iEpikaira

*Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, notismarias@gmail.com

Πηγή: militaire.gr

Τα μηνύματα για το καλώδιο, τα F-35 στην Αγκυρα, τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία

«Βλέπουμε θετικά τη στενή αμυντική σχέση που έχει αναπτύξει η Ελλάδα με το Ισραήλ. Η πρόκληση δεν έγκειται μόνο στη σχέση με το Ισραήλ, αλλά και στο πώς διατηρεί κανείς καλές σχέσεις με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, οι οποίες ενδέχεται να μην έχουν τόσο θετική σχέση με το Ισραήλ. Αντιμετωπίζουμε προφανώς την ίδια πρόκληση», αναφέρει ο Μάρκο Ρούμπιο. [ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΛΙΑΣ]

Αλέξης Παπαχελάς

ΟΑμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κ» χαρακτήρισε «αδιανόητο» το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης και ταυτόχρονα εξήγησε ότι οι ΗΠΑ θα δραστηριοποιηθούν παρασκηνιακά για να αποσοβήσουν μια ενδεχόμενη κρίση με αφορμή την υπόθεση του καλωδίου διασύνδεσης με την Κύπρο και θα τονίσουν «προς όλες τις πλευρές πόσο σημαντικό είναι το έργο από τη σκοπιά μας».

Σε ό,τι αφορά το πράσινο φως που ζητάει η Αγκυρα για να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, υπογραμμίζει ότι όντως ο πρόεδρος Τραμπ θα ήθελε να λάβει η Τουρκία τα αεροσκάφη που έχει ήδη πληρώσει.

Οπως υποστηρίζει, όμως, η αμερικανική νομοθεσία είναι σαφής και δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο αν δεν διευθετηθεί πρώτα το ζήτημα με τους αντιαεροπορικούς πυραύλους S-400 που έχει αγοράσει η Τουρκία από τη Ρωσία. Ενα από τα καίρια θέματα που συζητήθηκαν χθες στην Αθήνα ήταν, εξάλλου, η πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να προμηθευτεί εξελιγμένους πυραύλους για τα δικά της F-35, ανάλογους με αυτούς που έχει πάρει το Ισραήλ.

Απάντησε λέγοντας ότι το θέμα βρίσκεται υπό εξέταση από το σύνολο των αμερικανικών υπηρεσιών και την τελική απόφαση θα λάβει ο πρόεδρος Τραμπ. Εμφανίσθηκε όμως ευνοϊκά διακείμενος προς την προοπτική αυτή, καθώς εξήρε τη στρατηγική σχέση Ελλάδας – ΗΠΑ και τον ρόλο που διαδραμάτισε η χώρα μας στην περιοχή «όταν οι ΗΠΑ απειλήθηκαν».

– Γιατί επιλέξατε να επισκεφθείτε την Ελλάδα αυτή τη χρονική στιγμή;

– Επρεπε να είχαμε έρθει εδώ το συντομότερο δυνατόν. Δεν ταξιδεύω σε μια χώρα εάν δεν υπάρχουν σε αυτήν πρεσβευτές. Πλέον, εδώ υπάρχουν, οπότε αυτό έπαιξε ρόλο. Η σχέση μας με την Ελλάδα είναι βαθιά και μακροχρόνια. Είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών σε κάποιες διεθνείς συναντήσεις στο παρελθόν και να τους φιλοξενήσουμε διμερώς στις ΗΠΑ. Ελπίζω να έρθουμε ξανά εδώ πολλές φορές στο μέλλον, επειδή οι σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας είναι ένας τομέας με τον οποίο έχω ασχοληθεί πολύ. Δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να έρθω εδώ ως γερουσιαστής, αλλά είναι κάτι με το οποίο ασχολούμαι από την εποχή που ήμουν γερουσιαστής και με το οποίο συνεχίζω να ασχολούμαι.

– Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στην περιοχή με τον Κάθετο Διάδρομο και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI. Θα υποστηρίξουν οι ΗΠΑ το δεύτερο, ειδικά στο Αιγαίο, όπου αυτό αντιμετωπίζει πολλά…;

– …εμπόδια. Αν υπάρχει κάτι που κατέστη σαφές τους τελευταίους μήνες, αυτό είναι ότι πρέπει να διαφοροποιήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος προμηθεύεται ενέργεια. Ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας και όσα συμβαίνουν στο Ορμούζ με το Ιράν και στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούθι μάς το υπενθυμίζουν αυτό. Χρειαζόμαστε ποικιλομορφία στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική προτεραιότητα για εμάς και ένα ακόμη παράδειγμα του πώς τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Ελλάδας αλληλεπικαλύπτονται. Είμαστε, λοιπόν, πολύ αφοσιωμένοι σε αυτό. Κατανοούμε ότι υπάρχουν κάποια πιθανά εμπόδια, κάποια πράγματα που στέκονται εμπόδιο. Σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τις διπλωματικές μας προσπάθειες για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό. Και ελπίζω να βρούμε λύσεις. Οπως είπα και στη συνέντευξη Τύπου πριν από λίγο, ορισμένα από αυτά τα ζητήματα προφανώς δεν επιλύονται καλύτερα διά των μέσων ενημέρωσης. Είναι καλύτερο αυτό να γίνεται ιδιωτικά και αθόρυβα στο διπλωματικό πεδίο, αλλά αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις δεσμεύσεις από πολλές χώρες.

– Ο πρόεδρος Τραμπ έχει προσωπική σχέση με τον πρόεδρο Ερντογάν. Είστε πολύ ενεργός στην περιοχή. Θα δούμε κάποια διαμεσολάβηση από την πλευρά σας;

– Αποφεύγω πάντοτε να συζητώ ευαίσθητα θέματα στα μέσα ενημέρωσης, επειδή αυτό δυσκολεύει την επίλυσή τους. Τούτου λεχθέντος, έχουμε συνεχώς επαφές με την Τουρκία, η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και έχει ασχοληθεί με πολλά άλλα ζητήματα, για παράδειγμα φιλοξενώντας στο παρελθόν συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η σχέση μας με την Τουρκία είναι μια σχέση στην οποία έχουμε επενδύσει και ίσως αυτή η επένδυση να μας βοηθήσει αναφορικά με αυτές τις συζητήσεις. Σε θέματα όπως αυτά, αν θέλετε να κάνετε δηλώσεις, μπορείτε να κάνετε δηλώσεις, αλλά αν θέλετε να καταλήξετε σε μια λύση, συχνά είναι καλύτερο να τα αντιμετωπίσετε εντός των ορίων των άμεσων ιδιωτικών συνομιλιών. Ετσι λειτουργεί καλύτερα η διπλωματία.

– Ενα ερώτημα που έχω θέσει σε πολλούς από τους προκατόχους σας στο παρελθόν. Αν τα πράγματα με την Τουρκία λάβουν άσχημη τροπή στο Αιγαίο ή στην Κύπρο, θα υπάρξει κάποια δέσμευση εκ μέρους των ΗΠΑ; Θα παρέμβετε ώστε να αποτρέψετε μια σοβαρή κλιμάκωση;

– Για εμένα θα ήταν αδιανόητο να συμβεί κάτι τέτοιο. Πρόκειται για δύο συμμάχους και εταίρους στο ΝΑΤΟ, οπότε απλώς δεν μπορεί να συμβεί. Δεν θα ήταν καλό για κανέναν – ούτε για την Τουρκία ούτε για την Ελλάδα, αλλά ούτε και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα έλεγα ότι είναι κάτι αδιανόητο για εμένα, κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί.

– Ενα από τα μεγάλα και πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι το αν η Τουρκία θα αποκτήσει αεροσκάφη F-35. Εσείς, ως γερουσιαστής, είχατε προωθήσει τον νόμο CAATSA. Ποια είναι η εκτίμησή σας τώρα;

– Λοιπόν, η κατάσταση έχει ως εξής: Πρώτον, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Δεύτερον, ο πρόεδρος Τραμπ εξέφρασε την επιθυμία –εφόσον είναι εφικτό– να προχωρήσουν οι παραδόσεις αεροσκαφών, καθώς οι Τούρκοι έχουν ήδη πληρώσει για κάποια από αυτά. Προφανώς, η παράδοση αυτών των αεροσκαφών απέχει πολλά χρόνια από το σήμερα, αλλά πρόκειται για αεροσκάφη για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί το αντίτιμο. Ωστόσο, υπάρχει νόμος που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο των ΗΠΑ. Υπάρχει, επίσης, μια διάταξη στον νόμο NDAA που θέτει πολύ αυστηρούς όρους· συνεπώς, μέχρι να ικανοποιηθούν αυτοί οι όροι, η πώληση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Αυτό έχει γνωστοποιηθεί στην τουρκική πλευρά. Το γνωρίζουν και νομίζω ότι προσπαθούν να βρουν λύσεις. Το ζήτημα περιστρέφεται γύρω από το σύστημα των S-400. Επομένως, προς το παρόν, το θέμα δεν μπορεί να επιλυθεί και, νομικά, δεν είναι δυνατή η μεταβίβαση μέχρι να διευθετηθεί το ζήτημα αυτό. Ισως τελικά επιλυθεί –και υπάρχουν διάφορες επιλογές για το πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό–, αλλά, αυτή τη στιγμή, ακόμη δεν έχει επιλυθεί.

– Η Ελλάδα έχει αναπτύξει στενή αμυντική σχέση με το Ισραήλ. Πώς βλέπετε αυτή τη σχέση από τη δική σας σκοπιά;

– Τη βλέπουμε θετικά. Προφανώς, η πρόκληση –και αυτό είναι κάτι που είναι γνωστό σε όλους– δεν έγκειται μόνο στη σχέση με το Ισραήλ, αλλά και στο πώς διατηρεί κανείς καλές σχέσεις με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, οι οποίες ενδέχεται να μην έχουν τόσο θετική σχέση με το Ισραήλ. Αντιμετωπίζουμε προφανώς την ίδια πρόκληση και η διαχείριση της σχέσης μας με το Ισραήλ είναι σημαντική. Είναι μια σχέση βαθιά και ιστορική· μιλώ σήμερα μαζί σας κατά την τρίτη επέτειο μιας από τις πιο φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις όλων των εποχών, η οποία άλλαξε πραγματικά ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο το Ισραήλ. Επομένως, πρόκειται για μια σημαντική σχέση, στην οποία επενδύουμε. Και φυσικά, πρέπει να διαχειριζόμαστε τη σχέση αυτή λαμβάνοντας υπόψη τις περιοχές που επηρεάζονται από τις εξελίξεις γύρω από το Ισραήλ, όπως τη Συρία και τον Λίβανο. Οπως γνωρίζετε, διατηρούμε επαφές με όλες τις χώρες της περιοχής και θεωρώ ότι η Ελλάδα προσπαθεί να διαδραματίσει παρόμοιο ρόλο σε αυτό το πλαίσιο: διατηρώντας ισχυρές σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά και ισχυρές σχέσεις με πολλές άλλες χώρες της περιοχής.

Την απόφαση για τα συστήματα των F-35 θα λάβει ο πρόεδρος

– Γνωρίζω ότι η Ελλάδα έχει ζητήσει συγκεκριμένα οπλικά συστήματα για τα δικά της F-35, ορισμένα εκ των οποίων είναι ίδια με εκείνα που προμηθεύεται το Ισραήλ. Υπάρχει κάποια απάντηση που μπορείτε να δώσετε αυτή τη στιγμή για το θέμα;

– Δεν υπάρχει επίσημη απάντηση. Το θέμα εξετάζεται πολύ σοβαρά· προφανώς, μια χώρα όπως η Ελλάδα αποτελεί σημαντικό σύμμαχό μας στον τομέα της άμυνας. Διαθέτουμε ήδη υψηλό βαθμό διαλειτουργικότητας στην άμυνα, καθώς η Ελλάδα υιοθέτησε πολύ ισχυρή αμυντική στάση σε περιόδους που απειλείτο η παρουσία μας στην περιοχή. Συνεπώς, το αίτημά της θα εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή, αν και, όπως είναι φυσικό, η απόφαση λαμβάνεται μέσω διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν περισσότερες από μία υπηρεσίες. Τελικά, η απόφαση εναπόκειται στον πρόεδρο, ωστόσο θέλουμε προφανώς να λάβουμε υπόψη και τις εισηγήσεις του υπουργείου Πολέμου.

Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο

– Σε σχέση με την κατάσταση με το Ιράν, τα πράγματα έχουν περιπλακεί στην περιοχή του Κόλπου. Ποιος είναι ο τελικός στόχος; Και πότε πιστεύετε ότι θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος;

– Ο τελικός στόχος είναι να μην αποκτήσουν πυρηνικό όπλο. Δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσουν πυρηνικό οπλοστάσιο. Αυτό ήταν σαφές από την αρχή. Αυτό που ο κόσμος ίσως δεν εκτιμά και δεν αντιλαμβάνεται πλήρως είναι ότι το Ιράν προσπαθούσε να κρύψει τόσο πολλούς πυραύλους και τόσο πολλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που θα ήταν σε θέση να αφανίσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ηθελαν να θέσουν σε κίνδυνο τα στρατεύματά μας, χωρίς εμείς να διαθέτουμε αμυντική ικανότητα αντίδρασης, και στη συνέχεια να κάνουν ό,τι επιθυμούν σε σχέση με το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Στην ουσία, προσπαθούσαν να δημιουργήσουν μια συμβατική «ασπίδα», πίσω από την οποία θα μπορούσαν στη συνέχεια να αναπτύξουν το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Ο πρόεδρος Τραμπ δεν επρόκειτο ποτέ να επιτρέψει να συμβεί και γι’ αυτό κατέστρεψε το πυραυλικό τους πρόγραμμα. Γι’ αυτό στοχεύει το πρόγραμμα κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών τους. Γι’ αυτό κατέστρεψε την πολεμική τους αεροπορία. Στην παρούσα φάση, τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και το Ιράν δεν τα ελέγχει. Η διακίνηση πετρελαίου ανέρχεται πλέον στο περίπου 80% των επιπέδων προ της σύγκρουσης. Το Ιράν αντιμετωπίζει ασφυκτική οικονομική πίεση, η οποία θα ενταθεί εκθετικά τις επόμενες εβδομάδες. Για παράδειγμα, όλο το πετρέλαιο που έβγαλαν κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του μνημονίου κατανόησης (MoU), και το οποίο βρίσκεται τώρα στον Ειρηνικό Ωκεανό, πρόκειται να πωληθεί. Επειτα από αυτό, δεν θα υπάρχει κυριολεκτικά καθόλου ιρανικό πετρέλαιο διαθέσιμο πουθενά στον κόσμο. Δεν θα διαθέτουν πλέον αυτή την πηγή εσόδων. Επομένως, όταν μιλάμε για την τελική έκβαση, μπορώ να σας πω πού θα βρισκόμαστε σε λίγες μόλις εβδομάδες: θα βρεθούν αντιμέτωποι με την πιο ολέθρια οικονομική καταστροφή στην Ιστορία του σύγχρονου Ιράν – και όλα αυτά θα οφείλονται στους ριζοσπάστες σιίτες κληρικούς που κυβερνούν τη χώρα. Τότε θα κληθούν να πάρουν μια απόφαση: θέλουν να είναι κράτος ή θέλουν να είναι μια επανάσταση; Πιστεύω ότι αυτή είναι μια απόφαση που έπρεπε να είχαν λάβει εδώ και πολύ καιρό, αλλά τώρα θα αναγκαστούν να βρεθούν μπροστά σε αυτό το δίλημμα. Δεν γνωρίζω ποια επιλογή θα κάνουν, αλλά μπορώ να σας πω ποια επιλογή δεν θα τους επιτραπεί ποτέ να πραγματοποιήσουν: η απόκτηση πυρηνικού όπλου. Αυτό, απλώς, δεν πρόκειται να συμβεί.

– Ωστόσο, δεν σας ανησυχεί το γεγονός ότι, ύστερα από όλα αυτά, θα εξακολουθεί να υφίσταται εκεί ένα είδος μαχητικού καθεστώτος;

– Κοιτάξτε, αυτή τη στιγμή υπάρχει εκεί ένα στρατιωτικό καθεστώς και, σε τελική ανάλυση, δεν ξεκινήσαμε αυτήν την προσπάθεια με στόχο την αλλαγή καθεστώτος· θέλαμε το καλό του ιρανικού λαού, αλλά σίγουρα θέλαμε να δούμε το καθεστώς να αλλάζει τη συμπεριφορά του και, ουσιαστικά, να σταματήσει να χρηματοδοτεί την τρομοκρατία. Πρέπει να κατανοήσετε ότι κάθε δολάριο που κέρδισαν –για παράδειγμα, όταν υπεγράφη το μνημόνιο κατανόησης (MoU) και μπόρεσαν να πουλήσουν πετρέλαιο– δεν το επένδυσαν στη χώρα για την ανοικοδόμησή της. Αντιθέτως, χρησιμοποίησαν αυτά τα χρήματα για να ενισχύσουν σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς, καθώς και για την κατασκευή περισσότερων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Εκεί τα διέθεσαν. Εκεί τα διαθέτουν εδώ και είκοσι χρόνια, και αυτό πρέπει να σταματήσει. Διαφορετικά, θα εξακολουθήσουν να αποτελούν απειλή. Είναι ο βασικός χρηματοδότης της τρομοκρατίας παγκοσμίως και κάθε δολάριο που περιέρχεται στην κατοχή τους χρησιμοποιείται για αυτόν τον σκοπό. Αυτό, λοιπόν, έπρεπε να αλλάξει. Επανέρχομαι, όμως, στον αρχικό στόχο αυτής της επιχείρησης: να μην επιτραπεί ποτέ σε αυτούς τους ανθρώπους –σε αυτούς τους ριζοσπάστες σιίτες κληρικούς-μαχητές– να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο. Και όσο ο πρόεδρος Τραμπ βρίσκεται στην εξουσία, δεν πρόκειται να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο.

– Υπάρχει κι άλλος ένας πόλεμος που είναι σε εξέλιξη, στην Ουκρανία. Εχετε δηλώσει ότι, ουσιαστικά, δεν πρόκειται για πόλεμο της Αμερικής, ωστόσο είναι ένας πόλεμος που συνεχίζεται. Υπάρχει περίπτωση αυτό να γίνεται σκοπίμως;

– Ο πόλεμος αυτός εισέρχεται στο πέμπτο έτος του, κάτι που δεν αποτελούσε ποτέ το αρχικό σχέδιο. Δεν νομίζω ότι αυτός ήταν ο σχεδιασμός του Πούτιν για τη σύγκρουση, οπότε τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα είχε σχεδιάσει. Πλέον βρισκόμαστε σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο, το οποίο ενέχει κινδύνους. Τα στρατηγικά αδιέξοδα επιλύονται μόνο με δύο τρόπους: είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε μέσω κλιμάκωσης από τη μία ή και τις δύο πλευρές, η οποία καταλήγει να επεκτείνεται πέρα από τα όρια της αρχικής σύγκρουσης. Αυτή τη στιγμή, δεν φαίνεται να υπάρχουν προοπτικές για μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων. Είμαστε έτοιμοι να διαδραματίσουμε όποιον ρόλο μπορούμε για να το επιτύχουμε αυτό. Το έχουμε επιχειρήσει και στο παρελθόν, αλλά μέχρι στιγμής ο στόχος αυτός παραμένει ανέφικτος, καθώς οι Ρώσοι θέτουν ως προϋπόθεση τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, την οποία απορρίπτει η Ουκρανία ως απαράδεκτη. Εμείς συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι να διαδραματίσουμε εποικοδομητικό ρόλο για την επίτευξη μιας διπλωματικής λύσης, ενώ παράλληλα παρακολουθούμε με μεγάλη ανησυχία την πιθανότητα κλιμάκωσης. Μόλις χθες σημειώθηκαν νέες επιθέσεις κατά πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα μέσω μιας συντονισμένης επίθεσης με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ανησυχούμε για το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης δολιοφθοράς σε γειτονική χώρα, η οποία θα μπορούσε να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Επιπλέον, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η Ρωσία σκοπεύει να εκμεταλλευθεί τον επερχόμενο χειμώνα για να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει από το ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας και να την υποχρεώσει σε συνθηκολόγηση. Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία έχει ενισχύσει την ικανότητά της να εξαπολύει πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Συνεπώς, συμμεριζόμαστε την ανησυχία –που διακατέχει ολόκληρο τον κόσμο– για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της σύγκρουσης με τρόπο που θα μπορούσε να επηρεάσει άλλες χώρες και ίσως να εξελιχθεί σε ευρύτερη σύρραξη. Εμείς συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι να διευκολύνουμε τη διαδικασία και να εξακολουθήσουμε να διερευνάμε τις σχετικές προοπτικές. Και αν δοθεί οποιαδήποτε ευκαιρία –αν δηλαδή υπάρχει πιθανότητα για μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων– πιστεύουμε πραγματικά ότι αυτό θα ήταν καλό τόσο για τη Ρωσία όσο και για την Ουκρανία.

– Σε λίγες ώρες θα εκφωνήσετε ομιλία στη γενέτειρα της δημοκρατίας· είναι άραγε αυτό το κατάλληλο μέρος για να σκεφτείτε αν θα θέσετε υποψηφιότητα για την προεδρία των ΗΠΑ;

– (…γέλια) Ενα από τα σημεία στα οποία προσπαθούμε να δώσουμε έμφαση είναι ότι αυτό που μας συνδέει με την Ευρώπη –και σε μεγάλο βαθμό με άλλες χώρες, λόγω των κοινών στοιχείων και της κοινής κληρονομιάς που μοιραζόμαστε– είναι καθοριστικής σημασίας. Διατηρούμε στρατηγικές σχέσεις με χώρες σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, αυτό που καθιστά τη σχέση μας με τις ευρωπαϊκές χώρες –και ειδικά με μέρη όπως η Ελλάδα– τόσο ξεχωριστή είναι το γεγονός ότι πολλά από τα χαρακτηριστικά της χώρας μας, από την αρχιτεκτονική έως το πολίτευμά μας, έχουν τις ρίζες τους στην κοινή μας πολιτιστική κληρονομιά· αυτός είναι ο πυρήνας. Εκείνο είναι που διατηρεί τα στοιχεία αυτά ζωντανά και ακμαία. Και οφείλουμε να το υπενθυμίζουμε συνεχώς στον εαυτό μας. Πρέπει να είμαστε περήφανοι για τον δυτικό πολιτισμό και όχι να απολογούμαστε γι’ αυτόν. Αυτό δεν σημαίνει ότι μισούμε άλλους πολιτισμούς ή κουλτούρες, ούτε ότι τους απορρίπτουμε. Πρέπει όμως να είμαστε υπερήφανοι –και όχι να ντρεπόμαστε– για την κοινή μας κληρονομιά, διότι αυτή αποτελεί το θεμέλιο του πολιτεύματός μας και της Ιστορίας μας. Αυτή αποτελεί το θεμέλιο της συμμαχίας μας. Επομένως, θεωρώ ότι πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία να υπενθυμίσουμε αυτά τα ζητήματα στον κόσμο, μέσα σε ένα τόσο ιστορικό πλαίσιο.

Πηγή: kathimerini.gr

[Κωνσταντίνος Μητσοτάκης για την Συμφωνία Σημίτη – Ντεμιρέλ στην Μαδρίτη, με την οποία η Ελλάς αναγνώρισε ζωτικά και νόμιμα συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο (Αλέξης Παπαχελάς, «Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τα δικά του λόγια», τόμος Β΄, σελ. 210).]

Πάυαττ: «Το Υπουργικό Συμβούλιο του Κυριάκου μου θυμίζει δεξίωση της πρεσβείας την 4η Ιουλίου» – Το ξέσπασμα του αριστερού ΥΠΕΞ: «Πες στους Σκοπιανούς να βρούν άλλον πρόθυμο για να κάνει

την βρωμοδουλειά»

Αποκαλυπτικός στην διήγησή του είναι ο πρώην πρέσβυς Πάυαττ σε συλλογική έκδοση αναμνήσεων πρέσβεων των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Θυμάται: «Μόλις είχε λήξει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, με την Ρωσσία ως τιμώμενη χώρα, ο στρατηγός Στεφανής μου είπε πως την επόμενη χρονιά, το 2018, τιμώμενη χώρα θα ήταν η Κίνα. Είπα σε όποιον ήθελε να ακούσει: “Κάτι πάει πολύ στραβά με αυτή την εικόνα. Πότε –είπα– ήταν η τελευταία χρονιά που είχαμε την Αμερική τιμώμενη χώρα;”. Η απάντηση: “Επί Προέδρου Λίντον Τζόνσον”. “Ε, θα το αλλάξουμε αυτό” είπα. (…) Αν το σκεφτείς, ένα από τα ωραία που έχει το να είσαι Αμερικανός πρέσβυς είναι ότι μπορείς να κάνεις διάφορα. Γύρισα στην Αθήνα και είπα στον Εβάν Καλπαδάκη, στο Γραφείο Πρωθυπουργού “θέλω να προσκληθούν οι ΗΠΑ ως τιμώμενη χώρα το 2018”. Πήγα στο Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο και είπα “τι αηδίες είναι αυτές;”. (…)

Το τελευταίο κομμάτι του παζλ ήταν, όσο καιρό δουλεύαμε για την επίσκεψη του Τσίπρα στον Λευκό Οίκο, στις 17 Οκτωβρίου 2017, πως έπεισα τον Λευκό Οίκο να γράψει στην τοποθέτηση του Προέδρου ότι με… χαρά δεχόμαστε να είμαστε η τιμώμενη χώρα στην ΔΕΘ το 2018. Δεν υπήρχε διαδικασία λήψης αποφάσεων, ούτε έγκρισης, τίποτα – απλώς ένα έξοχο παράδειγμα του πόσο εκπληκτική δουλειά είναι να είσαι Αμερικανός πρέσβυς, γιατί στ' αλήθεια μπορείς να κάνεις πράγματα από το μηδέν. Πρέπει να παίρνεις και μερικά ρίσκα».

Ο πρώην πρέσβυς γύρισε, επίσης, το ρολόι της μνήμης στην περίοδο των διαπραγματεύσεων για την Συμφωνία των Πρεσπών: Αφού τόνισε ότι ο Νίκος Κοτζιάς ήταν σκληρό αφεντικό και στρατηγικός παίκτης, επεσήμανε: «Πάντα θα θυμάμαι ένα τηλεφώνημα. Ήταν από τον Κοτζιά. Ούρλιαζε σαν τρελλός, γιατί είχε στραβώσει κάτι στις διαπραγματεύσεις. Και ήθελε ουσιαστικά να μου πεί “πες σε αυτούς στα Σκόπια πως, αν δεν συμφωνήσουν τώρα, εγώ τελείωσα μαζί τους. Ας κάτσουν να περιμένουν κάνα-δυό δεκαετίες, να βρεθεί άλλος Έλληνας πολιτικός πρόθυμος να κάνει όλη την βρωμοδουλειά για το θέμα».

«Από την λίστα των καλεσμένων μας το Υπουργικό Συμβούλιο της ΝΔ»!

Ενδιαφέρον έχουν οι αναμνήσεις του κυρίου πρέσβεως από την πρώτη θητεία Μητσοτάκη. Σημειώνει με ελαφρά ειρωνεία: «Ο Μητσοτάκης εκλέγεται πρωθυπουργός. Από πολλές απόψεις, το υπουργικό του συμβούλιο έμοιαζε με τον κατάλογο των καλεσμένων της 4ης Ιουλίου στην πρεσβευτική κατοικία. Άνθρωποι με τους οποίους είχα έρθει κοντά, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης, υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, και ο Κωστής Χατζηδάκης, υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ήταν πολύ φιλική ομήγυρη». Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο πως κλείστηκε μια τηλεφωνική επικοινωνία του Πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο Τράμπ: «Είπα (σε συνεργάτες του αντιπροέδρου Πενς), μην ανησυχείτε, ο Πρόεδρος Τράμπ θα πεί έτσι και αλλιώς ό,τι θέλει, και δεν έχετε καλύτερο αγγελιοφόρο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οπότε δώστε του το τηλέφωνο, και τα υπόλοιπα θα έρθουν μόνα τους».

(Τζέφφρυ Πάυαττ, πρέσβυς των ΗΠΑ, σελ. 400-402, σημείωμα στο βιβλίο του Ρίτσαρντ Τζάκσον «Μακριά και αγαπημένοι», εκδόσεις ΕΣΤΙΑ.)

Μπλίνκεν: «Ασκήσαμε πίεση στην Ελλάδα να ψηφίσει τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών» Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, επί προεδρίας Μπάιντεν, Άντονυ Μπλίνκεν, δήλωσε: «Από το 2021 το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ηγήθηκε μιάς συνολικής προσπάθειας της Αμερικανικής Κυβερνήσεως για να εξασφαλίσουν ότι κάθε άνθρωπος, σε οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη, θα ζει ελεύθερος, χωρίς βία και διακρίσεις, και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Αμερικανική Κυβέρνησις υπερασπίζεται και προωθεί τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητος σε όλο τον κόσμο, και αυτό το κάνει με ξεχωριστούς τρόπους. Πρώτον, ασκούμε διπλωματική πίεση στις κυβερνήσεις να αναιρέσουν νόμους και πρακτικές διακρίσεων που είχαν υιοθετήσει. Επτά χώρες αποποινικοποίησαν τις ομόφυλες σχέσεις τα δύο τελευταία χρόνια. Η Ελλάς, το Λίχτενσταιν και η Ταϋλάνδη νομοθέτησαν υπέρ της ισότητος του γάμου μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών» (27-6-2024).

Ντέμπορα Μακάρθυ, επιτετραμμένη Πρεσβείας ΗΠΑ: «Απερίσκεπτες οι συμφωνίες με την Ρωσσία – Θα τις ανατρέψουμε»

Η ενεργειακή πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων βρέθηκε πολύ γρήγορα στο επίκεντρο της αμερικανικής προσοχής. Τον Αύγουστο του 2008 η κυβέρνηση Καραμανλή κατέθεσε στην Βουλή την συμφωνία κύρωσης συνεργασίας με την Ρωσσική Ομοσπονδία για την κατασκευή και την διέλευση του αγωγού South Stream. Aυτό όμως εξόργισε τις ΗΠΑ. Τηλεγράφημα της επιτετραμμένης Ντέμπορα Μακάρθυ, που αποκάλυψε ο ιστότοπος Wikileaks, προιδέαζε για την επερχόμενη πτώση της κυβέρνησης Καραμανλή ως εξής: «Η απόπειρα κύρωσης της συμφωνίας για τον South Stream είναι απερίσκεπτη κίνηση (ill advised), την οποία η πρεσβεία εργάζεται για να ανατρέψει (παύσει). Εργαζόμαστε για να ακυρώσουμε τις δύο αυτές απερίσπαστες κινήσεις». («Οι Απόρρητοι Φάκελοι Καραμανλή, σελ. 202, τηλεγράφημα της 22ας Αυγούστου 2008.)

Και οι απρόθυμοι

Εκτός, βεβαίως, από τους προθύμους, υπήρχαν και οι απρόθυμοι. Παραθέτουμε δύο διηγήσεις και διαλόγους. Του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή για τις συνθήκες αποσταθεροποίησης της κυβέρνησής του. Και του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην συνομιλία με τον Πρόεδρο Μπούς τον Ιούλιο του 1991, τυπικό δείγμα του πως μιλά ο ηγέτης μιάς χώρας προς τον ηγέτη μιάς υπερδύναμης:

Κώστας Καραμανλής: «Ο τρόπος που συμπεριφέρθηκαν ορισμένοι Αμερικανοί διπλωμάτες είναι τουλάχιστον περίεργος»

Ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε, στο πλαίσιο της ιστορικής επισκόπησης της περιόδου εκείνης: «Μετά την πολιτική των αγωγών άρχισαν να συμβαίνουν διάφορα περίεργα πράγματα, όπως απαγωγές επιχειρηματιών, οι φωτιές του 2007 και ο Δεκέμβριος του 2008, κατά την διάρκεια του οποίου έγιναν επεισόδια ασύμμετρα σε σχέση με το αναμφισβήτητα θλιβερό γεγονός. Δεν ξέρω αν πίσω από αυτά κρύβονταν Κοσοβάροι, Τούρκοι, Αλβανοί, Σκοπιανοί, όποιοι άλλοι. Αλλά οι ΗΠΑ είναι μια δύναμη με παγκόσμια ματιά. (…) Οι αγωγοί ήταν εθνική πολιτική, γιατί παρέκαμπταν την Τουρκία και έλεγχαν την ροή φυσικού αερίου προς Αλβανία – Σκόπια. Δεν ήταν αντιαμερικανική πολιτική. Ο τρόπος που συμπεριφέρθηκαν ορισμένοι Αμερικανοί διπλωμάτες είναι τουλάχιστον περίεργος». («Οι Απόρρητοι Φάκελοι Καραμανλή», σελ. 142-147.)

Κωνσταντίνος Καραμανλής σε Μπούς: «Αντί για όπλα στους Τούρκους, δώστε τους περισσότερες συμβουλές!»

Πρόεδρος Μπούς: «Τι μπορούν να κάνουν οι ΗΠΑ, αν μπορούν να κάνουν κάτι;». Κωνσταντίνος Καραμανλής: «Αντί οι ΗΠΑ να δίνουν χρήματα και όπλα στην Τουρκία, που πρέπει να της δίνουν, γιατί είναι σύμμαχος, θα ήταν καλλίτερο να της έδιναν περισσότερες συμβουλές. (…) Το Αιγαίο είναι 50% ελληνικός χώρος, 42% διεθνής και 8% τουρκικός. Και παρά ταύτα, οι Τούρκοι θέλουν να το μοιράσουμε στην μέση. Αν γίνει αυτό, διχοτομείται η ελληνική επικράτεια. Πρόκειται για περίπλοκο πρόβλημα». («Αρχεία Καραμανλή», τόμος 12Β, σελ. 508, 18 Ιουλίου 1991.)

Τα συμπεράσματα δικά σας.