iEpikaira

Είναι εντυπωσιακή η ευκολία με την οποία στην Αθήνα κάποιοι σπεύδουν να μεταφράσουν την παρούσα εξέλιξη στην Ουάσιγκτον σε ελληνικό κέρδος. «Έχασε ο Τραμπ, άρα χάνει και ο Ερντογάν, άρα κερδίζουμε εμείς». Η ανάγνωση αυτή είναι βολική, αλλά έχει ελάχιστη σχέση με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από τους ψηφοφόρους να φανταστούν ότι ήταν ο ίδιος υποψήφιος στις εκλογές. Εκείνοι τον άκουσαν — και στη συνέχεια τον απέρριψαν.

Του Τζόναθαν Λεμίρ | 3 Νοεμβρίου 2026

Η πολιτική θνητότητα του Τραμπ

Ο πρόεδρος Τραμπ υπήρξε η κυρίαρχη πολιτική φυσιογνωμία αυτού του αιώνα. Πέτυχε μία από τις πιο απροσδόκητες εκλογικές νίκες στην αμερικανική ιστορία και στη συνέχεια πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη πολιτική επιστροφή.

Άλλαξε τη σχέση των Ηνωμένων Πολιτειών με τον υπόλοιπο κόσμο, ξαναέγραψε τους κανόνες και τις προσδοκίες για την προεδρία, όξυνε τους διχασμούς της χώρας και μεταμόρφωσε τον τρόπο —και τη συχνότητα— με τον οποίο οι Αμερικανοί σκέφτονται τον θεσμό της προεδρίας.

Είναι πανταχού παρών και αντλεί τη δύναμή του ακριβώς από αυτή τη διαρκή παρουσία.

Όμως απόψε, ο Τραμπ αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο του πολιτικού του τέλους.

Ζήτησε από τους ψηφοφόρους να μετατρέψουν αυτές τις ενδιάμεσες εκλογές σε δημοψήφισμα για το πρόσωπό του, να φανταστούν ότι το όνομά του βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο.

Εκείνοι τον άκουσαν — και στη συνέχεια τον απέρριψαν.

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή και εκτεταμένη αποδοκιμασία.

Οι Δημοκρατικοί φαίνονται έτοιμοι να κερδίσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων και, εφόσον συνεχιστούν οι τάσεις, θα μπορούσαν επίσης να κατακτήσουν τη Γερουσία, (σσ: οι Δημοκρατικοί κέρδισαν και Βουλή και Γερουσία) καθώς οι Αμερικανοί εξέφρασαν την έντονη δυσαρέσκειά τους για την κατεύθυνση στην οποία ο πρόεδρος οδήγησε τη χώρα τα τελευταία δύο χρόνια.

Ο Τραμπ πιθανότατα θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίσει τους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, οι οποίοι θα μπορούν να μπλοκάρουν την πολιτική του ατζέντα και να χρησιμοποιούν την εξουσία έκδοσης υποχρεωτικών κλήσεων για καταθέσεις και προσκόμιση εγγράφων.

Θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο το πολιτικό κόμμα που αναδιαμόρφωσε κατ’ εικόνα του να αρχίσει σύντομα να κοιτάζει πέρα από αυτόν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πλέον, επισήμως και ολοκληρωτικά, ένας πολιτικά αποδυναμωμένος πρόεδρος που πλησιάζει στο τέλος της θητείας του — ένας «lame duck» (κουτσή πάπια).

Αλλά δεν έχουμε ακούσει τα τελευταία του λόγια.

Παραμένει αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, εξακολουθεί να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στις παγκόσμιες υποθέσεις, διαθέτει την ευρεία εξουσία έκδοσης εκτελεστικών διαταγμάτων και παραμένει ασυναγώνιστος στην ικανότητά του να συγκεντρώνει την προσοχή.

Έχει καταφέρει περισσότερες από μία φορές στο παρελθόν να επιστρέψει από το πολιτικό νεκροταφείο, μάλιστα ισχυρότερος.

Ωστόσο, παρά την ισχύ του και παρά τον θόρυβο που προκαλεί, δεν μπορεί να επιβληθεί στην αμείλικτη πορεία του χρόνου: οι επόμενες εθνικές εκλογές θα είναι εκείνες που θα αναδείξουν τον διάδοχό του.

Σύντομα ο Τραμπ θα αρχίσει να υποχωρεί από τους πρωτοσέλιδους τίτλους, καθώς η προεδρική προεκλογική εκστρατεία θα αρχίσει να καταλαμβάνει το προσκήνιο.

Θα αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο να τον διαδεχθεί ένας Δημοκρατικός πρόεδρος, ο οποίος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το υπουργείο Δικαιοσύνης για να εξετάσει σε βάθος τα τέσσερα προηγούμενα χρόνια και να ερευνήσει τους συνεργάτες, τους φίλους, την οικογένεια και τις επιχειρήσεις του Τραμπ.

Και θα έρθει αντιμέτωπος με αυτό που πιθανότατα αποτελεί τον μεγαλύτερο φόβο του: να πάψει να έχει σημασία.

Ο Τραμπ δεν πρόκειται να αποχωρήσει αθόρυβα.

Δεν είναι σαφές αν ο ίδιος και οι υπόλοιποι Ρεπουμπλικανοί θα αποδεχθούν καν τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών.

Και επειδή έχει διαψεύσει τόσο συχνά τις προβλέψεις, θα ήταν ανόητο να επιχειρήσει κανείς να διατυπώσει βεβαιότητες.

Οι αναμενόμενες εκλογικές απώλειες της αποψινής βραδιάς δεν πρόκειται να τον κάνουν πιο ταπεινό.

Σηματοδοτούν, όμως, την αρχή του τέλους.

Μια προεκλογική εκστρατεία αποκομμένη από τα προβλήματα των πολιτών

Η προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ για τις ενδιάμεσες εκλογές ολοκληρώθηκε με τον πιο γελοίο, αλλά και προβλέψιμο, τρόπο.

Επί μήνες, ο πρόεδρος κατηγορούνταν ότι είχε χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα και εκείνη την άλλοτε ασυναγώνιστη ικανότητά του να αντιλαμβάνεται τι κινητοποιούσε τους υποστηρικτές του.

Είχε χλευάσει τις ανησυχίες των πολιτών για το κόστος ζωής, ενώ η προσωπική του περιουσία αυξανόταν. Είχε ξεκινήσει έναν πόλεμο που οι Αμερικανοί δεν ήθελαν, είχε προχωρήσει στην αναδιαμόρφωση του Λευκού Οίκου και είχε σχεδιάσει διάφορα μνημεία προς τιμήν του.

Και χθες αποφάσισε ότι ο καλύτερος τρόπος να απαντήσει στις κατηγορίες πως είχε απορροφηθεί από έργα προσωπικής προβολής και αμφιλεγόμενες συναλλαγές ήταν να εκφωνήσει την τελευταία ομιλία της προεκλογικής περιόδου στον χώρο του πιο παράλογου αποτυχημένου έργου ανακαίνισης που είχε προωθήσει.

Προς απογοήτευση των Ρεπουμπλικανών παντού, ο Τραμπ στάθηκε μπροστά από τη Reflecting Pool, την ανακλαστική δεξαμενή νερού, την παραμονή των εκλογών, και υπερασπίστηκε ένα έργο που είχε αποτύχει εξαιτίας της ανάπτυξης φυκών και της κακοτεχνίας ενός εργολάβου στον οποίο είχε ανατεθεί το έργο χωρίς διαγωνισμό.

Το έργο —για το οποίο ο Τραμπ είχε ισχυριστεί ψευδώς ότι εκτροχιάστηκε εξαιτίας βανδαλισμών— είχε υπερβεί τον προϋπολογισμό κατά εκατομμύρια δολάρια και ασφαλώς δεν του εξασφάλισε ούτε μία επιπλέον ψήφο σε πολιτείες όπως το Μίσιγκαν, το Κάνσας και η Αλάσκα.

Το χειρότερο ήταν ότι αυτή η παρέκκλιση, με την επιστροφή στο θέμα της Reflecting Pool, απέσπασε την προσοχή από το πραγματικό καταληκτικό μήνυμα του Τραμπ: ότι ο γερουσιαστής Τζον Χάστεντ του Οχάιο έχει εξαιρετικό σώμα.

Η προεκλογική παρουσία του Τραμπ δεν ήταν πια η ίδια

Ο Τραμπ μπήκε σχετικά αργά στην προεκλογική εκστρατεία και χρειάστηκε να τον πείσουν να πραγματοποιήσει συγκεντρώσεις κατά τον τελευταίο περίπου μήνα.

Όταν, όμως, αποφάσισε να συμμετάσχει, επέμεινε ότι οι εκλογές έπρεπε να περιστρέφονται γύρω από τον ίδιο και τις επιτυχίες του, χωρίς να αναγνωρίζει κανένα λάθος ή να εκφράζει ενσυναίσθηση για όσους αντιμετώπιζαν δυσκολίες.

Επέμεινε να εμφανίζεται σε πολλές προεκλογικές διαφημίσεις.

Απαίτησε επίσης τη διοργάνωση ενός πρωτοφανούς για ενδιάμεσες εκλογές κομματικού συνεδρίου, παρότι λίγοι από όσους παρευρέθηκαν στις εκδηλώσεις στο Ντάλας φάνηκαν ευχαριστημένοι που βρίσκονταν εκεί.

Ο Τραμπ ρίχτηκε στην προεκλογική εκστρατεία, πραγματοποιώντας σχεδόν δίωρες συγκεντρώσεις κάθε βράδυ σε ολόκληρη τη χώρα.

Ωστόσο, αυτές οι εμφανίσεις δεν έμοιαζαν με εκείνες που είχαν αποτελέσει το καθοριστικό πολιτικό γεγονός της προηγούμενης δεκαετίας.

Οι συγκεντρώσεις ήταν μικρότερες από το συνηθισμένο και λίγες πραγματοποιούνταν σε ανοιχτούς χώρους, εν μέρει για λόγους ασφαλείας.

Μία συγκέντρωση στο Οχάιο, κατά το τελευταίο δεκαπενθήμερο της εκστρατείας, πραγματοποιήθηκε σε ένα μικρό γυμναστήριο, ενώ σε άλλες υπήρχαν αρκετές άδειες θέσεις.

Ακόμη πιο εντυπωσιακός ήταν ο τόπος διεξαγωγής τους.

Σχεδόν οι μισές συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν σε βαθιά ρεπουμπλικανικές πολιτείες, όπου ο Τραμπ είχε κερδίσει εύκολα στο παρελθόν και σπάνια χρειαζόταν να πραγματοποιήσει προεκλογική εκστρατεία.

Αυτό οδήγησε σε μεγαλύτερα και πιο ενθουσιώδη πλήθη.

Οι κάτοικοι μιας πόλης όπως η Κόρινθος του Μισισίπι ήταν περισσότερο ενθουσιασμένοι που έβλεπαν τον Τραμπ για πρώτη φορά από ό,τι, για παράδειγμα, οι κάτοικοι του Γκραντ Ράπιντς στο Μίσιγκαν, όπου είχε πραγματοποιήσει περισσότερες από έξι συγκεντρώσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Αλλά και η γεωγραφία της εκστρατείας αποκάλυπτε κάτι σημαντικό.

Ο Τραμπ αναγκάστηκε να επισκεφθεί ρεπουμπλικανικά προπύργια, όπως η Νότια Καρολίνα και η Μοντάνα, επειδή οι έδρες εκεί είχαν ξαφνικά γίνει αμφίρροπες και έπρεπε να κινητοποιηθούν οι πιστοί υποστηρικτές του.

Όταν, όμως, έφθανε εκεί, τι είχε πραγματικά να τους προσφέρει;

Οι αθετημένες υποσχέσεις και η οικονομική δυσαρέσκεια

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι ψηφοφόροι είναι εξοργισμένοι με μια σειρά αθετημένων υποσχέσεων του Τραμπ.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι δεσμεύσεις του:

-Να μειώσει τις τιμές.

-Να μην ξεκινήσει νέους πολέμους.

-Να δημοσιοποιήσει τα αρχεία Έπσταϊν.

-Να απελάσει μόνο τους «χειρότερους από τους χειρότερους» παράτυπους μετανάστες.

Παραδοσιακά, τα κόμματα των εν ενεργεία προέδρων έχουν κακές επιδόσεις στις ενδιάμεσες εκλογές.

Όμως η δημοτικότητα του Τραμπ βρίσκεται πλέον σε αρνητικό έδαφος ακόμη και σε ζητήματα που κάποτε αποτελούσαν τα μεγαλύτερα πολιτικά του πλεονεκτήματα, όπως η οικονομία και η μετανάστευση.

Ο Τραμπ εξανάγκασε αρκετούς εν ενεργεία γερουσιαστές να αποχωρήσουν, επειδή τους θεωρούσε ανεπαρκώς πιστούς στο πρόσωπό του, και υποστήριξε προβληματικούς υποψηφίους, καθιστώντας έτσι περισσότερες εκλογικές αναμετρήσεις αμφίρροπες.

Προσέφερε ελάχιστα πολιτικά επιχειρήματα στους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους, την ώρα που οι ψηφοφόροι αντιδρούσαν οργισμένα σε μια οικονομία η οποία έμοιαζε να ωφελεί μόνο τους πλούσιους — μια κατηγορία που περιλαμβάνει την οικογένεια του προέδρου και τα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου.

Αντί γι’ αυτό, ο Τραμπ προσπάθησε να ανακυκλώσει θέματα πολιτισμικών και ιδεολογικών αντιπαραθέσεων από προηγούμενες εκλογικές εκστρατείες, όπως οι φόβοι για τις χειρουργικές επεμβάσεις αλλαγής φύλου, τους μουσουλμάνους τρομοκράτες και ακόμη και τον κομμουνισμό.

Έμοιαζε να βρίσκεται εκτός πραγματικότητας όχι μόνο σε σχέση με την κοινή γνώμη, αλλά σε πολλές περιπτώσεις και με το ίδιο του το κόμμα.

Παρά τις προειδοποιήσεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αφανίσει την ανθρωπότητα —ή τουλάχιστον πολλές θέσεις εργασίας—, ο Τραμπ υποστήριξε τη νέα τεχνολογία και τα κέντρα δεδομένων της, ακόμη και όταν η κοινή γνώμη στρεφόταν εναντίον τους, επειδή οι εταιρείες τεχνολογίας στηρίζουν το χρηματιστήριο.

Υποστήριξε μια αμφιλεγόμενη αρνητική διαφήμιση στην αναμέτρηση για τη θέση του κυβερνήτη του Οχάιο, την οποία καταδίκασε ο ίδιος ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της πολιτείας.

Συντάχθηκε με τη Ρωσία στον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας. Απείλησε να βομβαρδίσει ξανά το Ιράν.

Και υπήρξαν πράγματι πολλές αναφορές σε οπίσθια, κάτι που ασφαλώς θα μπερδέψει τους ιστορικούς του μέλλοντος.

Οι Αμερικανοί δεν πείστηκαν

Οι Αμερικανοί δεν φάνηκαν να ανταποκρίνονται σε αυτή τη στρατηγική.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι Δημοκρατικοί βρίσκονται σε τροχιά καθαρής επικράτησης στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αλλά η πραγματική ιστορία βρίσκεται στη Γερουσία.

Οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη αποσπάσει από τους Ρεπουμπλικανούς τις έδρες στη Βόρεια και στη Νότια Καρολίνα και έχουν διατηρήσει εύκολα την έδρα τους στην Τζόρτζια.

Το Οχάιο, το Τέξας και άλλα παραδοσιακά ρεπουμπλικανικά προπύργια ενδέχεται σύντομα να ακολουθήσουν.

Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον σε μια νέα πραγματικότητα — και δεν πρόκειται να του αρέσει.

Η σύγκριση με το 2018 και η νέα δύναμη των Δημοκρατικών

Στις πρώτες ενδιάμεσες εκλογές της προεδρίας του, το 2018, οι Δημοκρατικοί απέκτησαν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, αλλά αυτή η επιτυχία αντισταθμίστηκε από τις νίκες των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία.

Οι Δημοκρατικοί της Βουλής περιόρισαν την κυβερνητική ατζέντα του προέδρου.

Ωστόσο, η προσπάθεια παραπομπής του Τραμπ το 2019 για την υπόθεση της Ουκρανίας ενίσχυσε τη δημοτικότητά του, ενώ ο ίδιος εξακολουθούσε να αισιοδοξεί για τις πιθανότητες επανεκλογής του, στηριζόμενος στην ισχυρή οικονομία.

Ύστερα, βέβαια, ήρθε η πανδημία.

Πολλοί Δημοκρατικοί δηλώνουν ότι έχουν διδαχθεί από την εμπειρία εκείνη.

Υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος, μεταξύ των οποίων ο Χακίμ Τζέφρις —πιθανότατα ο επόμενος πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων—, αποφεύγουν να αποκαλύψουν συγκεκριμένα σχέδια για τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσουν την εξουσία τους.

Η δημοτικότητα του Δημοκρατικού Κόμματος παραμένει χαμηλή.

Και παρότι το γεγονός ότι δεν ήταν Ρεπουμπλικανοί βοήθησε πολλούς Δημοκρατικούς υποψηφίους φέτος, αυτό δεν πρόκειται απαραίτητα να ισχύει και στο μέλλον.

Ο Τζέφρις έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα επικεντρωθεί σε μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας και των προβλημάτων της υγειονομικής περίθαλψης.

Οι Δημοκρατικοί πρόκειται να πουν πολλές φορές «όχι» στον Τραμπ.

Και τώρα που φαίνεται ότι θα αποκτήσουν και τη Γερουσία, είναι πιθανό να δυσκολέψουν σημαντικά την επικύρωση οποιουδήποτε διορισμού του, συμπεριλαμβανομένων ενδεχόμενων νέων δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Έρχονται κοινοβουλευτικές έρευνες για τον Τραμπ

Ωστόσο, η εκλογική βάση των Δημοκρατικών επιθυμεί έντονα να αποδοθούν ευθύνες στην κυβέρνηση Τραμπ.

Για την καταστροφή κυβερνητικών δομών από το DOGE, για τον πόλεμο, για τις ξένες επιχειρηματικές συμφωνίες που εμφανίζονται ως διπλωματία και για την αποκόμιση οικονομικού οφέλους από την προεδρία.

Οι καταγγελίες για διαφθορά εναντίον του Τραμπ και της κυβέρνησής του έχουν πολλαπλασιαστεί σε σύγκριση με την πρώτη θητεία του.

Οι Δημοκρατικοί έχουν υποσχεθεί ότι θα εκδώσουν υποχρεωτικές κλήσεις για καταθέσεις και θα οδηγήσουν κυβερνητικούς αξιωματούχους στις αίθουσες ακροάσεων του Καπιτωλίου — εφόσον εκείνοι δεχθούν να εμφανιστούν.

Ορισμένοι άνθρωποι κοντά στον Τραμπ θεωρούν ότι δεν τον ενοχλεί απαραίτητα να έχει έναν αντίπαλο στην Ουάσιγκτον και ότι θα αισθανόταν άνετα να συγκρουστεί ξανά με τους Δημοκρατικούς του Κογκρέσου.

«Του αρέσει να έχει κάποιον με τον οποίο να συγκρούεται — και κάποιον στον οποίο να επιρρίπτει την ευθύνη», μου είπε ένας στενός εξωτερικός σύμβουλός του, υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να συζητήσει εσωτερικές διεργασίες.

Ωστόσο, ο Τραμπ ανησυχεί για ορισμένες από τις πιθανές έρευνες και δεν θέλει να παραπεμφθεί ξανά σε διαδικασία καθαίρεσης.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν, πάντως, να είναι περισσότερο διατεθειμένοι να επιχειρήσουν την απομάκρυνση κάποιου υπουργού.

Οι έρευνες που πιθανότατα θα αντιμετωπίσει το επόμενο έτος μπορεί να αποτελέσουν μια πρόγευση όσων θα μπορούσαν να συμβούν το 2029, εάν τον διαδεχθεί Δημοκρατικός πρόεδρος.

Ο Τραμπ απολαμβάνει μια μορφή ασυλίας που του έχει αναγνωρίσει το Ανώτατο Δικαστήριο και έχει δεσμευθεί ότι θα απονείμει προληπτικές χάρες σε πολλούς ανθρώπους της κυβέρνησής του.

Ωστόσο, σύμφωνα με συμβούλους του, δεν είναι καθόλου ευχαριστημένος με την προοπτική ο στενός του κύκλος να βρεθεί αντιμέτωπος με εξαντλητικές έρευνες όταν ο ίδιος αποχωρήσει από την εξουσία.

Ο δρόμος προς την πολιτική αφάνεια

Η σημερινή ψηφοφορία αποτελεί ένα ξεκάθαρο ορόσημο στον δρόμο του Τραμπ προς την πολιτική αφάνεια.

Πολλοί από τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά του πιστεύουν ότι το βασικό του κίνητρο —περισσότερο ακόμη και από την εξουσία ή το χρήμα— είναι η προσοχή.

Και εδώ και μία δεκαετία έχει επισκιάσει τα πάντα, κυριαρχώντας στον δημόσιο διάλογο με τρόπο που κανένας άλλος πρόεδρος δεν έχει καταφέρει εδώ και πολλές γενιές.

Όμως αυτό θα αρχίσει να αλλάζει, καθώς η Ουάσιγκτον θα στρέφει όλο και περισσότερο το βλέμμα της στην εποχή μετά τον Τραμπ.

Από μια κολοσσιαία πολιτική φυσιογνωμία, ο Τραμπ θα μπορούσε σύντομα να μετατραπεί σε δευτερεύον θέμα της πολιτικής επικαιρότητας.

Δεν σημαίνει ότι θα εξαφανιστεί ξαφνικά.

Θα επιδιώξει να διατηρήσει τον ρόλο του ως εκείνου που καθορίζει τις πολιτικές εξελίξεις στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και ασφαλώς θα συνεχίσει να εμπνέει αφοσίωση στους πιο φανατικούς υποστηρικτές του, ακόμη κι αν η ομάδα αυτή συρρικνωθεί.

Θα εξακολουθεί, επίσης, να είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. Και ακόμη και οι πολιτικά αποδυναμωμένοι πρόεδροι διατηρούν ευρείες εξουσίες στην εξωτερική πολιτική.

Μια επιστροφή στον πόλεμο με το Ιράν;

Μια κίνηση εναντίον της Κούβας;

Μια νέα προσπάθεια για τη Γροιλανδία;

Με τον Τραμπ προσηλωμένο στην υστεροφημία του και απελπισμένο να παραμείνει στο επίκεντρο της προσοχής, όλα μοιάζουν πιθανά.

Ο Τραμπ μπορεί επίσης να αρχίσει να βλέπει την απόλυτη αφοσίωση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο πρόσωπό του να υποχωρεί.

Αυτή η εντυπωσιακή εκλογική συντριβή στις ενδιάμεσες εκλογές δείχνει ότι το πολιτικό του ένστικτο και η επιρροή του φαίνεται να εξασθενούν και ότι οι Ρεπουμπλικανοί μπορεί πλέον να είναι περισσότερο διατεθειμένοι να του αντισταθούν.

Καθώς θα αρχίζουν να εμφανίζονται οι επόμενοι διεκδικητές του προεδρικού χρίσματος, οι Ρεπουμπλικανοί θα αρχίσουν να αναζητούν πώς θα διαμορφωθεί το μέλλον τους μετά το MAGA — και ποιος θα είναι, εάν υπάρχει, ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ σε αυτό.

Πηγή: theatlantic.com απόδοση: anixneuseis.gr

Levent Kenez, November 3, 2026

Growing tensions between Azerbaijan and Turkey are putting Turkish intelligence operations, government development agencies and Islamist foundations under increasing scrutiny in Baku, raising the prospect of restrictions on organizations associated with the government of Turkish President Recep Tayyip Erdogan as the diplomatic dispute between the two longtime allies remains unresolved.

Azerbaijan’s dissatisfaction extends beyond the controversy over Islamic headscarves in schools that triggered the latest confrontation. The activities of Turkey’s National Intelligence Organization (MİT), the Turkish Cooperation and Coordination Agency (TIKA) and religious charities operating in Azerbaijan have emerged as sensitive issues, with Azerbaijani media close to President Ilham Aliyev portraying some institutions as instruments of Turkish political interference and intelligence gathering.

The dispute has become particularly uncomfortable for Turkish Foreign Minister Hakan Fidan, who headed MİT from 2010 to 2023 and previously led TİKA. His connections to both institutions have put him at the center of Azerbaijani criticism of Ankara’s intelligence networks and the influence of Turkish organizations operating under humanitarian, religious and educational mandates.

The continuing friction raises the possibility of tighter oversight, registration requirements or restrictions on Turkish organizations if relations deteriorate further. Azerbaijan has not announced a general ban on TİKA or Turkish religious foundations, but the increasingly hostile political atmosphere has created uncertainty over their activities.

Turkish President Recep Tayyip Erdogan and Azerbaijani President Ilham Aliyev last met on September 1, 2026, in Bishkek, Kyrgyzstan, on the sidelines of the Shanghai Cooperation Organization summit.

The tensions remain evident despite diplomatic contacts. Aliyev did not attend the October 30 summit of the Organization of Turkic States (OTS) in Ankara, where Azerbaijani Foreign Minister Jeyhun Bayramov represented Baku. Azerbaijani media attributed his absence to scheduling commitments, although it came amid mounting disagreements between the two governments.

The most direct challenge to Turkey’s institutional presence came from Qafqazinfo, an Azerbaijani news website considered close to Aliyev’s administration. In an October 17 publication the outlet accused Turkish intelligence of exploiting humanitarian organizations to gather information, cultivate local contacts and build political influence.

The publication singled out Fidan’s contacts with the Youth Aid Foundation (GYF), an Azerbaijani charitable organization established in 1994 with Turkish philanthropic support. It alleged that Fidan had used a meeting with foundation representatives to convey instructions and questioned whether the organization served broader Turkish intelligence interests.

Qafqazinfo also targeted TİKA, the Foundation for Human Rights and Freedoms and Humanitarian Relief (IHH), and the Aziz Mahmud Hudayi Foundation, alleging that Turkish state institutions and Islamist charities formed interconnected components of Ankara’s influence network.

The accusations expanded the confrontation beyond the Turkish politicians who had criticized Azerbaijan’s headscarf restrictions. They questioned the institutional infrastructure supporting Ankara’s presence in Azerbaijan and brought government development assistance, intelligence gathering and religious activities into the same political dispute.

Azerbaijan’s targeting of Turkish Foreign Minister Hakan Fidan further heightened tensions between the two countries. A social media post by Azerbaijan’s first lady, Mehriban Aliyeva, showing Fidan with his head lowered during a dinner hosted by Azerbaijani President Ilham Aliyev in Baku on October 14, 2026, ahead of the seventh Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia (CICA) Summit on October 15, drew criticism from pro-government Turkish media outlets and social media users, who found the image offensive and interpreted its selection as a deliberate political message to Ankara.

Turkey’s embassy in Baku issued a forceful denial, denying allegations of secret meetings, intelligence operations and attempts to recruit agents of influence. It said Fidan had merely posed for courtesy photographs with representatives of a legally registered organization and denied the existence of a purported document attributed to him. The Qafqazinfo article was subsequently removed.

Concerns surrounding TIKA have a longer history. Nordic Monitor reported on February 27, 2021, that Fidan had used his brother-in-law, Ali Özgun Özturk, then responsible for TIKA’s Central Asia and Caucasus department, to facilitate covert intelligence operations through development and cultural activities.

The investigation described how overseas projects provided opportunities to establish relationships with foreign officials, cultivate contacts and develop informants. Fidan’s earlier leadership of TIKA gave him extensive familiarity with the agency’s personnel and international operations before his appointment as intelligence chief.

TIKA has maintained a substantial presence in Azerbaijan since the country’s independence. According to Azerbaijan’s economy ministry, the agency implemented 1,748 projects and activities between 1992 and 2025, covering education, healthcare, agriculture, infrastructure and cultural heritage.

Official records list 26 completed projects in 2026 and another 24 continuing activities. TIKA signed a cooperation agreement with the Azerbaijan International Development Agency (AIDA) on September 10 and continues supporting cultural heritage projects in Karabakh and East Zangezur.

The scope of TİKA’s operations means potential restrictions could affect established development cooperation. Tighter supervision of personnel, financial activities and educational projects could become relevant if Baku decides to turn its political dissatisfaction into administrative measures.

Turkish Islamist organizations face similar scrutiny. The IHH, an Islamist humanitarian foundation active in conflict-affected regions, has been accused by Azerbaijani media of maintaining connections with Islamist networks through overseas assistance programs.

The Aziz Mahmud Hudayi Foundation, affiliated with Turkey’s Erenkoy religious community, has faced accusations concerning its educational and humanitarian activities. The foundation belongs to a religious network historically associated with Turkey’s conservative political establishment.

Its relationship with Erdogan’s government has also attracted attention following an October 13 statement criticizing a financial investment fund scandal, corruption, favoritism and inadequate regulatory oversight in Turkey.

Turkish President Recep Tayyip Erdogan (L) and Bulent Yildirim (R), head of the Foundation for Human Rights and Freedoms and Humanitarian Relief (IHH), a Turkish organization accused of links to jihadist groups and recently targeted by Azerbaijani media over its alleged role in Turkey’s intelligence and political influence networks.

The foundation blamed the scandal on failures of supervision and favoritism, demanding accountability for those responsible. Its unusually forceful intervention raised questions about tensions within Erdogan’s religious conservative constituency and whether the foundation was seeking greater institutional distance from the government.

Another institution relevant to Turkey’s international religious presence is the Presidency of Religious Affairs (Diyanet), the state authority responsible for Islamic religious services and cooperation with religious institutions abroad.

Nordic Monitor previously reported that Turkish intelligence agencies coordinated with religious officials serving overseas to gather information, including through the Diyanet’s international networks.

The Diyanet maintains formal relations with Azerbaijan’s religious administration. Its president, Safi Arpagus, attended a September 14 gathering of religious leaders from the Organization of Turkic States in Baku and was received by Aliyev the following day. No specific new Azerbaijani restrictions against Diyanet have been announced.

The broader dispute developed after Azerbaijan tightened school uniform regulations in September, effectively prohibiting Islamic headscarves in state schools. The restrictions provoked criticism from Turkish Islamist organizations, religious activists and conservative political figures.

Azerbaijani authorities regarded some of the criticism as interference in its domestic affairs. The confrontation subsequently expanded to foreign religious influence, political activism and Ankara’s institutional involvement in Azerbaijan.

Turkish President Recep Tayyip Erdogan’s gesture toward Azerbaijani Foreign Minister Jeyhun Bayramov during the 13th Organization of Turkic States (OTS) summit in Ankara on October 30, 2026, was also interpreted as a political message amid growing tensions between the two countries. Erdogan was photographed touching Bayramov’s cheek in an unusually familiar gesture as the minister attended the summit in place of Azerbaijani President Ilham Aliyev, whose absence fueled speculation about the deepening diplomatic rift.

Baku has also taken measures against individual Turkish citizens. Azerbaijani authorities reportedly placed 31 Turkish nationals on an entry ban list over criticism of the country’s religious policies, prompting complaints from Turkish lawmakers.

During an October 27 meeting of the Turkish Parliament’s Foreign Affairs Committee, Deputy Foreign Minister Zeki Levent Gümrükçü acknowledged that Ankara was discussing recent disagreements with Azerbaijani officials. He said sensitive issues should be addressed through diplomatic channels rather than public confrontation.

Gümrükçü denied claims that Turkey’s ambassador had been summoned to Azerbaijan’s Foreign Ministry, either formally or informally. His remarks confirmed that diplomatic contacts were continuing but provided no indication that the underlying disputes had been resolved.

The dispute is further complicated by extensive business ties between Erdogan’s family and Azerbaijan’s ruling elite. Erdogan’s relatives and close associates have financial interests linked to Azerbaijan, including agriculture, shipping, defense and construction. With Azerbaijani investments in Turkey reaching $21.1 billion between 1995 and 2025, these intertwined interests could limit Ankara’s room for maneuver as diplomatic tensions continue to escalate.

Source: https://nordicmonitor.com/2026/11/azerbaijans-rift-with-erdogan-widens-as-concerns-grow-over-turkish-intelligence-and-islamist-networks/

Baku’s growing independence and deepening ties with Israel are testing its alliance with Ankara, exposing wider tensions over regional influence and security.

Ehsan Movahedian, NOV 3, 2026

Azerbaijan is moving beyond Turkiye’s exclusive sphere of influence in the Turkic world, building closer ties with Ankara’s rivals and even its adversaries, above all Israel. This does not mean severing relations with Turkiye or abandoning Turkic institutions. Rather, Baku seeks to replace the “big brother, little brother” relationship with a wider network of partnerships, preserving its independence and room for maneuver.

The hijab dispute exposes a deeper rift

The tensions came into view in early October 2026, as disagreements surfaced regarding Baku’s domestic policies – specifically concerning the wearing of the hijab in schools – and its relationship with Israel. Azerbaijani President Ilham Aliyev’s emphasis on “ideological security” and the claim that his nation requires no external support served as a warning to Ankara regarding the limits of its influence.

Aliyev’s absence from the summit of Turkic states in Ankara, coupled with Turkish President Recep Tayyip Erdogan’s failure to attend the Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia (CICA) summit in Baku, further exposed the rift.

The dispute intensified following an objection raised by Oktay Saral, an advisor to Erdogan, regarding dress code restrictions in Azerbaijani schools. Baku viewed this stance as an interference in its internal affairs.

While Erdogan reportedly dismissed Saral in an effort to contain the tension, the criticism persisted, with Baku firmly asserting its sovereign right to determine its own domestic policy. Samil Tayyar, a prominent figure within the Justice and Development Party (AKP), interpreted Aliyev’s absence as a possible reaction to Erdogan’s failure to attend the CICA summit in Baku on October 15. He warned that the two “brotherly nations” must not allow actors such as Israel to sow discord between them.

Tel Aviv tests the limits of brotherhood

Dr Ahmad Kazemi, an expert on Caucasus affairs, does not view Baku’s rapprochement with Israel as an emotional reaction to criticism from Turkiye. Instead, he assesses it as part of Baku’s wider strategy to deepen ties with Israel, which serves as its primary backer.

Over the past few decades, Israel has been a major supplier of advanced weaponry to Azerbaijan; furthermore, cooperation between the two sides has expanded to include the production of drones and precision-guided munitions, as well as collaboration in technology, agriculture, and cybersecurity. Data from oil tanker tracking indicates that approximately 34 million barrels of Azerbaijani crude oil reached Israel in 2025.

According to Kazemi’s assessment, Israel serves three purposes for Baku: the provision of technology and armaments; the establishment of a support base and a channel of influence in Washington; and the creation of markets alongside economic and security cooperation.

He argues that if Baku were forced to choose between Ankara and Tel Aviv, it would choose Israel. As a result, Turkiye’s expectation that Azerbaijan should fully align with its anti-Israel stance is incompatible with Aliyev’s strategic calculations; Baku is unwilling to sacrifice its relationship with Tel Aviv and Washington for the sake of political alignment with Turkiye.

This divergence in positions between Ankara and Baku was also highlighted during the quadrilateral summit held in Tehran on 26 October. Mohsen Rezaei, secretary of Iran’s Supreme National Security Council, said in an interview with Iranian state television after the talks that officials from Iran, Saudi Arabia, Turkiye, and Pakistan have spoken out firmly against Israel.

According to him, Saudi Defense Minister Khalid bin Salman remarked: “After Iran, Israel will turn its attention to Turkiye, and subsequently target Saudi Arabia.”

Rezaei also noted the stern stances taken against Israel by Ibrahim Kalin, head of Turkiye’s National Intelligence Organization (MIT), and Pakistan's Chief of Army Staff Asim Munir. The meeting offered another illustration of the distance between Ankara’s position on Israel and Baku’s.

Turkiye faces a tightening regional contest

In the Eastern Mediterranean, defense and economic cooperation among Greece, Cyprus, and Israel has expanded. The tenth trilateral summit of these nations' leaders took place in Jerusalem on December 22, 2025, and a joint military action plan for 2026 – encompassing joint training and operational activities – was signed in Nicosia.

The “3+1” energy framework, which includes the US, has drawn Washington more closely into this cooperation. From Ankara’s perspective, this negatively impacts the security balance as well as Turkiye’s freedom of action regarding maritime affairs and energy.

In Libya, Greece has also deepened its ties with the power structure in the country’s east – notably through meetings between Greek officials and Libyan Deputy General Commander Saddam Haftar to discuss energy and transport, alongside the continued training of Libyan Coast Guard officers in Crete.

Conversely, on October 20, 2026, the House of Representatives in eastern Libya ratified the 2019 maritime agreement between Turkiye and the Government of National Accord (GNA), reversing its previous opposition.

While this decision strengthened the domestic legitimacy of the agreement, it did not resolve the legal disputes with Greece and the EU concerning the agreement's implications and the maritime rights of Greek islands.

The deterioration of relations between Turkiye and Israel, coupled with Israel’s defense cooperation with Greece and Cyprus, has heightened Ankara’s concerns. Meanwhile, Turkiye has sought to expand its regional partnerships, as evidenced by its Strategic Cooperation Council meeting with Egypt in February 2026.

Ankara also remains excluded from the F-35 program following its purchase of Russia’s S-400 air defense system and subsequent US sanctions. Across the Eastern Mediterranean, competition over military influence, energy resources, and transit routes continues to intensify, adding to the pressures facing Turkiye.

Which fractures will endure?

Seyyed Mehdi Hosseini Taghi-Abad, an assistant professor at the University of Tehran, characterizes current developments as a “major shift in alignments,” though he notes that not all components of this shift are likely to endure.

According to him, tensions surrounding the issue of the hijab, the absence of the leaders of Azerbaijan and Turkiye from certain summits, and various verbal spats could subside through political engagement or mediation; this is because the two nations share structural interests in sectors such as energy, transportation, joint military exercises, and economic ties.

Taghi-Abad adds, however, that Baku’s independent course of action and its established partnership with Israel – unlike these episodic disputes – are deeply rooted in Azerbaijan’s foreign policy. Bolstered by the victory in Karabakh and emphasizing the procurement of weaponry using its own financial resources, Aliyev seeks to solidify an independent identity and shed the role of Ankara’s “little brother.”

In previous years, Aliyev had already taken steps – such as curbing Nakhchivan’s autonomous institutions – to diminish Turkish influence within the country. Currently, he displays his alliance with Israel before Turkiye, calculating that it is Turkiye that requires Azerbaijan to gain access to Central Asia and the South Caucasus. Aliyev believes that, given Russia’s need for his country to circumvent western sanctions – coupled with Trump’s support for Azerbaijan – he is in a position to stand up to Turkiye.

Four paths for Ankara

Dr Shiva Alizadeh, an assistant professor at the University of Tehran, argues that Turkiye’s regional ambitions have increasingly brought it into conflict with the interests of Azerbaijan and other neighboring states. She identifies four possible paths for Ankara:

First: A tactical pivot toward Iran and the Axis of Resistance. Pressures stemming from tensions with Israel could drive Turkiye to cooperate more closely with Tehran on regional security; however, conflicting interests in Syria and the Caucasus will likely prevent this rapprochement from evolving into a stable alliance.

Second: Rebuilding ties with the west and de-escalating tensions with Greece and Europe. By reducing friction in the Eastern Mediterranean and resuming dialogue with Europe and Cyprus, Ankara could alleviate some of the pressure it faces – though this path would require moderating its maximalist positions and accepting the associated domestic political costs.

Third: Managing tensions with Baku and accepting Azerbaijan’s new role. A more realistic approach to maintaining the alliance would be to acknowledge Baku’s autonomy and redefine the relationship based on equal partnership – including accepting Azerbaijan’s independent ties with Israel and Greece. Such an arrangement would allow cooperation to continue without requiring Baku to follow Ankara’s political lead.

Fourth: Intensifying isolation and adopting an aggressive stance. Unilateral actions in the Eastern Mediterranean or increased intervention in Libya could exacerbate rivalries and heighten the risk of confrontation – a path that represents the most costly option for Turkiye.

An alliance on new terms

Baku is increasingly determined to pursue its own course, even when that brings it into conflict with Ankara. Its ties with Turkiye remain important, but Aliyev has shown little willingness to allow them to dictate Azerbaijan’s relations with Israel or other regional powers.

The recent diplomatic disputes may fade, but the differences behind them are unlikely to disappear. Azerbaijan’s military and energy ties with Israel are firmly established, and Ankara may have to accept that its closest ally in the Caucasus no longer intends to follow its lead.

Source: https://thecradle.co/articles/turkiyes-little-brother-no-more-azerbaijan-charts-its-own-course

Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν και τη Γερουσία και ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα

Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026

Μια σημαντική πολιτική ανατροπή σημειώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν την πλειοψηφία στη Γερουσία, κατακτώντας έδρες ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες, ενώ τα εκλογικά μοντέλα και μεγάλα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης καταγράφουν ισχυρή προοπτική να περάσει υπό τον έλεγχό τους και η Βουλή των Αντιπροσώπων.

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 εξελίσσονται έτσι σε μια από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Το αποτέλεσμα δεν αλλάζει τον ένοικο του Λευκού Οίκου, αλλά αναδιαμορφώνει τον συσχετισμό δυνάμεων στο Κογκρέσο, το οποίο θα κληθεί να συνεργαστεί ή να συγκρουστεί με την κυβέρνηση κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας της.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στην αριθμητική των εδρών. Η γεωγραφική έκταση των εκλογικών ανατροπών και τα στοιχεία της εκλογικής συμπεριφοράς θέτουν ευρύτερα ερωτήματα για τη στάση των Αμερικανών απέναντι στην οικονομική πολιτική, στους δασμούς, στον πόλεμο με το Ιράν και στον τρόπο άσκησης της προεδρικής εξουσίας.

Η ανάλυση των New York Times, της Washington Post και της Wall Street Journal, σε συνδυασμό με τις ανακηρύξεις του Associated Press και τα τηλεγραφήματα του Reuters, αναδεικνύει μια σημαντική μεταβολή της πολιτικής δυναμικής. Ταυτόχρονα, δείχνει ότι η δημοκρατική εκλογική επιτυχία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απεριόριστη δυνατότητα επιβολής της πολιτικής του κόμματος.

Σχεδιάγραμμα των New York Times

Στην αποτύπωση της εκλογικής βραδιάς των New York Times, οι Δημοκρατικοί είχαν ήδη φτάσει τις 51 έδρες στη Γερουσία έναντι 39 των Ρεπουμπλικανών, με δέκα έδρες να μην έχουν ακόμη κατανεμηθεί στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Η πλειοψηφία στη Γερουσία των 100 μελών απαιτεί 51 έδρες. Επομένως, με αυτή την κατανομή, ο δημοκρατικός έλεγχος του σώματος είχε εξασφαλιστεί ανεξάρτητα από την ολοκλήρωση των υπολοίπων αναμετρήσεων.

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το ίδιο στιγμιότυπο κατέγραφε 176 ανακηρυγμένες έδρες για τους Δημοκρατικούς και 106 για τους Ρεπουμπλικανούς. Το όριο της πλειοψηφίας είναι οι 218 έδρες.

Οι αριθμοί αυτοί δεν συνιστούσαν τελικό αποτέλεσμα της Βουλής. Ωστόσο, το εκλογικό μοντέλο των New York Times εκτιμούσε πιθανότητα άνω του 95% για δημοκρατική πλειοψηφία, με προβολή που σε μεταγενέστερη ενημέρωση έφθανε περίπου τις 245 έδρες.

Η ουσιαστική διάκριση: Η Γερουσία έχει κριθεί υπέρ των Δημοκρατικών σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές ανακηρύξεις. Στη Βουλή, η προβλεπόμενη επικράτηση των Δημοκρατικών είναι διαφορετικό μέγεθος από τον αριθμό των ήδη ανακηρυγμένων εδρών. Η τελική καταμέτρηση και η επίσημη πιστοποίηση αποτελούν ξεχωριστά στάδια.

Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη επειδή οι Ρεπουμπλικανοί εισήλθαν στις εκλογές με πλειοψηφία 53 προς 47 στη Γερουσία, εάν συνυπολογιστούν με τους Δημοκρατικούς οι ανεξάρτητοι γερουσιαστές που συνεργάζονται μαζί τους.

Για να ανακτήσουν τον έλεγχο, οι Δημοκρατικοί έπρεπε να προστατεύσουν τις δικές τους έδρες και να αφαιρέσουν τουλάχιστον τέσσερις από τους αντιπάλους τους. Η κατάκτηση επιπλέον εδρών σε πολιτείες που είχαν υποστηρίξει τον Τραμπ το 2024 έδωσε στην επιτυχία τους ευρύτερη πολιτική σημασία.

Η εξέλιξη που ξεχωρίζει δεν είναι μια μεμονωμένη ήττα των Ρεπουμπλικανών. Είναι ότι οι Δημοκρατικοί πέτυχαν ανατροπές σε διαφορετικές περιοχές των ΗΠΑ, με πολύ διαφορετικά κοινωνικά και εκλογικά χαρακτηριστικά.

Το Τέξας και το μήνυμα προς τους Ρεπουμπλικανούς

Η νίκη του Τζέιμς Ταλαρίκο επί του Κεν Πάξτον στο Τέξας αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα αποτελέσματα της εκλογικής βραδιάς.

Το Τέξας αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό προπύργιο των Ρεπουμπλικανών στις ομοσπονδιακές εκλογές. Η δυνατότητα των Δημοκρατικών να ανακτήσουν γερουσιαστική έδρα εκεί δείχνει ότι η δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση μπόρεσε να επηρεάσει ακόμη και εκλογικές περιοχές στις οποίες το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διατηρούσε ισχυρά πλεονεκτήματα.

Πρόκειται όμως και για αποτέλεσμα με τοπικές ιδιαιτερότητες. Η δημοτικότητα των υποψηφίων, οι εσωκομματικές συγκρούσεις και η δυνατότητα προσέλκυσης ανεξάρτητων ψηφοφόρων συνέβαλαν στη διαμόρφωση του αποτελέσματος.

Στο Κάνσας, ο Άνταμ Χάμιλτον κέρδισε τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ.

Είναι η πρώτη φορά από το 1932 που Δημοκρατικός κερδίζει εκλογές για τη Γερουσία στην πολιτεία. Αυτό καθιστά το αποτέλεσμα σημαντικότερο από μια συνηθισμένη εναλλαγή εδρών.

Ο Χάμιλτον επιχείρησε να προσελκύσει μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανούς και ανεξάρτητους ψηφοφόρους, δίνοντας έμφαση στο κόστος ζωής και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως υποψήφιο που μπορούσε να υπερβεί την αυστηρή κομματική αντιπαράθεση.

Η νίκη του Τζος Τούρεκ στην Άιοβα προσφέρει μια διαφορετική εξήγηση για την έκταση της δημοκρατικής επιτυχίας.

Η πολιτεία χαρακτηρίζεται από μεγάλη αγροτική παραγωγή και εξάρτηση σημαντικών τομέων της οικονομίας από το εμπόριο και το κόστος των καυσίμων και των λιπασμάτων.

Οι εμπορικές αντιπαραθέσεις και οι δασμοί επηρέασαν το πολιτικό περιβάλλον. Ο Τούρεκ επικέντρωσε την προεκλογική του επιχειρηματολογία στο κόστος ζωής, στις αγροτικές κοινότητες και στην οικονομική ασφάλεια της μεσαίας τάξης.

Η περίπτωση της Άιοβα δείχνει ότι η εκλογική συζήτηση για τον Τραμπ δεν περιορίστηκε σε ζητήματα ιδεολογίας ή ύφους. Περιέλαβε και πολύ συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες κυβερνητικών αποφάσεων.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα ευρήματα που δημοσίευσε η Wall Street Journal για τις διαθέσεις του εκλογικού σώματος.

Σε μεγάλη έρευνα που κάλυψε περισσότερους από 79.000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, περίπου το 62% εξέφρασε αποδοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ ασκεί τα προεδρικά του καθήκοντα.

Σχεδόν εννέα στους δέκα ερωτηθέντες θεωρούσαν το κόστος ζωής σημαντικό παράγοντα της εκλογικής επιλογής τους, ενώ περίπου τρεις στους τέσσερις αξιολογούσαν την κατάσταση της οικονομίας ως αρνητική ή όχι καλή.

Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν μια βασική πολιτική δυσκολία για την κυβέρνηση Τραμπ: η εικόνα μιας οικονομίας με παραγωγική δραστηριότητα ή χρηματιστηριακές επιδόσεις δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με την οικονομική εμπειρία των νοικοκυριών.

Για έναν μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων, η καθημερινή αξιολόγηση της οικονομίας περνά μέσα από το κόστος των τροφίμων, της στέγασης, των μετακινήσεων, της υγειονομικής περίθαλψης και της ενέργειας.

Η Wall Street Journal κατέγραψε επίσης ότι περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα ψηφοφόρους ανέφεραν πως η αντίθεσή τους στον Τραμπ επηρέασε την ψήφο τους για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι ψηφοφόροι των Δημοκρατικών ψήφισαν αποκλειστικά εναντίον του προέδρου. Σημαίνει όμως ότι η αξιολόγηση της κυβέρνησής του αποτέλεσε σημαντικό μέρος της εκλογικής αναμέτρησης.

Το βαθύτερο οικονομικό συμπέρασμα: Η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων δεν αφορά μόνο τα συνολικά οικονομικά μεγέθη. Αφορά την αντίληψη για το εάν οι κυβερνητικές πολιτικές βελτιώνουν ή επιβαρύνουν την καθημερινή ζωή, ιδιαίτερα για τα νοικοκυριά που πιέζονται από το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών.

Η Washington Post αναδεικνύει μια δεύτερη σημαντική διάσταση: την επιθυμία μέρους του εκλογικού σώματος να αποκτήσει το Κογκρέσο μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στον Λευκό Οίκο.

Η δυσαρέσκεια για την οικονομία συνδυάστηκε με αντιδράσεις για την εξωτερική πολιτική, την εφαρμογή της μεταναστευτικής νομοθεσίας, τις αποφάσεις της κυβέρνησης και ζητήματα λογοδοσίας.

Οι Ρεπουμπλικανοί είχαν στηρίξει την ατζέντα του Τραμπ κατά τα δύο πρώτα χρόνια της δεύτερης θητείας του. Η μεταβολή της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δημιουργεί πλέον τη δυνατότητα ενός ισχυρότερου θεσμικού ελέγχου.

Σύμφωνα με το Reuters, περίπου το 70% των ερωτηθέντων σε μετεκλογικές έρευνες επιθυμούσε το Κογκρέσο να ασκεί ισχυρότερο έλεγχο στον πρόεδρο.

Επομένως, το εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να ερμηνευθεί όχι μόνο ως αντίδραση στις συγκεκριμένες πολιτικές του Τραμπ, αλλά και ως αίτημα επαναπροσδιορισμού της ισορροπίας μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.

Η πολιτική του Τραμπ μετά την εκλογική ανατροπή

Ο Ντόναλντ Τραμπ. Επίσημο προεδρικό πορτρέτο 2025, Daniel Torok / Λευκός Οίκος, Wikimedia Commons, δημόσιο κτήμα.

Οι συνέπειες μιας πιθανής διπλής δημοκρατικής πλειοψηφίας πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν προεδρικό, όχι κοινοβουλευτικό, σύστημα.

Ο πρόεδρος δεν χρειάζεται να διατηρεί την εμπιστοσύνη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για να παραμείνει στην εξουσία. Συνεπώς, ο Τραμπ συνεχίζει τη δεύτερη θητεία του έως τον Ιανουάριο του 2029.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου είναι χωρίς συνέπειες.

Με τη Βουλή και τη Γερουσία υπό δημοκρατικό έλεγχο, η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη νομοθετική στήριξη των δύο σωμάτων.

Νέα φορολογικά μέτρα, μεταρρυθμίσεις και σημαντικές δημοσιονομικές επιλογές θα χρειάζονται διακομματικές συμφωνίες ή θα αντιμετωπίζουν κοινοβουλευτικά εμπόδια.

Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, δεν θα μπορούν απλώς να επιβάλλουν τη δική τους νομοθετική ατζέντα. Ο πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα αρνησικυρίας, ενώ στη Γερουσία πολλές διαδικασίες απαιτούν 60 ψήφους για να ξεπεραστεί το λεγόμενο filibuster.

Η παράκαμψη προεδρικού βέτο απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη νομοθέτηση χωρίς κάποια μορφή συνεργασίας.

Η Γερουσία έχει καθοριστική αρμοδιότητα στην έγκριση υπουργών, πρεσβευτών, ομοσπονδιακών δικαστών και υποψηφίων για το Ανώτατο Δικαστήριο.

Η μεταφορά του ελέγχου της Γερουσίας στους Δημοκρατικούς μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα θεσμικά εμπόδια στην εφαρμογή της πολιτικής του Τραμπ.

Ειδικά στην περίπτωση κενής θέσης στο Ανώτατο Δικαστήριο, μια δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να αρνηθεί ή να καθυστερήσει την έγκριση προεδρικής επιλογής.

Τρίτον: Κοινοβουλευτικές έρευνες

Η Washington Post καταγράφει ότι στελέχη των Δημοκρατικών έχουν ήδη συζητήσει τη δυνατότητα διερεύνησης κυβερνητικών αποφάσεων, οικονομικών συναλλαγών και θεμάτων που αφορούν την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής.

Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές μπορούν να ζητούν έγγραφα, να καλούν μάρτυρες και, υπό τις προβλεπόμενες διαδικασίες, να εκδίδουν υποχρεωτικές κλήσεις.

Αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη διαδικασίας παραπομπής του προέδρου. Η διαδικασία impeachment απαιτεί ξεχωριστές πολιτικές αποφάσεις, ενώ η καταδίκη και απομάκρυνση προέδρου προϋποθέτει πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία.

Ο έλεγχος του Κογκρέσου έχει επίσης μεγάλη σημασία για τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Οι διαφωνίες για το επίπεδο των κρατικών δαπανών, το δημόσιο χρέος, τη φορολογία και τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες μπορούν να οδηγήσουν σε δύσκολες διαπραγματεύσεις.

Σε περίπτωση αποτυχίας συμφωνίας για τη χρηματοδότηση ορισμένων υπηρεσιών, παραμένει το ενδεχόμενο προσωρινής αναστολής λειτουργιών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Το βασικό πολιτικό αποτέλεσμα: Ο Ντόναλντ Τραμπ θα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες, αλλά η εφαρμογή νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών και ο διορισμός προσώπων σε κρίσιμες θέσεις θα αντιμετωπίζουν αυξημένους περιορισμούς.

Η εξωτερική πολιτική αποτέλεσε επίσης σημαντικό παράγοντα των εκλογών.

Ο πόλεμος με το Ιράν, οι συνέπειές του στις διεθνείς αγορές ενέργειας και η αύξηση του κόστους των καυσίμων επηρέασαν την οικονομική και πολιτική συζήτηση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Για αρκετούς ψηφοφόρους, η σύνδεση της εξωτερικής πολιτικής με την καθημερινή οικονομία ήταν άμεση: υψηλότερες τιμές ενέργειας, αυξημένο μεταφορικό κόστος και πιέσεις στην αγροτική παραγωγή.

Μια δημοκρατική πλειοψηφία στο Κογκρέσο θα μπορούσε να ασκήσει ισχυρότερο έλεγχο στη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων και να επιδιώξει μεγαλύτερη λογοδοσία για τις αποφάσεις της κυβέρνησης.

Ωστόσο, η διεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής και η αρχηγία των ενόπλων δυνάμεων παραμένουν σημαντικές προεδρικές αρμοδιότητες. Η δυνατότητα του Κογκρέσου να περιορίσει συγκεκριμένες επιχειρήσεις εξαρτάται από τη σχετική νομοθεσία, τις διαθέσιμες πλειοψηφίες και τις συνταγματικές διαδικασίες.

Άρα οι εκλογές δεν συνεπάγονται αυτόματη αλλαγή της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στο Ιράν. Δημιουργούν όμως διαφορετικό πολιτικό και κοινοβουλευτικό περιβάλλον για τη συνέχισή της.

Το εκλογικό αποτέλεσμα φανερώνει σημαντική μετακίνηση υπέρ των Δημοκρατικών, αλλά χρειάζεται προσοχή στις γενικεύσεις.

Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν διαφορετική συμμετοχή και διαφορετικό πολιτικό πλαίσιο από τις προεδρικές εκλογές. Επιπλέον, η εκλογική συμπεριφορά διαφοροποιείται ανά πολιτεία, ηλικιακή ομάδα, εισόδημα, μορφωτικό επίπεδο και τοπικά ζητήματα.

Το Associated Press καταγράφει μετακινήσεις νεότερων ψηφοφόρων και ισπανόφωνων ψηφοφόρων προς τους Δημοκρατικούς σε σύγκριση με το 2024.

Αυτές οι μετακινήσεις έχουν σημασία επειδή ο Τραμπ είχε επιτύχει στην προηγούμενη προεδρική αναμέτρηση να διευρύνει τη στήριξή του σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.

Δεν είναι όμως δεδομένο ότι οι ίδιες εκλογικές συμμαχίες θα παραμείνουν αμετάβλητες έως το 2028.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα: η εκλογική επιτυχία των Δημοκρατικών δεν σημαίνει ότι το κόμμα έχει ήδη επιλύσει τις εσωτερικές διαφωνίες του για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική και τον ιδεολογικό προσανατολισμό του.

Η Wall Street Journal έχει επισημάνει την αυξανόμενη παρουσία ψηφοφόρων που αντιμετωπίζουν αρνητικά και τα δύο μεγάλα κόμματα. Η στήριξή τους μπορεί να αποτελέσει αντίδραση στον εκάστοτε κυβερνώντα, χωρίς να συνεπάγεται μόνιμη κομματική ταύτιση.

Επομένως, η επόμενη πρόκληση για τους Δημοκρατικούς δεν είναι μόνο να διαχειριστούν τη νίκη, αλλά και να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές και κοινωνικές προσδοκίες των ψηφοφόρων που τους στήριξαν.

Οι εκλογές δημιουργούν νέα δεδομένα και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος και κεντρική φυσιογνωμία της παράταξης. Όμως η απώλεια εδρών σε παραδοσιακά συντηρητικές πολιτείες θέτει το ζήτημα της εκλογικής αποτελεσματικότητας της σημερινής πολιτικής στρατηγικής του κόμματος.

Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί μπορούν να υποστηρίξουν ότι απαιτείται μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τον Λευκό Οίκο και προσαρμογή της πολιτικής στα οικονομικά αιτήματα των ψηφοφόρων.

Άλλοι μπορούν να θεωρήσουν ότι η λύση βρίσκεται στη μεγαλύτερη ενεργοποίηση της συντηρητικής εκλογικής βάσης και στη σαφέστερη προβολή των επιτευγμάτων της κυβέρνησης.

Αυτή η αντιπαράθεση έχει ιδιαίτερη σημασία ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028, όταν οι Ρεπουμπλικανοί θα πρέπει να επιλέξουν τον υποψήφιο που θα επιδιώξει να διαδεχθεί τον Τραμπ.

Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές είχαν ξεχωριστό ενδιαφέρον και για την ελληνική ομογένεια.

Πολιτικοί ελληνικής καταγωγής διεκδίκησαν θέσεις σε ομοσπονδιακό, πολιτειακό και τοπικό επίπεδο, τόσο με το Δημοκρατικό όσο και με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Στο ομοσπονδιακό Κογκρέσο έχουν επιβεβαιωθεί, μέχρι την παρούσα ενημέρωση, τουλάχιστον τέσσερις εκλογές πολιτικών ελληνικής καταγωγής.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα από το νέο Κογκρέσο;

Η μεταβολή της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στην Ουάσιγκτον έχει ευρύτερη σημασία για τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών και, κατά συνέπεια, για την Ελλάδα.

Οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις, η αμυντική συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και η πολιτική απέναντι στην Κύπρο αποτελούν ζητήματα στα οποία οι κοινοβουλευτικές επιτροπές και οι νομοθετικές αποφάσεις μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο.

Με μια νέα πλειοψηφία στη Γερουσία θα αλλάξει η σύνθεση και η ηγεσία σημαντικών επιτροπών, μεταξύ των οποίων και επιτροπών με αρμοδιότητες στις διεθνείς σχέσεις και στις ένοπλες δυνάμεις.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο των αμυντικών προγραμμάτων, τις εγκρίσεις σημαντικών συμφωνιών και τη δημόσια συζήτηση γύρω από την πολιτική των ΗΠΑ στην περιοχή.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αυτόματη ταύτιση ανάμεσα στην αλλαγή κομματικής πλειοψηφίας και στην αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής υπέρ της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

Οι αποφάσεις καθορίζονται από έναν συνδυασμό στρατηγικών συμφερόντων, κυβερνητικών επιλογών, διπλωματικών σχέσεων και κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων.

Η παρουσία Ελληνοαμερικανών πολιτικών και στα δύο μεγάλα κόμματα μπορεί να δημιουργεί επιπλέον διαύλους επικοινωνίας για την Ελλάδα και την Κύπρο. Δεν συνεπάγεται όμως ότι όλοι οι συγκεκριμένοι πολιτικοί συμφωνούν σε κάθε ζήτημα εξωτερικής πολιτικής.

Η Ουάσιγκτον εισέρχεται σε μια νέα φάση, στην οποία η εκτελεστική εξουσία και το Κογκρέσο ενδέχεται να ελέγχονται από αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις.

Μια πιθανή εξέλιξη είναι η επιδίωξη συμβιβασμών σε τομείς όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα, όπως ορισμένες οικονομικές πρωτοβουλίες, οι υποδομές και συγκεκριμένες ρυθμίσεις τεχνολογίας.

Μια άλλη εξέλιξη είναι η όξυνση της πολιτικής αντιπαράθεσης, με αμοιβαία νομοθετικά εμπόδια, κοινοβουλευτικές έρευνες και συγκρούσεις για τον προϋπολογισμό.

Οι δυνατότητες αυτές δεν αποτελούν βέβαιες προβλέψεις. Εξαρτώνται από την τελική σύνθεση των δύο σωμάτων, τα ζητήματα που θα κυριαρχήσουν το 2027 και το 2028 και τις πολιτικές αποφάσεις του προέδρου και των κοινοβουλευτικών ηγεσιών.

Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών, πάντως, επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί η συζήτηση για τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Η σημαντικότερη πολιτική συνέπεια των εκλογών του Νοεμβρίου 2026 είναι ότι οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο της Γερουσίας και εμφανίζονται, σύμφωνα με τις ισχυρές προβλέψεις των αμερικανικών μέσων, σε τροχιά κατάκτησης και της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Οι ανατροπές σε Τέξας, Κάνσας, Άιοβα και Νότια Καρολίνα αποκτούν ιδιαίτερο ιστορικό και πολιτικό βάρος, επειδή δείχνουν ότι η εκλογική μεταβολή δεν περιορίστηκε στις συνήθεις αμφίρροπες πολιτείες.

Η οικονομική δυσαρέσκεια, οι επιπτώσεις των δασμών, το κόστος ζωής, η εξωτερική πολιτική και η επιθυμία αυξημένου κοινοβουλευτικού ελέγχου συνέβαλαν στη διαμόρφωση του αποτελέσματος.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η εξέλιξη δεν σημαίνει απώλεια της προεδρίας. Σημαίνει όμως ότι η τελευταία διετία της θητείας του μπορεί να χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερους κοινοβουλευτικούς περιορισμούς, δυσκολότερες διαπραγματεύσεις και εντατικότερο έλεγχο των αποφάσεων της κυβέρνησής του.

Για τους Δημοκρατικούς, η εκλογική επιτυχία δημιουργεί ταυτόχρονα υποχρεώσεις. Θα πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να μετατρέψουν την εκλογική δυσαρέσκεια σε συγκεκριμένες πολιτικές απαντήσεις, παρά τους περιορισμούς που επιβάλλει η προεδρική εξουσία και το αμερικανικό σύνταγμα.

Για την Ελλάδα και την ομογένεια, η ενίσχυση της παρουσίας πολιτικών ελληνικής καταγωγής στο Κογκρέσο προσφέρει ένα επιπλέον στοιχείο ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα ενόψει των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ουσιαστικό μήνυμα της κάλπης είναι η μεταβολή της σχέσης ανάμεσα στον Λευκό Οίκο, το Κογκρέσο και τους ψηφοφόρους. Η αμερικανική πολιτική εισέρχεται σε μια περίοδο στην οποία η δυνατότητα άσκησης προεδρικής εξουσίας θα κριθεί περισσότερο μέσα από θεσμικές διαπραγματεύσεις, κοινοβουλευτικούς ελέγχους και πολιτικούς συμβιβασμούς.

Πηγή: anixneuseis.gr

Στην Ελλάδα η δημόσια συζήτηση για τον κίνδυνο Τουρκία επικεντρώνεται στις αγορές εξοπλισμών. «Θα πάρει ή δεν θα πάρει τα F-35 η Τουρκία, θα της δώσουν Eurofighter και αντιπυραυλικά συστήματα οι Ευρωπαίοι»; Χωρίς να υποτιμούμε την χρησιμότητα αυτών των προβληματισμών δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι ο μέγας κίνδυνος που πρέπει να μας απασχολεί είναι άλλος: η τουρκική αμυντική βιομηχανία. Ειδικά όταν οι ελληνικές κυβερνήσεις και ειδικά η σημερινή έχουν κάνει ότι μπορούν για να καταστρέψουν τη δική μας αμυντική βιομηχανία. Με εξαιρέσεις κάποιες λίγες ιδιωτικές εταιρείες που δεν αξιοποιούνται από το ελληνικό κράτος όσο θα έπρεπε, η κρατική αμυτνική βιομηχανία έχει αφεθεί στην τύχη της, η οποία δεν φαίνεται να είναι καθόλου καλή.

Την ίδια ώρα σύμφωνα με όσα γράφουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης;

Η Τουρκία έχει ξεπεράσει ένα σημαντικό όριο στην αμυντική της βιομηχανία. Το 2025, οι εξαγωγές μας στον τομέα της άμυνας και της αεροδιαστημικής, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών, ξεπέρασαν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ένα από τα κύρια θέματα που συζητήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου ήταν η αύξηση του προϋπολογισμού άμυνας/εξοπλισμού .

Σύμφωνα με τα στοιχεία του SIPRI, η Τουρκία κατατάσσεται 11η στον κόσμο στις εξαγωγές σημαντικών οπλικών συστημάτων κατά την περίοδο 2021-2025, με μερίδιο 1,8%. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 122% σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό χάσμα σε σύγκριση με το μερίδιο 42% των ΗΠΑ και 9,8% της Γαλλίας.

Η δημοφιλής διεθνής επιτυχία της BAYKAR είναι σημαντική. Ωστόσο, πρέπει να αξιολογήσουμε ολόκληρο το οικοσύστημα, συμπεριλαμβανομένων των TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN, TEI, HAVELSAN, STM, ARCA και άλλων κατασκευαστών. Για παράδειγμα, το 2025, οι υψηλότερες εξαγωγές στρατιωτικής βιομηχανίας πραγματοποιήθηκαν από τον κατασκευαστή πυρομαχικών ARCA, ακολουθούμενο από τις BAYKAR, TUSAŞ, TEI, ROKETSAN και ASELSAN.

Η τελική διακήρυξη του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 29-30 Οκτωβρίου, αποφάσισε να διερευνήσει τη δυνατότητα ίδρυσης μιας Τουρκικής Σχολής Αμυντικής Βιομηχανίας στην Τουρκία για την αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών και τεχνολογίας στην αμυντική βιομηχανία και την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού. Αυτό δεν πρέπει να θεωρείται αποκλειστικά ως εκπαιδευτικό ίδρυμα.

Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα συμπληρωματικό βιομηχανικό δίκτυο με το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλους εταίρους στον τομέα της μηχανικής, των δοκιμών, της συντήρησης, της εκπαίδευσης και επιλεγμένων περιοχών παραγωγής.

Σε όλα αυτά η σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΘΑ απαντά με αφηγήματα και «ομοιόματα» οπλικών συστημάτων στην παρέλαση. Απαντά με το «25% ελληνική συμμετοχή» στα εξοπλιστικά προγράμματα όταν είναι γνωστό ότι αυτή η συμμετοχή είναι σχεδόν μηδενική στο εξοπλιστικό πρόγραμμα μαμούθ της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όσες «προσπάθειες» ανακοινώθηκαν για σχεδιασμό «εθνικών προϊόντων» έχουν μείνει στα σκαριά με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση του uav Αρχύτας! Ο ΑΡΧΥΤΑΣ που μας έδειξαν στην παρέλαση είναι προϊόν συνεργασίας της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων με ιδιωτική εταιρεία. Παρά το γεγονός ότι αυτός ο ΑΡΧΥΤΑΣ υπάρχει , αποφασίστηκε να φτιαχτεί…καλύτερος . Το σχέδιο χρηματοδοτήθηκε, αλλά νέο Αρχύτα δεν είδαμε ούτε …σε ομοίωμα στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης.

Δεύτερο παράδειγμα ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά, είναι ο περιβόητος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που αν και όπως διαβεβαιώνει ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας είναι 100% ελληνικό προϊόν δεν μπαίνει σε γραμμή παραγωγής στην ΕΑΒ. Το γιατί καθυστερεί δεν έχει απαντηθεί.

Βέβαια το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολιτικής-ναυάγιο της κυβέρνησης Μητσοτάκη για την ελληνική αμυντική βιομηχανία είναι η περίπτωση των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων. Οι Ευρωπαίοι μας παρακαλούσαν να «βάλουμε μπροστά τις μηχανές» για μαζική παραγωγή πυρομαχικών για την Ουκρανία αλλά η κυβέρνηση φρόντισε να παραχωρήσει τις γραμμές παραγωγής των ΕΑΣ σε ξένους!

Πηγή: militaire.gr

Είναι κοινό το χαρακτηριστικό των πολιτικών ελίτ που δεν θέλουν να ασχοληθούν με την ασφάλεια της χώρας: πανηγυρίζουν τις αγορές όπλων και αποφεύγουν τη χάραξη μιας εθνοκεντρικής στρατηγικής. 

Στις 10 Αυγούστου ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ απάντησε εγγράφως σε βουλευτή του CHP για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ότι οι σχετικές μελέτες για κάθε εξέλιξη, «συμπεριλαμβανομένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέμου», συνεχίζονται με πλήρη συντονισμό όλων των κρατικών υπηρεσιών. Την επιστολή αποκάλυψε το Nordic Monitor και αναφέρει ρητά ότι η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ παρακολουθείται «στενά». Φυσικά το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δεν χρησιμοποιεί τέτοιες εκφράσεις τυχαία.

Εβδομάδες μετά, ένας Ισραηλινός πρώην ανώτατος αξιωματικός των πληροφοριών του στρατού, ο Μάρκο Μορένο, προειδοποιεί στο «Πρώτο Θέμα» να μη βασιστούμε αποκλειστικά στο ΝΑΤΟ/συμμάχους και θυμίζει ότι οι εγγυήσεις ισχύουν όσο υπάρχει βούληση να τηρηθούν. Μάλιστα ο Μορένο ξεκαθαρίζει ότι η τουρκική απειλή πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και άμεση προετοιμασία. «Winter is coming», λέει με νόημα τονίζοντας τις δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά.

Όλα αυτά βέβαια δεν αποδεικνύουν ότι πόλεμος είναι αναπόφευκτος. Επιβεβαιώνουν όμως ότι η Άγκυρα ήδη σκέφτεται και σχεδιάζει με βάση το χειρότερο σενάριο. Εμείς;

Λίγες μέρες αργότερα, η «Εστία της Κυριακής» και ο Μανώλης Κοττάκης αποκάλυψαν ότι ο επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, μετέφερε στο Μαξίμου, τον Σεπτέμβριο, προσωπικό μήνυμα του Ερντογάν. Το μήνυμα, σε ελεύθερη απόδοση ήταν ότι: αν η Ελλάδα ή η Κύπρος χρησιμοποιηθούν σε ισραηλινό πλήγμα κατά της Τουρκίας, η απάντηση θα δοθεί στην Ελλάδα. Το Μαξίμου διέψευσε ότι υπήρξε οποιοδήποτε τελεσίγραφο. 

Ο Ερντογάν παράλληλα δήλωσε δημόσια, και μάλιστα δύο φορές μέσα σε μία εβδομάδα, ότι η Τουρκία «θα εξουδετερώσει όποιον της σταθεί εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο», και φυσικά όταν η δημόσια ρητορική συμφωνεί με το τελεσίγραφο Καλίν, δεν χρειάζεται να είσαι πολιτικός αναλυτής για να προβληματιστείς.

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να ρωτήσει κάτι απλό. Όταν μια διαρροή δεν διαψεύδεται με το περιεχόμενό της αλλά με την ετικέτα της, δηλαδή «δεν υπήρξαν τελεσίγραφα», τότε τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ Καλίν και Μητσοτάκη; Η «Εστία της Κυριακής» χωρίς να δίνει περαιτέρω εξηγήσεις αναφέρει ότι η συνάντηση ήταν μακράν η σημαντικότερη επαφή που έχει γίνει μεταξύ των δύο πλευρών από την Μεταπολίτευση και μετά.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι αναγκαία. Το ξεκαθαρίζουμε. Μια χώρα που βλέπει τη γειτονιά της να εξοπλίζεται δεν μπορεί να κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Το πρόβλημα είναι άλλο, και το θέσαμε ήδη ξεκάθαρα (εδώ και εδώ): μπορεί η ασπίδα να μετατραπεί σε επικίνδυνη εξάρτηση;

Η αεράμυνά μας θα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ισραηλινά συστήματα. Θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι τα ανταλλακτικά και τα αναχαιτιστικά βλήματα θα φτάσουν στην ώρα τους, ακόμη κι αν οι σχέσεις του προμηθευτή αλλάξουν με την γείτονα. Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας είναι σήμερα τεταμένες. Το ίδιο ίσχυε και για τις σχέσεις τους πριν από τη συμφωνία του 1996, που έφερε πολύ κοντά τις δυο χώρες. Οι συμμαχίες στη γεωπολιτική δεν είναι δόγματα. Τα μεταβαλλόμενα συμφέροντα τις επαναπροσδιορίζουν..

Εδώ οφείλει επίσης να τονιστεί κάτι που πολλοί αρνούνται να αποδεχθούν. Οι ΗΠΑ δεν μας αντιμετωπίζουν με προτεραιότητα -για να το πούμε κομψά. Η Άγκυρα έχει για την Ουάσιγκτον μεγαλύτερο ειδικό βάρος από εμάς: αυτόνομη αμυντική βιομηχανία, γεωγραφική θέση, ρόλο σε μείζονα θέατρα. Εμείς είμαστε χρήσιμοι αλλά όχι αναντικατάστατοι. Είναι άβολο να το λες, και ακόμη πιο άβολο να το ακούς. Αλλά οι ελίτ που προτιμούν να μην το ακούνε, δεν κάνουν τη χώρα ασφαλέστερη.

Σύμφωνα με τον Μορένο, στο Ισραήλ οι πολίτες ζουν θεωρώντας ως δεδομένο ότι η επόμενη κρίση μπορεί να έρθει ανά πάσα στιγμή, ενώ στην Ελλάδα ζουν με την ψευδαίσθηση της «αιώνιας ρουτίνας». Ανησυχούμε για την ακρίβεια, το ενοίκιο, τα σκάνδαλα, την ηθική κατάπτωση. Και καλά κάνουμε. Όμως μια κοινωνία που πιέζεται οικονομικά είναι ταυτόχρονα και ιδιαίτερα ευάλωτη σε συνθήκες κρίσεως.

Πρώτον, ειλικρίνεια. Αν ο Πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον επικεφαλής της ΜΙΤ, ο λαός δικαιούται να ξέρει με ποια διάθεση ήρθε και τι απάντησε η Αθήνα. 

Δεύτερον, εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Ένα κράτος που δεν παράγει τουλάχιστον τα αναλώσιμά του, δηλαδή drones, πυρομαχικά, ανταλλακτικά, θα είναι πάντα στο έλεος του προμηθευτή.

Τρίτον, εξασφάλιση αναγκαίων και κρίσιμων δικτύων. Μια κρίση είναι πολύ πιο επικίνδυνη όταν το κράτος δεν έχει μεριμνήσει για την εξασφάλιση των αλυσίδων τροφίμων, ενέργειας κλπ και εν γένει όλων των απαραίτητων δικτύων για την εύρυθμη λειτουργία του. 

Τέταρτον, να μη γίνουμε proxy. Να μην πληρώσουμε με ελληνικό αίμα και ελληνικά χρήματα έναν πόλεμο που άλλοι σχεδιάζουν και οργανώνουν για τους δικούς τους λόγους. Η συμμαχία με οποιοδήποτε κράτος -και ειδικά το Ισραήλ- έχει μόνο νόημα όταν υπάρχουν ρητά όρια και ανταλλάγματα.