iEpikaira

Αποκλειστική συνέντευξη του Μάρκο Μορένο, που έχει 25 χρόνια εμπειρίας στις στρατιωτικές πληροφορίες του Ισραήλ - Ηγήθηκε της επιχείρησης «Καλός Γείτονας» στον συριακό εμφύλιο - Η ατάκα «Winter is coming» και οι προειδοποιήσεις του.

Πηγή: protothema.gr

Ο Μάρκο Μορένο, αντισυνταγματάρχης εν εφεδρεία και πρώην ανώτερο στέλεχος της Μονάδας 504 των στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, μιλά αποκλειστικά στο «Πρώτο Θέμα» και απευθύνει μια ευθεία προειδοποίηση προς την Ελλάδα. Στη συνέντευξη εξηγεί γιατί αντιμετωπίζει την Τουρκία ως πραγματική απειλή για την ελληνική ασφάλεια και επιμένει ότι η Αθήνα πρέπει να λάβει σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης. Πρόκειται για την εκτίμηση ενός αξιωματικού με πολυετή εμπειρία στις επιχειρήσεις πληροφοριών, ιδιαίτερα στον Λίβανο και στη Συρία, δύο πεδία στα οποία διαμορφώθηκαν επί δεκαετίες οι ισορροπίες ασφαλείας στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.

Το επιχειρησιακό παρελθόν του Μορένο εξηγεί και την οπτική με την οποία προσεγγίζει τις εξελίξεις. Με περίπου 25 χρόνια εμπειρίας, υπηρέτησε σε ανώτερες θέσεις της Μονάδας 504, η οποία ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές. Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονταν η διαχείριση πρακτόρων και δικτύων πληροφοριών, καθώς και ο σχεδιασμός και η διεύθυνση ειδικών επιχειρήσεων εκτός των ισραηλινών συνόρων. Η υπηρεσία του απαιτούσε άμεση γνώση των τοπικών συσχετισμών, των ένοπλων οργανώσεων και των ανθρώπων που μπορούσαν να δώσουν πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες. Ο Λίβανος και η Συρία αποτέλεσαν τους βασικούς χώρους αυτής της δραστηριότητας.

Ιδιαίτερη θέση στη διαδρομή του έχει η συμβολή του στην προσπάθεια που συνδέθηκε με την επιχείρηση «Καλός Γείτονας». Στη διάρκεια του συριακού εμφυλίου, ο Μορένο συμμετείχε στην ανάπτυξη επαφών πέρα από τα σύνορα και στην οργάνωση ενός μηχανισμού που συνδύαζε σχέσεις με τοπικές ομάδες στη νότια Συρία και ανθρωπιστική βοήθεια προς τον πληθυσμό. Χιλιάδες Σύροι άμαχοι έλαβαν βοήθεια μέσα από αυτή την προσπάθεια. Για τον ίδιο, η εμπειρία εκείνης της περιόδου αποτελεί σημαντικό μέρος μιας σταδιοδρομίας στην οποία οι στρατιωτικές ανάγκες, η συλλογή πληροφοριών και οι επαφές με ανθρώπους στην άλλη πλευρά των συνόρων ήταν στενά συνδεδεμένες.

Στη συνέντευξή του στον Γιάννη Χαραμίδη, το ενδιαφέρον στρέφεται στην Ελλάδα και στην απειλή που ο ίδιος θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει η Τουρκία. Ο Μορένο ζητεί η συγκεκριμένη προοπτική να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και προετοιμασία. Η προειδοποίησή του αφορά την ανάγκη ετοιμότητας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο που, κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα οφείλει να εξετάζει ως ρεαλιστικό. Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της προηγούμενης ευθύνης του σε επιχειρήσεις πληροφοριών και της γνώσης του για τη Συρία, όπου η τουρκική παρουσία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει τους Έλληνες γενναίο και θαρραλέο λαό, επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας. «Winter is coming», λέει χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας τη δική του εκτίμηση για τις δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά. Η αποκλειστική συνέντευξη, που παρουσιάζεται στη «Μέδουσα» του «Πρώτου Θέματος», δίνει τον χώρο στον πρώην αξιωματικό να εξηγήσει αυτή την προειδοποίηση και στο ελληνικό κοινό να ακούσει το σκεπτικό πίσω από την ιδιαίτερα αιχμηρή προτροπή του.

Τι είναι η Μονάδα 504

Η επίλεκτη μυστική μονάδα Μονάδα 504 αποτελεί μία από τις πλέον εξειδικευμένες υπηρεσίες στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, με κύρια αποστολή τη συλλογή πληροφοριών μέσω ανθρώπινων πηγών. Υπάγεται στη Διεύθυνση Στρατιωτικών Πληροφοριών (Aman) των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων και δραστηριοποιείται κυρίως εκτός των συνόρων της χώρας, στρατολογώντας και διαχειριζόμενη πληροφοριοδότες και αναπτύσσοντας δίκτυα επαφών σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος. Η δράση της επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στον Λίβανο, στη Συρία και στα παλαιστινιακά εδάφη, ενώ οι πληροφορίες που συγκεντρώνει αξιοποιούνται για την εκτίμηση απειλών και την υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η αλλαγή στάσης της Τουρκίας: Ο δημοσιογράφος θέτει το ερώτημα αν η Τουρκία αποτελεί κοινό εχθρό για Ελλάδα και Ισραήλ. Ο Μορένο απαντά καταφατικά, εξηγώντας ότι ενώ παλαιότερα οι Ισραηλινοί θεωρούσαν την Τουρκία φιλική χώρα (αγαπούσαν την τουρκική κουζίνα, τα παζάρια κ.λπ.), τα τελευταία 10 με 15 χρόνια η κατάσταση άλλαξε ριζικά.

Η «προδοσία» των υπηρεσιών ασφαλείας: Αναφέρει ότι υπήρχε μια πολύ στενή, βαθιά συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας των δύο χωρών, η οποία όμως προδόθηκε σοβαρά από την τουρκική πλευρά πριν από περίπου μια δεκαετία, σηματοδοτώντας την αρχή του τέλους για τις σχέσεις εμπιστοσύνης.

Ο Ερντογάν ως παράγοντας αστάθειας: Χαρακτηρίζει το καθεστώς του Ερντογάν ως τον κύριο παράγοντα αστάθειας στη Μέση Ανατολή μετά το Ιράν.

Η πτώση του Άσαντ: Ο Μορένο εξηγεί ότι όταν κατέρρευσε το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, ο ισραηλινός στρατός έσπευσε να ελέγξει τον νότο της χώρας.

Ο πραγματικός λόγος της επέμβασης: Διευκρινίζει ότι η κίνηση αυτή δεν έγινε κυρίως λόγω του νέου καθεστώτος των τζιχαντιστών, αλλά για να αποτραπεί η κάθοδος της Τουρκίας στα σύνορα του Ισραήλ. Στρατηγική επιλογή του Νετανιάχου ήταν να μην αφήσει κενό ισχύος: η Τουρκία μένει στον βορρά και το Ισραήλ ελέγχει τον νότο.

Φιλοξενία της Χαμάς: Επισημαίνει ως κρίσιμο κίνδυνο το γεγονός ότι η Τουρκία φιλοξενεί πλέον την ηγεσία της Χαμάς (μετά την εκδίωξή τους από το Κατάρ), τονίζοντας ότι όταν οι ηγέτες δηλώνουν πως θέλουν να καταλάβουν και να καταστρέψουν, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.

Η τουρκική απειλή για την Ελλάδα: Στην ερώτηση αν η Τουρκία είναι μεγαλύτερη απειλή για την Ελλάδα απ' ό,τι το Ιράν, ο Μορένο συμφωνεί. Εξηγεί ότι το Ιράν έχει θεολογικό/θρησκευτικό στόχο (την Ιερουσαλήμ), ενώ ο Ερντογάν οραματίζεται την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην οποία η Ελλάδα αποτελεί κομμάτι αυτού του παζλ.

Ο ρόλος του ΝΑΤΟ: Ο Μορένο προτρέπει τους Έλληνες να μην επαναπαύονται απόλυτα στις εγγυήσεις του ΝΑΤΟ. Αναφέροντας το παράδειγμα της Ουκρανίας και τις δηλώσεις των ΗΠΑ/Τραμπ, υπογραμμίζει ότι μια κυρίαρχη χώρα πρέπει πρωτίστως να διαθέτει ισχυρές δικές της αμυντικές δυνατότητες και να είναι έτοιμη να προστατεύσει τον εαυτό της.

Η αποφυγή εμπλοκής της Ελλάδας: Το Ισραήλ, σύμφωνα με τον Μορένο, δεν επιθυμεί να εμπλέξει την Ελλάδα σε μια πιθανή ελληνοτουρκική ή ισραηλινοτουρκική σύγκρουση, αφενός διότι δεν είναι πρόβλημα της Ελλάδας, αφετέρου για να μην δοθεί πρόσχημα στον Ερντογάν να επιτεθεί.

Μεταφορά τεχνογνωσίας: Το Ισραήλ διαθέτει τεράστια πολεμική εμπειρία (χρήση μαχητικών F-35 σε πραγματικές επιχειρήσεις, αποτελεσματικότητα αντιπυραυλικών συστημάτων με ποσοστό αναχαίτισης άνω του 95%). Η Ελλάδα αξιοποιεί αυτή την εμπειρία και τα συστήματα για να θωρακιστεί αμυντικά κατά την περίοδο της ειρήνης.

Κοινή νοοτροπία: Ο Μορένο επαινεί τον ελληνικό λαό, λέγοντας ότι μοιράζεται τις ίδιες αξίες, είναι θαρραλέος και η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων των δύο χωρών γίνεται σε απόλυτα κοινό μήκος κύματος.

Αλλαγή νοοτροπίας (State of Mind): Σημειώνει ότι στο Ισραήλ οι πολίτες ζουν με τη διαρκή συνείδηση του πολέμου ή της ρουτίνας. Στην Ελλάδα, αντίθετα, υπάρχει η αίσθηση της αιώνιας ρουτίνας. Η συμβουλή του είναι να κατανοήσει η ελληνική κοινωνία ότι τα δεδομένα αλλάζουν και η προετοιμασία πρέπει να είναι διαρκής.

Το «Όγδοο Μέτωπο» (Social Media): Ως τελική παρατήρηση, αναφέρεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (TikTok, Instagram) ως το «όγδοο μέτωπο» του πολέμου πληροφοριών. Προειδοποιεί ότι τόσο το Ισραήλ όσο και η Ελλάδα χάνουν αυτό το πεδίο, καθώς εχθρικοί παράγοντες (όπως τουρκικά proxies) τα χρησιμοποιούν καθημερινά για να επηρεάσουν τη νεολαία, να σπείρουν διχασμό και να διαμορφώσουν την κοινή γνώμη.

Ελευθέριος Ανδρώνης

Διανύουμε μια εποχή αυτοεκπληρούμενων πολιτικών «προφητειών», όπου παράλληλα με την καθιέρωση πολεμικής οικονομίας, το δεινό μοιάζει να παραμονεύει σε κάθε επόμενη γωνία. Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότερες χώρες εκδίδουν έκτακτες οδηγίες πολιτικής προστασίας, συστήνοντας στους πολίτες να προετοιμάσουν προμήθειες και είδη ανάγκης από τρεις έως και δέκα ημέρες.

Στη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Φιλανδία, την Εσθονία, τη Δανία, την Πολωνία, τη Λετονία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ως τον Καναδά, την Ταϊβάν και την Ιαπωνία, κυκλοφορούν αναθεωρημένοι οδηγοί πολιτικής άμυνας και εγχειρίδια προστασίας από στρατιωτικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις και καθολικές διακοπές ρεύματος και επικοινωνιών.

Έχουμε θίξει και άλλη φορά το «παράδοξο» ότι οι κυβερνήσεις (ειδικά της Ευρώπης) φοβερίζουν συνεχώς τον κόσμο για επικείμενες κρίσεις και για την ανάγκη ατομικής αυτάρκειας, την ίδια ακριβώς ώρα που πράττουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να διαλύσουν τη διατροφική αυτάρκεια της Ευρώπης καταστρέφοντας την αγροτική παραγωγή και εξαρτώντας την ήπειρο από διεθνείς συμφωνίες (βλέπε Mercosur κλπ). Η ΕΕ από τη μία οχυρώνεται σε προετοιμασίες πολέμου και από την άλλη παραδίνεται στην ευχέρεια τρίτων κρατών, ακολουθώντας μια παρανοϊκή τακτική συσπειρωμένης παγκοσμιοποίησης.

Η καλλιέργεια κλίματος τρόμου προσφέρει ένα διπλό όφελος στην ελίτ: Πρώτον, η συντήρηση γενικευμένης ανασφάλειας στην αγορά λειτουργεί ως επιταχυντής μεταρρυθμίσεων (ψηφιακό κράτος, επιτήρηση, περικοπές δικαιωμάτων, τεχνητή ακρίβεια, αλλαγές στη διατροφική κουλτούρα κ.ο.κ) για την τελική ευθεία προς τον ολοκληρωτισμό.

Και δεύτερον, χρησιμεύει σαν βολικό άλλοθι για οποιαδήποτε εξέλιξη που θα ανοίξει την πόρτα του φρενοκομείου. Μια προκαταβολική απαλλαγή από ευθύνες όσο το κράτος αποτραβιέται από τον συνταγματικό ρόλο του προστάτη: απέχοντας από το κοινωνικό δεινό έως και από το (ενδεχόμενο) πολεμικό. Το αφήγημα του μόνιμου «κατεπείγοντος» υποσκάπτει το δημοκρατικό ζητούμενο της λογοδοσίας, ύπουλα και σταθερά. Και αντί να υπάρχει ένα ισχυρό δημόσιο δίκτυο αντιμετώπισης κρίσεων, ο πολίτης καλείται να κάνει μόνος του τα «κουμάντα» του: ετοιμάζοντας τρόφιμα, νερό, φάρμακα, λες και είναι αυτόνομος τροφοσυλλέκτης στην Αλάσκα και όχι (άγρια) φορολογούμενος πολίτης που δικαιούται κρατική μέριμνα.

Τα «όπλα» στραμμένα προς τα μέσα

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι κακό για μια χώρα να επικαιροποιεί και να δημοσιεύει οδηγίες έκτακτης ανάγκης. Το κακό είναι να κάνει μόνο αυτό, ενώ σε όλες τις άλλες παραμέτρους σκάβεται μεθοδικά ο λάκκος του μέσου πολίτη. Με ενεργειακή εξάρτηση, με υπερκαταναλωτική συνείδηση, με αποξένωση από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με αποδόμηση κάθε πυρηνικής αξίας (έθνους, θρησκείας, οικογένειας, βιολογικού φύλου κλπ), με περιορισμό των μετρητών, με αρπαγή της στέγης, με εθισμό σε επιδόματα, με συγκεντρωτισμό των φυσικών πόρων, και γενικότερα με μια ασυλοποίηση του ιδιωτικού βίου που δείχνει ότι τα όπλα του κράτους είναι στραμμένα προς τα μέσα, πολύ πριν (υποτίθεται ότι) θα τα στρέψει προς μια αόριστη εξωτερική απειλή.

Η σταδιακή εξοικείωση του πολίτη με την προοπτική ενός παγκόσμιου πολέμου, μοιάζει περισσότερο με άσκηση ατομικού σωφρονισμού, παρά με συλλογική προετοιμασία άμυνας. Η αίσθηση μόνιμης απειλής που απλά αλλάζει μορφές, γίνεται κυρίαρχη νόρμα πολιτικής. Η εξουσία δεν είναι εδώ για να σου εξασφαλίζει την ειρήνη – αλλά απαιτεί την ανοχή σου ως «αξιότερος» χειριστής τηλεφώνων που θα χτυπήσουν «στις 3 τα ξημερώματα». Μπορεί ως τότε να έχουν περάσει ακόμη καμιά διακοσαριά νυχτερινές τροπολογίες (και αυτές προς τα ξημερώματα) που μας βομβαρδίζουν ανελέητα τη δυνατότητα επιβίωσης, αλλά γι’ αυτό το ΕΝΑ κουδούνισμα, η μοίρα της Ελλάδας δεν θα αφεθεί στον αυτόματο τηλεφωνητή. Κάτι που με τα δείγματα γραφής της συγκεκριμένης κυβέρνησης, είναι ακόμα πιο ανησυχητικό.

Και ποιος σας είπε ότι όλοι οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν αποθέματα, ειδικά στην Ελλάδα που κάνουν αγώνα για να μην αδειάσουν τα ντουλάπια πριν τις 15 κάθε μήνα, εν καιρώ ειρήνης; Άρα πάμε σε σκεπτικό πολιτών δύο ταχυτήτων; Προφανώς! Γεμάτα ντουλάπια (για όποιον μπορεί), άδειες κρατικές ευθύνες, διαλυμένοι κοινωνικοί δεσμοί, και όποιος αντέξει!

Βέβαια με όλα τα παραπάνω δεν ισχυρίζομαι ότι η ατομική πρόληψη είναι λάθος. Κάθε άλλο! Όμως η ένστασή μας είναι ενάντια στην πεποίθηση ότι αυτή η καθολική μετακύλιση ευθυνών προς τον πολίτη είναι κάτι το φυσιολογικό. Ενάντια στην πεποίθηση ότι μεταξύ πολιτικής προστασίας και εθνικής άμυνας, η διαχωριστική γραμμή πρέπει να απαλειφθεί. Ενάντια στην πεποίθηση ότι ο πολίτης είναι μόνο μια αυτόνομη μονάδα στα πλαίσια ενός σκοπούμενου κοινωνικού Δαρβινισμού, όπου επαινείται ο αγώνας του «ισχυρότερου», του πιο οργανωμένου, του καλύτερου «prepper», εκείνου που έχει «άκρες», εκείνου που μετατρέπει την οικεία του σε φρούριο κ.ο.κ.

Αντιλαμβάνεστε ότι αυτή η πρωτόγονη νοοτροπία μας οδηγεί κατευθείαν σε λογικές τύπου «Hunger Games», όπου ο κοινωνικός βίος θα ταυτιστεί απολύτως (και κυριολεκτικώς) με την επιβίωση, ο πολίτης θα είναι ισόβιος «οπλίτης» σε στάση ημιανάπαυσης που θα ζει μεταξύ τρομοκρατημένης κατανάλωσης και καταναλωτικής τρομοκρατίας. Και όλοι οι αδύναμοι και οι αναγκεμένοι να αντιμετωπίζονται ως περιττό βαρίδι που πρέπει να ριφθεί στα αζήτητα του βίου.

Ασφαλώς η προνοητικότητα είναι αρετή που δεν πρέπει να λείπει από κανέναν, χωρίς βέβαια να καταντά νοσηρή εμμονή. Το τελικό ερώτημα όμως δεν είναι αν πρέπει να είμαστε.

Πηγή: sportime.gr

Η ρωσική ρουλέτα του καλωδίου και η…«βρόμικη» δουλειά της Γαλλίας

Η ενδεχόμενη ενημέρωση της Άγκυρας από τη Γαλλία και η τρύπα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα

Γιάννος Χαραλαμπίδης

Στο έργο του καλωδίου, που θα ενώνει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, η Τουρκία - με τη βοήθεια των λανθασμένων χειρισμών των ημετέρων (Αθηνών, κυρίως, αλλά και Λευκωσίας) - επιδιώκει να μας εμπλέξει σε ένα παιχνίδι ρωσικής ρουλέτας. Γι’ αυτό, τώρα, αναζητείται φόρμουλα εκτόνωσης. Η Άγκυρα έχει το πιστόλι στα χέρια της υπό την εξής έννοια: Αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τα κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα των Αθηνών και της Λευκωσίας, όπως αυτά καθορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Και απειλεί ακόμη και με κρίση, κάτι που συνιστά πάγια τακτική. Εκείνο, δε, που θα επιδιώξει είναι να γεμίσει τις μισές θαλάμες του πιστολιού και να το βάλει στο κεφάλι των Αθηνών, καλώντας τις να πατήσουν τη σκανδάλη! Εκτός και αν λειτουργήσει αφοπλιστικά η μυστική διπλωματία με την υιοθέτηση μιας φόρμουλας επί τη βάσει της οποίας η κάθε πλευρά θα είναι δυνατό να δίνει τη δική της ερμηνεία. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση, θα υπάρχει ή όχι κόστος για την Ελλάδα και τα ειδικά της κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας και της νοητής, ακαθόριστης, έστω και μονομερώς, ΑΟΖ της;

Μέσω Παρισίων

Μια τέτοια περίπτωση, δηλαδή φόρμουλα εκτόνωσης, έχει ειπωθεί: Ότι δηλαδή το Παρίσι είναι αυτό που θα κάνει το “dirty job” (βρόμικη δουλειά), ενημερώνοντας την Τουρκία για τις έρευνες του πλοίου Abeille Marengo, που φέρει τη σημαία της, και μάλιστα γραπτώς, εάν δεν το έχει πράξει ήδη. Για να είναι με τον τρόπο αυτό ικανοποιημένη η Άγκυρα. Δηλαδή πληρώνει η Ελλάδα αλλά και η Κύπρος μια γαλλική εταιρεία ερευνών για να έρθει το Παρίσι να δημιουργήσει τις συνθήκες που είναι πιθανό δημιουργήσουν τον εξής κίνδυνο: Να δώσουν στην Τουρκία την ευκαιρία να ισχυρίζεται ότι έχει δικαιοδοσία εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή σε υπό αμφισβήτηση περιοχές. Ανοίγει, με άλλα λόγια, τρύπα στα ελληνικά ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα μέσω Γαλλίας ή όχι; Αυτό θα το απαντήσει το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Για να γίνουν καθαρές δουλειές στην υπόθεση του καλωδίου…

Έκδοση της NAVTEX

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Εντός των επομένων ημερών, εκτός και αν τύχει κάτι άλλο, η Ελλάδα ετοιμάζει την έκδοση NAVTEX, προκειμένου να επαναρχίσουν οι υποθαλάσσιες έρευνες για το Great Sea Interconnector (GSI) που αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Οι έρευνες καλύπτουν περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, με προοπτική συνέχισης προς την Κύπρο. Οι ακριβείς συντεταγμένες και οι ημερομηνίες θα καθοριστούν από τη NAVTEX, η οποία δεν καθορίζει από μόνη της τα όρια της υφαλοκρηπίδας, αλλά εκδίδεται για λόγους ασφαλείας, υποδηλώντας όμως δικαιοδοσία. Το πλοίο που θα διεξάγει τις έρευνες φέρει την ονομασία Abeille Marengo και έχει γαλλική σημαία. Από τις 27 Οκτωβρίου είναι αγκυροβολημένο στο Ηράκλειο και αναμένει την έναρξη των εργασιών. Η έκδοση της NAVTEX θα έχει ως νομική βάση την εισήγηση της ελληνικής διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) και το πλοίο θα ενημερώνει τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες τουλάχιστον 72 ώρες πριν από τις εργασίες και καθημερινά κατά την εκτέλεσή τους. Αυτή είναι ελληνική διοικητική διαδικασία, χωρίς ενημέρωση προς την Τουρκία, διότι σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Αθήνα έχει δικαιοδοσία εφόσον η δραστηριότητα είναι εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας, αλλά ακόμη και αν τμήμα της τίθεται υπό τουρκική αμφισβήτηση εκτός κάποιων εξαιρετικών περιπτώσεων που δεν συντρέχουν με την υφιστάμενη έρευνα.

Σημασία του έργου

Η ανωτέρω θέση τεκμαίρεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ως εξής: Το Abeille Marengo θα πραγματοποιήσει υποθαλάσσιες έρευνες για την προετοιμασία της πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI), που περιλαμβάνουν:Βυθομετρικές έρευνες: Χαρτογράφηση του βυθού, καταγραφή του βάθους και της μορφολογίας του.

Γεωφυσικές έρευνες: 

-Εντοπισμός πετρωμάτων, απότομων κλίσεων και άλλων εμποδίων στη διαδρομή του καλωδίου.

-Γεωτεχνικές έρευνες: Εξέταση της σύστασης και της σταθερότητας των ιζημάτων, όπου απαιτείται.

-Έλεγχος της διαδρομής: Επιβεβαίωση ότι το καλώδιο μπορεί να τοποθετηθεί με ασφάλεια στον επιλεγμένο υποθαλάσσιο διάδρομο.

Οι συγκεκριμένες εργασίες χαρακτηρίζονται από τον φορέα του έργου ως προπαρασκευαστικές έρευνες για την πόντιση καλωδίου. Ωστόσο, ο ακριβής νομικός χαρακτηρισμός κάθε δραστηριότητας έχει σημασία. Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι εάν οι εργασίες του Abeille Marengo αφορούν τεχνικές έρευνες για την πόντιση υποθαλάσσιου καλωδίου ή θαλάσσια επιστημονική έρευνα (Marine Scientific Research – MSR).

Άδεια και ενημέρωση

Η διάκριση είναι καθοριστική, διότι διαφορετικά άρθρα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982) ρυθμίζουν κάθε δραστηριότητα (Βλέπε πίνακα).

Επί του παρόντος έχουμε εργασίες έρευνας επί της υφαλοκρηπίδας, ανεξαρτήτως ποια τμήματά της τίθενται από τουρκική αμφισβήτηση. Η ελληνική ΑΟΖ δεν είναι καθορισμένη ούτε καν μονομερώς. Υπάρχει, όμως, νοητώς με βάση το ΔΔΘ. Άρα η Ελλάδα: 1) Δεν χάνει τα δικαιώματά της για την ΑΟΖ, ακόμη και αν δεν την έχει καθορίσει με την Τουρκία, μάλλον τα δικαιώματα αυτά υπερκαλύπτονται επί του παρόντος από την υφαλοκρηπίδα, που είναι ipso facto, υπάρχει και παράγει δικαιώματα εκ της φύσεώς της, χωρίς να χρειάζεται ανακήρυξη. Συμφωνία είναι δυνατό να επιβάλλεται όταν υπάρχει αμφισβήτηση από άλλο κράτος ως προς τα όρια του καθενός. 2) Με βάση το άρθρο 79 δεν υπάρχει ρητή υποχρέωση για ενημέρωση, πολλώ δε μάλλον για αίτημα άδειας.

Συναφώς επισημαίνονται τα εξής: Α) Εάν θα γίνουν γεωτρήσεις απαιτείται άδεια του κράτους που έχει νόμιμη δικαιοδοσία επί της συγκεκριμένης υφαλοκρηπίδας (άρθρο 81 UNCLOS), δηλαδή της Ελλάδας. Β) Για άλλες μορφές έρευνας, όπως η επιστημονική, είναι δυνατό να χρειαστεί, όπως το άρθρο 246, συναίνεση. Υπάρχουν περιπτώσεις που η μορφή των ερευνών είναι ζήτημα ερμηνείας. Η Τουρκία θέλει να εισπράξει συναίνεση ή άδεια για να δημιουργήσει προηγούμενο δικής της δικαιοδοσίας επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και επί της νοητής ΑΟΖ, που δεν έχει σήμερα, επειδή δεν έχει τα σχετικά δικαιώματα, εάν λάβει κάποιος υπόψη όσα το ΔΔΘ καθορίζει.

Αμφισβητούμενες περιοχές και επήρεια

Ερώτημα: Θα είναι διαφορετική η νομική διαδικασία για περιοχές που είναι μεν ελληνικές αλλά υπό τουρκική αμφισβήτηση; Εάν πρόκειται για ελληνική υφαλοκρηπίδα, η αρμοδιότητα ανήκει εκ των πραγμάτων στην Ελλάδα. Αυτό ισχύει ακόμη και αν το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν δημιουργεί από μόνο του δικαίωμα συναίνεσης για την Άγκυρα, ειδικώς εάν υπάρχει σαφής παραβίαση από μέρους της σε σχέση με το ΔΔΘ.

Για μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα, το άρθρο 83(3) προβλέπει ότι τα ενδιαφερόμενα κράτη οφείλουν:Να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για προσωρινές πρακτικές διευθετήσεις.

Να μην παρεμποδίζουν ή θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη τελικής συμφωνίας οριοθέτησης.

Να διασφαλίζουν ότι οι προσωρινές διευθετήσεις δεν προδικάζουν την τελική οριοθέτηση (αντίστοιχη ρύθμιση για την ΑΟΖ περιλαμβάνει το άρθρο 74(3)).

Ως προς το θέμα της συναίνεσης, αυτή δεν απαιτείται: 1) Για βυθομετρήσεις, που δεν προκαλούν αλλαγή του βυθού. 2) Για σεισμικές και γεωφυσικές επιπτώσεις. Διαφορετική είναι η περίπτωση ερευνητικών γεωτρήσεων για τις οποίες ενδέχεται να χρειάζεται συναίνεση εφόσον υπάρχει αλλαγή του βυθού. Συνεπώς, σε καμιά των περιπτώσεων που εξετάζουμε, η Ελλάδα δεν υποχρεούται είτε να ζητήσει άδεια είτε να ζητήσει συναίνεση από την Τουρκία. Ο τρόπος ενεργείας, δηλαδή η μορφή της έρευνας, θα καθοριστεί άλλωστε από τη NAVTEX. Υπάρχει βεβαίως και κάτι άλλο: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στηρίζεται στην τουρκική θέση ότι τα νησιά της Ελλάδας, ακόμη και η Κρήτη, δεν έχουν δικαιώματα για ΑΟΖ. Και, ως εκ τούτου, η Τουρκία και η Λιβύη χάραξαν το 2019 μια θαλάσσια οριοθετική γραμμή, αντιμετωπίζοντας τις ακτές τους ως αντικείμενες, χωρίς να αποδώσουν την επήρεια που διεκδικεί η Ελλάδα για τα ενδιάμεσα ελληνικά νησιά. Η Άγκυρα θεωρεί ότι τα νησιά της Ελλάδας δεν έχουν επήρεια, δηλαδή δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στη μέση γραμμή της οριοθέτησης ΑΟΖ ή ακόμη και υφαλοκρηπίδας επειδή αδικούν την ίδια διότι παρεμβάλλονται μεταξύ των δυο ηπειρωτικών χώρων κατά τρόπο που περιορίζουν την Τουρκία στο Αιγαίο και αλλού. Συμβαίνει, δε, αυτό παρότι το άρθρο 121, παρ. 2 του ΔΔΘ τονίζει ρητώς ότι τα νησιά, πλην εκείνων που θεωρούνται βράχοι (121 παρ. 3), έχουν δικαίωμα για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, άρα και πλήρη επήρεια.

Ο ρόλος της Γαλλίας και η τουρκική προσφορά

Υπό αυτές λοιπόν τις συνθήκες, εάν η Γαλλία έχει ενημερώσει ή θα ενημερώσει την Τουρκία και δη γραπτώς, ανοίγει τρύπα στα ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Και κανείς δεν ξέρει αν δεν διαβάσει τη γαλλική ενημέρωση πώς μπορεί να εκληφθεί το περιεχόμενό της, κατά πόσον δηλαδή η Άγκυρα θα το μεταφράσει ως συναίνεση μόνο ή ακόμη και ως άδεια. Επί τούτου μπορεί να ξεκινήσει μια άλλη αντιμαχία: Εάν η κίνηση της Γαλλίας ήταν αυτό που ονομάζουμε στο Διεθνές Δίκαιο αρχή της αντιφατικότητας: «Estoppel». Τι σημαίνει αυτή η αρχή; Η Τουρκία μπορεί να ισχυριστεί ότι η γαλλική γραπτή δήλωση-ενημέρωση είναι συνδεδεμένη με την Ελλάδα. Και έτσι να προβάλει τον δεύτερο συναφή ισχυρισμό: ότι η Ελλάδα τηρεί αντιφατική στάση. Ότι, δηλαδή, έχει υπαναχωρήσει από την αρχική της θέση αφού αποδέχεται έστω και σιωπηρώς τη γαλλική ενέργεια, που μπορεί να ερμηνευτεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση δικής της δικαιοδοσίας επί αμφισβητούμενης υφαλοκρηπίδας. Εάν, η Τουρκία στηριχθεί στη νεότερη ελληνική θέση όπως η ίδια η Άγκυρα την ερμηνεύει, παρέχοντας διευκολύνσεις που θα έπρεπε να δοθούν από την Ελλάδα, και η Ελλάδα αντιδράσει, τότε η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να θεμελιώσει την αρχή της estoppel. Δηλαδή να πει ότι, με τη γαλλική γραπτή δήλωση είχε αλλάξει η αρχική ελληνική. Άρα η Άγκυρα θα μπορούσε να προβαλει τον ισχυρισμμο οτι είχε δεχθεί η ίδια μέσω Γαλλίας μορφή τουρκικής δικαιοδοσίας. Εφόσον εν συνεχεία η Ελλάδα αντιδράσει, η στάση της θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί απο την Τουρκία ως αντιφατική. Γιατί; Διότι η Τουρκία θα ηταν δυνατον να ισχυριστει τα εξης: Η Αθηνα έχει ήδη προβεί σε αμεσες ή έμμεσες δράσεις (γαλλική ενημερωση) ή σε αδράνεια (σιωπηρή αποδοχή) και μετά από όλα αυτά υπαναχωρησε εκ νεου, κακή τη πίστη, για να πλήξει τα δικαιώματα της Άγκυρας και να αποκτήσει όφελος μαζί με τη Γαλλία από το καλώδιο. Υπάρχει επί τούτου σχετική υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/United States), 1984, που αναγνώρισε ότι τα ίδια πραγματικά περιστατικά μπορούν να εξεταστούν τόσο υπό το πρίσμα της acquiescence όσο και του estoppel.

Ούτως ή άλλως, το θέμα της αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών και ειδικών κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν τελειώνει εδώ. Γιατί; Διότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο μοιάζει με την κατοχή της Κύπρου και το ψευδοκράτος. Είναι μεν παράνομο κατά το ΔΔΘ, αλλά επί του πεδίου η Τουρκία κρατεί και τις δυο περιπτώσεις ως «ανοικτή πληγή» και προστατεύει αυτό το de facto καθεστώς διά της ισχύος της. Και προχωρεί σε παροχή δώρων προς την Αίγυπτο για να την δελεάσει, έτσι ώστε να την φέρει κοντά με την προσδοκία ανατροπής της μερικώς καθορισθείσας ΑΟΖ της με την Ελλάδα και της ΑΟΖ της με την Κύπρο.

Τα ξένα κόλλυβα…

Πώς η Άγκυρα επιχειρεί να το πράξει; Με την προσφορά περί των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων πρόσθετης περιοχής από αυτήν που το ΔΔΘ καθορίζει για την Αίγυπτο. Σημειώνεται ότι μέρος αυτής της προσφοράς ανήκει στη νοητή ΑΟΖ της Ελλάδας και σε εκείνη της Κύπρου. Έτσι, η Άγκυρα επιδιώκει όπως αλλάξει η Αίγυπτος στρατόπεδο και παυθεί των δικαιωμάτων της από τμήματα του τουρκολιβυκού μνημονίου, που με βάση το ΔΔΘ τής ανήκουν, εφόσον θα λάβει τα τουρκικά ανταλλάγματα… με ξένα κόλλυβα. Στο θέμα της Κύπρου, η Τουρκία αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα: Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η Αίγυπτος καθόρισε ΑΟΖ με την Κύπρο, αλλά το ότι υπάρχει και η σύνδεση μεγάλων συμφερόντων, που αφορούν τη μεταφορά φυσικού αερίου προς το Ιντκού και από εκεί στην Ευρώπη. Βεβαίως, υπάρχει πάντα η επιλογή του μερικού καθορισμού ΑΟΖ της Τουρκίας με την Αίγυπτο, όπως συνέβη και στην περίπτωση Ελλάδας - Αιγύπτου, οπότε το σκηνικό θα περιπλεχθεί.

Η Θαλάσσια Φιλία και τα διπλά ΜΟΕ…

Ούτως ή άλλως, μπορεί μεν η Αίγυπτος να μην απάντησε στην τουρκική προσφορά, όμως διαφώνησε με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Πλην, όμως, προχωρεί τις επόμενες μέρες - από τις 2 ώς τις 9 Νοεμβρίου - σε κοινή άσκηση με την Άγκυρα, που φέρει την επωνυμία Θαλάσσια Φιλία (“Dostluk Denizi”). Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, της 27ης Οκτωβρίου του 2026, η άσκηση θα διεξαχθεί στην περιοχή της Αλεξάνδρειας με τα Πολεμικά Ναυτικά της Τουρκίας και της Αιγύπτου. Αντικείμενο της άσκησης είναι οι επιχειρήσεις επιφανείας και η εκπαίδευση μονάδων υποβρύχιων καταστροφών (SAT). Η Τουρκία θα συμμετάσχει με την κορβέτα TCG Burgazada (F-513), που θα βρίσκεται στην Αλεξάνδρεια από την 1 έως τις 3 Νοεμβρίου. Η άσκηση αποτελεί συνέχεια της επαναπροσέγγισης Άγκυρας–Καΐρου, που είχε σηματοδοτηθεί τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν οι δύο χώρες πραγματοποίησαν την πρώτη κοινή ναυτική τους άσκηση έπειτα από 13 χρόνια. Τις ίδιες περίπου ημέρες, από τις 5 έως τις 5 Νοεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία επίσκεψη από τον Διοικητική της Ελληνικής Τακτικής Αεροπορίας και την αντιπροσωπία του στο πλαίσιο του σχεδιασμού Μέτρων Οικοδόμησης Ελλάδας - Τουρκίας. Και δεν είναι μόνο αυτά που συντρέχουν την ίδια χρονική στιγμή. Είναι και η επίσκεψη της Εκπροσώπου του ΓΓ του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, που συναντήθηκε ήδη με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη χθες, ενώ αύριο συναντάται με τον κατοχικό ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, προκειμένου να προετοιμάσει μια κοινή συνάντηση μαζί τους στις 9 του μήνα, για να εξετάσουν πώς μπορεί να συνεχιστούν οι προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών.

Πρόκειται για χάρτη που δείχνει τα όρια των ΑΟΖ της Κύπρου, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και άλλων κρατών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Ο χάρτης αποτυπώνει με πράσινο διάγραμμα την Αιγυπτιακή ΑΟΖ όπως προκύπτει από τη συμφωνία με την Ελλάδα.

Η Τουρκία επιδιώκει να κατανείμειτην Κυπριακή και Ελληνική ΑΟΖ, εάν καταφέρει να φέρειτην Αίγυπτο με τα νερά της. Θέλει για την ίδια το 41% της Κυπριακής ΑΟΖ και προσφέρειτο 17% στην Αίγυπτο. Ταυτοχρόνως, θεωρεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να χάσει περίτο 16% από την ΑΟΖ της. Από αυτό το ποσοστό, η Τουρκία λαμβάνειτο 14% και η Αίγυπτος το 2%.

Ο χάρτης δείχνει την πορεία του ηλεκτρικού καλωδίου από την Κύπρο στην Ελλάδα. Είναι πρόδηλον ότι η πορεία του διέρχεται από περιοχές, τις οποίες η Τουρκία θέτει υπό αμφισβήτηση, και δη από την περιοχή της Κρήτης, όπου υπάρχει και ο παράνομος χώρος του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Πηγή: simerini.sigmalive.com

Μάζης - Καλεντερίδης: Τι επιδιώκει η Τουρκία με το καλώδιο; Η κρίσιμη προειδοποίηση για την Ελλάδα και την Κύπρο.

Τι πραγματικά συμβαίνει με το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου και γιατί η Τουρκία επιμένει στις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο;

Ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης και ο αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης αναλύουν την τουρκική πίεση, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις αποφάσεις που καλείται να λάβει η Αθήνα. Μια συζήτηση που αναδεικνύει όχι μόνο τη σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, αλλά και το βαθύτερο πρόβλημα της ελληνικής στρατηγικής απέναντι στην Άγκυρα.

Ο κ. Μάζης επισημαίνει την ανάγκη για συνεχή και οργανωμένη διπλωματία, εξηγώντας γιατί οι χάρτες και οι διεθνείς παρεμβάσεις δεν αρκούν χωρίς συγκεκριμένο σχεδιασμό. Παράλληλα αναφέρεται στον Εθνικό Όρκο της Τουρκίας και στον τρόπο με τον οποίο η ιστορική αντίληψη επηρεάζει, κατά την εκτίμησή του, την πολιτική του Ερντογάν.

Ο κ. Καλεντερίδης στρέφει την προσοχή στις κινήσεις της Τουρκίας στο πεδίο. Υπενθυμίζει την παρουσία πέντε τουρκικών πλοίων στις 22 Ιουλίου 2024 και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η Άγκυρα επιδιώκει να επιβάλει πολιτικά αποτελέσματα μέσω στρατιωτικής πίεσης.

Το πιο κρίσιμο σημείο αφορά τη διαφορά μεταξύ απλής ενημέρωσης και αδειοδότησης για τις έρευνες και την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου. Μπορεί μια ενημέρωση προς την Τουρκία να δημιουργήσει πολιτικά τετελεσμένα; Ή μήπως η διάκριση αυτή προστατεύει τις ελληνικές θέσεις χωρίς να αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία;

Στη συζήτηση εξετάζονται επίσης οι δηλώσεις Γεραπετρίτη και Μαρινάκη, οι αντιδράσεις που αποδίδονται στην τουρκική πλευρά, η εμπλοκή γαλλικής εταιρείας και η σημασία της επικοινωνίας Μακρόν-Ερντογάν.

Η ένταση κορυφώνεται όταν ο κ. Καλεντερίδης αμφισβητεί την ουσία των διπλωματικών χειρισμών και θέτει το ερώτημα αν η Τουρκία έχει ήδη πετύχει μέρος των στόχων της. Ο κ. Μάζης αναδεικνύει παράλληλα τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει η αποδοχή συγκεκριμένων όρων.

Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό έργο. Είναι μια υπόθεση που συνδέεται με την ασφάλεια, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ποια στρατηγική πρέπει να ακολουθήσει η Ελλάδα;

Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γαλλίας;

Και τι δείχνουν οι τοποθετήσεις των κ. Μάζη και κ. Καλεντερίδη για την επόμενη φάση της αντιπαράθεσης;

Δείτε την ανάλυση μέχρι το τέλος και γράψτε στα σχόλια τη δική σας εκτίμηση. Εγγραφείτε στο κανάλι για περισσότερες γεωπολιτικές αναλύσεις σχετικά με τα ελληνοτουρκικά, την Κύπρο και την ελληνική εξωτερική πολιτική.

---

Η ουσία αυτής της υπόθεσης βρίσκεται πέρα από τους χάρτες, τις δηλώσεις και τις διαφωνίες για το αν μια διαδικασία πρέπει να χαρακτηριστεί ενημέρωση ή αδειοδότηση.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να ασκεί αποτελεσματικά τα δικαιώματα που υποστηρίζει ότι διαθέτει, χωρίς να εγκλωβίζεται σε διαρκείς κρίσεις και διπλωματικούς συμβιβασμούς.

Ο κ. Μάζης ανέδειξε την ανάγκη μιας οργανωμένης και διαρκούς διπλωματικής στρατηγικής. Ο κ. Καλεντερίδης έδωσε έμφαση στην αποτρεπτική αξιοπιστία και στον κίνδυνο η στρατιωτική πίεση να αποκτήσει χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενης πρακτικής.

Οι δύο προσεγγίσεις καταλήγουν σε ένα κοινό σημείο: δεν αρκεί μια χώρα να έχει επιχειρήματα. Πρέπει να μπορεί να τα υποστηρίζει με συνέπεια.

Η επόμενη κρίσιμη εξέλιξη δεν θα είναι απαραίτητα μια νέα ανακοίνωση ή μια ακόμη διπλωματική παρέμβαση.

Θα είναι η στιγμή κατά την οποία οι σχεδιαζόμενες εργασίες θα επιχειρηθεί να προχωρήσουν στην πράξη.

Εκεί θα φανεί εάν οι εμπλεκόμενες πλευρές έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν μια λειτουργική ισορροπία ή εάν οι μεταξύ τους αντιθέσεις θα οδηγήσουν σε νέα ένταση.

---

Το παρόν βίντεο περιλαμβάνει επιλεγμένα αποσπάσματα από συζήτηση του καθηγητή κ. Ιωάννη Μάζη και του αναλυτή κ. Σάββα Καλεντερίδη στην τηλεοπτική εκπομπή «ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ» (30-10-2026), με επιμέλεια και παρουσίαση για σκοπούς ενημέρωσης, ανάλυσης και σχολιασμού.

Η Αυταπάτη της Σταθερότητας και τα Επικίνδυνα Παιχνίδια με τη Φωτιά στην Εξωτερική Πολιτική

Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή αυτού του τόπου που η αρθρογραφία παύει να είναι απλή καταγραφή απόψεων και μετατρέπεται σε ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ. Όταν διαβάζεις ανάμεσα στις γραμμές αρθρογραφίας που γνωρίζεις ότι προέρχεται από πηγές οι οποίες γνωρίζουν πολύ καλά τί συμβαίνει στην κυβέρνηση, τότε είσαι διπλά προσεκτικός. 

Ένα τέτοιο δημοσίευμα του καλά πληροφορημένου Μανώλη Κοττάκη στην Εστία (29/10/2026) θα μπορούσε να περάσει κάτω από τα ραντάρ πολλών. Για τους παροικούντες, όμως, χτυπάνε πολλαπλά καμπανάκια δεδομένου ότι αποτελεί μια βαθύτερη ανάγνωση των προθέσεων της κυβέρνησης, σε συνδυασμό με την τρέχουσα πολιτική και διπλωματική συγκυρία.

Για να κατανοήσει κανείς την ανάλυση της Εστίας, πρέπει να κοιτάξει τη στρατηγική που οικοδομείται συστηματικά από το Μέγαρο Μαξίμου. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επενδύσει σε ένα συγκεκριμένο, εκβιαστικό δίλημμα: Αυτοδύναμη κυβέρνηση ή πολιτική αστάθεια. Η επιχειρηματολογία αυτή αποτυπώθηκε με σαφήνεια στη ΔΕΘ, όπου ο Πρωθυπουργός επέμεινε στην ανάγκη μιας «σταθερής κυβέρνησης» ενόψει και της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, επικαλούμενος τον κίνδυνο ενός κυβερνητικού κενού.

Ωστόσο, το αφήγημα αυτό κλιμακώθηκε επικίνδυνα. Υπουργοί της κυβέρνησης —όπως ο Γιώργος Φλωρίδης και ο Άδωνις Γεωργιάδης— προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας ευθέως την πιθανότητα μετεκλογικής ακυβερνησίας με άμεσους κινδύνους στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο κ. Γεωργιάδης υποστήριξε μάλιστα ότι ιστορικά, όποτε η Ελλάδα βρέθηκε σε παρατεταμένη ακυβερνησία, η Τουρκία βρήκε την ευκαιρία να αποκομίσει όφελος, παραπέμποντας ευθέως στην τραγωδία των Σεπτεμβριανών και των Ιμίων.

Αυτή η τακτική δεν είναι τυχαία. Μετατοπίζει τη συζήτηση από την πολιτική αξιολόγηση στην εθνική επιβίωση. Ο πολίτης δεν καλείται πλέον να κρίνει την οικονομία ή τους θεσμούς, αλλά εξαναγκάζεται να ψηφίσει υπό το καθεστώς ενός υπαρξιακού φόβου. Παρά τις προσπάθειες του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, να διατηρήσει αποστάσεις από τις πιο ακραίες διατυπώσεις, το μήνυμα είχε ήδη διοχετευθεί.

Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει το δημοσίευμα της Εστίας για να αποδομήσει το σαπρό δίλημμα. Η ακυβερνησία δεν είναι συνεπάγεται αυτόματα καταστροφή. Η κοινωνία, όπως αποδεικνύουν τα διεθνή παραδείγματα (Σερβία, Ισραήλ), είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μια περίοδο πολιτικής ρευστότητας εάν αυτή αποτελεί το μοναδικό μέσο για να απαλλαγεί από τη διαφθορά και την ηθική παρακμή.

Η συγκυβέρνηση δεν σημαίνει εθνική αδυναμία. Η πολιτική σταθερότητα δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με την αυτοδυναμία. Ακόμη και διεθνείς οίκοι αξιολόγησης όπως η S&P, θεωρεί πιθανό το ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας. Η επίκληση της αυτοδυναμίας ως μοναδικής εγγύησης ασφάλειας είναι παραπλανητική.

Ένα σημαντικό στοιχείο που οφείλει να τονιστεί επίσης, είναι ότι η Άγκυρα δεν παρακολουθεί απλώς τις ελληνικές εκλογικές εξελίξεις. Εντάσσει την ελληνική προεκλογική αντιπαράθεση στη δική της διπλωματική επιχειρηματολογία.

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2026, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στο δίκτυο NTV (η οποία αναρτήθηκε και στην επίσημη ιστοσελίδα του τουρκικού ΥΠΕΞ), διατύπωσε ευθέως την άποψη ότι στην ελληνική εσωτερική πολιτική λειτουργεί υπολογισμένα ο «τουρκικός παράγοντας». Ο Φιντάν επεσήμανε με νόημα ότι όποτε ένας Έλληνας πολιτικός χρειάζεται γρήγορους πολιτικούς πόντους ή θέλει να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης, εργαλειοποιεί και «παίζει» το τουρκικό χαρτί, προειδοποιώντας ότι όσο η Ελλάδα εισέρχεται σε προεκλογικό κλίμα, αυτή η εμπρηστική γλώσσα θα εντείνεται. Αυτό βέβαια θα μπορούσε να το πει κοιτάζοντας στον καθρέπτη αλλά εν προκειμένω δεν ειπώθηκε τυχαία.

Όταν η απέναντι πλευρά καταγράφει και εκμεταλλεύεται διπλωματικά το γεγονός ότι η ελληνική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τα ελληνοτουρκικά ως μικροκομματικό εργαλείο εσωτερικής κατανάλωσης, η εθνική γραμμή υφίσταται βαρύτατο πλήγμα.

Παράλληλα, ο Κοττάκης ορθώς στηλιτεύει ως ιστορικά τυφλή και επικίνδυνη την προσπάθεια της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει δηλώσεις της κεμαλικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας για να φιλοτεχνήσει το «πατριωτικό» προφίλ του Πρωθυπουργού. Ο τουρκικός αναθεωρητισμός είναι ενιαίος και αρραγής. Το να δανείζεσαι επιχειρήματα από την Άγκυρα για να κερδίσεις λίγες ψήφους στο εσωτερικό αποτελεί στρατηγική ήττα στην καλύτερη των περιπτώσεων.

Οι πληροφορίες που προέρχονται από τα ενδότερα της εξουσίας, σπάνια γίνονται γνωστές με φθηνές διαρροές. Ντύνονται με τη μορφή ψύχραιμης ανάλυσης, αδιάψευστων ιστορικών παραλληλισμών και διεθνών εκλογικών μοτίβων (τη στάση της τουρκικής διπλωματίας, τις δηλώσεις Ελλήνων υπουργών, τις κάλπες στη Σερβία και το Ισραήλ). Η κατακλείδα του άρθρου —«Οδηγίες προς ναυτιλομένους!»— είναι ένα σαφές μήνυμα προς το Μέγαρο Μαξίμου ότι οι σχεδιασμοί για την εργαλειοποίηση της εθνικής ασφάλειας είναι εμφανείς «δια γυμνού οφθαλμού». Και ότι προβλέπονται «τρικυμίες» κομματικές και κυρίως Εθνικές, εάν η κυβέρνηση συνεχίσει να ποντάρει σε Εθνικά επιζήμιες τακτικές.

Όσοι θεωρούν ότι μπορούν να παίζουν με τη νοημοσύνη των πολιτών και με την Εθνική Ασφάλεια για να παρατείνουν την παραμονή τους στην εξουσία, υπολογίζουν χωρίς τον αστάθμητο παράγοντα: έναν λαό που είναι έτοιμος να τιμωρήσει τόσο τη διαφθορά όσο και τον τυχοδιωκτισμό, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα περάσει μέσα από την προσωρινή ατραπό της πολιτικής αβεβαιότητας. Έχουμε ήδη προειδοποιήσει: Η γλώσσα της οργής είναι το έσχατο καταφύγιο εκείνων που βλέπουν τα όνειρά τους να συντρίβονται και τότε «οι δρόμοι γίνονται το κοινοβούλιο των λαών»!

Οι πολιτικές ηγεσίες ζουν μονίμως με βολικές ψευδαισθήσεις. Πιστεύουν για παράδειγμα ότι αν προσθέσουμε μερικά μηδενικά στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και αγοραστούν τα πιο «εξωτικά» και τεχνολογικά προηγμένα οπλικά συστήματα από τα ράφια ξένων πατρόνων, τότε αυτομάτως θωρακίζεται η άμυνά μας.

Πέφτουν από τα σύννεφα, όμως, όταν η πραγματικότητα έρχεται να επιβεβαιώσει το βασικό αξίωμα της στρατιωτικής επιστήμης: Η ισχύς είναι μέγεθος σχετικό, όχι απόλυτο.

Οι αθηναϊκές ελίτ, αντιμετωπίζουν την γεωστρατηγική σαν λογιστικό πίνακα. Θεωρούν ότι όποιος ξοδεύει τα περισσότερα, κερδίζει κιόλας. Αγνοούν συστηματικά τις συμπιεζόμενες λαϊκές τάξεις και τον ανθρώπινο παράγοντα, ξεχνώντας ότι οι πόλεμοι δεν κερδίζονται από τα ταμπλό των ενδείξεων, αλλά από τη δυνατότητα προσαρμογής και τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες του τόπου.

Αρκεί να ανατρέξουμε στο Έπος του ’40. Η Ελλάδα δεν νίκησε επειδή διέθετε ογκώδεις μηχανοκίνητους σχηματισμούς –θα ήταν ολέθριο σφάλμα αν είχε επενδύσει σε αυτούς επιχειρώντας να αντιμετωπίσει κατά μέτωπο τους Ιταλούς– αλλά επειδή είχε αξιοποιήσει το ορεινό ανάγλυφο, την αποκεντρωτική διοίκηση (Auftragstaktik) και «πρωτόγονα» μεν, απόλυτα προσαρμοσμένα δε μέσα, όπως τα μουλάρια. Οι Έλληνες στρατιώτες κατάφεραν να επιβάλλουν ένα δυσανάλογο κόστος στον αντίπαλο, καταρρίπτοντας την θεωρία περί αήττητης υπεροπλίας.

Αυτό το ιστορικό δίδαγμα παραμένει αναλλοίωτο στα σύγχρονα πεδία πολέμου. Δεν χρειάζεται να κοιτάξουμε πολύ πίσω. Από τη μια πλευρά, υπερδυνάμεις –γράφε Αμερική– και περιφερειακοί γίγαντες –γράφε Σαουδική Αραβία– επενδύουν τρισεκατομμύρια σε τεχνολογίες αιχμής. Από την άλλη, δυνάμεις με ελάχιστους πόρους –όπως απέδειξαν ο Ανσάρ Αλλάχ στην Υεμένη και το Ιράν απέναντι στην ισχύ των ΗΠΑ– επιβεβαιώνουν ότι η ασυμμετρία μπορεί να εξουδετερώσει ασύλληπτα οπλοστάσια.

Όταν ένας αντίπαλος επιτυγχάνει να αναπτύξει ικανότητες που επιφέρουν δυσανάλογο οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό κόστος στον επιτιθέμενο, τότε η αξία των πανάκριβων εξοπλισμών εκμηδενίζεται. Μια πλατφόρμα ή μια στρατηγική υποδομή δισεκατομμυρίων μπορεί να ακυρωθεί από φθηνά, ευέλικτα και καλά προσαρμοσμένα μέσα. Το κόστος της εμπλοκής γίνεται απαγορευτικό για τον ισχυρό, και αυτός είναι ο ορισμός της αποτελεσματικής αποτροπής.

Είναι καιρός να ξυπνήσουμε. Η εθνική μας ασφάλεια δεν θωρακίζεται με ευχολόγια, ούτε με την τυφλή εξάρτηση σε εισαγόμενα «υπερόπλα» που αγνοούν τη δική μας γεωγραφία και τις δικές μας δυνατότητες προβολής ισχύος.

Αν δεν συνειδητοποιήσουμε ότι η αποτροπή χτίζεται με εγχώρια στρατηγική σκέψη, με ευελιξία, με την προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες, το ανάγλυφο της χώρας, και κυρίως με την ικανότητα να καταστήσουμε το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας δυσβάστακτο για τον αντίπαλο, τότε απλώς αγοράζουμε χρόνο μέσα σε μια φενάκη ασφάλειας.

Οι αμυντικοί πόλεμοι δεν κερδίζονται με βάση το ποιος σπαταλά τα περισσότερα χρήματα. Κερδίζονται από εκείνον που ξέρει να κάνει το τίμημα της νίκης απαγορευτικό για τον επιτιθέμενο.

Η νομικός και δρ. του Δικαίου της Θάλασσας και του Διεθνούς Δικαίου εξηγεί στον 98.4 τις νομικές προεκτάσεις της ενημέρωσης της Τουρκίας για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου – Η ΑΟΖ, τα 12 ν.μ., το Καστελόριζο και η σύνδεση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η νομικός και δρ. του Δικαίου της Θάλασσας και του Διεθνούς Δικαίου, Κέρη Μαυρομμάτη, αποκαλύπτει στον 98.4 πως οποιαδήποτε μορφή ενημέρωσης της Τουρκίας, είτε με μεσάζοντα τη γαλλική εταιρεία, είτε από την ίδια την Ελλάδα ως παράκτιο κράτος στην υπόθεση των βυθομετρικών ερευνών και της πόντισης καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας πέραν της Κάσου προς την Κύπρο, είναι νομικά αναγνώριση της Τουρκίας με βάση και το άρθρο 79 της UNCLOS, ότι αυτές οι εργασίες θα γίνουν σε δική της υφαλοκρηπίδα, όπως την έχει δηλώσει επίσημα με έγγραφα, χάρτες και συντεταγμένες στον ΟΗΕ, όπου εμφανίζει νησιά μας όπως η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος ακόμη και οι ανατολικές περιοχές της Κρήτης, ως τα δικά της εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της, με βάση και τις θέσεις βάσης που έχει ορίσει για τις ευθείες γραμμές τους.

«Η Navtex είναι άλλο πράγμα και έχει άλλη χρησιμότητα, αλλά η ενημέρωση, ό,τι κι αν λέγεται, αν συμβεί προς την Τουρκία, επί δικών μας θαλασσίων ζωνών και υφαλοκρηπίδας, αφού επί 46 χρόνια καν δεν έχουμε ανακηρύξει ΑΟΖ, θα σημαίνει και νομικά κατοχύρωση προσβολής, όχι απλά κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, αλλά κυριαρχίας επί νησιών μας και νησίδων».

Η κ. Μαυρομάτη καταδεικνύει γιατί η επέκταση των χωρικών μας υδάτων έως 12 ν.μ. σε όλο το Αιγαίο και την Κρήτη κι όχι μόνο νότια της Κρήτης, είναι κομβικής σημασίας, όπως και η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο.

Μάλιστα, στα σενάρια περί πλήρους οριοθέτησης πλέον ΑΟΖ με την Αίγυπτο, τονίζει ότι από μόνο του αυτό δεν λέει τίποτα, αλλά το τι θα πει τεχνικά η Αίγυπτος για το σύμπλεγμα Καστελορίζου, ειδικά τη Στρογγύλη, είναι καθοριστικό για το αν υπάρχει επαφή Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου σε τυχόν οριοθέτηση ΑΟΖ ή αν θα «αφεθεί» αναμονή για την Τουρκία, που τότε θα κόβει την επαφή των ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου.

Αποκαλύπτει πως τα 12 ν.μ. που έχει χωρικά ύδατα η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, αν στην Ελλάδα υπήρχε πολιτική βούληση, θα ήταν μεγαλύτερη αυτοπαγίδευση για τον αναθεωρητή γείτονά μας και εξηγεί πως το τουρκολιβυκό συνδέεται με το καλώδιο, αλλά και το εγχείρημα της Τουρκίας να αποκόψει τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη από την Ανατολική Μεσόγειο και να κλειδώσει τις θαλάσσιες ζώνες ως τη δική της «Γαλάζια Πατρίδα».

Υποδεικνύει τέλος πως, για την υπόθεση του καλωδίου, η Ελλάδα θα έπρεπε να υποδείξει στα όργανα της Ε.Ε. την παραβίαση του κοινοτικού κεκτημένου, όπως είναι η UNCLOS ως δίκαιο της Ε.Ε. και άρα την παραβίασή της, ιδίως στο άρθρο 79 από την Τουρκία, που ως συνδεδεμένο μέλος με την Ε.Ε. οφείλει να τα εφαρμόζει, αλλιώς θα έπρεπε να έχει βαρύτατες συνέπειες.

Αλλά, όπως λέει, όταν η ελληνική κυβέρνηση δεν διαμαρτύρεται πρώτη για αυτά, ποιον περιμένουμε από τις Βρυξέλλες να πάρει θέση;

Προσγειώθηκε το ιδιωτικό αεροσκάφος που τον μετέφερε

Στη Φλόριντα προσγειώθηκε το πρωί της Τετάρτης του ιδιωτικό αεροσκάφος που μετέφερε τον ηττημένο ακροδεξιό υποψήφιο για την προεδρία της Βραζιλίας, Φλάβιο Μπολσονάρου, σύμφωνα με το AFP.

Ο 45χρονος, ο οποίος βρίσκεται υπό έρευνα στη Βραζιλία για φερόμενη διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος, εθεάθη να αποβιβάζεται από ένα ιδιωτικό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο Opa Locka Executive, μαζί με τη σύζυγο και τις κόρες του.

Το αεροσκάφος, το οποίο είχε εντοπιστεί νωρίτερα από δημοσιογράφους του Γαλλικού Πρακτορείου κατά τη διάρκεια μιας νυχτερινής στάσης στο Γκουαγιακίλ του Ισημερινού, ταιριάζει με την περιγραφή του αεροσκάφους που οι αρχές της Αργεντινής είχαν αναγνωρίσει ως εκείνο που μετέφερε τον Μπολσονάρου.

🚨 JUST IN: RIGHT-WING FLAVIO BOLSONARO reportedly just LANDED IN MIAMI, FLORIDA.

He’s SAFE from Lula’s GOONS over in Brazil, after they stole the election from him and tried to seize his passports and TRAP him there.

Think about that. The socialists wanted to make Bolsonaro and his family SITTING DUCKS

Now Sec. Rubio and President Trump told him YES, he can get visas in the US 🇺🇸

— Eric Daugherty (@EricLDaugh) October 28, 2026

Το ταξίδι τους με προορισμό τις ΗΠΑ κέντρισε το ενδιαφέρον σε ολόκληρη την περιοχή. Εισήλθαν στη βόρεια Αργεντινή αργά χθες το βράδυ, σύμφωνα με την υπηρεσία μετανάστευσης της χώρας και κατόπιν με ιδιωτικό τζετ ταξίδεψαν έως την πόλη του Ισημερινού Γουαγιακίλ. Από εκεί, αναχώρησαν αεροπορικώς για Μαϊάμι.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε ανακοινώσει χτες ότι πρόκειται να χορηγήσει βίζα στον Βραζιλιάνο γερουσιαστή και στην οικογένειά του, οι οποίοι εγκατέλειψαν τη χώρα, σύμφωνα με εκπρόσωπό που μίλησε στο Reuters.

Ο επανεκλεγείς πρόεδρος, Λούλα ντα Σίλβα, επέκρινε την απόφαση του αντιπάλου του, δηλώνοντας:

«Ένας άνθρωπος που φεύγει κρυφά από τη χώρα του πρέπει να έχει κάτι να κρύψει. Η φυγή από τη Βραζιλία είναι ντροπή».

Πηγή: naftemporiki.gr

ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΚΕΠΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΝ ΒΛΑΧΕΡΝΩ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ "ΟΧΙ"!

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ! Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΝΑ ΕΧΕΙ ΥΠΟ ΤΗ ΣΚΈΠΗ ΤΗΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ!

Νήστευαν καί οἱ στρατιῶτες μας πού πολέμησαν τό 1940 στά βουνά τῆς Πίνδου. Ὁ αὐτόπτης μάρτυρας Ἀρχιμ. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος γράφει σέ βιβλίο του:

«Τό σπουδαῖο εἶναι, ὅτι τήν νηστεία τήν τηροῦσαν καί πολλοί στρατιῶτες, παρ΄ὅλες τίς δυσκολίες,περισσότερο καί ἀπό ἁγιορεῖτες μοναχούς. Μοῦ ἔλεγε, κατά τήν ὀπισθοχώρησι, ἕνα πολεμιστής τῆς πρώτης γραμμῆς:

«Μέ τήν βοήθεια τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Παναγίας κράτησα ὅλη τή Τεσσαρακοστή. Τρώγοντας μόνο κουραμάνα καί λίγα γραμμάρια σταφίδα πού χωροῦσαν στήν φοῦχτα τοῦ ἑνός χεριοῦ».

«Τήν Μ. Ἑβδομάδα, πού γινότανε ἡ ὀπισθοχώρηση,οἱ στρατιῶτες παρ’ὅλη τήν κακουχία, τήν ἄϋπνία, τήν ἐξάντληση, διότι ὑποχωροῦσαν ἀμυνόμενοι, ὅλοι οἱ στρατιῶτες , νηστέψανε καί περάσανε τίς μέρες αὐτές σάν ἀσκητές. Μόνο μέ ψωμί καί νερό. Οἱ ἐφοδιασμοί εἶχαν ἄφθονα τυριά καί κονσέρβες, ἀλλά κανένας δέν γύριζε μάτια σ’αὐτά»

Βιβλίο: Τό θαῦμα τῶν Ἑλλήνων τοῦ Σαράντα. σελ.126-127. proskynitis.