iEpikaira

Στην Ελλάδα η δημόσια συζήτηση για τον κίνδυνο Τουρκία επικεντρώνεται στις αγορές εξοπλισμών. «Θα πάρει ή δεν θα πάρει τα F-35 η Τουρκία, θα της δώσουν Eurofighter και αντιπυραυλικά συστήματα οι Ευρωπαίοι»; Χωρίς να υποτιμούμε την χρησιμότητα αυτών των προβληματισμών δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι ο μέγας κίνδυνος που πρέπει να μας απασχολεί είναι άλλος: η τουρκική αμυντική βιομηχανία. Ειδικά όταν οι ελληνικές κυβερνήσεις και ειδικά η σημερινή έχουν κάνει ότι μπορούν για να καταστρέψουν τη δική μας αμυντική βιομηχανία. Με εξαιρέσεις κάποιες λίγες ιδιωτικές εταιρείες που δεν αξιοποιούνται από το ελληνικό κράτος όσο θα έπρεπε, η κρατική αμυτνική βιομηχανία έχει αφεθεί στην τύχη της, η οποία δεν φαίνεται να είναι καθόλου καλή.

Την ίδια ώρα σύμφωνα με όσα γράφουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης;

Η Τουρκία έχει ξεπεράσει ένα σημαντικό όριο στην αμυντική της βιομηχανία. Το 2025, οι εξαγωγές μας στον τομέα της άμυνας και της αεροδιαστημικής, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών, ξεπέρασαν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ένα από τα κύρια θέματα που συζητήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου ήταν η αύξηση του προϋπολογισμού άμυνας/εξοπλισμού .

Σύμφωνα με τα στοιχεία του SIPRI, η Τουρκία κατατάσσεται 11η στον κόσμο στις εξαγωγές σημαντικών οπλικών συστημάτων κατά την περίοδο 2021-2025, με μερίδιο 1,8%. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 122% σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό χάσμα σε σύγκριση με το μερίδιο 42% των ΗΠΑ και 9,8% της Γαλλίας.

Η δημοφιλής διεθνής επιτυχία της BAYKAR είναι σημαντική. Ωστόσο, πρέπει να αξιολογήσουμε ολόκληρο το οικοσύστημα, συμπεριλαμβανομένων των TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN, TEI, HAVELSAN, STM, ARCA και άλλων κατασκευαστών. Για παράδειγμα, το 2025, οι υψηλότερες εξαγωγές στρατιωτικής βιομηχανίας πραγματοποιήθηκαν από τον κατασκευαστή πυρομαχικών ARCA, ακολουθούμενο από τις BAYKAR, TUSAŞ, TEI, ROKETSAN και ASELSAN.

Η τελική διακήρυξη του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 29-30 Οκτωβρίου, αποφάσισε να διερευνήσει τη δυνατότητα ίδρυσης μιας Τουρκικής Σχολής Αμυντικής Βιομηχανίας στην Τουρκία για την αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών και τεχνολογίας στην αμυντική βιομηχανία και την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού. Αυτό δεν πρέπει να θεωρείται αποκλειστικά ως εκπαιδευτικό ίδρυμα.

Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα συμπληρωματικό βιομηχανικό δίκτυο με το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλους εταίρους στον τομέα της μηχανικής, των δοκιμών, της συντήρησης, της εκπαίδευσης και επιλεγμένων περιοχών παραγωγής.

Σε όλα αυτά η σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΘΑ απαντά με αφηγήματα και «ομοιόματα» οπλικών συστημάτων στην παρέλαση. Απαντά με το «25% ελληνική συμμετοχή» στα εξοπλιστικά προγράμματα όταν είναι γνωστό ότι αυτή η συμμετοχή είναι σχεδόν μηδενική στο εξοπλιστικό πρόγραμμα μαμούθ της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όσες «προσπάθειες» ανακοινώθηκαν για σχεδιασμό «εθνικών προϊόντων» έχουν μείνει στα σκαριά με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση του uav Αρχύτας! Ο ΑΡΧΥΤΑΣ που μας έδειξαν στην παρέλαση είναι προϊόν συνεργασίας της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων με ιδιωτική εταιρεία. Παρά το γεγονός ότι αυτός ο ΑΡΧΥΤΑΣ υπάρχει , αποφασίστηκε να φτιαχτεί…καλύτερος . Το σχέδιο χρηματοδοτήθηκε, αλλά νέο Αρχύτα δεν είδαμε ούτε …σε ομοίωμα στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης.

Δεύτερο παράδειγμα ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά, είναι ο περιβόητος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που αν και όπως διαβεβαιώνει ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας είναι 100% ελληνικό προϊόν δεν μπαίνει σε γραμμή παραγωγής στην ΕΑΒ. Το γιατί καθυστερεί δεν έχει απαντηθεί.

Βέβαια το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολιτικής-ναυάγιο της κυβέρνησης Μητσοτάκη για την ελληνική αμυντική βιομηχανία είναι η περίπτωση των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων. Οι Ευρωπαίοι μας παρακαλούσαν να «βάλουμε μπροστά τις μηχανές» για μαζική παραγωγή πυρομαχικών για την Ουκρανία αλλά η κυβέρνηση φρόντισε να παραχωρήσει τις γραμμές παραγωγής των ΕΑΣ σε ξένους!

Πηγή: militaire.gr

Είναι κοινό το χαρακτηριστικό των πολιτικών ελίτ που δεν θέλουν να ασχοληθούν με την ασφάλεια της χώρας: πανηγυρίζουν τις αγορές όπλων και αποφεύγουν τη χάραξη μιας εθνοκεντρικής στρατηγικής. 

Στις 10 Αυγούστου ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ απάντησε εγγράφως σε βουλευτή του CHP για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ότι οι σχετικές μελέτες για κάθε εξέλιξη, «συμπεριλαμβανομένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέμου», συνεχίζονται με πλήρη συντονισμό όλων των κρατικών υπηρεσιών. Την επιστολή αποκάλυψε το Nordic Monitor και αναφέρει ρητά ότι η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ παρακολουθείται «στενά». Φυσικά το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δεν χρησιμοποιεί τέτοιες εκφράσεις τυχαία.

Εβδομάδες μετά, ένας Ισραηλινός πρώην ανώτατος αξιωματικός των πληροφοριών του στρατού, ο Μάρκο Μορένο, προειδοποιεί στο «Πρώτο Θέμα» να μη βασιστούμε αποκλειστικά στο ΝΑΤΟ/συμμάχους και θυμίζει ότι οι εγγυήσεις ισχύουν όσο υπάρχει βούληση να τηρηθούν. Μάλιστα ο Μορένο ξεκαθαρίζει ότι η τουρκική απειλή πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και άμεση προετοιμασία. «Winter is coming», λέει με νόημα τονίζοντας τις δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά.

Όλα αυτά βέβαια δεν αποδεικνύουν ότι πόλεμος είναι αναπόφευκτος. Επιβεβαιώνουν όμως ότι η Άγκυρα ήδη σκέφτεται και σχεδιάζει με βάση το χειρότερο σενάριο. Εμείς;

Λίγες μέρες αργότερα, η «Εστία της Κυριακής» και ο Μανώλης Κοττάκης αποκάλυψαν ότι ο επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, μετέφερε στο Μαξίμου, τον Σεπτέμβριο, προσωπικό μήνυμα του Ερντογάν. Το μήνυμα, σε ελεύθερη απόδοση ήταν ότι: αν η Ελλάδα ή η Κύπρος χρησιμοποιηθούν σε ισραηλινό πλήγμα κατά της Τουρκίας, η απάντηση θα δοθεί στην Ελλάδα. Το Μαξίμου διέψευσε ότι υπήρξε οποιοδήποτε τελεσίγραφο. 

Ο Ερντογάν παράλληλα δήλωσε δημόσια, και μάλιστα δύο φορές μέσα σε μία εβδομάδα, ότι η Τουρκία «θα εξουδετερώσει όποιον της σταθεί εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο», και φυσικά όταν η δημόσια ρητορική συμφωνεί με το τελεσίγραφο Καλίν, δεν χρειάζεται να είσαι πολιτικός αναλυτής για να προβληματιστείς.

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να ρωτήσει κάτι απλό. Όταν μια διαρροή δεν διαψεύδεται με το περιεχόμενό της αλλά με την ετικέτα της, δηλαδή «δεν υπήρξαν τελεσίγραφα», τότε τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ Καλίν και Μητσοτάκη; Η «Εστία της Κυριακής» χωρίς να δίνει περαιτέρω εξηγήσεις αναφέρει ότι η συνάντηση ήταν μακράν η σημαντικότερη επαφή που έχει γίνει μεταξύ των δύο πλευρών από την Μεταπολίτευση και μετά.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι αναγκαία. Το ξεκαθαρίζουμε. Μια χώρα που βλέπει τη γειτονιά της να εξοπλίζεται δεν μπορεί να κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Το πρόβλημα είναι άλλο, και το θέσαμε ήδη ξεκάθαρα (εδώ και εδώ): μπορεί η ασπίδα να μετατραπεί σε επικίνδυνη εξάρτηση;

Η αεράμυνά μας θα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ισραηλινά συστήματα. Θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι τα ανταλλακτικά και τα αναχαιτιστικά βλήματα θα φτάσουν στην ώρα τους, ακόμη κι αν οι σχέσεις του προμηθευτή αλλάξουν με την γείτονα. Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας είναι σήμερα τεταμένες. Το ίδιο ίσχυε και για τις σχέσεις τους πριν από τη συμφωνία του 1996, που έφερε πολύ κοντά τις δυο χώρες. Οι συμμαχίες στη γεωπολιτική δεν είναι δόγματα. Τα μεταβαλλόμενα συμφέροντα τις επαναπροσδιορίζουν..

Εδώ οφείλει επίσης να τονιστεί κάτι που πολλοί αρνούνται να αποδεχθούν. Οι ΗΠΑ δεν μας αντιμετωπίζουν με προτεραιότητα -για να το πούμε κομψά. Η Άγκυρα έχει για την Ουάσιγκτον μεγαλύτερο ειδικό βάρος από εμάς: αυτόνομη αμυντική βιομηχανία, γεωγραφική θέση, ρόλο σε μείζονα θέατρα. Εμείς είμαστε χρήσιμοι αλλά όχι αναντικατάστατοι. Είναι άβολο να το λες, και ακόμη πιο άβολο να το ακούς. Αλλά οι ελίτ που προτιμούν να μην το ακούνε, δεν κάνουν τη χώρα ασφαλέστερη.

Σύμφωνα με τον Μορένο, στο Ισραήλ οι πολίτες ζουν θεωρώντας ως δεδομένο ότι η επόμενη κρίση μπορεί να έρθει ανά πάσα στιγμή, ενώ στην Ελλάδα ζουν με την ψευδαίσθηση της «αιώνιας ρουτίνας». Ανησυχούμε για την ακρίβεια, το ενοίκιο, τα σκάνδαλα, την ηθική κατάπτωση. Και καλά κάνουμε. Όμως μια κοινωνία που πιέζεται οικονομικά είναι ταυτόχρονα και ιδιαίτερα ευάλωτη σε συνθήκες κρίσεως.

Πρώτον, ειλικρίνεια. Αν ο Πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον επικεφαλής της ΜΙΤ, ο λαός δικαιούται να ξέρει με ποια διάθεση ήρθε και τι απάντησε η Αθήνα. 

Δεύτερον, εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Ένα κράτος που δεν παράγει τουλάχιστον τα αναλώσιμά του, δηλαδή drones, πυρομαχικά, ανταλλακτικά, θα είναι πάντα στο έλεος του προμηθευτή.

Τρίτον, εξασφάλιση αναγκαίων και κρίσιμων δικτύων. Μια κρίση είναι πολύ πιο επικίνδυνη όταν το κράτος δεν έχει μεριμνήσει για την εξασφάλιση των αλυσίδων τροφίμων, ενέργειας κλπ και εν γένει όλων των απαραίτητων δικτύων για την εύρυθμη λειτουργία του. 

Τέταρτον, να μη γίνουμε proxy. Να μην πληρώσουμε με ελληνικό αίμα και ελληνικά χρήματα έναν πόλεμο που άλλοι σχεδιάζουν και οργανώνουν για τους δικούς τους λόγους. Η συμμαχία με οποιοδήποτε κράτος -και ειδικά το Ισραήλ- έχει μόνο νόημα όταν υπάρχουν ρητά όρια και ανταλλάγματα.

The New York Times: Η Ευρώπη φλέγεται και αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει

Άντον Γέγκερ (Anton Jäger)●29 Οκτωβρίου 2026

Συλλογική δράση, «υπερπολιτικοποίηση» και η αίσθηση μιας γενιάς ότι το μέλλον της έχει ακυρωθεί.

Πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια, το περιοδικό Time ανακήρυξε «τον διαδηλωτή» πρόσωπο της χρονιάς.

Από την Καλιφόρνια μέχρι το Κάιρο, το εβδομαδιαίο περιοδικό παρουσίασε περισσότερους από 100 ανθρώπους που συμμετείχαν σε δημόσιες διαδηλώσεις κατά τη διάρκεια του 2011. Ένας από αυτούς φωτογραφήθηκε φορώντας μια μαύρη και πορτοκαλί αντιασφυξιογόνα μάσκα, ενώ από έναν άλλον, που μιλούσε αραβικά, το περιοδικό κατάφερε να καταλάβει τις λέξεις «Facebook» και «Twitter». Όλοι μαζί συνέθεταν τη συλλογική μορφή που αναδείχθηκε σε ήρωα της χρονιάς.

Σήμερα, η επιλογή του Time μοιάζει ταυτόχρονα επίκαιρη και μακρινή. Καθώς ένα νέο κύμα διαμαρτυριών συγκλονίζει τη Δύση, ελάχιστα έχουν απομείνει από τον ρομαντισμό με τον οποίο το περιοδικό αντιμετώπιζε τότε τη λαϊκή εξέγερση. Η απελπισία, αντί για τον ενθουσιασμό, κυριαρχεί πλέον στον τρόπο με τον οποίο οι δυτικοί σχολιαστές προσεγγίζουν τις διαδηλώσεις, καθώς οι νεότερες γενιές πολιτών βγαίνουν στους δρόμους σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Παρότι οι σημερινές κινητοποιήσεις εκδηλώνονται σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, παρουσιάζουν έναν αξιοσημείωτο συγχρονισμό. Στη Γαλλία, οι μαθητικές και φοιτητικές διαδηλώσεις έχουν δώσει τη θέση τους σε πιο βίαιες εξεγέρσεις, ενώ νέοι άνθρωποι έχουν καταλάβει πλατείες στη Μαδρίτη και τη Λισαβόνα. Στην Αλβανία, αντικυβερνητικοί διαδηλωτές έβαλαν φωτιά στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας, ενώ σε ιταλικές πόλεις η αστυνομία προετοιμάστηκε για συγκρούσεις με διαδηλωτές.

Σε αντίθεση με τους αγανακτισμένους πολίτες που παρουσίαζε το Time το 2011, οι σημερινοί διαδηλωτές δεν εντάσσονται εύκολα σε σαφείς πολιτικές κατηγορίες.

Στην Αριστερά, οι διοργανωτές έχουν πάρει αποστάσεις από όσους εκμεταλλεύτηκαν τις πορείες τους για να επιδοθούν σε ανεξέλεγκτες λεηλασίες. Στη Δεξιά, σχολιαστές παρουσιάζουν τους διαδηλωτές ως εξτρεμιστές ή ως νέους με μεταναστευτική καταγωγή, οι οποίοι υποτίθεται ότι επιδιώκουν να γκρεμίσουν τη Δύση, λεηλατώντας το ένα κατάστημα πολυτελείας μετά το άλλο.

Αυτές οι ερμηνείες δύσκολα πείθουν.

Αντίθετα, οι διαδηλώσεις φαίνεται να αποτελούν μια εντελώς σύγχρονη μορφή ανεπίσημης πολιτικής δράσης, χαρακτηριστική της εποχής της «υπερπολιτικοποίησης» στην οποία ζούμε.

Καθώς αντιστέκονται στην προσπάθεια τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς να τις ενσωματώσουν πολιτικά, εκφράζουν ένα αίσθημα αδιεξόδου που διαπερνά ολόκληρη τη νέα γενιά.

Οι διαδηλώσεις έχουν θέσει την Ευρώπη σε κατάσταση έντονης ανησυχίας. Ωστόσο, με δεδομένες τις συνθήκες που τις τροφοδοτούν, φαίνεται πως είναι καταδικασμένες να επαναλαμβάνονται.

Η παρατεταμένη κρίση του δημοκρατικού καπιταλισμού

Λίγους μήνες αφότου το Time επέλεξε το πρόσωπο της χρονιάς, ο Γερμανός κοινωνιολόγος Βόλφγκανγκ Στρέεκ (Wolfgang Streeck) έδωσε μια διάλεξη στη Φρανκφούρτη σχετικά με αυτό που αποκάλεσε «την καθυστερημένη κρίση του δημοκρατικού καπιταλισμού».

Στη διάλεξή του περιέγραψε μια βαθιά δυσλειτουργία του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού κράτους, η οποία είχε αρχίσει να διαμορφώνεται από τα τέλη του 20ού αιώνα.

Μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκώς μειούμενων ρυθμών ανάπτυξης, υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις βρίσκονταν παγιδευμένες ανάμεσα στα οδοφράγματα των διαδηλωτών και στις απαιτήσεις των αγορών ομολόγων, χωρίς να διαφαίνεται κάποια αποτελεσματική λύση.

Η διάγνωση του Στρέεκ δεν έχει χάσει σχεδόν τίποτα από την επικαιρότητά της το 2026.

Αν μη τι άλλο, η κρίση που είχε εντοπίσει φαίνεται να έχει βαθύνει ακόμη περισσότερο.

Ύστερα από μια περίοδο πιο χαλαρής νομισματικής πολιτικής τη δεκαετία του 2010, τα επιτόκια αυξάνονται και πάλι σε ολόκληρη τη Δύση, ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες, που επιθυμούν μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες και καλύτερες υπηρεσίες, είναι πιθανό να απογοητευτούν.

Αντί γι’ αυτό, η λιτότητα —η οποία ποτέ δεν τερματίστηκε πλήρως— φαίνεται πως ετοιμάζεται να επιστρέψει με όλη της την ένταση.

Στην πραγματικότητα, στο σύνολο των πιέσεων που είχε περιγράψει ο Στρέεκ έχουν πλέον προστεθεί και άλλες.

Το 2011, τα ευρωπαϊκά κράτη δεν αντιμετώπιζαν ακόμη την πίεση να εξασφαλίσουν επιπλέον πόρους για επανεξοπλισμό, ενώ οι εχθροπραξίες στην Ουκρανία απείχαν ακόμη τρία χρόνια.

Ο ισραηλινοαμερικανικός πόλεμος εναντίον του Ιράν, με όλες τις πληθωριστικές του συνέπειες, έμοιαζε τότε με ένα ζοφερό υποθετικό σενάριο.

Οι κλιματικές κρίσεις και ο κινεζικός ανταγωνισμός φαίνονταν ακόμη ασαφείς και μακρινοί, παρά άμεσοι και πιεστικοί.

Αυτό που ο ιστορικός Άνταμ Τουζ (Adam Tooze) έχει ονομάσει «πολυκρίση» —το σύνολο των αλληλεπικαλυπτόμενων κρίσεων που καταδιώκουν σήμερα τα ευρωπαϊκά πολιτικά συστήματα— δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί πλήρως.

Η νέα μορφή των διαδηλώσεων στην ψηφιακή εποχή

Το ίδιο το ρεπερτόριο των διαμαρτυριών έχει επίσης αλλάξει.

Το 2011, οι ενθουσιώδεις υποστηρικτές των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης έσπευσαν να χαρακτηρίσουν τις εξεγέρσεις στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική «επαναστάσεις του Facebook», θεωρώντας ότι επρόκειτο κυρίως για εξεγέρσεις που οργανώθηκαν μέσω του διαδικτύου.

Ο χαρακτηρισμός αυτός φαινόταν τότε επιφανειακός. Έμοιαζε περισσότερο με ένα διαφημιστικό τέχνασμα των τεχνολογικών εταιρειών, που επιθυμούσαν να προβάλλουν τα δημοκρατικά τους διαπιστευτήρια, παρά με μια πιστή περιγραφή της πραγματικότητας.

Πάνω απ’ όλα, αποσιωπούσε το γεγονός ότι τα εργατικά συνδικάτα και τα τοπικά δίκτυα των γειτονιών είχαν διαδραματίσει εξίσου σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση των πολιτών με εκείνον των ψηφιακών πλατφορμών.

Σήμερα, όμως, ο χαρακτηρισμός αυτός μοιάζει λιγότερο επιφανειακός.

Το αριστερό κόμμα του Ζαν-Λικ Μελανσόν, η «Ανυπότακτη Γαλλία», κατάφερε να κινητοποιήσει δεκάδες χιλιάδες μαθητές και εκπαιδευτικούς, οδηγώντας ουσιαστικά σε παράλυση το σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος της κινητοποίησης ξεκίνησε έξω από τα επίσημα δίκτυα της Αριστεράς, με πρωτοβουλίες που οργανώθηκαν μέσω του TikTok ή εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων.

Το ίδιο συμβαίνει και στις Βρυξέλλες, όπου οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τον ρυθμό των διαδικτυακών καλεσμάτων για συγκεντρώσεις.

Το καθοριστικό στοιχείο είναι ότι η σημερινή γενιά διαδηλωτών δεν είναι αρχάρια σε αυτές τις πλατφόρμες, αλλά έχει μεγαλώσει μέσα σε αυτές, έχοντας διαμορφώσει την κοινωνική της εμπειρία στο διαδίκτυο.

Ως αποτέλεσμα, πολλοί διαδηλωτές δρουν έξω από την επιρροή και τον έλεγχο των παραδοσιακών οργανώσεων, όπως τα συνδικάτα και τα πολιτικά κόμματα.

Αυτό αναμφίβολα προσδίδει στις διαδηλώσεις ζωντάνια και μαζικότητα, αλλά ταυτόχρονα οδηγεί σε έλλειψη πειθαρχίας και συντονισμού.

Για έναν εξωτερικό παρατηρητή γίνεται ολοένα δυσκολότερο να διακρίνει ποιοι συμμετέχουν πραγματικά στις κινητοποιήσεις και ποιοι όχι, κάτι που αντανακλά τον πολύ πιο αποκεντρωμένο χαρακτήρα αυτών των κινημάτων.

Ακόμη και πιο οργανωμένες ομάδες, όπως τα «Κίτρινα Γιλέκα» στη Γαλλία, που συμμετείχαν στις διαδηλώσεις του περασμένου Σαββατοκύριακου, χαρακτηρίζονται από χαλαρές οργανωτικές δομές και έλλειψη επιχειρησιακής συνοχής.

Μια γενιά χωρίς προοπτική για το μέλλον

Επιπλέον, η στροφή προς τις ταραχές και τις λεηλασίες υποδηλώνει ότι οι στόχοι αυτών των κινητοποιήσεων σχετίζονται πλέον λιγότερο με την κατοχύρωση κοινωνικών δικαιωμάτων ή τη διεκδίκηση δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών.

Σύμφωνα με αναλυτές όπως ο Ιβάν Κράστεφ (Ivan Krastev), στο υπόβαθρο αυτών των εξεγέρσεων βρίσκεται μια ευρύτερη αίσθηση ότι δεν υπάρχει μέλλον — ένα συναίσθημα που διακρίνεται επίσης στις ευρωπαϊκές ανησυχίες για τη μετανάστευση και τη δημογραφική παρακμή.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον, οι ταραχές εκφράζουν μια νοοτροπία μηδενικού αθροίσματος: οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι η δημιουργία μιας διαρκούς συλλογικής δύναμης είναι απίθανη και ότι η άμεση δράση προσφέρει περισσότερες πιθανότητες να πετύχουν κάτι.

Αυτή η απελπισία επιτείνεται από μια αγορά εργασίας στην οποία τα πανεπιστημιακά πτυχία μοιάζουν να έχουν χάσει την αξία τους, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να ανατρέψει ριζικά τη δομή της εργασιακής ζωής στην Ευρώπη.

Ενώ οι μαζικές κινητοποιήσεις του 20ού αιώνα πραγματοποιούνταν με την ελπίδα ενός καλύτερου μέλλοντος, ο χρονικός ορίζοντας των σημερινών διαδηλώσεων έχει περιοριστεί σε πολύ πιο άμεσους στόχους: περισσότερη χρηματοδότηση ή την απόκτηση αγαθών μέσω της αρπαγής τους.

«Tout comprendre, c’est tout pardonner» — «Το να κατανοείς τα πάντα σημαίνει να συγχωρείς τα πάντα», όπως λένε οι Γάλλοι.

Ωστόσο, μπροστά σε τόσο ζοφερές προοπτικές, ένας ορισμένος νεανικός μηδενισμός δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί παράλογος.

Γιατί οι διαμαρτυρίες δεν πρόκειται να σταματήσουν

Οι πολιτικές προβλέψεις έχουν πάντοτε κάτι από την αμφίβολη αξιοπιστία της αστρολογίας.

Ακόμη κι αν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς μια εξέλιξη παρόμοια με εκείνη της Σερβίας, οι σημερινές αναταραχές στην Ευρώπη αναμφίβολα θα έχουν βραχυπρόθεσμες συνέπειες.

Ίσως ωθήσουν τη γαλλική κοινή γνώμη προς τα δεξιά ή μετακινήσουν τους Ισπανούς ψηφοφόρους προς τα αριστερά.

Ωστόσο, ανεξάρτητα από τις συνέπειες που θα έχουν οι διαδηλώσεις στο επίπεδο της επίσημης πολιτικής, οι βαθύτερες συνθήκες που τις προκαλούν δύσκολα θα υποχωρήσουν.

Η δημοσιονομική περιστολή, η ψηφιακή αποδιοργάνωση και το πένθος για ένα μέλλον που μοιάζει να έχει ακυρωθεί δεν πρόκειται να εξαφανιστούν σύντομα.

Και είναι εξίσου δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι θα εξαφανιστούν και οι διαδηλωτές.

Πηγή: The New York Times απόδοση anixneuseis.gr

Στρατής Αγγελής

Μηνύματα με πολλούς αποδέκτες από την επίσκεψη του ινδού πρωθυπουργού Μόντι στο Ισραήλ - Τα εμπόδια για τον οικονομικό διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης

Σε μια περίοδο εντεινόμενης παγκόσμιας αβεβαιότητας και ραγδαίων ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή, σφυρηλατείται ο άξονας Ινδίας – Ισραήλ, δυο πυρηνικών δυνάμεων που τις φέρνουν πιο κοντά τα οικονομικά συμφέροντα, αλλά και ο κίνδυνος της «ισλαμικής τρομοκρατίας», την οποία αμφότερες περιγράφουν, αν και με διαφορετικές αφετηρίες, ως υπαρξιακή απειλή.

Πόλεμος με το Ιράν; Η περιφερειακή αστάθεια φρενάρει τα σχέδια

Η επίσκεψη του ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι στο Ισραήλ, τη στιγμή που πυκνώνουν πάλι τα σύννεφα του πολέμου στην περιοχή, σηματοδοτεί την εμβάθυνση των διμερών οικονομικών και αμυντικών σχέσεων, ενώ επαναφέρει στο προσκήνιο το φιλόδοξο σχέδιο για τη δημιουργία του Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), ο οποίος, με τις ευλογίες των ΗΠΑ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «σφήνα» απέναντι στην προσπάθεια της Κίνας να ελέγξει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και τους εμπορικούς δρόμους από την Ασία προς την Ευρώπη.

Μόντι στην Κνεσέτ: Στήριξη στο Ισραήλ και «τείχος απέναντι στη βαρβαρότητα»

Στη χθεσινή ομιλία του ενώπιον της Κνεσέτ, ο πρωθυπουργός της πολυπληθέστερης χώρας και της τέταρτης σε μέγεθος οικονομίας του πλανήτη δήλωσε ότι στέκεται σταθερά στο πλευρό του Ισραήλ, αν και απέφυγε να μιλήσει για το Ιράν ή για τον μεγάλο αντίπαλο της Ινδίας, το μουσουλμανικό Πακιστάν (επίσης πυρηνική δύναμη). Ο εθνικιστής ινδουιστής πρωθυπουργός περιέγραψε το εβραϊκό κράτος ως ένα «τείχος προστασίας απέναντι στη βαρβαρότητα», υιοθετώντας – εν πολλοίς – το αφήγημα του ισραηλινού ομολόγου του, Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Μόντι στην Κνεσέτ: Στήριξη στο Ισραήλ και «τείχος απέναντι στη βαρβαρότητα»

«Η τρομοκρατική επίθεση (της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου του 2023) έδειξε ότι πρέπει να σπάσει ο τζιχαντιστικός άξονας του κακού, και θα σπάσει», είπε ο Μόντι, εκφράζοντας παράλληλα την υποστήριξή του στο σχέδιο του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, για τη Γάζα, που «εμπεριέχει την υπόσχεση για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη για όλους τους λαούς της περιοχής, καθώς και για την αντιμετώπιση του παλαιστινιακού ζητήματος». Αυτή ήταν η μοναδική αναφορά του Μόντι στους Παλαιστίνιους, ενώ το πρόγραμμα της επίσκεψής του, που συνεχίζεται σήμερα, δεν περιλαμβάνει συνάντηση με την ηγεσία της Παλαιστινιακής Αρχής, στη Ραμάλα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης.

IMEC: Ο διάδρομος Ινδία–Μέση Ανατολή–Ευρώπη ως απάντηση στην Κίνα

Ο κίνδυνος νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή (με επίθεση των ΗΠΑ ή του Ισραήλ ή και των δύο εναντίον του Ιράν, εφόσον δε βρεθεί λύση στο ζήτημα του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος της Τεχεράνης), καθώς και η ευρύτερη, πολύχρονη περιφερειακή αστάθεια, φρενάρουν το σχέδιο για τη δημιουργία του IMEC. Σύμφωνα με το σχέδιο, ο οικονομικός διάδρομος θα ξεκινά από τα λιμάνια της Ινδίας, με πρώτο σταθμό τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από όπου τα αγαθά θα μεταφέρονται σιδηροδρομικώς, μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιορδανίας, στο Ισραήλ, κατόπιν με πλοία στην Ελλάδα, για να συνεχίσουν πάλι σιδηροδρομικώς, προς τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Με τον τρόπο αυτό, θα παρακάμπτονται o κόλπος του Άντεν, η Ερυθρά Θάλασσα και η διώρυγα του Σουέζ.

Ο Νετανιάχου είπε ότι οι δυο χώρες προωθούν από κοινού την πρωτοβουλία IMEC, σημειώνοντας ότι «ο διάδρομος μπορεί να υπάρξει και να αναπτυχθεί, μόνο εφόσον διέλθει από σταθερές και ασφαλείς χώρες. Και δεν υπάρχουν σε αυτόν τον άξονα πιο ισχυρές και ασφαλείς χώρες από την Ινδία και το Ισραήλ».

I2U2 και Συμφωνίες του Αβραάμ: Ο αμερικανικός παράγοντας και ο ρόλος Τραμπ

Από την πλευρά του, ο Μόντι σημείωσε ότι οι δυο χώρες συνεργάζονται, τόσο για τον διάδρομο Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη, όσο και στο πλαίσιο I2U2 (Ινδία, Ισραήλ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ΗΠΑ), που καθιερώθηκε μετά από την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ (μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών χωρών), αποτελώντας έναν εξίσου σημαντικό πυλώνα της αμερικανικής πολιτικής και ειδικότερα της πολιτικής Τραμπ στη Μέση Ανατολή. «Στον σημερινό αβέβαιο κόσμο, η ισχυρή αμυντική συνεργασία μεταξύ έμπιστων εταίρων, όπως η Ινδία και το Ισραήλ, είναι ζωτικής σημασίας», είπε ο Μόντι, αναφερόμενος στο μνημόνιο αμυντικής συνεργασίας που υπέγραψαν οι δυο κυβερνήσεις, τον περασμένο Νοέμβριο.

20.000 Ινδοί εργάτες στο Ισραήλ – Ρατσιστική επίθεση στην Ασκελόν

Μια άλλη σημαντική παράμετρος των διμερών σχέσεων είναι ότι μετά την 7η Οκτωβρίου και τον αποκλεισμό των παλαιστινίων εργατών, στο Ισραήλ εργάζονται περισσότεροι από 20.000 Ινδοί, καλύπτοντας ανάγκες για εργατικά χέρια στον κατασκευαστικό τομέα, σε καλλιέργειες κλπ. Μια εβδομάδα πριν από την επίσκεψη Μόντι, ξέσπασε σάλος μετά από τη δημοσιοποίηση ενός βίντεο με τη ρατσιστική επίθεση εναντίον δυο ινδών εργατών στην πόλη Ασκελόν. Οι ισραηλινές αρχές λένε ότι συνέλαβαν τους δράστες, που θα οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης.

Πηγή: tovima.gr

Αποκλειστική συνέντευξη του Μάρκο Μορένο, που έχει 25 χρόνια εμπειρίας στις στρατιωτικές πληροφορίες του Ισραήλ - Ηγήθηκε της επιχείρησης «Καλός Γείτονας» στον συριακό εμφύλιο - Η ατάκα «Winter is coming» και οι προειδοποιήσεις του.

Πηγή: protothema.gr

Ο Μάρκο Μορένο, αντισυνταγματάρχης εν εφεδρεία και πρώην ανώτερο στέλεχος της Μονάδας 504 των στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, μιλά αποκλειστικά στο «Πρώτο Θέμα» και απευθύνει μια ευθεία προειδοποίηση προς την Ελλάδα. Στη συνέντευξη εξηγεί γιατί αντιμετωπίζει την Τουρκία ως πραγματική απειλή για την ελληνική ασφάλεια και επιμένει ότι η Αθήνα πρέπει να λάβει σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης. Πρόκειται για την εκτίμηση ενός αξιωματικού με πολυετή εμπειρία στις επιχειρήσεις πληροφοριών, ιδιαίτερα στον Λίβανο και στη Συρία, δύο πεδία στα οποία διαμορφώθηκαν επί δεκαετίες οι ισορροπίες ασφαλείας στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.

Το επιχειρησιακό παρελθόν του Μορένο εξηγεί και την οπτική με την οποία προσεγγίζει τις εξελίξεις. Με περίπου 25 χρόνια εμπειρίας, υπηρέτησε σε ανώτερες θέσεις της Μονάδας 504, η οποία ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές. Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονταν η διαχείριση πρακτόρων και δικτύων πληροφοριών, καθώς και ο σχεδιασμός και η διεύθυνση ειδικών επιχειρήσεων εκτός των ισραηλινών συνόρων. Η υπηρεσία του απαιτούσε άμεση γνώση των τοπικών συσχετισμών, των ένοπλων οργανώσεων και των ανθρώπων που μπορούσαν να δώσουν πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες. Ο Λίβανος και η Συρία αποτέλεσαν τους βασικούς χώρους αυτής της δραστηριότητας.

Ιδιαίτερη θέση στη διαδρομή του έχει η συμβολή του στην προσπάθεια που συνδέθηκε με την επιχείρηση «Καλός Γείτονας». Στη διάρκεια του συριακού εμφυλίου, ο Μορένο συμμετείχε στην ανάπτυξη επαφών πέρα από τα σύνορα και στην οργάνωση ενός μηχανισμού που συνδύαζε σχέσεις με τοπικές ομάδες στη νότια Συρία και ανθρωπιστική βοήθεια προς τον πληθυσμό. Χιλιάδες Σύροι άμαχοι έλαβαν βοήθεια μέσα από αυτή την προσπάθεια. Για τον ίδιο, η εμπειρία εκείνης της περιόδου αποτελεί σημαντικό μέρος μιας σταδιοδρομίας στην οποία οι στρατιωτικές ανάγκες, η συλλογή πληροφοριών και οι επαφές με ανθρώπους στην άλλη πλευρά των συνόρων ήταν στενά συνδεδεμένες.

Στη συνέντευξή του στον Γιάννη Χαραμίδη, το ενδιαφέρον στρέφεται στην Ελλάδα και στην απειλή που ο ίδιος θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει η Τουρκία. Ο Μορένο ζητεί η συγκεκριμένη προοπτική να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και προετοιμασία. Η προειδοποίησή του αφορά την ανάγκη ετοιμότητας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο που, κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα οφείλει να εξετάζει ως ρεαλιστικό. Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της προηγούμενης ευθύνης του σε επιχειρήσεις πληροφοριών και της γνώσης του για τη Συρία, όπου η τουρκική παρουσία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει τους Έλληνες γενναίο και θαρραλέο λαό, επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας. «Winter is coming», λέει χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας τη δική του εκτίμηση για τις δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά. Η αποκλειστική συνέντευξη, που παρουσιάζεται στη «Μέδουσα» του «Πρώτου Θέματος», δίνει τον χώρο στον πρώην αξιωματικό να εξηγήσει αυτή την προειδοποίηση και στο ελληνικό κοινό να ακούσει το σκεπτικό πίσω από την ιδιαίτερα αιχμηρή προτροπή του.

Τι είναι η Μονάδα 504

Η επίλεκτη μυστική μονάδα Μονάδα 504 αποτελεί μία από τις πλέον εξειδικευμένες υπηρεσίες στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, με κύρια αποστολή τη συλλογή πληροφοριών μέσω ανθρώπινων πηγών. Υπάγεται στη Διεύθυνση Στρατιωτικών Πληροφοριών (Aman) των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων και δραστηριοποιείται κυρίως εκτός των συνόρων της χώρας, στρατολογώντας και διαχειριζόμενη πληροφοριοδότες και αναπτύσσοντας δίκτυα επαφών σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος. Η δράση της επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στον Λίβανο, στη Συρία και στα παλαιστινιακά εδάφη, ενώ οι πληροφορίες που συγκεντρώνει αξιοποιούνται για την εκτίμηση απειλών και την υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η αλλαγή στάσης της Τουρκίας: Ο δημοσιογράφος θέτει το ερώτημα αν η Τουρκία αποτελεί κοινό εχθρό για Ελλάδα και Ισραήλ. Ο Μορένο απαντά καταφατικά, εξηγώντας ότι ενώ παλαιότερα οι Ισραηλινοί θεωρούσαν την Τουρκία φιλική χώρα (αγαπούσαν την τουρκική κουζίνα, τα παζάρια κ.λπ.), τα τελευταία 10 με 15 χρόνια η κατάσταση άλλαξε ριζικά.

Η «προδοσία» των υπηρεσιών ασφαλείας: Αναφέρει ότι υπήρχε μια πολύ στενή, βαθιά συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας των δύο χωρών, η οποία όμως προδόθηκε σοβαρά από την τουρκική πλευρά πριν από περίπου μια δεκαετία, σηματοδοτώντας την αρχή του τέλους για τις σχέσεις εμπιστοσύνης.

Ο Ερντογάν ως παράγοντας αστάθειας: Χαρακτηρίζει το καθεστώς του Ερντογάν ως τον κύριο παράγοντα αστάθειας στη Μέση Ανατολή μετά το Ιράν.

Η πτώση του Άσαντ: Ο Μορένο εξηγεί ότι όταν κατέρρευσε το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, ο ισραηλινός στρατός έσπευσε να ελέγξει τον νότο της χώρας.

Ο πραγματικός λόγος της επέμβασης: Διευκρινίζει ότι η κίνηση αυτή δεν έγινε κυρίως λόγω του νέου καθεστώτος των τζιχαντιστών, αλλά για να αποτραπεί η κάθοδος της Τουρκίας στα σύνορα του Ισραήλ. Στρατηγική επιλογή του Νετανιάχου ήταν να μην αφήσει κενό ισχύος: η Τουρκία μένει στον βορρά και το Ισραήλ ελέγχει τον νότο.

Φιλοξενία της Χαμάς: Επισημαίνει ως κρίσιμο κίνδυνο το γεγονός ότι η Τουρκία φιλοξενεί πλέον την ηγεσία της Χαμάς (μετά την εκδίωξή τους από το Κατάρ), τονίζοντας ότι όταν οι ηγέτες δηλώνουν πως θέλουν να καταλάβουν και να καταστρέψουν, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.

Η τουρκική απειλή για την Ελλάδα: Στην ερώτηση αν η Τουρκία είναι μεγαλύτερη απειλή για την Ελλάδα απ' ό,τι το Ιράν, ο Μορένο συμφωνεί. Εξηγεί ότι το Ιράν έχει θεολογικό/θρησκευτικό στόχο (την Ιερουσαλήμ), ενώ ο Ερντογάν οραματίζεται την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην οποία η Ελλάδα αποτελεί κομμάτι αυτού του παζλ.

Ο ρόλος του ΝΑΤΟ: Ο Μορένο προτρέπει τους Έλληνες να μην επαναπαύονται απόλυτα στις εγγυήσεις του ΝΑΤΟ. Αναφέροντας το παράδειγμα της Ουκρανίας και τις δηλώσεις των ΗΠΑ/Τραμπ, υπογραμμίζει ότι μια κυρίαρχη χώρα πρέπει πρωτίστως να διαθέτει ισχυρές δικές της αμυντικές δυνατότητες και να είναι έτοιμη να προστατεύσει τον εαυτό της.

Η αποφυγή εμπλοκής της Ελλάδας: Το Ισραήλ, σύμφωνα με τον Μορένο, δεν επιθυμεί να εμπλέξει την Ελλάδα σε μια πιθανή ελληνοτουρκική ή ισραηλινοτουρκική σύγκρουση, αφενός διότι δεν είναι πρόβλημα της Ελλάδας, αφετέρου για να μην δοθεί πρόσχημα στον Ερντογάν να επιτεθεί.

Μεταφορά τεχνογνωσίας: Το Ισραήλ διαθέτει τεράστια πολεμική εμπειρία (χρήση μαχητικών F-35 σε πραγματικές επιχειρήσεις, αποτελεσματικότητα αντιπυραυλικών συστημάτων με ποσοστό αναχαίτισης άνω του 95%). Η Ελλάδα αξιοποιεί αυτή την εμπειρία και τα συστήματα για να θωρακιστεί αμυντικά κατά την περίοδο της ειρήνης.

Κοινή νοοτροπία: Ο Μορένο επαινεί τον ελληνικό λαό, λέγοντας ότι μοιράζεται τις ίδιες αξίες, είναι θαρραλέος και η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων των δύο χωρών γίνεται σε απόλυτα κοινό μήκος κύματος.

Αλλαγή νοοτροπίας (State of Mind): Σημειώνει ότι στο Ισραήλ οι πολίτες ζουν με τη διαρκή συνείδηση του πολέμου ή της ρουτίνας. Στην Ελλάδα, αντίθετα, υπάρχει η αίσθηση της αιώνιας ρουτίνας. Η συμβουλή του είναι να κατανοήσει η ελληνική κοινωνία ότι τα δεδομένα αλλάζουν και η προετοιμασία πρέπει να είναι διαρκής.

Το «Όγδοο Μέτωπο» (Social Media): Ως τελική παρατήρηση, αναφέρεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (TikTok, Instagram) ως το «όγδοο μέτωπο» του πολέμου πληροφοριών. Προειδοποιεί ότι τόσο το Ισραήλ όσο και η Ελλάδα χάνουν αυτό το πεδίο, καθώς εχθρικοί παράγοντες (όπως τουρκικά proxies) τα χρησιμοποιούν καθημερινά για να επηρεάσουν τη νεολαία, να σπείρουν διχασμό και να διαμορφώσουν την κοινή γνώμη.

Όπλα, «Ιερή Ταξιαρχία» και η επιστολή Φάντη: Βρετανικά έγγραφα και ιστορικές μαρτυρίες στο επίκεντρο της έρευνας για τον ρόλο του ΑΚΕΛ.

Της Φανούλας Αργυρού*

Μέρος Δ’ τελευταίο

Βρετανικά αρχεία, δημοσιεύματα της δεκαετίας του 1950 και η επίμαχη επιστολή Φάντη του 1964 συνθέτουν το τελευταίο μέρος της έρευνας της Φανούλας Αργυρού. Η αρθρογράφος καταγράφει ισχυρισμούς για οπλισμό του ΑΚΕΛ, σχέδια ένοπλης δράσης και πολιτικές παρεμβάσεις, εξετάζοντας παράλληλα τη στάση του κόμματος απέναντι στην Ένωση και στις ξένες δυνάμεις.

«Χέραλντ Τρίπιουν» - «Όπλα και εκρηκτικά το ΑΚΕΛ στην Κύπρο»

Στην έκθεσή τους Ιουνίου 1950, οι βρετανικές υπηρεσίες αναφέρουν και τα εξής:

«Ένα άρθρο στην έκδοση της εφημερίδας New York Herald Tribune (που εκδίδεται στο Παρίσι), του Αμερικανού ανταποκριτή του Associated Press, αναφέρεται με έμφαση στη δύναμη του Κομμουνισμού στην Κύπρο και ότι το κόμμα έχει αποθήκες όπλων και εκρηκτικών. Ο Γ.Γ. του κόμματος εξέδωσε ανακοίνωση απορρίπτοντας έντονα τον ισχυρισμό».

(An article in the Paris edition of the New York Herald Tribune, by an American correspondent of the Associated Press, is reported to have emphasized the strength of Communism in Cyprus and to have said that the Party have stores of arms and explosives. The Party’s General Secretary has issued an indignant disclaimer of the latter allegation).

Η πληροφορία αυτή πρέπει να μελετηθεί σε συνδυασμό με την επιστολή ημερ. 16/7/1951, Ε. Παπαϊωάννου, προς το Kομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος, που εντόπισε και δημοσίευσε ο Δρ Πέτρος ΠαπαπολυβIου στον «Φιλελεύθερο», 1.4.2016, με τίτλο «Σχέδιο για ένοπλο αγώνα είχε το ΑΚΕΛ το 1951».

«Το ΑΚΕΛ στις παραμονές του αγώνα της ΕΟΚΑ και όπλα διέθετε, αλλά και σχέδια για ένοπλο αγώνα εναντίον των Βρετανών είχε, όχι ακριβώς για την Ένωση με την Ελλάδα, αλλά για τη ‘‘σοβαρή συμβολή στην αντιιμπεριαλιστική υπόθεση’’», έγραψε ο Δρ Παπαπολυβίου.

Όπως κατέγραψαν τα βρετανικά έγγραφα, η Cominform εντός του 1950 είχε ήδη κόψει την Ένωση, οπόταν επιβεβαιώνεται η θέση Παπαπολυβίου ότι στόχος του ΑΚΕΛ δεν ήταν η Ένωση, αλλά «σοβαρή συμβολή στην αντιιμπεριαλιστική υπόθεση»…

(Ο σκοπός της Cominform ήταν ο συντονισμός δράσης μεταξύ κομμουνιστικών κομμάτων κάτω από σοβιετική καθοδήγηση… ενεθάρρυνε την ενότητα μεταξύ κομμουνιστικών κομμάτων. Διαλύθηκε το 1956, μετά τη σοβιετική επαναπροσέγγιση με τη Γιουγκοσλαβία και τη διαδικασία τής απο-Σταλινοποίησης).

Το ΑΚΕΛ σε προετοιμασία «Ιερής Ταξιαρχίας»

Στην έκθεσή τους 19.2.1964, οι βρετανικές υπηρεσίες γράφουν ότι ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ μίλησε στις 9 Φεβρουαρίου σε συνεδρία στο Λονδίνο του Κυπριακού Κομμουνιστικού Κόμματος… Ενημέρωσε ότι το ΚΚΚ ήδη προετοιμαζόταν να πολεμήσει όλα τα ξένα στρατεύματα που θα αποστέλλονταν στην Κύπρο, εκτός εκείνων των Ηνωμένων Εθνών… και για προετοιμασίες συγκρότησης «Ιερής Ταξιαρχίας»… Περίπου 50 άτομα έδωσαν τα ονόματά τους ως εθελοντές για την «Ιερή Ταξιαρχία».

Επιστολή Φάντη προς Φόρτι, 10.4.1964

Επισημαίνεται ότι ο πραγματικός στόχος της «Ιερής Ταξιαρχίας» μάλλον ήταν να επιτεθεί κατά των αμερικανικών στρατευμάτων, εάν ο Μακάριος δεχόταν το βρετανικό σχέδιο για μεταφορά αμερικανικών στρατευμάτων για ειρηνευτική αποστολή (ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΠΕΡΡΙΨΑΝ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ*), και όχι η αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων επιθέσεων της ΤΜΤ για διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και επιβολή δύο ομόσπονδων κρατών.

Μήπως και κατά των ελληνικών (Ελληνικής Μεραρχίας), που ήλθαν λίγους μήνες αργότερα; Αναπόφευκτο ερώτημα σε συσχετισμό με την αποκάλυψη ΑΚΕΛικού στελέχους προς τον Ανδρέα Αζίνα: «Το ΑΚΕΛ -ως απεκάλυψεν εσχάτως ανώτατον ΑΚΕΛικό στέλεχος προς τον Ανδρέα Αζίνα- όταν το 1964 αντελήφθη την έλευσιν Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος εις Κύπρον, αντιπροσωπεία του επεσκέφθη τον Μακάριον, προς τον οποίον εδήλωσε ότι αντιτίθεται εις την παρουσίαν Ελληνικού Στρατού εις την Μεγαλόνησον...», σελίδα 493, Α’ Τόμος, «Η μαρτυρία μου ενώπιον της ατ-χοκ επιτροπής της Κυπριακής Βουλής διά τον Φάκελον Κύπρου», Ελευθέριου Παπαδόπουλου, 2010.

Επίσης, και σε άμεση σχέση με το περιεχόμενο της επιστολής που απέστειλε ο τότε βοηθός Γ.Γ. του ΑΚΕΛ, Α. Φάντης, ημερομηνίας 10 Απριλίου 1964, στην Ντίνα Φόρτι, σύνδεσμο των Κομμουνιστικών Κομμάτων Ιταλίας. Την επιστολή δημοσίευσε η εφημερίδα «Μάχη» στις 26 Μαΐου 1966: «Συνωμοσία του ΑΚΕΛ κατά του Μακαρίου, της Ενώσεως, της Κύπρου – Προετοιμασίαι και σχέδια δι’ ένοπλον ρήξιν με τον “ιμπεριαλιστικόν κύκλον” του Μακαρίου και κομμουνιστικοποίησιν – Οι αγωνισταί της ΕΟΚΑ αποκαλούνται “διεφθαρμένοι” και γίνεται λόγος περί εκμεταλλεύσεως των απειλών της Τουρκίας κατά της Κύπρου προς όφελος του ΑΚΕΛ».

Πριν από χρόνια αναδημοσίευσα την επιστολή Φάντη στα «Νέα» Λονδίνου και αργότερα και στην «Ένωσιν» του μ. Β. Φτωχόπουλου. Η επιστολή αποτελεί ιστορικό τεκμήριο, για την ξενοκίνητη πολιτική του ΑΚΕΛ. Την επανέφερε στο προσκήνιο, στην κατάθεσή του ενώπιον της Επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων ο Ελευθέριος Παπαδόπουλος. Και έριξε περισσότερο φως, εξηγώντας το παρασκήνιο της απόκρυψής της:

«Η επιστολή θα εδημοσιοποιείτο από τον τότε βουλευτή Λάρνακας, Γεώργιο Τζιρκώτη, ο οποίος είχε εγγράψει θέμα εις τη Βουλή. Όμως, μέχρι την ημέρα της συζητήσεως προηγήθηκε σκοτεινό και φανερόν παρασκήνιο. Ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ, Εζ. Παπαϊωάννου, επισκέφθηκε τον Μακάριο και αξίωσε να μην συζητηθεί η εν λόγω επιστολή. Ο δε Μακάριος, για να μην έλθει εις ρήξη με το ΑΚΕΛ, κάλεσε τον Γιωρκάτζη (Υπ. Εσωτερικών) και του επέβαλε να συνεργαστεί μετά του Γλαύκου Κληρίδη, Προέδρου της Βουλής, Τάσσου Παπαδόπουλου, Υπουργού και Λέλλου Δημητριάδη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου του λεγόμενου Πατριωτικού Μετώπου... και με το πρόσχημα της δήθεν εθνικής ζημιάς άσκησαν πιέσεις στους βουλευτές και πολύ περισσότερο εις τον αείμνηστο Γεώργιο Τζιρκώτη και παρεσιωπήθη το θέμα. Ο κ. Φάντης δήλωνε ότι η επιστολή ήταν πλαστή. Εντούτοις τα γεγονότα έχουν πείσμα και δεν αποδέχονται διαψεύσεις...». Ο Ελευθέριος Παπαδόπουλος προκάλεσε τον Α. Φάντη, σε ηλικία ενενήκοντα τεσσάρων ετών, να πει την αλήθεια χωρίς ψευδο-επιχειρήματα...

Βλέπε και «Σοβιετική Κύπρος: Το όραμα του ΑΚΕΛ - Στο φως έγγραφο του 1964», Α. Ροδίτη, 23.2.2021.

Δίδασκαν τα παιδιά του παιδομαζώματος

Σε αναφορές 29.8.1950 για επώνυμους κομμουνιστές στην Κύπρο και τις δραστηριότητές τους στο εξωτερικό, και οι ακόλουθες. Χιλιάδες έγγραφα για το ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ στα βρετανικά αρχεία…

1) Βάσος Γεωργίου Βασιλείου και σύζυγος Φωφώ**: Έφυγε από την Κύπρο προς το Ηνωμένο Βασίλειο στις 23.3.1949 μαζί με τη σύζυγο και τη θυγατέρα του. Τον Ιούνιο 1949 του δόθηκε από την ουγγρική αντιπροσωπία στο Παρίσι, τουριστική βίζα τόσο για τον ίδιο όσο και για τη σύζυγό του για Ουγγαρία. Ο «Νέος Κυπριακός Φύλαξ» στις 11.7.1949 ανέφερε ότι το ράδιο της Βουκουρεστίου ανακοίνωσε πως ο Βασιλείου εντάχθηκε στον στρατό των Ελλήνων ανταρτών και ότι η σύζυγός του διδάσκει σε στρατόπεδο στη Βάρνα της Βουλγαρίας, όπου βρίσκονται απαχθέντα Ελληνόπουλα. Ο «Νέος Κυπριακός Φύλαξ», ημερομηνίας 9.10.1949, ανέφερε ότι «ο Δρ Βασιλείου βρίσκεται τώρα σε ενεργό υπηρεσία στη Βουδαπέστη και η σύζυγός του είναι υπεύθυνη στρατοπέδου για απαχθέντα Ελληνόπουλα».

2) Γιώργος Σαββίδης (αργότερα με την Ανεξαρτησία μέλος της Ελληνικής Κοινοτικής Βουλής): Είχε μακρό κομμουνιστικό μητρώο που περιελάμβανε και μια περίοδο παραμονής στην Ελλάδα και στην Τσεχοσλοβακία, όπου το 1950 ήταν υπεύθυνος της εκπαίδευσης των απαχθέντων Ελληνοπαίδων…Βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»

** Γονείς πρώην Προέδρου Γ. Βασιλείου.

Τα προηγούμενα:

Μέρος Α’ - Σοβιετικές πολιτικές που συγκλίνουν με εκείνες Λονδίνου/Άγκυρας

Μέρος Β’ - Σοβιετική «εκπαίδευση», όπλα στο ΑΚΕΛ, ψευτο-υποσχέσεις στον Μακάριο…

Μέρος Γ’ - Στόχος ΑΚΕΛ - Kομμουνισμός μέσω σοσιαλισμού

Η Cominform τερματίζει την Ένωση – Ένωση μόνο με μια κομμουνιστικοποιημένη Ελλάδα

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος, simerini.sigmalive.com

Ελευθέριος Ανδρώνης

Διανύουμε μια εποχή αυτοεκπληρούμενων πολιτικών «προφητειών», όπου παράλληλα με την καθιέρωση πολεμικής οικονομίας, το δεινό μοιάζει να παραμονεύει σε κάθε επόμενη γωνία. Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότερες χώρες εκδίδουν έκτακτες οδηγίες πολιτικής προστασίας, συστήνοντας στους πολίτες να προετοιμάσουν προμήθειες και είδη ανάγκης από τρεις έως και δέκα ημέρες.

Στη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Φιλανδία, την Εσθονία, τη Δανία, την Πολωνία, τη Λετονία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ως τον Καναδά, την Ταϊβάν και την Ιαπωνία, κυκλοφορούν αναθεωρημένοι οδηγοί πολιτικής άμυνας και εγχειρίδια προστασίας από στρατιωτικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις και καθολικές διακοπές ρεύματος και επικοινωνιών.

Έχουμε θίξει και άλλη φορά το «παράδοξο» ότι οι κυβερνήσεις (ειδικά της Ευρώπης) φοβερίζουν συνεχώς τον κόσμο για επικείμενες κρίσεις και για την ανάγκη ατομικής αυτάρκειας, την ίδια ακριβώς ώρα που πράττουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να διαλύσουν τη διατροφική αυτάρκεια της Ευρώπης καταστρέφοντας την αγροτική παραγωγή και εξαρτώντας την ήπειρο από διεθνείς συμφωνίες (βλέπε Mercosur κλπ). Η ΕΕ από τη μία οχυρώνεται σε προετοιμασίες πολέμου και από την άλλη παραδίνεται στην ευχέρεια τρίτων κρατών, ακολουθώντας μια παρανοϊκή τακτική συσπειρωμένης παγκοσμιοποίησης.

Η καλλιέργεια κλίματος τρόμου προσφέρει ένα διπλό όφελος στην ελίτ: Πρώτον, η συντήρηση γενικευμένης ανασφάλειας στην αγορά λειτουργεί ως επιταχυντής μεταρρυθμίσεων (ψηφιακό κράτος, επιτήρηση, περικοπές δικαιωμάτων, τεχνητή ακρίβεια, αλλαγές στη διατροφική κουλτούρα κ.ο.κ) για την τελική ευθεία προς τον ολοκληρωτισμό.

Και δεύτερον, χρησιμεύει σαν βολικό άλλοθι για οποιαδήποτε εξέλιξη που θα ανοίξει την πόρτα του φρενοκομείου. Μια προκαταβολική απαλλαγή από ευθύνες όσο το κράτος αποτραβιέται από τον συνταγματικό ρόλο του προστάτη: απέχοντας από το κοινωνικό δεινό έως και από το (ενδεχόμενο) πολεμικό. Το αφήγημα του μόνιμου «κατεπείγοντος» υποσκάπτει το δημοκρατικό ζητούμενο της λογοδοσίας, ύπουλα και σταθερά. Και αντί να υπάρχει ένα ισχυρό δημόσιο δίκτυο αντιμετώπισης κρίσεων, ο πολίτης καλείται να κάνει μόνος του τα «κουμάντα» του: ετοιμάζοντας τρόφιμα, νερό, φάρμακα, λες και είναι αυτόνομος τροφοσυλλέκτης στην Αλάσκα και όχι (άγρια) φορολογούμενος πολίτης που δικαιούται κρατική μέριμνα.

Τα «όπλα» στραμμένα προς τα μέσα

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι κακό για μια χώρα να επικαιροποιεί και να δημοσιεύει οδηγίες έκτακτης ανάγκης. Το κακό είναι να κάνει μόνο αυτό, ενώ σε όλες τις άλλες παραμέτρους σκάβεται μεθοδικά ο λάκκος του μέσου πολίτη. Με ενεργειακή εξάρτηση, με υπερκαταναλωτική συνείδηση, με αποξένωση από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με αποδόμηση κάθε πυρηνικής αξίας (έθνους, θρησκείας, οικογένειας, βιολογικού φύλου κλπ), με περιορισμό των μετρητών, με αρπαγή της στέγης, με εθισμό σε επιδόματα, με συγκεντρωτισμό των φυσικών πόρων, και γενικότερα με μια ασυλοποίηση του ιδιωτικού βίου που δείχνει ότι τα όπλα του κράτους είναι στραμμένα προς τα μέσα, πολύ πριν (υποτίθεται ότι) θα τα στρέψει προς μια αόριστη εξωτερική απειλή.

Η σταδιακή εξοικείωση του πολίτη με την προοπτική ενός παγκόσμιου πολέμου, μοιάζει περισσότερο με άσκηση ατομικού σωφρονισμού, παρά με συλλογική προετοιμασία άμυνας. Η αίσθηση μόνιμης απειλής που απλά αλλάζει μορφές, γίνεται κυρίαρχη νόρμα πολιτικής. Η εξουσία δεν είναι εδώ για να σου εξασφαλίζει την ειρήνη – αλλά απαιτεί την ανοχή σου ως «αξιότερος» χειριστής τηλεφώνων που θα χτυπήσουν «στις 3 τα ξημερώματα». Μπορεί ως τότε να έχουν περάσει ακόμη καμιά διακοσαριά νυχτερινές τροπολογίες (και αυτές προς τα ξημερώματα) που μας βομβαρδίζουν ανελέητα τη δυνατότητα επιβίωσης, αλλά γι’ αυτό το ΕΝΑ κουδούνισμα, η μοίρα της Ελλάδας δεν θα αφεθεί στον αυτόματο τηλεφωνητή. Κάτι που με τα δείγματα γραφής της συγκεκριμένης κυβέρνησης, είναι ακόμα πιο ανησυχητικό.

Και ποιος σας είπε ότι όλοι οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν αποθέματα, ειδικά στην Ελλάδα που κάνουν αγώνα για να μην αδειάσουν τα ντουλάπια πριν τις 15 κάθε μήνα, εν καιρώ ειρήνης; Άρα πάμε σε σκεπτικό πολιτών δύο ταχυτήτων; Προφανώς! Γεμάτα ντουλάπια (για όποιον μπορεί), άδειες κρατικές ευθύνες, διαλυμένοι κοινωνικοί δεσμοί, και όποιος αντέξει!

Βέβαια με όλα τα παραπάνω δεν ισχυρίζομαι ότι η ατομική πρόληψη είναι λάθος. Κάθε άλλο! Όμως η ένστασή μας είναι ενάντια στην πεποίθηση ότι αυτή η καθολική μετακύλιση ευθυνών προς τον πολίτη είναι κάτι το φυσιολογικό. Ενάντια στην πεποίθηση ότι μεταξύ πολιτικής προστασίας και εθνικής άμυνας, η διαχωριστική γραμμή πρέπει να απαλειφθεί. Ενάντια στην πεποίθηση ότι ο πολίτης είναι μόνο μια αυτόνομη μονάδα στα πλαίσια ενός σκοπούμενου κοινωνικού Δαρβινισμού, όπου επαινείται ο αγώνας του «ισχυρότερου», του πιο οργανωμένου, του καλύτερου «prepper», εκείνου που έχει «άκρες», εκείνου που μετατρέπει την οικεία του σε φρούριο κ.ο.κ.

Αντιλαμβάνεστε ότι αυτή η πρωτόγονη νοοτροπία μας οδηγεί κατευθείαν σε λογικές τύπου «Hunger Games», όπου ο κοινωνικός βίος θα ταυτιστεί απολύτως (και κυριολεκτικώς) με την επιβίωση, ο πολίτης θα είναι ισόβιος «οπλίτης» σε στάση ημιανάπαυσης που θα ζει μεταξύ τρομοκρατημένης κατανάλωσης και καταναλωτικής τρομοκρατίας. Και όλοι οι αδύναμοι και οι αναγκεμένοι να αντιμετωπίζονται ως περιττό βαρίδι που πρέπει να ριφθεί στα αζήτητα του βίου.

Ασφαλώς η προνοητικότητα είναι αρετή που δεν πρέπει να λείπει από κανέναν, χωρίς βέβαια να καταντά νοσηρή εμμονή. Το τελικό ερώτημα όμως δεν είναι αν πρέπει να είμαστε.

Πηγή: sportime.gr

Η ρωσική ρουλέτα του καλωδίου και η…«βρόμικη» δουλειά της Γαλλίας

Η ενδεχόμενη ενημέρωση της Άγκυρας από τη Γαλλία και η τρύπα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα

Γιάννος Χαραλαμπίδης

Στο έργο του καλωδίου, που θα ενώνει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, η Τουρκία - με τη βοήθεια των λανθασμένων χειρισμών των ημετέρων (Αθηνών, κυρίως, αλλά και Λευκωσίας) - επιδιώκει να μας εμπλέξει σε ένα παιχνίδι ρωσικής ρουλέτας. Γι’ αυτό, τώρα, αναζητείται φόρμουλα εκτόνωσης. Η Άγκυρα έχει το πιστόλι στα χέρια της υπό την εξής έννοια: Αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τα κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα των Αθηνών και της Λευκωσίας, όπως αυτά καθορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Και απειλεί ακόμη και με κρίση, κάτι που συνιστά πάγια τακτική. Εκείνο, δε, που θα επιδιώξει είναι να γεμίσει τις μισές θαλάμες του πιστολιού και να το βάλει στο κεφάλι των Αθηνών, καλώντας τις να πατήσουν τη σκανδάλη! Εκτός και αν λειτουργήσει αφοπλιστικά η μυστική διπλωματία με την υιοθέτηση μιας φόρμουλας επί τη βάσει της οποίας η κάθε πλευρά θα είναι δυνατό να δίνει τη δική της ερμηνεία. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση, θα υπάρχει ή όχι κόστος για την Ελλάδα και τα ειδικά της κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας και της νοητής, ακαθόριστης, έστω και μονομερώς, ΑΟΖ της;

Μέσω Παρισίων

Μια τέτοια περίπτωση, δηλαδή φόρμουλα εκτόνωσης, έχει ειπωθεί: Ότι δηλαδή το Παρίσι είναι αυτό που θα κάνει το “dirty job” (βρόμικη δουλειά), ενημερώνοντας την Τουρκία για τις έρευνες του πλοίου Abeille Marengo, που φέρει τη σημαία της, και μάλιστα γραπτώς, εάν δεν το έχει πράξει ήδη. Για να είναι με τον τρόπο αυτό ικανοποιημένη η Άγκυρα. Δηλαδή πληρώνει η Ελλάδα αλλά και η Κύπρος μια γαλλική εταιρεία ερευνών για να έρθει το Παρίσι να δημιουργήσει τις συνθήκες που είναι πιθανό δημιουργήσουν τον εξής κίνδυνο: Να δώσουν στην Τουρκία την ευκαιρία να ισχυρίζεται ότι έχει δικαιοδοσία εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή σε υπό αμφισβήτηση περιοχές. Ανοίγει, με άλλα λόγια, τρύπα στα ελληνικά ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα μέσω Γαλλίας ή όχι; Αυτό θα το απαντήσει το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Για να γίνουν καθαρές δουλειές στην υπόθεση του καλωδίου…

Έκδοση της NAVTEX

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Εντός των επομένων ημερών, εκτός και αν τύχει κάτι άλλο, η Ελλάδα ετοιμάζει την έκδοση NAVTEX, προκειμένου να επαναρχίσουν οι υποθαλάσσιες έρευνες για το Great Sea Interconnector (GSI) που αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Οι έρευνες καλύπτουν περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, με προοπτική συνέχισης προς την Κύπρο. Οι ακριβείς συντεταγμένες και οι ημερομηνίες θα καθοριστούν από τη NAVTEX, η οποία δεν καθορίζει από μόνη της τα όρια της υφαλοκρηπίδας, αλλά εκδίδεται για λόγους ασφαλείας, υποδηλώντας όμως δικαιοδοσία. Το πλοίο που θα διεξάγει τις έρευνες φέρει την ονομασία Abeille Marengo και έχει γαλλική σημαία. Από τις 27 Οκτωβρίου είναι αγκυροβολημένο στο Ηράκλειο και αναμένει την έναρξη των εργασιών. Η έκδοση της NAVTEX θα έχει ως νομική βάση την εισήγηση της ελληνικής διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) και το πλοίο θα ενημερώνει τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες τουλάχιστον 72 ώρες πριν από τις εργασίες και καθημερινά κατά την εκτέλεσή τους. Αυτή είναι ελληνική διοικητική διαδικασία, χωρίς ενημέρωση προς την Τουρκία, διότι σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Αθήνα έχει δικαιοδοσία εφόσον η δραστηριότητα είναι εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας, αλλά ακόμη και αν τμήμα της τίθεται υπό τουρκική αμφισβήτηση εκτός κάποιων εξαιρετικών περιπτώσεων που δεν συντρέχουν με την υφιστάμενη έρευνα.

Σημασία του έργου

Η ανωτέρω θέση τεκμαίρεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ως εξής: Το Abeille Marengo θα πραγματοποιήσει υποθαλάσσιες έρευνες για την προετοιμασία της πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI), που περιλαμβάνουν:Βυθομετρικές έρευνες: Χαρτογράφηση του βυθού, καταγραφή του βάθους και της μορφολογίας του.

Γεωφυσικές έρευνες: 

-Εντοπισμός πετρωμάτων, απότομων κλίσεων και άλλων εμποδίων στη διαδρομή του καλωδίου.

-Γεωτεχνικές έρευνες: Εξέταση της σύστασης και της σταθερότητας των ιζημάτων, όπου απαιτείται.

-Έλεγχος της διαδρομής: Επιβεβαίωση ότι το καλώδιο μπορεί να τοποθετηθεί με ασφάλεια στον επιλεγμένο υποθαλάσσιο διάδρομο.

Οι συγκεκριμένες εργασίες χαρακτηρίζονται από τον φορέα του έργου ως προπαρασκευαστικές έρευνες για την πόντιση καλωδίου. Ωστόσο, ο ακριβής νομικός χαρακτηρισμός κάθε δραστηριότητας έχει σημασία. Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι εάν οι εργασίες του Abeille Marengo αφορούν τεχνικές έρευνες για την πόντιση υποθαλάσσιου καλωδίου ή θαλάσσια επιστημονική έρευνα (Marine Scientific Research – MSR).

Άδεια και ενημέρωση

Η διάκριση είναι καθοριστική, διότι διαφορετικά άρθρα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982) ρυθμίζουν κάθε δραστηριότητα (Βλέπε πίνακα).

Επί του παρόντος έχουμε εργασίες έρευνας επί της υφαλοκρηπίδας, ανεξαρτήτως ποια τμήματά της τίθενται από τουρκική αμφισβήτηση. Η ελληνική ΑΟΖ δεν είναι καθορισμένη ούτε καν μονομερώς. Υπάρχει, όμως, νοητώς με βάση το ΔΔΘ. Άρα η Ελλάδα: 1) Δεν χάνει τα δικαιώματά της για την ΑΟΖ, ακόμη και αν δεν την έχει καθορίσει με την Τουρκία, μάλλον τα δικαιώματα αυτά υπερκαλύπτονται επί του παρόντος από την υφαλοκρηπίδα, που είναι ipso facto, υπάρχει και παράγει δικαιώματα εκ της φύσεώς της, χωρίς να χρειάζεται ανακήρυξη. Συμφωνία είναι δυνατό να επιβάλλεται όταν υπάρχει αμφισβήτηση από άλλο κράτος ως προς τα όρια του καθενός. 2) Με βάση το άρθρο 79 δεν υπάρχει ρητή υποχρέωση για ενημέρωση, πολλώ δε μάλλον για αίτημα άδειας.

Συναφώς επισημαίνονται τα εξής: Α) Εάν θα γίνουν γεωτρήσεις απαιτείται άδεια του κράτους που έχει νόμιμη δικαιοδοσία επί της συγκεκριμένης υφαλοκρηπίδας (άρθρο 81 UNCLOS), δηλαδή της Ελλάδας. Β) Για άλλες μορφές έρευνας, όπως η επιστημονική, είναι δυνατό να χρειαστεί, όπως το άρθρο 246, συναίνεση. Υπάρχουν περιπτώσεις που η μορφή των ερευνών είναι ζήτημα ερμηνείας. Η Τουρκία θέλει να εισπράξει συναίνεση ή άδεια για να δημιουργήσει προηγούμενο δικής της δικαιοδοσίας επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και επί της νοητής ΑΟΖ, που δεν έχει σήμερα, επειδή δεν έχει τα σχετικά δικαιώματα, εάν λάβει κάποιος υπόψη όσα το ΔΔΘ καθορίζει.

Αμφισβητούμενες περιοχές και επήρεια

Ερώτημα: Θα είναι διαφορετική η νομική διαδικασία για περιοχές που είναι μεν ελληνικές αλλά υπό τουρκική αμφισβήτηση; Εάν πρόκειται για ελληνική υφαλοκρηπίδα, η αρμοδιότητα ανήκει εκ των πραγμάτων στην Ελλάδα. Αυτό ισχύει ακόμη και αν το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν δημιουργεί από μόνο του δικαίωμα συναίνεσης για την Άγκυρα, ειδικώς εάν υπάρχει σαφής παραβίαση από μέρους της σε σχέση με το ΔΔΘ.

Για μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα, το άρθρο 83(3) προβλέπει ότι τα ενδιαφερόμενα κράτη οφείλουν:Να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για προσωρινές πρακτικές διευθετήσεις.

Να μην παρεμποδίζουν ή θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη τελικής συμφωνίας οριοθέτησης.

Να διασφαλίζουν ότι οι προσωρινές διευθετήσεις δεν προδικάζουν την τελική οριοθέτηση (αντίστοιχη ρύθμιση για την ΑΟΖ περιλαμβάνει το άρθρο 74(3)).

Ως προς το θέμα της συναίνεσης, αυτή δεν απαιτείται: 1) Για βυθομετρήσεις, που δεν προκαλούν αλλαγή του βυθού. 2) Για σεισμικές και γεωφυσικές επιπτώσεις. Διαφορετική είναι η περίπτωση ερευνητικών γεωτρήσεων για τις οποίες ενδέχεται να χρειάζεται συναίνεση εφόσον υπάρχει αλλαγή του βυθού. Συνεπώς, σε καμιά των περιπτώσεων που εξετάζουμε, η Ελλάδα δεν υποχρεούται είτε να ζητήσει άδεια είτε να ζητήσει συναίνεση από την Τουρκία. Ο τρόπος ενεργείας, δηλαδή η μορφή της έρευνας, θα καθοριστεί άλλωστε από τη NAVTEX. Υπάρχει βεβαίως και κάτι άλλο: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στηρίζεται στην τουρκική θέση ότι τα νησιά της Ελλάδας, ακόμη και η Κρήτη, δεν έχουν δικαιώματα για ΑΟΖ. Και, ως εκ τούτου, η Τουρκία και η Λιβύη χάραξαν το 2019 μια θαλάσσια οριοθετική γραμμή, αντιμετωπίζοντας τις ακτές τους ως αντικείμενες, χωρίς να αποδώσουν την επήρεια που διεκδικεί η Ελλάδα για τα ενδιάμεσα ελληνικά νησιά. Η Άγκυρα θεωρεί ότι τα νησιά της Ελλάδας δεν έχουν επήρεια, δηλαδή δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στη μέση γραμμή της οριοθέτησης ΑΟΖ ή ακόμη και υφαλοκρηπίδας επειδή αδικούν την ίδια διότι παρεμβάλλονται μεταξύ των δυο ηπειρωτικών χώρων κατά τρόπο που περιορίζουν την Τουρκία στο Αιγαίο και αλλού. Συμβαίνει, δε, αυτό παρότι το άρθρο 121, παρ. 2 του ΔΔΘ τονίζει ρητώς ότι τα νησιά, πλην εκείνων που θεωρούνται βράχοι (121 παρ. 3), έχουν δικαίωμα για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, άρα και πλήρη επήρεια.

Ο ρόλος της Γαλλίας και η τουρκική προσφορά

Υπό αυτές λοιπόν τις συνθήκες, εάν η Γαλλία έχει ενημερώσει ή θα ενημερώσει την Τουρκία και δη γραπτώς, ανοίγει τρύπα στα ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Και κανείς δεν ξέρει αν δεν διαβάσει τη γαλλική ενημέρωση πώς μπορεί να εκληφθεί το περιεχόμενό της, κατά πόσον δηλαδή η Άγκυρα θα το μεταφράσει ως συναίνεση μόνο ή ακόμη και ως άδεια. Επί τούτου μπορεί να ξεκινήσει μια άλλη αντιμαχία: Εάν η κίνηση της Γαλλίας ήταν αυτό που ονομάζουμε στο Διεθνές Δίκαιο αρχή της αντιφατικότητας: «Estoppel». Τι σημαίνει αυτή η αρχή; Η Τουρκία μπορεί να ισχυριστεί ότι η γαλλική γραπτή δήλωση-ενημέρωση είναι συνδεδεμένη με την Ελλάδα. Και έτσι να προβάλει τον δεύτερο συναφή ισχυρισμό: ότι η Ελλάδα τηρεί αντιφατική στάση. Ότι, δηλαδή, έχει υπαναχωρήσει από την αρχική της θέση αφού αποδέχεται έστω και σιωπηρώς τη γαλλική ενέργεια, που μπορεί να ερμηνευτεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση δικής της δικαιοδοσίας επί αμφισβητούμενης υφαλοκρηπίδας. Εάν, η Τουρκία στηριχθεί στη νεότερη ελληνική θέση όπως η ίδια η Άγκυρα την ερμηνεύει, παρέχοντας διευκολύνσεις που θα έπρεπε να δοθούν από την Ελλάδα, και η Ελλάδα αντιδράσει, τότε η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να θεμελιώσει την αρχή της estoppel. Δηλαδή να πει ότι, με τη γαλλική γραπτή δήλωση είχε αλλάξει η αρχική ελληνική. Άρα η Άγκυρα θα μπορούσε να προβαλει τον ισχυρισμμο οτι είχε δεχθεί η ίδια μέσω Γαλλίας μορφή τουρκικής δικαιοδοσίας. Εφόσον εν συνεχεία η Ελλάδα αντιδράσει, η στάση της θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί απο την Τουρκία ως αντιφατική. Γιατί; Διότι η Τουρκία θα ηταν δυνατον να ισχυριστει τα εξης: Η Αθηνα έχει ήδη προβεί σε αμεσες ή έμμεσες δράσεις (γαλλική ενημερωση) ή σε αδράνεια (σιωπηρή αποδοχή) και μετά από όλα αυτά υπαναχωρησε εκ νεου, κακή τη πίστη, για να πλήξει τα δικαιώματα της Άγκυρας και να αποκτήσει όφελος μαζί με τη Γαλλία από το καλώδιο. Υπάρχει επί τούτου σχετική υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/United States), 1984, που αναγνώρισε ότι τα ίδια πραγματικά περιστατικά μπορούν να εξεταστούν τόσο υπό το πρίσμα της acquiescence όσο και του estoppel.

Ούτως ή άλλως, το θέμα της αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών και ειδικών κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν τελειώνει εδώ. Γιατί; Διότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο μοιάζει με την κατοχή της Κύπρου και το ψευδοκράτος. Είναι μεν παράνομο κατά το ΔΔΘ, αλλά επί του πεδίου η Τουρκία κρατεί και τις δυο περιπτώσεις ως «ανοικτή πληγή» και προστατεύει αυτό το de facto καθεστώς διά της ισχύος της. Και προχωρεί σε παροχή δώρων προς την Αίγυπτο για να την δελεάσει, έτσι ώστε να την φέρει κοντά με την προσδοκία ανατροπής της μερικώς καθορισθείσας ΑΟΖ της με την Ελλάδα και της ΑΟΖ της με την Κύπρο.

Τα ξένα κόλλυβα…

Πώς η Άγκυρα επιχειρεί να το πράξει; Με την προσφορά περί των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων πρόσθετης περιοχής από αυτήν που το ΔΔΘ καθορίζει για την Αίγυπτο. Σημειώνεται ότι μέρος αυτής της προσφοράς ανήκει στη νοητή ΑΟΖ της Ελλάδας και σε εκείνη της Κύπρου. Έτσι, η Άγκυρα επιδιώκει όπως αλλάξει η Αίγυπτος στρατόπεδο και παυθεί των δικαιωμάτων της από τμήματα του τουρκολιβυκού μνημονίου, που με βάση το ΔΔΘ τής ανήκουν, εφόσον θα λάβει τα τουρκικά ανταλλάγματα… με ξένα κόλλυβα. Στο θέμα της Κύπρου, η Τουρκία αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα: Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η Αίγυπτος καθόρισε ΑΟΖ με την Κύπρο, αλλά το ότι υπάρχει και η σύνδεση μεγάλων συμφερόντων, που αφορούν τη μεταφορά φυσικού αερίου προς το Ιντκού και από εκεί στην Ευρώπη. Βεβαίως, υπάρχει πάντα η επιλογή του μερικού καθορισμού ΑΟΖ της Τουρκίας με την Αίγυπτο, όπως συνέβη και στην περίπτωση Ελλάδας - Αιγύπτου, οπότε το σκηνικό θα περιπλεχθεί.

Η Θαλάσσια Φιλία και τα διπλά ΜΟΕ…

Ούτως ή άλλως, μπορεί μεν η Αίγυπτος να μην απάντησε στην τουρκική προσφορά, όμως διαφώνησε με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Πλην, όμως, προχωρεί τις επόμενες μέρες - από τις 2 ώς τις 9 Νοεμβρίου - σε κοινή άσκηση με την Άγκυρα, που φέρει την επωνυμία Θαλάσσια Φιλία (“Dostluk Denizi”). Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, της 27ης Οκτωβρίου του 2026, η άσκηση θα διεξαχθεί στην περιοχή της Αλεξάνδρειας με τα Πολεμικά Ναυτικά της Τουρκίας και της Αιγύπτου. Αντικείμενο της άσκησης είναι οι επιχειρήσεις επιφανείας και η εκπαίδευση μονάδων υποβρύχιων καταστροφών (SAT). Η Τουρκία θα συμμετάσχει με την κορβέτα TCG Burgazada (F-513), που θα βρίσκεται στην Αλεξάνδρεια από την 1 έως τις 3 Νοεμβρίου. Η άσκηση αποτελεί συνέχεια της επαναπροσέγγισης Άγκυρας–Καΐρου, που είχε σηματοδοτηθεί τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν οι δύο χώρες πραγματοποίησαν την πρώτη κοινή ναυτική τους άσκηση έπειτα από 13 χρόνια. Τις ίδιες περίπου ημέρες, από τις 5 έως τις 5 Νοεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία επίσκεψη από τον Διοικητική της Ελληνικής Τακτικής Αεροπορίας και την αντιπροσωπία του στο πλαίσιο του σχεδιασμού Μέτρων Οικοδόμησης Ελλάδας - Τουρκίας. Και δεν είναι μόνο αυτά που συντρέχουν την ίδια χρονική στιγμή. Είναι και η επίσκεψη της Εκπροσώπου του ΓΓ του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, που συναντήθηκε ήδη με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη χθες, ενώ αύριο συναντάται με τον κατοχικό ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, προκειμένου να προετοιμάσει μια κοινή συνάντηση μαζί τους στις 9 του μήνα, για να εξετάσουν πώς μπορεί να συνεχιστούν οι προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών.

Πρόκειται για χάρτη που δείχνει τα όρια των ΑΟΖ της Κύπρου, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και άλλων κρατών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Ο χάρτης αποτυπώνει με πράσινο διάγραμμα την Αιγυπτιακή ΑΟΖ όπως προκύπτει από τη συμφωνία με την Ελλάδα.

Η Τουρκία επιδιώκει να κατανείμειτην Κυπριακή και Ελληνική ΑΟΖ, εάν καταφέρει να φέρειτην Αίγυπτο με τα νερά της. Θέλει για την ίδια το 41% της Κυπριακής ΑΟΖ και προσφέρειτο 17% στην Αίγυπτο. Ταυτοχρόνως, θεωρεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να χάσει περίτο 16% από την ΑΟΖ της. Από αυτό το ποσοστό, η Τουρκία λαμβάνειτο 14% και η Αίγυπτος το 2%.

Ο χάρτης δείχνει την πορεία του ηλεκτρικού καλωδίου από την Κύπρο στην Ελλάδα. Είναι πρόδηλον ότι η πορεία του διέρχεται από περιοχές, τις οποίες η Τουρκία θέτει υπό αμφισβήτηση, και δη από την περιοχή της Κρήτης, όπου υπάρχει και ο παράνομος χώρος του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Πηγή: simerini.sigmalive.com