Φόρμουλα «εταιρικής συνεκμετάλλευσης» χωρίς Δίκαιο της Θάλασσας με αμερικανική σφραγίδα!
Yourvibe
Μανώλης Κοττάκης
Η ιδέα ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να εξορύξουν και να διανείμουν κέρδη σε κράτη και στον ΟΗΕ, χωρίς να έχει λυθεί το ζήτημα της οριοθετήσεως, είναι ελκυστική για την διεθνή αγορά ενέργειας, αλλά σίγουρα βλαπτική με στενούς όρους εθνικού συμφέροντος
Πρόταση-σοκ από τον υποψήφιο για την Ακαδημία Αθηνών Χρήστο Ροζάκη στο νέο του βιβλίο για την «Ελευθερία των Θαλασσών».– Επαναφέρει στον διάλογο την πρόνοια για κοινές εξορύξεις ιδιωτικών εταιρειών στην ανοικτή θάλασσα, καθώς, σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, μπορούν να πραγματοποιηθούν με την συμμετοχή κρατών και «οντοτήτων» (ψευδοκράτος), αλλά και κρατών που δεν έχουν αναγνωρίσει το Δίκαιο της Θάλασσας (Τουρκία, Ισραήλ, ΗΠΑ) – «Κοινό τοις πάσιν» για την ανθρωπότητα ο ορυκτός πλούτος της Μεσογείου – Γιατί η πρόταση ταιριάζει με την κατάσταση που επικρατεί στις μη οριοθετημένες περιοχές μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, Συρίας, Αιγύπτου, Λιβύης και Τουρκίας – Η Διάσκεψη της Αττάλειας και η πρόσκληση Χριστοδουλίδη στην Τουρκία.
Ο χρόνος έκδοσης ενός νομικού βιβλίου, το οποίο δίκην επιτομής διατρέχει περιληπτικώς αλλά με ευκρίνεια σε 130 σελίδες κρίσιμες έννοιες του Διεθνούς Δικαίου, έχει πάντοτε την σημασία του. Όχι μόνον γιατί ο συγγραφέας του βιβλίου, που κυκλοφορεί εδώ και μερικές ημέρες από τον εκδοτικό οίκο «Σιδέρη» (έτος ιδρύσεως 1891), είναι ο ομότιμος καθηγητής Χρήστος Ροζάκης, ο οποίος εγγράφει υποθήκες για να εκλεγεί μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ούτε επειδή είναι τακτικός συνομιλητής του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και μοιράζεται τις σκέψεις του μαζί του. Έχει σημασία, λόγω της συγκυρίας. Σε μια εποχή κατά την οποία η Ευρώπη «διψά» για ενέργεια, ενώ στην Μεσόγειο έχει ξεσπάσει –με αφορμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο– διαμάχη κρατών για την οριοθέτηση περιοχών που σήμερα θεωρούνται από τον διεθνή παράγοντα «διαφιλονικούμενες» (άρα, θα απαιτηθεί χρόνος για διαπραγματεύσεις και συμφωνίες), έρχεται ο κ. Ροζάκης και επαναφέρει από το «οπλοστάσιο» της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας και των αποφάσεων του ΟΗΕ μία ξεχασμένη πρόβλεψη: την συνεκμετάλλευση-εξπρές του ορυκτού πλούτου του διεθνούς βυθού από ιδιωτικές εταιρείες, μετά από συμφωνία των κρατών χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση. Με την φόρμουλα της Σύμβασης που ορίζει ότι ο υποθαλάσσιος ορυκτός πλούτος είναι «κοινός τοις πάσιν» στην ανθρωπότητα, και άρα ο διαμοιρασμός του μπορεί να γίνει με την λογική της ισχύος και των συμβιβασμών, και όχι με βάση στην εθνική δικαιοδοσία ποίου κράτους υπάρχουν τα περισσότερα κοιτάσματα. Διανομή με την μεζούρα, λοιπόν!
Η κρίσιμη χρονική συγκυρία
Η εν λόγω φόρμουλα έχει το «πλεονέκτημα» ότι σε αυτήν την διαπραγμάτευση μπορούν να συμμετάσχουν «οντότητες» που δεν έχουν αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ, όπως το ψευδοκράτος, χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού, καθώς και κράτη που δεν έχουν αναγνωρίσει και δεν έχουν υπογράψει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Τουρκία! Θα θέλαμε να θεωρήσουμε απλή σύμπτωση το κεφάλαιο αυτό του νέου βιβλίου του κυρίου καθηγητού, αλλά, επειδή αν και δεν ταιριάζει πλήρως με τον τίτλο του βιβλίου, που πραγματεύεται την «Ελευθερία των Θαλασσών και τους Περιορισμούς της», αλλά, αντιθέτως, πίπτει στην τρέχουσα επικαιρότητα, θεωρούμε ότι έχει στόχο. Την στιγμή που κυκλοφορεί το βιβλίο Ροζάκη από τις εκδόσεις «Σιδέρη», συμβαίνουν τα εξής:
■ Από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου συγκαλείται στην Αττάλεια της Τουρκίας η Διεθνής Διάσκεψη Blue COP31, «με την προσδοκία να θέσει τις θάλασσες και τους ωκεανούς στο επίκεντρο της κλιματικής δράσης». Σύμφωνα με την καθηγήτρια Στέλλα Κυβέλου, «η ατζέντα της Προεδρίας περιλαμβάνει την ανθεκτικότητα θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών, τον γαλάζιο άνθρακα, την ανταλλαγή δεδομένων και την σχετική χρηματοδότηση. Διαμορφώνεται ένα πεδίο συζητήσεων με σημαντικές προεκτάσεις για την θαλάσσια πολιτική και την θαλάσσια διακυβέρνηση οι οποίες εκτείνονται στο επίπεδο της θαλάσσιας λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου». Είναι δε σημαντικό ότι σε αυτήν την Διάσκεψη, που θα γίνει σε τουρκικό έδαφος, προσεκλήθη και θα παραστεί για πρώτη φορά, παρά το βέτο που ήγειραν οι Τούρκοι, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης. Οι συμμαχίες του στην Δύση είναι ισχυρές. Η πρόταση του Προέδρου Ερντογάν περί Διεθνούς Διασκέψεως χωρών της Μεσογείου για διαμοιρασμό του πλούτου της εξακολουθεί να παραμένει στο τραπέζι – διατυπώθηκε και κατά την τελευταία επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Άγκυρα.
■ Επικυρώθηκε με απόφαση της λιβυκής Βουλής το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που αμφισβητεί την επήρεια της Κρήτης, του Καστελλορίζου και της Γαύδου στις μελλοντικές οριοθετήσεις. Είναι πικρό να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα, αλλά με βάση το Δίκαιο των Συνθηκών το μνημόνιο (που είναι ήδη κατατεθειμένο στα αποθετήρια των χαρτών του ΟΗΕ, χωρίς αντίρρηση από τον διεθνή οργανισμό), από απόψεως τύπων, προσέλαβε πλέον κάποια στοιχεία εγκυρότητας. Από απόψεως ουσίας, προφανώς, και δεν είναι έγκυρο, γιατί η Τουρκία δεν έχει αντικείμενες ακτές με την Λιβύη, και αυτό παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο. Για να το ανατρέψουμε, όμως, πρέπει να ολοκληρώσουμε την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ο ΥΠΕΞ της οποίας συναντήθηκε προχθές με τον Τούρκο ομόλογό του κ. Φιντάν.
■ Η Λιβύη αμφισβήτησε με ρηματική διακοίνωσή της –απειλώντας με διακοπή διπλωματικών σχέσεων με την Ελλάδα– την θέση ότι οι γεωτρήσεις της Chevron νοτίως της Κρήτης είναι σε αμφισβητούμενη περιοχή. Την στιγμή μάλιστα που τόσο η ίδια όσο και η Τουρκία έχουν υπογράψει συμβάσεις με την Chevron για εξορύξεις στο Λιβυκό πέλαγος και στην Κασπία. Ενώ, σύμφωνα με το Bloomberg, οι Τούρκοι μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού σχεδιάζουν εξορύξεις φυσικού αερίου ανατολικά της Κρήτης.
Οι δύο λύσεις
Είναι ηλίου φαεινότερον ότι ο ξένος παράγων, που σήμερα επείγεται για την εξόρυξη, εκμετάλλευση και πώληση των ορυκτών καυσίμων της Μεσογείου και βιάζεται, έχει δύο λύσεις:
■ Η πρώτη είναι η προσφυγή των κρατών που έχουν διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες σε διεθνή διαιτησία (διμερή ή πολυμερή) από δικαστές του Δικαστηρίου της Χάγης, χωρίς να δεσμεύονται όμως στην κρίση τους από το Δίκαιο της Θάλασσας (μέση γραμμή, επήρειες νησιών, υφαλοκρηπίδες νησιών και ΑΟΖ). Η ιδέα έχει κατατεθεί από τον ειδικό απεσταλμένο του Προέδρου Τράμπ, Ρίτσαρντ Γκρενέλλ, και δεν έχει απορριφθεί, μολονότι ο κ. Γκρενέλλ έχει κάποια προβλήματα στις ΗΠΑ με κατηγορίες για υπεξαίρεση 5 εκατ. δολλαρίων από ΜΚΟ.
■ Η δεύτερη ιδέα, με δημιουργική φαντασία, κατατίθεται σήμερα, χωρίς να συνδέεται ευθέως με την κατάσταση στην Μεσόγειο (είναι προσεκτικός ο καθηγητής), από τον Χρήστο Ροζάκη. Στο κεφάλαιο του βιβλίου του για την εξέλιξη της έννοιας του διεθνούς βυθού (σελ. 89-109), ο οποίος είναι το υποθαλάσσιο τμήμα του εδάφους και του υπεδάφους που δεν ανήκει στην αιγιαλίτιδα ζώνη, την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα (πέρα από τα όρια της εθνικής δικαιοδοσίας), αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
► Γίνεται πρώτα αναδρομή του πως καθιερώθηκε με αποφάσεις του ΟΗΕ και διεθνείς συμβάσεις ο όρος «κοινό τοις πάσιν» (κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας), που προβλέπει τον διαμοιρασμό του ορυκτού πλούτου στην ανοικτή θάλασσα σε περιοχές που δεν είναι οριοθετημένες ως εθνικής δικαιοδοσίας. Η σχετική πρωτοβουλία ανελήφθη το 1967 από πρέσβυ μεσογειακού κράτους. Τον Μαλτέζο Pardo.
► Δίδει τον ορισμό των εννοιών «κοινή», «κληρονομιά», της «ανθρωπότητας». Και τούτο, διότι ένα μέρος των κερδών από την εξόρυξη υδρογονανθράκων μπορεί να αποδίδεται, μέσω του ΟΗΕ, σε υποανάπτυκτα κράτη, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής τους θέσης (παράκτια ή μη).
► «(…) αναγνωρίζονται ως δικαιούχοι του παραγόμενου πλούτου και μη αναγνωρισμένες από τον ΟΗΕ και όχι μόνο κρατικές οντότητες» (στον ορισμό θα μπορούσαν να περιληφθούν το ψευδοκράτος, η Παλαιστίνη και η Συρία).
► Με βάση το άρθρο 133 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, ως πόροι προς συνεκμετάλλευση ορίζονται «όλοι οι υπό στερεά, υγρή ή αεριώδη κατάσταση ορυκτοί πόροι in situ, περιλαμβανομένων και των πολυμεταλλικών κονδύλων».
► Υπάρχει πρόβλεψη για εκείνα τα κράτη που προτιμούν «η Αρχή Διαχείρισης Βυθού του ΟΗΕ να δίνει στην ιδιωτική πρωτοβουλία να εκμεταλλεύεται τον πλούτο των διεθνών βυθών και να αποδίδει τμήμα των κερδών στην Αρχή του ΟΗΕ».
► Εκτός από τα μέλη της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, η Συμφωνία της Νέας Υόρκης ορίζει ότι «προσωρινά μέρη μπορεί να είναι και άλλα κράτη που δεν είναι μέλη της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας».
Οι λαοί δεν είναι fund
Είναι ξεκάθαρο από τις αναφορές που κάνει ο καθηγητής ότι ομάς κρατών σε περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί και ανήκουν στην ανοικτή θάλασσα μπορεί να προχωρήσει στην εμπορική εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων, με το επιχείρημα ότι ανήκουν στην ανθρωπότητα και όχι στις δικαιοδοσίες τους, πραγματικές ή μη. Θα πρόκειται όμως για διανομή με βάση την ισχύ και τους συσχετισμούς, και όχι με βάση τους αληθινούς κανόνες της Διεθνούς Δικαιοσύνης. Η ιδέα ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να εξορύξουν και να διανείμουν κέρδη σε κράτη και στον ΟΗΕ, χωρίς να έχει λυθεί το ζήτημα της οριοθετήσεως, είναι ελκυστική για την διεθνή αγορά ενέργειας, αλλά σίγουρα βλαπτική με στενούς όρους εθνικού συμφέροντος. Ο υποθαλάσσιος ορυκτός πλούτος που υπάρχει στα ανοικτά της Κύπρου, εκεί που με βάση τον Χάρτη της Σεβίλλης ενώνονται οι δυνητικές ΑΟΖ μας, ή ανοικτά νησιών της Δωδεκανήσου, Ρόδου, Κάσου και Καστελλορίζου, στην Μεσόγειο (εκεί που δεν έχουμε οριοθετήσει την επέκτασή μας στα 12 μίλια), είναι δικός μας. Δεν είναι κοινός ούτε με τους Τούρκους, ούτε με τους Αιγυπτίους, ούτε με τους Λιβανέζους, ούτε με τους Παλαιστινίους, ούτε με άλλα κράτη της περιοχής. Οι χώρες δεν είναι εταιρείες, οι λαοί δεν είναι fund.
Πηγή: estianews.gr
ΑΟΖ
ΗΠΑ
Κύπρος
Λιβύη
Μ. Κοττάκη
συνεκμετάλλευση
Τουρκία
Χ. Ροζάκης
Chevron
σχόλιο iΕpikaira









.jpg)
.png)
