχύος της. Ή, υπό μία έννοια, να ενώσει το έδαφός της με μια μεγάλη “ωκεάνια λίμνη” σε έναν χώρο, αποκλειστικής και αναντίρρητης κυριαρχίας.

Η δυνητική αυτή αλλαγή εδράζεται πάνω στις μεταλλάξεις στη γεωγραφία της στρατιωτικής ισχύος τα τελευταία χρόνια. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένα εκτεταμένο χερσαία εδραζόμενο πλέγμα αισθητήρων, πυραυλικών συστημάτων, μη επανδρωμένων μέσων και δικτύων διοίκησης και ελέγχου μπορεί να ασκεί αποφασιστική στρατιωτική επιρροή σε τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εγγύς θάλασσες παύουν να λειτουργούν ως προέκταση των ωκεανών και αρχίζουν να μετατρέπονται σε προέκταση της χερσαίας επικράτειας.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να επιδιώκει η Κίνα. Το εντυπωσιακά αναπτυσσόμενο κινεζικό ναυτικό δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένας ανεξάρτητος στόλος “βαθέων κυανών υδάτων” αλλά ως τμήμα μιας ενιαίας θαλασσοχερσαίας αρχιτεκτονικής ισχύος, στην οποία το ναυτικό, η αεροπορία, οι αντιπλοϊκοί βαλλιστικοί πύραυλοι, τα υπερ – υπερηχητικά βλήματα αερολίσθησης (HGV), τα δίκτυα αισθητήρων και οι διαστημικές υποδομές λειτουργούν ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα – συστημάτων (system – of – systems).

Ο στόχος της Κίνας

Στόχος του δεν είναι απλώς η νίκη σε μια δυνητική μεγα – ναυμαχία με το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά η δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο η στρατιωτική παρουσία και δράση κάθε άλλης Δύναμης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, να καθίσταται εξαιρετικά επισφαλής. Με άλλα λόγια, επιδιώκεται η δημιουργία μιας εικόνας αναντίρρητης κινεζικής κυριαρχίας σε ένα μεγάλο κομμάτι του Ειρηνικού, η οποία θα επιτρέψει την άτυπη ενοποίηση αυτής της θαλάσσιας έκτασης με τη στεριά σε έναν και ενιαίο χώρο αδιαίρετης κινεζικής κυριαρχίας.

Εάν αυτή η ανάγνωση είναι ορθή, τότε η σημαντικότερη γεωστρατηγική μεταβολή της εποχής μας δεν είναι η άνοδος μιας νέας μεγάλης Ναυτικής Δύναμης, δηλαδή της Κίνας, αλλά η σταδιακή αντικατάσταση της λογικής του “ανοικτού ωκεανού” από τη λογική του “γαλάζιου εδάφους” και των “ωκεάνιων λιμνών”. Υπό μία έννοια θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναφερόμαστε σε έναν πιθανό νέο κόσμο όπου θα έχουμε υβριδικές υπερ – ηπείρους αποτελούμενες από “καφέ και γαλάζιο έδαφος” και συρρικνωμένους ωκεανούς.

Υπό αυτήν την έννοια, η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση αποκτά μια διάσταση που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της Ανατολικής Μεσογείου και θα παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μελλοντικού διεθνούς συστήματος.

ΝΙΒΕΡΟΓΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Τον Δεκέμβριο του 2024, την ώρα που ο κόσμος παρακολουθούσε την πτώση του Άσαντ, κάτι πολύ πιο διακριτικό συνέβαινε λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, πάνω στον Ευφράτη. Το φράγμα Τισρίν σιωπούσε – όχι από ξηρασία, αλλά από τουρκικά πλήγματα – αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς νερό και ρεύμα [1]. Η ανατροπή ενός καθεστώτος κέρδισε τους τίτλους, ο σιωπηλός έλεγχος του νερού της περιοχής κέρδισε το μέλλον. Γιατί, στη νέα Μέση Ανατολή το κρίσιμο όπλο δεν είναι το άρμα, ούτε το drone. Είναι η βαλβίδα.

Ο Τίγρης και ο Ευφράτης γεννιούνται στην Ανατολία. Αυτό και μόνο δίνει στην Άγκυρα ένα διαρθρωτικό πλεονέκτημα που καμία συμμαχία και κανένας εξοπλισμός δεν μπορούν να αναιρέσουν. Μέσω του Σχεδίου Νοτιοανατολικής Ανατολίας (GAP) – 22 φράγματα και 19 υδροηλεκτρικοί σταθμοί – η Τουρκία ελέγχει σήμερα έως και το 90% της ροής του Ευφράτη και περίπου το 45% των υδάτινων πόρων των δύο ποταμών [2]. Το φράγμα Ατατούρκ, το μεγαλύτερο του έργου, και το σύνολο των ταμιευτήρων του GAP αποθηκεύουν πάνω από 100 δισεκατομμύρια κυβικά – τριπλάσια της συνολικής χωρητικότητας Συρίας και Ιράκ μαζί [3].

Αυτό δεν είναι συνοριακή διαφορά· είναι μια ασυμμετρία της φύσης που μετατράπηκε σε εργαλείο πολιτικής. Και το πιο κρίσιμο: δεν υπάρχει καμία δεσμευτική πολυμερής συνθήκη που να ρυθμίζει την κατανομή. Η Άγκυρα διαχειρίζεται μονομερώς – αποφασίζει πότε, πόσο και πώς φτάνει το νερό στους κατάντη γείτονες.

Στη διεθνή βιβλιογραφία, αυτό ακριβώς περιγράφει η έννοια της “υδρο-ηγεμονίας”: Όχι απλώς η κατοχή του άνω ρου, αλλά η ικανότητα ενός κράτους να παγιώνει τον έλεγχο μέσω υποδομών, θεσμών και της συστηματικής άρνησης δεσμευτικών κανόνων [4]. Η Τουρκία έχει διαχρονικά απορρίψει κάθε δεσμευτικό πολυμερές καθεστώς κατανομής, εμμένοντας ότι πρόκειται για ζήτημα κυριαρχικής διαχείρισης. Το αποτέλεσμα είναι ένα νομικό κενό που ευνοεί απολύτως τον ισχυρότερο.

Το νερό ως ρητό όπλο

Η Άγκυρα ξέρει πολύ καλά τι κρατά στα χέρια της – και το έχει χρησιμοποιήσει ανοιχτά. Τον Ιανουάριο του 1990, για να γεμίσει τον ταμιευτήρα του Ατατούρκ, διέκοψε τη ροή του Ευφράτη κατά περίπου 75% για έναν ολόκληρο μήνα, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες Δαμασκού και Βαγδάτης[5]. Δεν ήταν τεχνικό συμβάν. Λίγο νωρίτερα, η τουρκική ηγεσία είχε συνδέσει δημόσια το νερό με την πίεση προς τη Συρία για το κουρδικό: Το ενδιάμεσο πρωτόκολλο του 1987, με το οποίο η Τουρκία εγγυήθηκε ελάχιστη ροή 500 m³/s, συνοδεύτηκε από δέσμευση της Δαμασκού να τερματίσει τη στήριξη στο PKK. Ένα καθαρό αντάλλαγμα: Νερό έναντι ασφάλειας [6].

Το τίμημα δεν ήταν μόνο πολιτικό. Ο ταμιευτήρας του Ατατούρκ κατέκλυσε και την αρχαία Σαμόσατα – ελληνιστική και ρωμαϊκή πόλη, γενέτειρα του Λουκιανού – θυμίζοντας ότι η υδρο-ηγεμονία θάβει και μνήμη, όχι μόνο χωράφια [7]. Η ίδια η φιλοσοφία της Άγκυρας διατυπώθηκε χωρίς περιστροφές: Κατά την εγκαινίαση του φράγματος, η τουρκική ηγεσία διακήρυξε ότι το νερό της Τουρκίας είναι δικό της, όπως το πετρέλαιο των Αράβων είναι δικό τους – κανείς κατάντη γείτονας δεν μπορεί να το διεκδικήσει [8].

Η μετα-Άσαντ Συρία: Το κρίσιμο πείραμα

Η πτώση του Άσαντ δεν τερμάτισε τον πόλεμο του νερού, αποκάλυψε πόσο απόλυτος είναι ο τουρκικός έλεγχος – και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στην ξηρασία, οι ροές προς τη Συρία έπεσαν στα 200-300 m³/s, πολύ κάτω από το όριο των 500 m³/s του πρωτοκόλλου του 1987, με τη λίμνη του Τισρίν να χάνει ώς και το 85% της στάθμης της [9].

Και μετά, την άνοιξη του 2026, ο μοχλός αντιστράφηκε: Έκτακτες βροχοπτώσεις μαζί με απελευθέρωση συσσωρευμένων υδάτων από την τουρκική πλευρά εκτόξευσαν τη στάθμη, και για πρώτη φορά σε πάνω από τριάντα χρόνια άνοιξε ο υπερχειλιστής του φράγματος του Ταμπκά (1.500-1.800 m³/s), απειλώντας με πλημμύρα τη Ράκα και τη Ντέιρ εζ-Ζορ – μέχρι που, μετά από έκκληση της νέας Δαμασκού, η Άγκυρα μείωσε ξανά τη ροή [10]. Το ίδιο χέρι στην ίδια βρύση: Ξηρασία ή πλημμύρα, κατά βούληση.

Εδώ βρίσκεται η παγίδα για τη μεταβατική κυβέρνηση της Δαμασκού. Η πρώτη πραγματική δοκιμασία της κυριαρχίας της δεν ήταν ένα σύνταγμα, ήταν το αν θα έπειθε την Άγκυρα να “διαχειριστεί” τον ίδιο της τον ποταμό. Και η δύναμη που συνέβαλε στην ανατροπή του Άσαντ αποφασίζει πλέον αν η Συρία θα διψάσει, ή θα πλημμυρίσει. Εξάρτηση, όποια κι αν είναι η κατεύθυνση.

Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση, πιο σκοτεινή. Το νερό έχει ενταχθεί οργανικά στην τουρκική εκστρατεία κατά των Κούρδων: Ο σταθμός ύδρευσης Αλούκ, υπό τουρκικό έλεγχο, έχει επανειλημμένα κόψει την παροχή σε πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους στη Χασάκα, ενώ το ίδιο το φράγμα Τισρίν υπήρξε στόχος τουρκικών πληγμάτων στα τέλη του 2024 – σε μια διαμαρτυρία, τουρκικό drone σκότωσε πέντε αμάχους – προτού περάσει, τον Ιανουάριο του 2026, υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της μεταβατικής κυβέρνησης [11]. Το νερό εδώ δεν είναι πόρος· είναι λεία και όπλο μαζί.

Φανούλα Αργυρού

Τουρκική Εισβολή - Ημερολογιακά τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974

* 9 Αυγούστου 1974, Γενεύη ΙΙ – Το τηλεγράφημα προς Κάλαχαν και CIA

* Πώς εξηγείται ο χάρτης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Ο επικήδειός της από τη βρετανική «The Guardian», 15.6.2015.

Μέρος Γ΄ - Τα βρετανικά σχέδια πρότειναν διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση

Στις 22 Ιουλίου, πριν ξεκινήσει η Γενεύη Ι, ο Τζέιμς Κάλαχαν πήρε επειγόντως αξιολόγηση από το Φόρεϊν Όφις ως προς τον προσανατολισμό «λύσης». Το έγγραφο ετοιμάστηκε με μεγάλη βιασύνη και σημείωνε ότι θα χρειαζόταν επεξεργασία. Όμως, το περιεχόμενό του είναι υψίστης σημασίας, γιατί εκθέτει τη βρετανική πολιτική από τον Ιούλιο του 1974 μέχρι το «Σχέδιο Ανάν» και το δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου 2004. Και παρουσιάζει και μιαν άλλη ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση - που είχε ξανασυζητηθεί μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης, το 1958 και το 1964, αλλά απορρίφθηκε σε όλες τις περιπτώσεις - εκείνη της πλήρους μετακίνησης των Τουρκοκυπρίων από την Κύπρο...

Μεταξύ άλλων μελετήθηκαν ως εναλλακτικές λύσεις:

Τρόπος διαμοιρασμού της εξουσίας σε μια ανεξάρτητη Κύπρο - Εξάλειψη της τουρκικής μειονότητας - Ανταλλαγή πληθυσμών εντός της Κύπρου: διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση.

Το Φόρεϊν Όφις ενδεικτικά ακολούθησε την τελευταία επιλογή. Το έγγραφο είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένο με τη βρετανο-τουρκική πολιτική για γεωγραφικό διαχωρισμό και τη δημιουργία δύο συνιστώντων ομόσπονδων κρατών, που υποστήριξαν από τις 3.1.1964 μέχρι σήμερα, μέσω της Δι-κοινοτικής, Δι-ζωνικής Ομοσπονδίας, η οποία έχει τις καταβολές της από το 1955…

Γενεύη ΙΙ - Ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου με επικεφαλής και πάλι τον Κάλαχαν και το επιτελείο του από το Φόρεϊν Όφις. Αυτήν τη φορά η Διάσκεψη ήταν πενταμελής, με τη συμμετοχή και Βρετανών ανώτερων στρατιωτικών, με συμβαλλόμενα μέρη τον Γλ. Κληρίδη με τους συμβούλους του και τον Ρ. Ντενκτάς με τους δικούς του. Με βωβούς παρατηρητές τον Αμερικανό Άρθουρ Χάρτμαν (στην πρώτη Γενεύη είχε παρευρεθεί ο Γουίλιαμ Πάφουμ) και τον Σοβιετικό Βίκτορ Μίνιν, που επίσης παρευρέθη στη Γενεύη Ι.

Οι Ελληνοκύπριοι σύμβουλοι: Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Κρίτων Τορναρίτης και Πολύβιος Πολυβίου. Ο μόνος επιζών ο τελευταίος.

9 Αυγούστου – Χάρτες

9 Αυγούστου – Έφθασε από την Κύπρο ο Βρετανός συνταγματάρχης (Colonel) Jerry Hunter, με τους τελευταίους χάρτες οριοθέτησης (demarcation maps) της γραμμής Αττίλα (είχαν αναλάβει οι Βρετανοί). Λόγω της ασταμάτητης προέλασης των τουρκικών στρατευμάτων, οι χάρτες άλλαζαν συνεχώς. Σύμφωνα με αυτούς τους χάρτες, που δόθηκαν και στους Αμερικανούς, σε συνδυασμό με τη ροή των πληροφοριών που έρχονταν για δεύτερη εισβολή, οι Μυστικές Υπηρεσίες Βρετανίας και Αμερικής διαμόρφωναν και προσάρμοζαν τους δικούς τους χάρτες παρακολουθήσεως και προβλέψεως.

9 Αυγούστου - Το τηλεγράφημα των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, που φανέρωσε γι’ ακόμα μια φορά πόσα γνώριζαν οι Βρετανοί ΠΡΙΝ από την πρώτη εισβολή ΚΑΙ ΤΙ θα ακολουθούσε!

Απόρρητο τηλεγράφημα μόνο για τα μάτια του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (εστάλη και στη CIA στην Ουάσιγκτον), προς Κάλαχαν (και βρετανικές αποστολές) για τις τουρκικές προθέσεις για δεύτερη εισβολή, με στόχο την κατάληψη περιοχών πέραν της γραμμής πέντε μιλίων ανατολικά της Μόρφου, μέσω Λευκωσίας, φθάνοντας στην Αμμόχωστο. Γραμμή διά μέσου Λευκωσίας που θα περνούσε ανατολικά της πρωτεύουσας, θα αιχμαλώτιζε το ξενοδοχείο «Λήδρα Πάλας», τα δικαστήρια, και τα τουρκικά στρατεύματα θα προχωρούσαν σε μια γραμμή που επεκτεινόταν μέχρι τον κυκλικό κόμβο «Κολοκασίδη» (Colocassides round-about.)

ΚΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟ: «Πιστεύουμε το σχέδιο στρατιωτικά έχει νόημα (the plan makes military sense). Και θα είναι στο πλαίσιο των δυνατοτήτων των τουρκικών δυνάμεων που βρίσκονται τώρα στην Κύπρο να το εκτελέσουν και οι Τούρκοι μπορούν να εκτελέσουν την 3η φάση δίχως να αντιμετωπίσουν ελληνική επίθεση… Το σχέδιο είναι σύμφωνα με ό,τι γνωρίζαμε για τα τουρκικά σχέδια πριν από την επέμβαση: Πιστεύουμε οι Τούρκοι πάντα ήλπιζαν να εξασφαλίσουν την Αμμόχωστο… για την οποία είχε μιλήσει ο Ecevit... και το εκπληκτικό είναι η δήλωση πως το σχέδιο θα εκτελεστεί ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη και όχι αργότερον της 20ής Αυγούστου…» (Οι υπογραμμίσεις της συγγραφέως).

9 Αυγούστου - Ο Κάλαχαν ενημέρωσε τον Χάρτμαν και αυτός τον Σίσκο στην Ουάσιγκτον για τις πληροφορίες και ότι και oι δικοί τους (Αμερικανοί) είχαν πρόσβαση στις ίδιες πληροφορίες για 2η εισβολή από τους Βρετανούς. Το τηλεγράφημα στάλθηκε και στη CIA…

Σχετικό αμερικανικό έγγραφο επιβεβαιώνεται με το πρωτογενές βρετανικό.

Και έτσι εξηγείται και ο χάρτης που βρέθηκε στα αμερικανικά αρχεία, που λανθασμένα ονομάστηκε αρχικά ως ‘‘χάρτης Kissinger’’, ενώ στο πάνω μέρος του χάρτη ο τίτλος λέγει καθαρά ότι «Ο χάρτης αυτός ετοιμάστηκε από την Υπηρεσία Πληροφοριών και Έρευνας προβάλλοντας τις τουρκικές κινήσεις στην Κύπρο, 13 Αυγούστου 1974» (Map done by the Bureau of Intelligence and Research projecting Turkish moves on Cyprus 13 August 1974).

Στον χάρτη καταγράφηκαν οι διάφορες φάσεις των τουρκικών προελάσεων όπως ακριβώς είχαν και όσες θα ακολουθούσαν, σύμφωνα με τις έγκυρες πληροφορίες που είχαν οι Βρετανοί από τις 17 Ιουλίου 1974 και τις οποίες μοιράζονταν με τους Αμερικανούς …

Για όσους διερωτώνται, λοιπόν, πώς και γνώριζαν οι Αμερικανοί από τις 13 Αυγούστου τις επόμενες κινήσεις Ετζεβίτ.

9 Αυγούστου – Το βράδυ, στις 10 μ.μ., ο Κάλαχαν μετέφερε στους Γλ. Κληρίδη και Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη τις τουρκικές απαιτήσεις για μεγάλες αυτόνομες περιοχές και, παρ' όλο που ο Κληρίδης δεχόταν διοικητικό ομόσπονδο σύστημα, κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να το πουλήσει στον κόσμο στην Κύπρο.

Ο Callaghan στη Γενεύη ήταν πλήρως ενήμερος για τις τουρκικές προθέσεις 2ης εισβολής, όπως γνώριζε και για την πρώτη από τις 16 Ιουλίου 1974. Και ενημέρωνε σχετικά τους Αμερικανούς.

10 Αυγούστου – Η Ann Warburton, Βρετανίδα αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη (βρισκόταν στη Γενεύη ΙΙ και παρευρέθη και στη συνάντηση Ετζεβίτ/Γουίλσον 17 Ιουλίου στην πρωθυπουργική κατοικία), ενημέρωσε τον Χάρτμαν ότι στις 17 Ιουλίου ο Ετζεβίτ τούς είχε εξηγήσει μέχρι πού θα έφθανε η γραμμή Αττίλα (Αμμόχωστο) και του ζήτησε να ενημερώσει τον Χένρι Κίσινγκερ…

Η Ann Warburton ήταν η πρώτη γυναίκα πρέσβης της Μ. Βρετανίας, όταν διορίστηκε το 1976 στη Δανία. Πέθανε το 2015. Σ’ αυτήν την προσωπικότητα οφείλουμε τόσο εμείς όσο και οι Αμερικανοί (Κίσινγκερ), τη γνώση ότι ο Ετζεβίτ είχε ενημερώσει τους Βρετανούς μέχρι πού θα τραβούσε τη γραμμή Αττίλα του…

Πηγές: Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, Αμερικανικά Αρχεία – Βιβλίο «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».

*Η συνέχεια 9-14/8/1974, στο Μέρος Δ’ το ερχόμενο Σάββατο

Το άκρως απόρρητο τηλεγράφημα των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών (Joint Intelligence Committee), 9/8/1974, προς Κάλαχαν και CIA.

Πηγή: simerini.sigmalive.com

Νότης Μαριάς*

Με τη γνωστή τακτική του «πάρτα όλα» αντέδρασε η Τουρκία στην επίσκεψη στη Μεγαλόνησο του ειδικού απεσταλμένου της ΕΕ για το Κυπριακό Ρομπέρτο Φίτο. Έτσι στα πλαίσια των δήθεν Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) το ψευδοκράτος μέσω του εγκάθετου της Άγκυρας Τουφάν Έρχιουρμαν δήλωσε ότι απαιτεί να τεθεί χωρίς καθυστέρηση σε ισχύ «ο Κανονισμός για το άμεσο εμπόριο» (https://turkishpress.com 1/8/2026) που θα «επέτρεπε στα τουρκοκυπριακά προϊόντα —κατόπιν πιστοποίησής τους από το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο— να εξάγονται απευθείας στην Ευρώπη μέσω της Πράσινης Γραμμής και να τυγχάνουν προνομιακής μεταχείρισης εντός της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, ως ευρωπαϊκά προϊόντα» (https://cyprus-mail.com 1/8/2026).

Στην ουσία το ψευδοκράτος ζητά την ανατροπή της περίφημης απόφασης του Ευρωδικαστηρίου της 5ης Ιουλίου 1994 στην υπόθεση C-432/92 που καθόρισε ότι η εξαγωγή προϊόντων του ψευδοκράτους μπορεί να γίνεται στην ΕΕ μόνο μέσω της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πρόκειται για μια απόφαση του τότε Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) η οποία όπως επισήμανα στο βιβλίο μου «Για Μια Ευρωπαϊκή Ένωση των Πολιτών και της Αλληλεγγύης» Εκδόσεις Δαρδανός, 1997, σελ. 134, «έκλεισε το δρόμο στην de facto αναγνώριση του ψευδοκράτους του Ντενκτάς».

Στο πλαίσιο αυτό το ΔΕΚ τόνισε: «α) Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κυρίαρχο κράτος, αναγνωρισμένο απ' όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας. Το Σύνταγμα της θεσπίστηκε το 1960 και το έδαφός της περιλαμβάνει το σύνολο της νήσου, εκτός των περιοχών των ανεξαρτήτων βάσεων. β)Το Ηνωμένο Βασίλειο και τα άλλα κράτη μέλη δεν αναγνωρίζουν» το ψευδοκράτος (σκέψη 13). Και συνέχισε «η de facto διχοτόμηση του εδάφους της Κύπρου, συνεπεία της επεμβάσεως του τουρκικού στρατού το 1974, σε μια ζώνη όπου οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθούν να ασκούν όλες τους τις αρμοδιότητες και σε μια ζώνη όπου αυτές δεν μπορούν de facto να τις ασκούν, δημιουργεί προβλήματα που είναι δύσκολο να λυθούν στο πλαίσιο της εφαρμογής της συμφωνίας συνδέσεως επί του συνόλου της Κύπρου, αλλά δεν συνάγεται από αυτό ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη οι σαφείς, συγκεκριμένες και άνευ όρων διατάξεις του πρωτοκόλλου του 1977 περί της καταγωγής των προϊόντων και της διοικητικής συνεργασία » (σκέψη 37).

Με τον τρόπο αυτόν το ΔΕΚ αποφάνθηκε ότι αποκλείεται η συνεργασία της Κοινότητας με τις αρχές του ψευδοκράτους και οριοθέτησε πολιτικά και νομικά τις μελλοντικές σχέσεις της ΕΕ με την Κυπριακή Δημοκρατία ενόψει μάλιστα της τότε επικείμενης ένταξής της στην Ένωση.

Τη σημαντική αυτή απόφαση του ΔΕΚ είχα την ευκαιρία να αναδείξω τότε με δύο άρθρα μου στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία στις 30/10/1994 και στις 29/3/1997.

Μάλιστα ακόμη πιο κατηγορηματικός και από το ΔΕΚ ήταν ο τότε Γενικός Εισαγγελέας στην εν λόγω Υπόθεση Claus Gulmann ο οποίος στις Προτάσεις του στις 20/4/1994 τόνισε απερίφραστα ότι «η τουρκική εισβολή και η de facto διχοτόμηση της νήσου που προκλήθηκε από αυτήν αναφέρθηκαν σε σειρά ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και της Γενικής Συνελεύσεως των Ηνωμένων Εθνών, όπως τα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, 353/1974, 354/1974, 355/1974, 357/1974, 358/1974, 360/1974 και 365/1974, καθώς και το ψήφισμα 3212/ΧΧΙΧ της Γενικής Συνελεύσεως. Τα ψηφίσματα αυτά ζητούν κατ' ουσίαν τον τερματισμό της εξωτερικής στρατιωτικής επεμβάσεως, τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου και την εξεύρεση ειρηνικής λύσεως από τα μέρη (σκέψη 11).

Και συνέχισε στη σκέψη 12 ότι «τον Νοέμβριο 1983, η εγκατεστημένη βορείως της ζώνης ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών τουρκοκυπριακή κοινότητα κήρυξε την ανεξαρτησία της ως κράτους υπό το όνομα “Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου”. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών διαφώνησε με την εν λόγω προσπάθεια δημιουργίας αυτού του κράτους. Με το ψήφισμα 541/1983, το Συμβούλιο Ασφαλείας θεώρησε την κήρυξη ανεξαρτησίας ως “νομικώς άκυρη και (ζήτησε) να ανακληθεί”. Με το ψήφισμα 550/1984, το Συμβούλιο Ασφαλείας επανέλαβε “την απευθυνθείσα προς όλα τα κράτη έκκληση να μην αναγνωρίσουν το φερόμενο κράτος, καλούμενο “Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου”, που δημιουργήθηκε με την απόσχιση, και τους (ζήτησε) να μη ενθαρρύνουν ή βοηθούν κατά κανένα τρόπο την προαναφερθείσα αποσχισθείσα οντότητα”. Κανένα κράτος, εξαιρέσει της Τουρκίας, δεν αναγνώρισε τη φερομένη Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου».

Μάλιστα η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και οι Κάτω Χώρες, που ήσαν την εποχή εκείνη επίσης μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, ψήφισαν το ψήφισμα 541 καθώς και το ψήφισμα 550.

Επιπλέον ο Γενικός Εισαγγελέας παρατήρησε ότι «η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και οι Υπουργοί Εξωτερικών της Κοινότητας, συνελθόντες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής συνεργασίας διαφώνησαν έναντι της μονομερούς διακηρύξεως περί ανεξαρτησίας, στις 16 και 17 Νοεμβρίου 1983, με διακηρύξεις ή ψηφίσματα, και επανέλαβαν την υποστήριξη τους προς τη νόμιμη Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με διακήρυξη της 27ης Μαρτίου 1984, οι Υπουργοί Εξωτερικών, συνελθόντες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής συνεργασίας, υποστήριξαν το ψήφισμα 541/1983 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και εξέφρασαν τη δυσαρέσκεια τους για το ότι η Τουρκία αναγνώρισε τη φερομένη Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου» (σκέψη 13).

Ακολούθως στη σκέψη 16 μπαίνοντας στην ουσία της υπόθεσης ο Γενικός Εισαγγελέας παρατήρησε ότι «μετά τη διακήρυξη περί ανεξαρτησίας του Νοεμβρίου 1983, η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τις παρασχεθείσες από την Επιτροπή πληροφορίες, προέβη σε ρηματική διακοίνωση προς την Επιτροπή, με την οποία διευκρίνισε ότι μόνο τα εμπορεύματα που συνοδεύονται από πιστοποιητικά εκδοθέντα από την επίσημη κυβέρνηση, και τα οποία εξήχθησαν διά θαλάσσης ή αεροπορικώς υπό τον έλεγχο της κυβερνήσεως, πληρούν τους όρους της συμφωνίας συνδέσεως.

Επιπροσθέτως τόνισε ότι «η Επιτροπή ανέφερε ότι η ίδια ήταν ανέκαθεν της γνώμης ότι οι αρχές των κρατών μελών μπορούν νομίμως να δέχονται τις εισαγωγές που προέρχονται από το προς βορράν της ζώνης ασφαλείας κείμενο τμήμα της Κύπρου, όταν τα υπό εξέταση εμπορεύματα συνοδεύονται από τα απαιτούμενα πιστοποιητικά καταγωγής και φυτοϋγειονομικού ελέγχου, εκδοθέντα από την εγκατεστημένη στο τμήμα αυτό της Κύπρου τουρκοκυπριακή κοινότητα, εφόσον τα πιστοποιητικά αυτά δεν εκδίδονται στο όνομα της “Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου” ή με οποιαδήποτε άλλη ανάλογη ονομασία».

Και κατέληξε: «Κατά τη γνώμη μου, είναι αναμφισβήτητο ότι η de facto διχοτόμηση του κυπριακού εδάφους, που ήταν η συνέπεια της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο, συνεπήγετο προβλήματα για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες που ήταν δύσκολο να λυθούν άπαξ και τέθηκε η αρχή ότι η συμφωνία εξακολουθούσε να εφαρμόζεται επί του συνόλου της Κύπρου» (σκέψη 47).

Αυτό το στέρεο Κοινοτικό Κεκτημένο που έχει οδηγήσει επί δεκαετίες σε πλήρη απομόνωση του ψευδοκράτους, επιχειρεί πλέον να ανατρέψει η Άγκυρα μέσω των δήθεν ΜΟΕ που προτίθεται να δρομολογήσει η πρωτοβουλία του ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για το Κυπριακό.

«Δόγμα Παντοτινού πολέμου» – Το Ισραήλ απέρριψε το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα – συνεχείς βομβαρδισμοί στον Λίβανο

Γράφει ο Νίκος Μιχαλόπουλος

Μετά από την κοινή προσπάθεια ΗΠΑ και Ισραήλ να απομονώσουν τον ενοχλητικό ΟΗΕ και να επιβάλλουν το Συμβούλιο της Ειρήνης στη Γάζα και μετά από μήνες διαπραγματεύσεων, το Ισραήλ απέρριψε το σχέδιο 15 σημείων του Συμβουλίου.

Στην αρχή υπήρχε το σχέδιο των 20 σημείων του Προέδρου Τραμπ, έπειτα για να εξυπηρετηθούν καλύτερα τα ισραηλινά συμφέροντα παρά το δικαίωμα των Παλαιστινίων στην αυτοδιάθεση ήρθε το σχέδιο 15 σημείων για τον αφοπλισμό της Χαμάς, το οποίο τώρα ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ το απορρίπτει επίσης.

«Το Ισραήλ απορρίπτει το έγγραφο των 15 σημείων», δήλωσε ο Νετανιάχου σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Κυριακή, με το σχέδιο που είχε εγκριθεί τον περασμένο μήνα από τη Χαμάς και είχε πάρει το πράσινο φως από τις ΗΠΑ.

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι ισραηλινός στρατός δεν θα πραγματοποιήσει καμία αποχώρηση έως ότου η Χαμάς αφοπλιστεί πραγματικά, ενώ δήλωσε επίσης ότι το Ισραήλ «συζητά με τους Αμερικανούς για αυτό το ζήτημα. Έχουν ιδέες, ορισμένες από τις οποίες είναι αποδεκτές από εμάς και ορισμένες δεν είναι αποδεκτές από εμάς, και ξέρουμε πώς να επιμένουμε σε αυτά τα ζητήματα».

«Το Ισραήλ είναι πολύ ικανοποιημένο»

Ο Τραμπ ανακοίνωσε στις 30 Ιουλίου μια «ιστορική» συμφωνία που περιλάμβανε «τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων ομάδων στη Γάζα», την οποία χαρακτήρισε «ένα μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια».

Μάλιστα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διαβεβαίωνε ότι το Ισραήλ είναι “πολύ ικανοποιημένο” από τη συμφωνία που επιτεύχθηκε για τον αφοπλισμό της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας.

“Έχουμε μια συμφωνία με το Ισραήλ. Το Ισραήλ είναι πολύ ικανοποιημένο. Το Ισραήλ μας βοήθησε και υπήρξε πολύ συνεργάσιμο από αυτήν την άποψη”.

Τώρα, μιλώντας στο υπουργικό του συμβούλιο την Κυριακή, ο Νετανιάχου δεσμεύτηκε ότι «όσο είμαι πρωθυπουργός, δεν θα δημιουργηθεί παλαιστινιακό κράτος» και τόνισε ότι το Ισραήλ δεν θα τηρήσει το σχέδιο που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ.

Η επιθυμία του Ισραήλ για «πραγματικό αφοπλισμό, όχι εικονικό αφοπλισμό» θα σήμαινε την απομάκρυνση όλων των όπλων, συμπεριλαμβανομένων και των ελαφρύτερων όπλων, δήλωσε.

Το σχέδιο των 15 σημείων προβλέπει αρχικά την εστίαση στον βαρύ οπλισμό της Χαμάς, στις εγκαταστάσεις στρατιωτικής παραγωγής, στις αποθήκες όπλων και στο εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων της οργάνωσης.

Ο οδικός χάρτης θα περιλάμβανε τελικά τη μεταβίβαση της καθημερινής διοίκησης της Γάζας σε μια τεχνοκρατική παλαιστινιακή επιτροπή, η οποία θα λειτουργούσε υπό την εποπτεία του Συμβουλίου Ειρήνης.

Το Ισραήλ συνεχίζει να πραγματοποιεί σχεδόν καθημερινές φονικές επιθέσεις σε ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας, από τότε που ο Νετανιάχου συμφώνησε σε «κατάπαυση του πυρός» με τη Χαμάς τον περασμένο Οκτώβριο.

Από τότε που ξεκίνησε η «κατάπαυση του πυρός» στα μέσα Οκτωβρίου του περασμένου έτους, τουλάχιστον 1.250 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και 4.120 έχουν τραυματιστεί, ενώ περισσότερες από 800 σοροί έχουν ανασυρθεί από τα ερείπια, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας.

Ο συνολικός αριθμός των νεκρών στη Γάζα από τον Οκτώβριο του 2023 ανέρχεται σε τουλάχιστον 73.300, ενώ οι τραυματίες ανέρχονται σε 174.000.

Αμείωτοι οι βομβαρδισμοί στον Λίβανο παρά την εκεχειρία και τις διαπραγματεύσεις

Tο Ισραήλ είχε εντείνει επίσης τον ρυθμό των επιθέσεών του τις τελευταίες ημέρες, παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Βηρυτού και Τελ Αβίβ στη Ρώμη.

Την Παρασκευή 7 Αυγούστου πραγματοποιήθηκαν μια σειρά νέων ισραηλινών επιθέσεων, μεταξύ των οποίων και μία κατά την οποία τραυματίστηκε ένας Λιβανέζος στρατιώτης σύμφωνα με το Λιβανέζικο Πρακτορείο Ειδήσεων.

Συγκεκριμένα,

ισραηλινά πυρά πυροβολικού έπληξαν την πόλη Μεΐς ελ-Τζάμπαλ,

ενώ ταυτόχρονα σημειώθηκαν πυρά από πολυβόλα προς την πόλη και ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πετούσαν πάνω από τη Βηρυτό και τα προάστιά της,

ο ισραηλινός στρατός έβαλε στο στόχαστρο συνεργείο εργαζομένων της υπηρεσίας ύδρευσης στην πόλη Μπιντ Τζμπέιλ, καθώς επισκεύαζαν το τοπικό δίκτυο ύδρευσης, προκαλώντας έκρηξη κοντά σε ένα τζαμί στη Ζαουτάρ αλ-Σαρκίγια,

ενώ ένας στρατιώτης «τραυματίστηκε ελαφρά» έπειτα από ισραηλινή επίθεση εναντίον μιας μπουλντόζας του λιβανέζικου στρατού στην αλ-Μανσούρι, στην Τύρο, καθώς εργαζόταν για το άνοιγμα δρόμων και την απομάκρυνση ερειπίων/

Η Τύρος είχε δεχθεί επίσης επίθεση την Τετάρτη, όταν ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές και βομβαρδισμοί πυροβολικού τραυμάτισαν τουλάχιστον οκτώ ανθρώπους.

Ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε επίσης εντολή αναγκαστικού εκτοπισμού για την πόλη αλ-Μανσούρι, παρά τις διαμαρτυρίες των κατοίκων ότι αυτή βρισκόταν εκτός της ζώνης που κατείχε το Ισραήλ.

H ίδια η πόλη Μανσούρι βομβαρδίστηκε από το ισραηλινό πυροβολικό το Σάββατο 8 Αυγούστου, ενώ οι ισραηλινοί οι βομβαρδισμοί και οι εισβολές εκτείνονταν κατά μήκος των συνόρων:

ισραηλινές μπουλντόζες στην κατεχόμενη Ζαουτάρ αλ-Σαρκίγια, με κατεύθυνση προς την περιοχή Άλι αλ-Τάχερ της Ναμπατίγια αλ-Φάουκα,

δύο επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ανοιχτές εκτάσεις στη Μεϊφαντούν

και συνεχιζόμενες χερσαίες εισβολές στην Κφαρ Σούμπα, στην περιοχή Χασμπάγια, και στη Χαντάθα, στην περιοχή Μπιντ Τζμπέιλ,

με όλα τα χωριά κατά μήκος της γραμμής επαφής είχαν καταστεί μη κατοικήσιμα

Από τις 2 Μαρτίου, η τελευταία στρατιωτική κλιμάκωση του Ισραήλ στον Λίβανο έχει σκοτώσει 4.333 ανθρώπους και έχει τραυματίσει περισσότερους από 12.250 σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου.

Ο «παντοτινός πόλεμος» του Νετανιάχου

Ο Άλον Πίνκας, πρώην Ισραηλινός διπλωμάτης, λέει ότι ο Νετανιάχου χρειάζεται «έναν παντοτινό πόλεμο».

«Αυτή η ισραηλινή απόρριψη του σχεδίου για τη Γάζα … θα πρέπει να ιδωθεί εξ ολοκλήρου στο πλαίσιο των επερχόμενων ισραηλινών εκλογών στις 27 Οκτωβρίου», δήλωσε ο πρώην Ισραηλινός διπλωμάτης στο δίκτυο Al Jazeera.

Ο Πίνκας είπε ότι ο Νετανιάχου έκανε έναν «υπολογισμό ότι αυτό δεν ενέχει κανέναν κίνδυνο», «ότι μπορεί υποτίθεται να αψηφήσει τον Τραμπ επειδή ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται αρκετά, εξαιτίας της αλληλουχίας των γεγονότων, επειδή η Χαμάς δεν έχει ακόμη αφοπλιστεί, επειδή μπορεί να τη γλιτώσει».

«Και όλα αυτά αφορούν τον παντοτινό πόλεμο και τις εκλογές», κατέληξε.

Τον περασμένο μήνα σε συνέντευξή του στην ισραηλινή τηλεόραση, ο Ντεανιάχου είχε δηλώσει ότι ο πόλεμος δεν θα σταματήσει ποτέ.

Συγκεκριμένα σε μια εκτενή συνέντευξη στην εκπομπή «Πατριώτες» στο δεξιό φιλοκυβερνητικό κανάλι Channel 14 News, ο Νετανιάχου απάντησε αρχικά σε ερώτηση σχετικά με το αν οι πόλεμοι του Ισραήλ στην περιοχή πλησιάζουν στο τέλος τους, υποδεικνύοντας ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν.

«Έχουμε πετύχει τεράστια επιτεύγματα», δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, αναφερόμενος στις δολοφονίες ηγετών της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, καθώς και στην κατάληψη τμημάτων της Γάζας, του Λιβάνου και της Συρίας.

«Σπάσαμε το φράγμα του φόβου. Για 47 χρόνια, κανείς δεν τολμούσε να επιτεθεί στο Ιράν», δήλωσε, αναφερόμενος στους δύο πολέμους που ξεκίνησαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον του Ιράν.

Ο Νετανιάχου αναφέρθηκε επίσης στη συνολικότερη εικόνα της περιοχής, λέγοντας ότι το Ισραήλ πρέπει να παραμείνει ισχυρό για να επιβιώσει στη Μέση Ανατολή.

«Ο πόλεμος δεν θα τελειώσει ποτέ», δήλωσε ο Νετανιάχου. «Αν θέλεις να ζήσεις στη Μέση Ανατολή, πρέπει να είσαι ισχυρός». Νετανιάχου στην ισραηλινή τηλεόραση: «Ο πόλεμος δεν θα τελειώσει ποτέ», 07/07

[iEpikaira: Μήπως ο λόγος είναι ότι έτσι ασκείται έμμεση πίεση για το Ιράν; Μήπως μια συμφωνία με Παλαιστίνη και Χαμάς ανοίγει τον δρόμο για συμφωνία με το Ιράν; Πώς το Ισραήλ κατάφερε και διεμβόλισε την τελευταία κατάπαυση πυρός Ιράν-ΗΠΑ; Εδώ κρύβεται και άλλη μια λεπτομέρεια στη στρατηγική αντιμετώπισης των εχθρών του Ισραήλ... Η έμμεση ή άμεση πίεση τρίτων στους οποίους έχει πρόσβαση ώστε να βγάζουν εκείνοι το φίδι από την τρύπα για λογαριασμό τους. Ήταν ο πόλεμος του Ιράν αμερικανικός πόλεμος ή ισραηλινός πόλεμος; Τώρα είναι ή δεν είναι πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν; Τί σημαίνει αυτή η στρατηγική στα καθ' υμάς; Είναι τυχαίο ότι συγκεκριμένοι Ισραηλινοί αρθρογράφοι και Μέσα έχουν αναλάβει ρόλο σχεδόν εργολαβικό για να παροξύνουν τους Τούρκους εναντίον μας;]

Πηγή: militaire.gr

Θολές η συμφωνία που υπέγραψε ο Πρωθυπουργός με την γαλλική Μeridiam και η τριμερής ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans

Ποιος θα μισθώνει τα ερευνητικά και ποιος θα μιλά με την Τουρκία αν απαιτεί άδειες, οι εταιρείες ή το κράτος;

Τα πράγματα όσον αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδος με την Κύπρο, το έργο που ονομάζεται GSI (Great Sea Interconnector), φαίνονται να κινούνται, αλλά σοβαρά ερωτήματα εξακολουθούν να πλανώνται. Χθες στο Μέγαρο Μαξίμου υπεγράφη συμφωνία συμμετοχής γαλλικής εταιρείας επενδύσεων στο έργο, αλλά δεν έχει διευκρινισθεί αν τούτο θα προχωρήσει βάσει της ελληνικής αδειοδοτήσεως των σχετικών ερευνών ή αν αυτήν την φορά θα ζητηθεί άδεια και από την Τουρκία, κάτι που θα συνιστούσε άτυπη (αλλά ισχυρή) αναγνώριση των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο.

Εν ολίγοις η συμφωνία είναι «θολή» και μένουν ανοικτά όλα τα ερωτήματα αδειοδοτήσεων που συνδέονται με την συνεκμετάλλευση και την συγκυριαρχία που επιδιώκει η Τουρκία. Με το τριμερές σχήμα που διαμορφώνεται (ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans) δημιουργείται ακόμη το ερώτημα ποιος θα μισθώνει τα εμπλεκόμενα σκάφη και ποιος θα μιλά με την Τουρκία αν εμπλακεί στις αδειοδοτήσεις. Μήπως θα αφεθεί η κοινοπραξία να το πράττει και το κράτος τεχνηέντως θα αποσυρθεί;

Υπενθυμίζεται ότι, κατά την προηγουμένη φάση, το έργο είχε διακοπεί όταν η Τουρκία απέτρεψε, διά της αποστολής πολεμικών πλοίων, την εκτέλεση ερευνών για την πόντιση του καλωδίου στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Ακολούθως το έργο «πάγωσε», με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών κ. Γιώργο Γεραπετρίτη να παραδέχεται ότι «από τη στιγμή που πρόκειται να υπάρξει έρευνα και πόντιση σε θαλάσσιες περιοχές οι οποίες δεν έχουν οριοθετηθεί και υπάρχουν διεκδικήσεις εκ μέρους και της Τουρκίας, είναι προφανές ότι αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει τριβή».

Χθες πάντως στο Μέγαρο Μαξίμου υπεγράφη η ανάληψις του έργου από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Μeridiam, που καθίσταται πλειοψηφικός μέτοχος στην εταιρεία Great Sea Interconnector (GSI). Η υπογραφή αυτή έγινε σε μια στιγμή κατά την οποία και η Τουρκία κινείται ενεργειακώς προς την Κύπρο. Προς τα Κατεχόμενα. Προ εβδομάδος περίπου, η Άγκυρα εκήρυξε NAVTEX και έβγαλε το «Ορούτς Ρείς» για υδρογραφικές έρευνες στο πλαίσιο του σχεδίου να κατασκευάσει υποθαλάσσιο αγωγό για την μεταφορά φυσικού αερίου στην Βόρειο Κύπρο. Τούτο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της για επιβολή της βουλήσεώς της στην Ανατολική Μεσόγειο και ενδέχεται να περιπλέξει πολύ τα πράγματα.

Διά της χθεσινής υπογραφής σημειοδοτείται, συμφώνως προς την ελληνική Κυβέρνηση, η εκκίνησις του έργου. Όμως δεν έχουν απαντηθεί βασικά ερωτήματα που αφορούν στην πρόθεση της Ελλάδος να αντιμετωπίσει τις τουρκικές απαιτήσεις για συγκυριαρχία στο Αιγαίο. Πράγματι, διά της υπογραφείσης συμφωνίας ρυθμίζονται οικονομικά και επιχειρηματικά ζητήματα συνδεόμενα με το έργο.

Οι γεωπολιτικές περιπλοκές, οι «τριβές» στις οποίες έχει αναφερθεί ο κ. Γεραπετρίτης, εξακολουθούν να υφίστανται.

Το βασικό ερώτημα είναι αν η Κυβέρνησις έχει λάβει την απόφαση να υπερασπισθεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος, τα οποία εκτείνονται πέρα από τα έξι μίλια των χωρικών μας υδάτων, επί των οποίων ασκείται κυριαρχία. Ως γνωστόν, αυτά τα κυριαρχικά δικαιώματα τα αρνείται η Τουρκία, η οποία υποστηρίζει ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και κατ’ επέκτασιν ούτε ΑΟΖ και ζητεί (μεταξύ πολλών ακόμη απαιτήσεων) τον θαλάσσιο έλεγχο ακόμη και μεταξύ των ελληνικών νησιών. Τι θα πράξει η Ελλάς στην περίπτωση κατά την οποία θα έλθει η Τουρκία να παρεμποδίσει και πάλι την πόντιση του καλωδίου; Θα απαντήσει δυναμικά;

Θα υποχωρήσει, όπως έπραξε κατά το παρελθόν; Θα επιλέξει εναλλακτικές διαδρομές επιμηκύνοντας το καλώδιο ώστε να περάσει από σημεία που δεν προκαλούν «τριβές» με την Τουρκία; Ή μήπως εκ των προτέρων θα ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας; Κάτι που θα σημάνει υποχώρηση από τις πάγιες θέσεις της Ελλάδος στα ζητήματα της θαλασσίας δικαιοδοσίας. Αυτά όλα θα διαφανούν μόνον όταν οι εργασίες αρχίσουν και ειλικρινώς ευχόμεθα η Κυβέρνησις να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να υπερασπισθεί τα δίκαια της Ελλάδος. Αλλά ενώ η συμμετοχή του ομίλου Μeridiam συνιστά κίνηση που δείχνει εμπιστοσύνη προς την Ελλάδα, την ίδια στιγμή η ετέρα γαλλική εταιρεία που εμπλέκεται, η κατασκευάστρια του καλωδίου Nexans, έχει εκφράσει τις επιφυλάξεις της.

Εμμέσως, αλλά με πολύ μεγάλη σαφήνεια, η εταιρεία έχει στείλει προς την Αθήνα το μήνυμα ότι ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος του έργου. Ναί μεν το αναφέρει ως έργο υψηλής προτεραιότητος, αλλά κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του πρώτου εξαμήνου του 2026 δεν το περιέλαβε στις οικονομικές προβλέψεις του έργου. Ταυτοχρόνως άφησε αβεβαιότητα να πλανάται. Στην σχετική ενημέρωση προς τους μετόχους μεταξύ άλλων ανεφέρετο: «Όταν ανεβλήθη ο GSI, η ομάδα μας εκινήθη ευέλικτα προσεγγίζοντας πελάτες για να αξιοποιήσει την διαθέσιμη δυναμικότητα. Αν ο GSI δεν προχωρήσει αρκετά γρήγορα και βρούμε άλλη συμφωνία, τότε θα την προχωρήσουμε πρώτη».

Εν πάση περιπτώσει, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσεως Ελλάδος – Κύπρου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων παγκοσμίως, πρωτοπορώντας στην πόντιση καλωδίων σε βάθος έως 3.000 μ. και χρησιμοποιώντας καινοτόμο τεχνολογία σταθμών μετατροπής (High Voltage Direct Current). Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 1,9 δισ. ευρώ. Η αρχική μεταφορική του ικανότης θα είναι 1.000 MW, με δυνατότητα αναβαθμίσεως στα 2.000 MW. Θα διασυνδέει την Κρήτη με την Κύπρο, μέσω υποβρυχίου καλωδίου 900 χιλιομέτρων. Πρόκειται για πρόγραμμα που βρίσκεται πολύ ψηλά στην ενεργειακή ατζέντα της ΕΕ, καθώς έχει συμπεριληφθεί στις οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόρους» υψηλής προτεραιότητος για την Κομμισσιόν, ενώ χρηματοδοτείται με 657 εκατ. ευρώ από κοινοτικούς πόρους, μέσω του Connecting Europe Facility (CEF).

Πηγή: estianews.gr

Από την Μέκκα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η νέα γεωπολιτική εξίσωση Τουρκίας –Σαουδικής Αραβίας –Πακιστάν και ο κίνδυνος για Ελλάδα και Κύπρο

Του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου*

Η υπογραφή του Αμυντικού Συμφώνου Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν στη Μέκκα την Παρασκευή 7 Αυγούστου δεν είναι ένα ακόμη επεισόδιο σε μία ατελείωτη διπλωματική κινητικότητα της Μέσης Ανατολής. Είναι ένδειξη μιας βαθύτερης γεωπολιτικής μεταβολής!

Το Σύμφωνο δεν δημιουργεί αυτόματα ένα «Σουνιτικό ΝΑΤΟ». Δεν διαθέτει ακόμη τους θεσμούς, τη διοικητική δομή, τη διαλειτουργικότητα και τις δεσμευτικές διαδικασίες του ΝΑΤΟ. Η ουσία είναι ότι δεν χρειάζεται να είναι ΝΑΤΟ για να αλλάξει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιφέρεια.

Αρκεί να αποτελέσει τον πυρήνα ενός ευέλικτου δικτύου συνεργασιών ασφαλείας, αμυντικής βιομηχανίας, πληροφοριών, ενέργειας, μεταφορών και εμπορίου. Και αυτό είναι πολύ πιο κοντά στη στρατηγική που ακολουθεί η Τουρκία τα τελευταία χρόνια. Γεννιέται κάτι πιο ευέλικτο και ίσως πιο επικίνδυνο, ένα δίκτυο περιφερειακής ισχύος!

Η Μέκκα δεν ήταν τυχαία επιλογή

Η επιλογή της Μέκκας, της ιερότερης πόλης του Ισλάμ, και μάλιστα Παρασκευή, ημέρα της μεγάλης εβδομαδιαίας προσευχής των μουσουλμάνων, έχει ισχυρό συμβολισμό. Η εικόνα του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Σαχμπάζ Σαρίφ να προσεύχονται μαζί στον Μεγάλο Τέμενος δεν είναι απλώς θρησκευτική! Είναι πάνω απ’ όλα μία έντονη γεωπολιτική εικόνα.

Τρεις μεγάλες μουσουλμανικές χώρες, από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, επιχειρούν να παρουσιάσουν τον εαυτό τους ως φορείς μιας νέας περιφερειακής τάξης ασφαλείας. Η συμφωνία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός εκλαμβάνεται ως επίθεση εναντίον όλων. Βέβαια δεν γνωρίζουμε ακόμη τι ακριβώς σημαίνει αυτή η ρήτρα όταν έρθει η ώρα να πληρωθεί το πραγματικό …στρατιωτικό κόστος.

Η Τουρκία δεν δημιουργεί συμμαχίες. Δημιουργεί επιλογές

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να κατανοήσουν Αθήνα και Λευκωσία. Η Τουρκία δεν εγκαταλείπει το ΝΑΤΟ και το πιο βασικό δεν εγκαταλείπει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και φυσικά διατηρεί τους δίαυλους επικοινωνίας και συνεννόησης με την Ρωσία και το Ιράν.

Δεν περιορίζεται στον μουσουλμανικό κόσμο και δημιουργεί παράλληλα στρατηγικά δίκτυα. Η τουρκική στρατηγική επιδιώκει να πολλαπλασιάζει τις επιλογές της και να μειώνει την εξάρτησή της από οποιονδήποτε μοναδικό εταίρο. Αυτή είναι η αντίληψη της Άγκυρας για επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας και η Μέκκα είναι ένα ακόμα κομμάτι αυτής της στρατηγικής.

Από το Πακιστάν στον Κόλπο και από τον Κόλπο στην Ανατολική Μεσόγειο

Ας δούμε την Γεωγραφία! Το Πακιστάν ανοίγει στην Τουρκία έναν στρατηγικό διάδρομο προς τη Νότια Ασία. Η Σαουδική Αραβία ανοίγει την πόρτα στον Κόλπο. Η Τουρκία διαθέτει την πύλη προς τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Έτσι δημιουργείται μια αλυσίδα. Πακιστάν → Ινδικός Ωκεανός → Αραβική Θάλασσα → Σαουδική Αραβία → Ερυθρά Θάλασσα → Σουέζ → Ανατολική Μεσόγειος → Ευρώπη.

Αυτό δεν είναι απλώς στρατιωτικός διάδρομος. Είναι εμπορικός, ενεργειακός και γεωοικονομικός διάδρομος. Και γι’ αυτό η συμφωνία πρέπει να εξεταστεί πολύ πέρα από τη στρατιωτική της διάσταση.

Το μεγάλο παιχνίδι είναι οι δρόμοι της ενέργειας και του εμπορίου

Το «παιχνίδι ισχύος» δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος ελέγχει εδάφη. Θα κριθεί από το ποιος μπορεί να προστατεύει και να ελέγχει τις ροές. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, εμπορεύματα, κρίσιμες πρώτες ύλες, εφοδιαστικές αλυσίδες, λιμάνια, αγωγοί, υποθαλάσσια καλώδια, δορυφορικές και ψηφιακές υποδομές!

Και εδώ το Σύμφωνο αποκτά άλλη διάσταση καθόσον και οι τρεις χώρες βρίσκονται κοντά σε μερικά από τα σημαντικότερα σημεία στρατηγικής ασφάλειας του πλανήτη και όποιος επηρεάζει την ασφάλεια αυτών των διαδρομών επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία.

Η Μέκκα συνδέεται αναπόδραστα και με την Ελλάδα.

Αυτό είναι ένα σημείο που η ελληνική στρατηγική συζήτηση δεν έχει ακόμη αναδείξει επαρκώς. Για την Αθήνα, ο Ορμούζ δεν είναι «μακριά». Η Ερυθρά Θάλασσα δεν είναι «μακριά». Το Σουέζ πάνω απ’ όλα δεν είναι «μακριά». Που καταλήγουν; Στην Ανατολική Μεσόγειο και από εκεί Κύπρο και Ελλάδα.

Η Ελλάδα, ως ναυτιλιακή δύναμη και ως χώρα που διαθέτει κρίσιμες λιμενικές υποδομές, βρίσκεται συνεπώς μπροστά σε μια διπλή πραγματικότητα. Μπορεί η γεωπολιτική αστάθεια να είναι απειλή, αλλά η γεωγραφία μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα.

Το ερώτημα δεν είναι αν η Τουρκία απέκτησε δύο νέους συμμάχους! Θα πρέπει να αναλύσουμε και να εκτιμήσουμε το «τι είδους περιφερειακό σύστημα επιχειρεί να δημιουργήσει η Τουρκία»;

Εάν η Άγκυρα καταφέρει να συνδέσει την στρατιωτικό-βιομηχανική της υποδομή, τις ενεργειακές διαδρομές, τα λιμάνια, τις εμπορικές σχέσεις και τις και τις διπλωματικές της συνεργασίες, τότε δεν θα έχουμε απλώς μια ισχυρότερη Τουρκία. Θα έχουμε μια Τουρκία που θα λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος ισχύος.

Σε κάθε περίπτωση όμως θα πρέπει να επανεξεταστεί η σκοπιμότητα παραμονής της Ελληνικής Πυροβολαρχίας PATRIOT που προστατεύει ενεργειακές υποδομές στην Σαουδική Αραβία.

Η Σαουδική Αραβία δεν γίνεται τουρκικός δορυφόρος

Το Ριάντ δεν πρόκειται να γίνει «εξάρτημα» της τουρκικής στρατηγικής. Η Σαουδική Αραβία έχει δική της οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική ατζέντα. Το Βασίλειο των Σαούντ παρά το γεγονός ότι Αμερική είναι ο στρατηγικός του σύμμαχος θέλει να διαφοροποιήσει τις επιλογές ασφαλείας του. Με το Σύμφωνο της Μέκκας η Σαουδική Αραβία δεν επιλέγει άλλο στρατόπεδο αλλά χτίζει ασφαλιστικές δικλίδες.

Το Ιράν παρακολουθεί

Η Τεχεράνη είναι βέβαιο ότι παρακολουθεί πολύ προσεκτικά τις εξελίξεις. Άλλωστε με τον πόλεμο μας απέδειξε ότι «διαβάζει» και ερμηνεύει πολύ καλά τις καταστάσεις.

Όχι επειδή η συμφωνία δημιουργεί αυτομάτως αντι-ιρανική στρατιωτική συμμαχία έστω και αν και οι τρεις χώρες έσπευσαν να δηλώσουν εμφατικά ότι το Σύμφωνο δεν στρέφεται εναντίον τρίτου μέρους. Αλλά επειδή αλλάζει τον υπολογισμό κινδύνου.

Το Ιράν πρέπει πλέον να υπολογίζει ότι σε μια μεγάλη κρίση με τη Σαουδική Αραβία μπορεί να εμπλακούν, τουρκική τεχνολογία και στρατιωτική ισχύς, πακιστανική στρατιωτική εμπειρία και σαουδαραβικοί οικονομικοί πόροι.

Όμως η Τουρκία και το Πακιστάν δεν θέλουν πόλεμο με το Ιράν. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση. Μπορεί να ενισχύσει την αποτροπή χωρίς να μετατραπεί σε εργαλείο πολέμου. Το εάν θα επιτευχθεί είναι άλλο ζήτημα.

Πολύ κοντά και η Αίγυπτος

Στην συνάντηση στο Κάιρο των Υπουργών Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβία την 21 Ιουνίου 2026 με αιγυπτιακή πρωτοβουλία συμφωνήθηκε οι χώρες τους να συνεχίσουν τον συντονισμό των τεσσάρων χωρών για την ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα της περιοχής .Άρα υπάρχει ήδη το τετραμερές πολιτικό σχήμα R4. Με την στρατιωτική συνεργασία Αιγύπτου – Τουρκίας να εκβαθύνεται, η ένταξη της Αιγύπτου θα άλλαζε σημαντικά τη γεωγραφία του σχήματος.

Αυτό πλέον δεν θα ήταν απλώς αμυντική συμφωνία. Θα ήταν ένας γεωστρατηγικός διάδρομος από τον Ινδικό Ωκεανό έως τη Μεσόγειο.

Το Ισραήλ πρέπει να ανησυχεί – αλλά όχι για τον λόγο που νομίζουν πολλοί

Το Ισραήλ θα ήταν λάθος να θεωρήσει ότι δημιουργείται ένα ενιαίο «σουνιτικό μέτωπο» εναντίον του. Τα συμφέροντα των τριών χωρών είναι πολύ διαφορετικά. Η Σαουδική Αραβία έχει δική της σχέση με το Ισραήλ και δεν έχει κλείσει οριστικά την πόρτα στην εξομάλυνση.

Το Πακιστάν δεν αναγνωρίζει το Ισραήλ. Η Τουρκία βρίσκεται σε αντιπαλότητα με την ισραηλινή κυβέρνηση. Το κοινό στοιχείο είναι περισσότερο η επιθυμία για περιφερειακή σταθερότητα και μεγαλύτερη ανεξαρτησία από εξωτερικούς παρόχους ασφαλείας.

Όμως το Ισραήλ θα πρέπει να προσέξει κάτι σημαντικό: εάν η αμυντική συνεργασία μετατραπεί σε κοινή επιχειρησιακή ικανότητα, τότε θα έχει δημιουργηθεί μια νέα παράμετρος στην περιφερειακή ισορροπία.

Και η Κύπρος;

Η Κύπρος βρίσκεται ίσως στην πιο ευαίσθητη θέση. Η Τουρκία αποκτά ένα ακόμη στρατηγικό βάθος εκτός Ανατολικής Μεσογείου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία ή το Πακιστάν θα υιοθετήσουν αυτομάτως τις τουρκικές θέσεις στο Κυπριακό. Αλλά σημαίνει ότι η Τουρκία θα έχει περισσότερες δυνατότητες να ασκεί επιρροή μέσα από ένα διευρυνόμενο δίκτυο σχέσεων.

Η Λευκωσία πρέπει συνεπώς να κάνει ακριβώς το αντίθετο από το να απομονωθεί. Πρέπει να διεθνοποιήσει περισσότερο τις στρατηγικές της διασυνδέσεις. Η Κύπρος μπορεί να μην διαθέτει στρατιωτικό βάθος. Διαθέτει όμως γεωγραφικό και θεσμικό βάθος. Και αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί.

ΝΑΤΟ: ο τουρκικός πολλαπλασιαστής ισχύος

Για το ΝΑΤΟ η εξέλιξη είναι ακόμη πιο σύνθετη. Η Τουρκία μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής της Συμμαχίας στον Νότο. Αλλά μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως αυτόνομος περιφερειακός πόλος. Η διαφορά είναι σημαντική.

Εάν η Τουρκία χρησιμοποιεί τις νέες σχέσεις της για να ενισχύσει τη συνολική περιφερειακή σταθερότητα, το ΝΑΤΟ μπορεί να το δει θετικά. Εάν όμως οι παράλληλες συμμαχίες δημιουργήσουν διαφορετικές στρατηγικές υποχρεώσεις, τότε η Συμμαχία θα πρέπει να διαχειριστεί μια νέα πραγματικότητα: ένα κράτος-μέλος της δεν λειτουργεί πλέον μέσα σε ένα μόνο στρατηγικό πλαίσιο. Αυτό δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα.

Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να είναι ο πραγματικός συνεκτικός κρίκος

Εδώ ίσως κρύβεται η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη σημασία. Οι στρατιωτικές συμμαχίες δεν χρειάζεται πλέον να ξεκινούν από κοινά στρατεύματα. Μπορούν να ξεκινούν από κοινή παραγωγή.

Η Τουρκία διαθέτει ένα ταχύτατα αναπτυσσόμενο αμυντικό βιομηχανικό οικοσύστημα. Το Πακιστάν έχει εμπειρία σε στρατιωτική παραγωγή και συμπαραγωγές. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιους οικονομικούς πόρους και επιδιώκει την ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής παραγωγής. Εάν αυτά τα τρία στοιχεία συνδεθούν, μπορεί να δημιουργηθεί ένα νέο αμυντικό βιομηχανικό τρίγωνο.

Το δομικό τεστ της λειτουργικής συνοχής του Συμφώνου

Μέχρι σήμερα επικοινωνιακά και τα τρία μέρη τα πήγαν πολύ καλά! Πάμε όμως στα δύσκολα. Εάν χτυπηθεί μια σαουδαραβική πετρελαϊκή εγκατάσταση, τι θα κάνει η Τουρκία; Εάν υπάρξει επίθεση σε σαουδαραβικό λιμάνι, τι θα κάνει το Πακιστάν; Εάν κλείσει ο Ορμούζ, ποιος θα αναλάβει την προστασία των θαλάσσιων διαδρομών; Εάν υπάρξει σύγκρουση με το Ιράν, θα πολεμήσουν πραγματικά η Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ; Και κάπου εκεί θα κριθούν όλα. Όχι στη Μέκκα και στις κοινές προσευχές.

Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα

Η Μέκκα είναι μόνο η αρχή. Η συμφωνία Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν δεν είναι ακόμη στρατιωτική συμμαχία με την έννοια του ΝΑΤΟ. Δεν είναι όμως και απλή συμβολική πράξη και εκτιμάται ότι είναι ένδειξη μιας νέας εποχής.

Μιας εποχής κατά την οποία οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να αναλάβουν μεγαλύτερο έλεγχο της δικής τους ασφάλειας. Μιας εποχής κατά την οποία οι ΗΠΑ παραμένουν ισχυρές αλλά δεν είναι πλέον ο μοναδικός διαθέσιμος πάροχος ασφάλειας. Μιας εποχής κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει να βρίσκεται ταυτόχρονα μέσα στο ΝΑΤΟ και έξω από τα παραδοσιακά όρια της δυτικής στρατηγικής.

Και μιας εποχής κατά την οποία η ασφάλεια του Κόλπου, Το Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα, το Σουέζ και η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν πλέον ένα ενιαίο γεωπολιτικό σύστημα.

Αυτό είναι που πρέπει να καταλάβουν πρώτα η Αθήνα και η Λευκωσία. Η νέα συμφωνία δεν αφορά μόνο τη Μέκκα. Αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Δεν αφορά μόνο τους στρατούς. Αφορά τους εμπορικούς δρόμους. Δεν αφορά μόνο το Ιράν και το Ισραήλ. Αφορά την ευρωπαϊκή ενεργειακή και οικονομική ασφάλεια.

Και δεν αφορά μόνο το σήμερα. Αφορά το ποιος θα έχει λόγο στη διαμόρφωση της περιφερειακής τάξης ασφαλείας της επόμενης δεκαετίας.

Η Τουρκία έχει ήδη αρχίσει να καταλαμβάνει θέσεις. Το ερώτημα για την Ελλάδα και την Κύπρο είναι εάν θα συνεχίσουν να απαντούν στις τουρκικές κινήσεις εκ των υστέρων ή εάν θα αρχίσουν, επιτέλους, να διαμορφώνουν οι ίδιες το περιβάλλον στο οποίο θα κινηθούν.

Γιατί στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα δεν κερδίζει απαραίτητα ο ισχυρότερος. Κερδίζει εκείνος που έχει περισσότερες επιλογές. Και αυτό ακριβώς κάνει σήμερα η Τουρκία.

*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος militaire.gr

Η τριμερής αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν δεν είναι ένα «ισλαμικό ΝΑΤΟ» -όχι ακόμη, τουλάχιστον.

Είναι όμως ίσως το πιο καθαρό μέχρι σήμερα σημάδι ότι τρεις από τις σημαντικότερες δυνάμεις του μουσουλμανικού κόσμου επιχειρούν να δημιουργήσουν έναν δικό τους μηχανισμό συλλογικής αποτροπής, σε μια περιοχή όπου η εμπιστοσύνη στις παραδοσιακές εγγυήσεις ασφαλείας έχει αρχίσει να υποχωρεί.

Η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε σήμερα στη Μέκκα, περιλαμβάνει μια εξαιρετικά σημαντική διατύπωση: οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Πρόκειται για μία ρήτρα που παραπέμπει πολιτικά στη λογική συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι νομικά ή επιχειρησιακά ισοδύναμη με το Άρθρο 5 της Συμμαχίας.

Η διαφορά είναι κρίσιμη. Το πλήρες κείμενο της νέας συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και επομένως δεν είναι ακόμη γνωστό ποια ακριβώς στρατιωτική υποχρέωση αναλαμβάνει κάθε χώρα σε περίπτωση πολέμου. Δεν γνωρίζουμε αν προβλέπεται αυτόματη στρατιωτική συνδρομή, κοινός επιχειρησιακός σχεδιασμός, μόνιμες δομές διοίκησης ή συγκεκριμένη ανάπτυξη δυνάμεων. Αυτό που γνωρίζουμε, όμως, είναι ότι οι τρεις χώρες έχουν περάσει πλέον από τη γενική στρατιωτική συνεργασία στη δημόσια δέσμευση συλλογικής αποτροπής και αυτό αποτελεί δεδομένα σημαντική αλλαγή.

Μια συμφωνία που δεν γεννήθηκε μέσα σε μία νύχτα

Η σημερινή εξέλιξη δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας αιφνίδιας διπλωματικής κίνησης. Η βάση είχε ήδη δημιουργηθεί από το 2025, όταν Σαουδική Αραβία και Πακιστάν υπέγραψαν διμερή συμφωνία στρατηγικής αμοιβαίας άμυνας, επίσης με τη διατύπωση ότι επίθεση εναντίον της μίας χώρας θα θεωρείται επίθεση και εναντίον της άλλης. Η Τουρκία άρχισε στη συνέχεια να εντάσσεται σταδιακά σε αυτό το οικοδόμημα. Τον Ιανουάριο του 2026 Πακιστανός υπουργός είχε ήδη αποκαλύψει ότι Άγκυρα, Ριάντ και Ισλαμαμπάντ διαπραγματεύονταν επί σχεδόν έναν χρόνο ξεχωριστή τριμερή συμφωνία. Με άλλα λόγια, το σημερινό σύμφωνο δεν είναι μια σπασμωδική αντίδραση στην τελευταία κρίση. Είναι το αποτέλεσμα ενός σχεδιασμού που είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα και ο οποίος επιταχύνθηκε από τη δραματική επιδείνωση της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Το σημαντικότερο μάλιστα είναι ότι πίσω από τις υπογραφές υπάρχει ήδη πραγματική στρατιωτική ισχύς.

Το Πακιστάν έχει αναπτύξει στη Σαουδική Αραβία περίπου 8.000 στρατιωτικούς, μαχητικά αεροσκάφη, drones και συστήματα αεράμυνας, σε μια δύναμη που δεν έχει απλώς εκπαιδευτικό χαρακτήρα αλλά διαθέτει επιχειρησιακή δυνατότητα. Αυτό σημαίνει ότι η συμφωνία δεν ξεκινά από το μηδέν. Αντιθέτως, μετατρέπει σε τριμερές ένα σύστημα ασφαλείας που είχε ήδη αρχίσει να αποκτά στρατιωτικό περιεχόμενο μεταξύ Ριάντ και Ισλαμαμπάντ.

Τρεις διαφορετικές δυνάμεις, τρία συμπληρωματικά πλεονεκτήματα

Η αξία του νέου άξονα βρίσκεται ακριβώς στη διαφορετικότητα των τριών εταίρων. Η Σαουδική Αραβία προσφέρει οικονομική ισχύ, ενεργειακό βάρος και τεράστια δυνατότητα χρηματοδότησης αμυντικών προγραμμάτων. Η Τουρκία προσθέτει έναν από τους μεγαλύτερους συμβατικούς στρατούς της ευρύτερης περιοχής, τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, σημαντική επιχειρησιακή εμπειρία και μία αμυντική βιομηχανία που τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο εξαγωγικό εργαλείο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Το Πακιστάν, τέλος, εισφέρει έναν πολύ μεγάλο στρατό, στενούς ιστορικούς δεσμούς με τις χώρες του Κόλπου και το στοιχείο που κανένας άλλος εταίρος δεν διαθέτει: πυρηνικά όπλα.

Η πυρηνική «σκιά» του Πακιστάν

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία δημόσια επιβεβαίωση ότι η νέα τριμερής συμφωνία παρέχει στη Σαουδική Αραβία ή την Τουρκία πυρηνική εγγύηση από το Πακιστάν. Θα ήταν επομένως βιαστικό να ειπωθεί ότι Ριάντ και Άγκυρα βρίσκονται πλέον κάτω από πακιστανική «πυρηνική ομπρέλα». Ωστόσο, η πυρηνική διάσταση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Στην προηγούμενη συμφωνία Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας, Σαουδάραβες αξιωματούχοι είχαν μιλήσει για κάλυψη με «όλα τα στρατιωτικά μέσα», ενώ Πακιστανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι το σύνολο των δυνατοτήτων της χώρας θα μπορούσε να τεθεί στη διάθεση της σαουδαραβικής άμυνας. Αυτό δεν ισοδυναμεί με επίσημη πυρηνική εγγύηση. Δημιουργεί όμως μια στρατηγική ασάφεια που από μόνη της μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά. Η πραγματικότητα είναι πως όταν σε μια αμυντική συμμαχία συμμετέχει μία πυρηνική δύναμη, το πυρηνικό στοιχείο υπάρχει στην εξίσωση ακόμη και αν δεν αναφέρεται ρητά στο κείμενο της συμφωνίας.

Δεν είναι ούτε αντι-ιρανικό ούτε αντι-ισραηλινό σύμφωνο, ακόμη...Το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να επιχειρήσει κανείς να αποδώσει στη συμφωνία έναν και μοναδικό αντίπαλο. Για τη Σαουδική Αραβία, η απειλή έχει για χρόνια συνδεθεί με το Ιράν, τους Χούθι και φιλοϊρανικές οργανώσεις. Για την Τουρκία, η στρατηγική εξίσωση είναι διαφορετική: η Άγκυρα βρίσκεται σε βαθιά πολιτική αντιπαράθεση με το Ισραήλ, ενώ επιχειρεί ταυτόχρονα να διατηρήσει τον ρόλο της ως ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης. Για το Πακιστάν, ο βασικός στρατηγικός αντίπαλος παραμένει η Ινδία.

Αυτό ακριβώς δείχνει ότι ο νέος μηχανισμός δεν έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά απέναντι σε μία συγκεκριμένη χώρα. Η φιλοσοφία του φαίνεται ευρύτερη: η δημιουργία ενός συστήματος μέσα στο οποίο τρεις μεγάλες μουσουλμανικές δυνάμεις δεσμεύονται να μην αφήσουν η μία την άλλη μόνη απέναντι σε μια σοβαρή εξωτερική απειλή. Είναι χαρακτηριστικό ότι Τούρκος αξιωματούχος υπογράμμισε πως η συμφωνία είναι αμυντική, δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου κράτους και παραμένει ανοικτή στη συμμετοχή και άλλων χωρών. Αυτή η τελευταία λεπτομέρεια μπορεί τελικά να αποδειχθεί σημαντικότερη ακόμη και από τη συμφωνία την ίδια.

Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Για δεκαετίες η αρχιτεκτονική ασφαλείας του Κόλπου στηριζόταν σε μία βασική παραδοχή: ότι σε περίπτωση μεγάλης απειλής οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονταν εκεί. Αυτή η βεβαιότητα δεν υπάρχει πλέον όχι τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό. Οι διαδοχικές κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας, οι επιθέσεις σε σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η αμερικανική μετατόπιση προτεραιοτήτων και η αυξανόμενη απροθυμία κάθε αμερικανικής κυβέρνησης να εμπλακεί σε νέες ανοικτές πολεμικές περιπέτειες έχουν ωθήσει τις χώρες της περιοχής να αναζητούν εναλλακτικές εγγυήσεις. Η νέα συμφωνία δεν σημαίνει ότι το Ριάντ εγκαταλείπει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ούτε ότι η Τουρκία απομακρύνεται από το ΝΑΤΟ. Ούτε ότι το Πακιστάν κόβει τις στρατιωτικές του σχέσεις με τη Δύση. Σημαίνει όμως ότι και οι τρεις θέλουν περισσότερες επιλογές. Θέλουν ένα δεύτερο ασφαλιστήριο συμβόλαιο.

Και αυτό αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα της συμφωνίας: η Μέση Ανατολή αρχίζει σταδιακά να οικοδομεί μηχανισμούς ασφαλείας που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Ισλαμικό ΝΑΤΟ»;

Ο όρος είναι δελεαστικός, αλλά προς το παρόν υπερβολικός. Το ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς μία ρήτρα που λέει ότι επίθεση εναντίον ενός θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Είναι ένας τεράστιος θεσμικός και στρατιωτικός μηχανισμός, με κοινή διοίκηση, επιχειρησιακά σχέδια, μόνιμες δομές, διαλειτουργικότητα και δεκαετίες κοινής στρατιωτικής κουλτούρας. Τίποτε από αυτά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι υπάρχει στη νέα τριμερή συμφωνία. Αλλά υπάρχει κάτι που μέχρι χθες δεν υπήρχε: μία επίσημη πολιτική δέσμευση ανάμεσα στη σημαντικότερη αραβική μοναρχία, στη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ και στη μοναδική πυρηνική δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου.

Εάν το σχήμα μείνει στους τρεις, θα πρόκειται για έναν εξαιρετικά σημαντικό περιφερειακό αμυντικό άξονα. Εάν όμως αρχίσει να διευρύνεται προς άλλα κράτη του Κόλπου ή του μουσουλμανικού κόσμου, τότε η συμφωνία της Μέκκας μπορεί εκ των υστέρων να θεωρηθεί η στιγμή κατά την οποία άρχισε να διαμορφώνεται κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, σχεδιασμένη αυτή τη φορά όχι στην Ουάσιγκτον, αλλά από τις ίδιες τις δυνάμεις της περιοχής.

Πηγή: protothema.gr