iEpikaira

Είναι κοινό το χαρακτηριστικό των πολιτικών ελίτ που δεν θέλουν να ασχοληθούν με την ασφάλεια της χώρας: πανηγυρίζουν τις αγορές όπλων και αποφεύγουν τη χάραξη μιας εθνοκεντρικής στρατηγικής. 

Στις 10 Αυγούστου ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ απάντησε εγγράφως σε βουλευτή του CHP για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ότι οι σχετικές μελέτες για κάθε εξέλιξη, «συμπεριλαμβανομένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέμου», συνεχίζονται με πλήρη συντονισμό όλων των κρατικών υπηρεσιών. Την επιστολή αποκάλυψε το Nordic Monitor και αναφέρει ρητά ότι η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ παρακολουθείται «στενά». Φυσικά το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δεν χρησιμοποιεί τέτοιες εκφράσεις τυχαία.

Εβδομάδες μετά, ένας Ισραηλινός πρώην ανώτατος αξιωματικός των πληροφοριών του στρατού, ο Μάρκο Μορένο, προειδοποιεί στο «Πρώτο Θέμα» να μη βασιστούμε αποκλειστικά στο ΝΑΤΟ/συμμάχους και θυμίζει ότι οι εγγυήσεις ισχύουν όσο υπάρχει βούληση να τηρηθούν. Μάλιστα ο Μορένο ξεκαθαρίζει ότι η τουρκική απειλή πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και άμεση προετοιμασία. «Winter is coming», λέει με νόημα τονίζοντας τις δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά.

Όλα αυτά βέβαια δεν αποδεικνύουν ότι πόλεμος είναι αναπόφευκτος. Επιβεβαιώνουν όμως ότι η Άγκυρα ήδη σκέφτεται και σχεδιάζει με βάση το χειρότερο σενάριο. Εμείς;

Λίγες μέρες αργότερα, η «Εστία της Κυριακής» και ο Μανώλης Κοττάκης αποκάλυψαν ότι ο επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, μετέφερε στο Μαξίμου, τον Σεπτέμβριο, προσωπικό μήνυμα του Ερντογάν. Το μήνυμα, σε ελεύθερη απόδοση ήταν ότι: αν η Ελλάδα ή η Κύπρος χρησιμοποιηθούν σε ισραηλινό πλήγμα κατά της Τουρκίας, η απάντηση θα δοθεί στην Ελλάδα. Το Μαξίμου διέψευσε ότι υπήρξε οποιοδήποτε τελεσίγραφο. 

Ο Ερντογάν παράλληλα δήλωσε δημόσια, και μάλιστα δύο φορές μέσα σε μία εβδομάδα, ότι η Τουρκία «θα εξουδετερώσει όποιον της σταθεί εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο», και φυσικά όταν η δημόσια ρητορική συμφωνεί με το τελεσίγραφο Καλίν, δεν χρειάζεται να είσαι πολιτικός αναλυτής για να προβληματιστείς.

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να ρωτήσει κάτι απλό. Όταν μια διαρροή δεν διαψεύδεται με το περιεχόμενό της αλλά με την ετικέτα της, δηλαδή «δεν υπήρξαν τελεσίγραφα», τότε τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ Καλίν και Μητσοτάκη; Η «Εστία της Κυριακής» χωρίς να δίνει περαιτέρω εξηγήσεις αναφέρει ότι η συνάντηση ήταν μακράν η σημαντικότερη επαφή που έχει γίνει μεταξύ των δύο πλευρών από την Μεταπολίτευση και μετά.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι αναγκαία. Το ξεκαθαρίζουμε. Μια χώρα που βλέπει τη γειτονιά της να εξοπλίζεται δεν μπορεί να κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Το πρόβλημα είναι άλλο, και το θέσαμε ήδη ξεκάθαρα (εδώ και εδώ): μπορεί η ασπίδα να μετατραπεί σε επικίνδυνη εξάρτηση;

Η αεράμυνά μας θα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ισραηλινά συστήματα. Θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι τα ανταλλακτικά και τα αναχαιτιστικά βλήματα θα φτάσουν στην ώρα τους, ακόμη κι αν οι σχέσεις του προμηθευτή αλλάξουν με την γείτονα. Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας είναι σήμερα τεταμένες. Το ίδιο ίσχυε και για τις σχέσεις τους πριν από τη συμφωνία του 1996, που έφερε πολύ κοντά τις δυο χώρες. Οι συμμαχίες στη γεωπολιτική δεν είναι δόγματα. Τα μεταβαλλόμενα συμφέροντα τις επαναπροσδιορίζουν..

Εδώ οφείλει επίσης να τονιστεί κάτι που πολλοί αρνούνται να αποδεχθούν. Οι ΗΠΑ δεν μας αντιμετωπίζουν με προτεραιότητα -για να το πούμε κομψά. Η Άγκυρα έχει για την Ουάσιγκτον μεγαλύτερο ειδικό βάρος από εμάς: αυτόνομη αμυντική βιομηχανία, γεωγραφική θέση, ρόλο σε μείζονα θέατρα. Εμείς είμαστε χρήσιμοι αλλά όχι αναντικατάστατοι. Είναι άβολο να το λες, και ακόμη πιο άβολο να το ακούς. Αλλά οι ελίτ που προτιμούν να μην το ακούνε, δεν κάνουν τη χώρα ασφαλέστερη.

Σύμφωνα με τον Μορένο, στο Ισραήλ οι πολίτες ζουν θεωρώντας ως δεδομένο ότι η επόμενη κρίση μπορεί να έρθει ανά πάσα στιγμή, ενώ στην Ελλάδα ζουν με την ψευδαίσθηση της «αιώνιας ρουτίνας». Ανησυχούμε για την ακρίβεια, το ενοίκιο, τα σκάνδαλα, την ηθική κατάπτωση. Και καλά κάνουμε. Όμως μια κοινωνία που πιέζεται οικονομικά είναι ταυτόχρονα και ιδιαίτερα ευάλωτη σε συνθήκες κρίσεως.

Πρώτον, ειλικρίνεια. Αν ο Πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον επικεφαλής της ΜΙΤ, ο λαός δικαιούται να ξέρει με ποια διάθεση ήρθε και τι απάντησε η Αθήνα. 

Δεύτερον, εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Ένα κράτος που δεν παράγει τουλάχιστον τα αναλώσιμά του, δηλαδή drones, πυρομαχικά, ανταλλακτικά, θα είναι πάντα στο έλεος του προμηθευτή.

Τρίτον, εξασφάλιση αναγκαίων και κρίσιμων δικτύων. Μια κρίση είναι πολύ πιο επικίνδυνη όταν το κράτος δεν έχει μεριμνήσει για την εξασφάλιση των αλυσίδων τροφίμων, ενέργειας κλπ και εν γένει όλων των απαραίτητων δικτύων για την εύρυθμη λειτουργία του. 

Τέταρτον, να μη γίνουμε proxy. Να μην πληρώσουμε με ελληνικό αίμα και ελληνικά χρήματα έναν πόλεμο που άλλοι σχεδιάζουν και οργανώνουν για τους δικούς τους λόγους. Η συμμαχία με οποιοδήποτε κράτος -και ειδικά το Ισραήλ- έχει μόνο νόημα όταν υπάρχουν ρητά όρια και ανταλλάγματα.

Όπλα, «Ιερή Ταξιαρχία» και η επιστολή Φάντη: Βρετανικά έγγραφα και ιστορικές μαρτυρίες στο επίκεντρο της έρευνας για τον ρόλο του ΑΚΕΛ.

Της Φανούλας Αργυρού*

Μέρος Δ’ τελευταίο

Βρετανικά αρχεία, δημοσιεύματα της δεκαετίας του 1950 και η επίμαχη επιστολή Φάντη του 1964 συνθέτουν το τελευταίο μέρος της έρευνας της Φανούλας Αργυρού. Η αρθρογράφος καταγράφει ισχυρισμούς για οπλισμό του ΑΚΕΛ, σχέδια ένοπλης δράσης και πολιτικές παρεμβάσεις, εξετάζοντας παράλληλα τη στάση του κόμματος απέναντι στην Ένωση και στις ξένες δυνάμεις.

«Χέραλντ Τρίπιουν» - «Όπλα και εκρηκτικά το ΑΚΕΛ στην Κύπρο»

Στην έκθεσή τους Ιουνίου 1950, οι βρετανικές υπηρεσίες αναφέρουν και τα εξής:

«Ένα άρθρο στην έκδοση της εφημερίδας New York Herald Tribune (που εκδίδεται στο Παρίσι), του Αμερικανού ανταποκριτή του Associated Press, αναφέρεται με έμφαση στη δύναμη του Κομμουνισμού στην Κύπρο και ότι το κόμμα έχει αποθήκες όπλων και εκρηκτικών. Ο Γ.Γ. του κόμματος εξέδωσε ανακοίνωση απορρίπτοντας έντονα τον ισχυρισμό».

(An article in the Paris edition of the New York Herald Tribune, by an American correspondent of the Associated Press, is reported to have emphasized the strength of Communism in Cyprus and to have said that the Party have stores of arms and explosives. The Party’s General Secretary has issued an indignant disclaimer of the latter allegation).

Η πληροφορία αυτή πρέπει να μελετηθεί σε συνδυασμό με την επιστολή ημερ. 16/7/1951, Ε. Παπαϊωάννου, προς το Kομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος, που εντόπισε και δημοσίευσε ο Δρ Πέτρος ΠαπαπολυβIου στον «Φιλελεύθερο», 1.4.2016, με τίτλο «Σχέδιο για ένοπλο αγώνα είχε το ΑΚΕΛ το 1951».

«Το ΑΚΕΛ στις παραμονές του αγώνα της ΕΟΚΑ και όπλα διέθετε, αλλά και σχέδια για ένοπλο αγώνα εναντίον των Βρετανών είχε, όχι ακριβώς για την Ένωση με την Ελλάδα, αλλά για τη ‘‘σοβαρή συμβολή στην αντιιμπεριαλιστική υπόθεση’’», έγραψε ο Δρ Παπαπολυβίου.

Όπως κατέγραψαν τα βρετανικά έγγραφα, η Cominform εντός του 1950 είχε ήδη κόψει την Ένωση, οπόταν επιβεβαιώνεται η θέση Παπαπολυβίου ότι στόχος του ΑΚΕΛ δεν ήταν η Ένωση, αλλά «σοβαρή συμβολή στην αντιιμπεριαλιστική υπόθεση»…

(Ο σκοπός της Cominform ήταν ο συντονισμός δράσης μεταξύ κομμουνιστικών κομμάτων κάτω από σοβιετική καθοδήγηση… ενεθάρρυνε την ενότητα μεταξύ κομμουνιστικών κομμάτων. Διαλύθηκε το 1956, μετά τη σοβιετική επαναπροσέγγιση με τη Γιουγκοσλαβία και τη διαδικασία τής απο-Σταλινοποίησης).

Το ΑΚΕΛ σε προετοιμασία «Ιερής Ταξιαρχίας»

Στην έκθεσή τους 19.2.1964, οι βρετανικές υπηρεσίες γράφουν ότι ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ μίλησε στις 9 Φεβρουαρίου σε συνεδρία στο Λονδίνο του Κυπριακού Κομμουνιστικού Κόμματος… Ενημέρωσε ότι το ΚΚΚ ήδη προετοιμαζόταν να πολεμήσει όλα τα ξένα στρατεύματα που θα αποστέλλονταν στην Κύπρο, εκτός εκείνων των Ηνωμένων Εθνών… και για προετοιμασίες συγκρότησης «Ιερής Ταξιαρχίας»… Περίπου 50 άτομα έδωσαν τα ονόματά τους ως εθελοντές για την «Ιερή Ταξιαρχία».

Επιστολή Φάντη προς Φόρτι, 10.4.1964

Επισημαίνεται ότι ο πραγματικός στόχος της «Ιερής Ταξιαρχίας» μάλλον ήταν να επιτεθεί κατά των αμερικανικών στρατευμάτων, εάν ο Μακάριος δεχόταν το βρετανικό σχέδιο για μεταφορά αμερικανικών στρατευμάτων για ειρηνευτική αποστολή (ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΠΕΡΡΙΨΑΝ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ*), και όχι η αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων επιθέσεων της ΤΜΤ για διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και επιβολή δύο ομόσπονδων κρατών.

Μήπως και κατά των ελληνικών (Ελληνικής Μεραρχίας), που ήλθαν λίγους μήνες αργότερα; Αναπόφευκτο ερώτημα σε συσχετισμό με την αποκάλυψη ΑΚΕΛικού στελέχους προς τον Ανδρέα Αζίνα: «Το ΑΚΕΛ -ως απεκάλυψεν εσχάτως ανώτατον ΑΚΕΛικό στέλεχος προς τον Ανδρέα Αζίνα- όταν το 1964 αντελήφθη την έλευσιν Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος εις Κύπρον, αντιπροσωπεία του επεσκέφθη τον Μακάριον, προς τον οποίον εδήλωσε ότι αντιτίθεται εις την παρουσίαν Ελληνικού Στρατού εις την Μεγαλόνησον...», σελίδα 493, Α’ Τόμος, «Η μαρτυρία μου ενώπιον της ατ-χοκ επιτροπής της Κυπριακής Βουλής διά τον Φάκελον Κύπρου», Ελευθέριου Παπαδόπουλου, 2010.

Επίσης, και σε άμεση σχέση με το περιεχόμενο της επιστολής που απέστειλε ο τότε βοηθός Γ.Γ. του ΑΚΕΛ, Α. Φάντης, ημερομηνίας 10 Απριλίου 1964, στην Ντίνα Φόρτι, σύνδεσμο των Κομμουνιστικών Κομμάτων Ιταλίας. Την επιστολή δημοσίευσε η εφημερίδα «Μάχη» στις 26 Μαΐου 1966: «Συνωμοσία του ΑΚΕΛ κατά του Μακαρίου, της Ενώσεως, της Κύπρου – Προετοιμασίαι και σχέδια δι’ ένοπλον ρήξιν με τον “ιμπεριαλιστικόν κύκλον” του Μακαρίου και κομμουνιστικοποίησιν – Οι αγωνισταί της ΕΟΚΑ αποκαλούνται “διεφθαρμένοι” και γίνεται λόγος περί εκμεταλλεύσεως των απειλών της Τουρκίας κατά της Κύπρου προς όφελος του ΑΚΕΛ».

Πριν από χρόνια αναδημοσίευσα την επιστολή Φάντη στα «Νέα» Λονδίνου και αργότερα και στην «Ένωσιν» του μ. Β. Φτωχόπουλου. Η επιστολή αποτελεί ιστορικό τεκμήριο, για την ξενοκίνητη πολιτική του ΑΚΕΛ. Την επανέφερε στο προσκήνιο, στην κατάθεσή του ενώπιον της Επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων ο Ελευθέριος Παπαδόπουλος. Και έριξε περισσότερο φως, εξηγώντας το παρασκήνιο της απόκρυψής της:

«Η επιστολή θα εδημοσιοποιείτο από τον τότε βουλευτή Λάρνακας, Γεώργιο Τζιρκώτη, ο οποίος είχε εγγράψει θέμα εις τη Βουλή. Όμως, μέχρι την ημέρα της συζητήσεως προηγήθηκε σκοτεινό και φανερόν παρασκήνιο. Ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ, Εζ. Παπαϊωάννου, επισκέφθηκε τον Μακάριο και αξίωσε να μην συζητηθεί η εν λόγω επιστολή. Ο δε Μακάριος, για να μην έλθει εις ρήξη με το ΑΚΕΛ, κάλεσε τον Γιωρκάτζη (Υπ. Εσωτερικών) και του επέβαλε να συνεργαστεί μετά του Γλαύκου Κληρίδη, Προέδρου της Βουλής, Τάσσου Παπαδόπουλου, Υπουργού και Λέλλου Δημητριάδη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου του λεγόμενου Πατριωτικού Μετώπου... και με το πρόσχημα της δήθεν εθνικής ζημιάς άσκησαν πιέσεις στους βουλευτές και πολύ περισσότερο εις τον αείμνηστο Γεώργιο Τζιρκώτη και παρεσιωπήθη το θέμα. Ο κ. Φάντης δήλωνε ότι η επιστολή ήταν πλαστή. Εντούτοις τα γεγονότα έχουν πείσμα και δεν αποδέχονται διαψεύσεις...». Ο Ελευθέριος Παπαδόπουλος προκάλεσε τον Α. Φάντη, σε ηλικία ενενήκοντα τεσσάρων ετών, να πει την αλήθεια χωρίς ψευδο-επιχειρήματα...

Βλέπε και «Σοβιετική Κύπρος: Το όραμα του ΑΚΕΛ - Στο φως έγγραφο του 1964», Α. Ροδίτη, 23.2.2021.

Δίδασκαν τα παιδιά του παιδομαζώματος

Σε αναφορές 29.8.1950 για επώνυμους κομμουνιστές στην Κύπρο και τις δραστηριότητές τους στο εξωτερικό, και οι ακόλουθες. Χιλιάδες έγγραφα για το ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ στα βρετανικά αρχεία…

1) Βάσος Γεωργίου Βασιλείου και σύζυγος Φωφώ**: Έφυγε από την Κύπρο προς το Ηνωμένο Βασίλειο στις 23.3.1949 μαζί με τη σύζυγο και τη θυγατέρα του. Τον Ιούνιο 1949 του δόθηκε από την ουγγρική αντιπροσωπία στο Παρίσι, τουριστική βίζα τόσο για τον ίδιο όσο και για τη σύζυγό του για Ουγγαρία. Ο «Νέος Κυπριακός Φύλαξ» στις 11.7.1949 ανέφερε ότι το ράδιο της Βουκουρεστίου ανακοίνωσε πως ο Βασιλείου εντάχθηκε στον στρατό των Ελλήνων ανταρτών και ότι η σύζυγός του διδάσκει σε στρατόπεδο στη Βάρνα της Βουλγαρίας, όπου βρίσκονται απαχθέντα Ελληνόπουλα. Ο «Νέος Κυπριακός Φύλαξ», ημερομηνίας 9.10.1949, ανέφερε ότι «ο Δρ Βασιλείου βρίσκεται τώρα σε ενεργό υπηρεσία στη Βουδαπέστη και η σύζυγός του είναι υπεύθυνη στρατοπέδου για απαχθέντα Ελληνόπουλα».

2) Γιώργος Σαββίδης (αργότερα με την Ανεξαρτησία μέλος της Ελληνικής Κοινοτικής Βουλής): Είχε μακρό κομμουνιστικό μητρώο που περιελάμβανε και μια περίοδο παραμονής στην Ελλάδα και στην Τσεχοσλοβακία, όπου το 1950 ήταν υπεύθυνος της εκπαίδευσης των απαχθέντων Ελληνοπαίδων…Βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»

** Γονείς πρώην Προέδρου Γ. Βασιλείου.

Τα προηγούμενα:

Μέρος Α’ - Σοβιετικές πολιτικές που συγκλίνουν με εκείνες Λονδίνου/Άγκυρας

Μέρος Β’ - Σοβιετική «εκπαίδευση», όπλα στο ΑΚΕΛ, ψευτο-υποσχέσεις στον Μακάριο…

Μέρος Γ’ - Στόχος ΑΚΕΛ - Kομμουνισμός μέσω σοσιαλισμού

Η Cominform τερματίζει την Ένωση – Ένωση μόνο με μια κομμουνιστικοποιημένη Ελλάδα

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος, simerini.sigmalive.com

Η ρωσική ρουλέτα του καλωδίου και η…«βρόμικη» δουλειά της Γαλλίας

Η ενδεχόμενη ενημέρωση της Άγκυρας από τη Γαλλία και η τρύπα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα

Γιάννος Χαραλαμπίδης

Στο έργο του καλωδίου, που θα ενώνει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, η Τουρκία - με τη βοήθεια των λανθασμένων χειρισμών των ημετέρων (Αθηνών, κυρίως, αλλά και Λευκωσίας) - επιδιώκει να μας εμπλέξει σε ένα παιχνίδι ρωσικής ρουλέτας. Γι’ αυτό, τώρα, αναζητείται φόρμουλα εκτόνωσης. Η Άγκυρα έχει το πιστόλι στα χέρια της υπό την εξής έννοια: Αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τα κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα των Αθηνών και της Λευκωσίας, όπως αυτά καθορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Και απειλεί ακόμη και με κρίση, κάτι που συνιστά πάγια τακτική. Εκείνο, δε, που θα επιδιώξει είναι να γεμίσει τις μισές θαλάμες του πιστολιού και να το βάλει στο κεφάλι των Αθηνών, καλώντας τις να πατήσουν τη σκανδάλη! Εκτός και αν λειτουργήσει αφοπλιστικά η μυστική διπλωματία με την υιοθέτηση μιας φόρμουλας επί τη βάσει της οποίας η κάθε πλευρά θα είναι δυνατό να δίνει τη δική της ερμηνεία. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση, θα υπάρχει ή όχι κόστος για την Ελλάδα και τα ειδικά της κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας και της νοητής, ακαθόριστης, έστω και μονομερώς, ΑΟΖ της;

Μέσω Παρισίων

Μια τέτοια περίπτωση, δηλαδή φόρμουλα εκτόνωσης, έχει ειπωθεί: Ότι δηλαδή το Παρίσι είναι αυτό που θα κάνει το “dirty job” (βρόμικη δουλειά), ενημερώνοντας την Τουρκία για τις έρευνες του πλοίου Abeille Marengo, που φέρει τη σημαία της, και μάλιστα γραπτώς, εάν δεν το έχει πράξει ήδη. Για να είναι με τον τρόπο αυτό ικανοποιημένη η Άγκυρα. Δηλαδή πληρώνει η Ελλάδα αλλά και η Κύπρος μια γαλλική εταιρεία ερευνών για να έρθει το Παρίσι να δημιουργήσει τις συνθήκες που είναι πιθανό δημιουργήσουν τον εξής κίνδυνο: Να δώσουν στην Τουρκία την ευκαιρία να ισχυρίζεται ότι έχει δικαιοδοσία εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή σε υπό αμφισβήτηση περιοχές. Ανοίγει, με άλλα λόγια, τρύπα στα ελληνικά ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα μέσω Γαλλίας ή όχι; Αυτό θα το απαντήσει το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Για να γίνουν καθαρές δουλειές στην υπόθεση του καλωδίου…

Έκδοση της NAVTEX

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Εντός των επομένων ημερών, εκτός και αν τύχει κάτι άλλο, η Ελλάδα ετοιμάζει την έκδοση NAVTEX, προκειμένου να επαναρχίσουν οι υποθαλάσσιες έρευνες για το Great Sea Interconnector (GSI) που αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Οι έρευνες καλύπτουν περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, με προοπτική συνέχισης προς την Κύπρο. Οι ακριβείς συντεταγμένες και οι ημερομηνίες θα καθοριστούν από τη NAVTEX, η οποία δεν καθορίζει από μόνη της τα όρια της υφαλοκρηπίδας, αλλά εκδίδεται για λόγους ασφαλείας, υποδηλώντας όμως δικαιοδοσία. Το πλοίο που θα διεξάγει τις έρευνες φέρει την ονομασία Abeille Marengo και έχει γαλλική σημαία. Από τις 27 Οκτωβρίου είναι αγκυροβολημένο στο Ηράκλειο και αναμένει την έναρξη των εργασιών. Η έκδοση της NAVTEX θα έχει ως νομική βάση την εισήγηση της ελληνικής διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) και το πλοίο θα ενημερώνει τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες τουλάχιστον 72 ώρες πριν από τις εργασίες και καθημερινά κατά την εκτέλεσή τους. Αυτή είναι ελληνική διοικητική διαδικασία, χωρίς ενημέρωση προς την Τουρκία, διότι σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Αθήνα έχει δικαιοδοσία εφόσον η δραστηριότητα είναι εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας, αλλά ακόμη και αν τμήμα της τίθεται υπό τουρκική αμφισβήτηση εκτός κάποιων εξαιρετικών περιπτώσεων που δεν συντρέχουν με την υφιστάμενη έρευνα.

Σημασία του έργου

Η ανωτέρω θέση τεκμαίρεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ως εξής: Το Abeille Marengo θα πραγματοποιήσει υποθαλάσσιες έρευνες για την προετοιμασία της πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI), που περιλαμβάνουν:Βυθομετρικές έρευνες: Χαρτογράφηση του βυθού, καταγραφή του βάθους και της μορφολογίας του.

Γεωφυσικές έρευνες: 

-Εντοπισμός πετρωμάτων, απότομων κλίσεων και άλλων εμποδίων στη διαδρομή του καλωδίου.

-Γεωτεχνικές έρευνες: Εξέταση της σύστασης και της σταθερότητας των ιζημάτων, όπου απαιτείται.

-Έλεγχος της διαδρομής: Επιβεβαίωση ότι το καλώδιο μπορεί να τοποθετηθεί με ασφάλεια στον επιλεγμένο υποθαλάσσιο διάδρομο.

Οι συγκεκριμένες εργασίες χαρακτηρίζονται από τον φορέα του έργου ως προπαρασκευαστικές έρευνες για την πόντιση καλωδίου. Ωστόσο, ο ακριβής νομικός χαρακτηρισμός κάθε δραστηριότητας έχει σημασία. Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι εάν οι εργασίες του Abeille Marengo αφορούν τεχνικές έρευνες για την πόντιση υποθαλάσσιου καλωδίου ή θαλάσσια επιστημονική έρευνα (Marine Scientific Research – MSR).

Άδεια και ενημέρωση

Η διάκριση είναι καθοριστική, διότι διαφορετικά άρθρα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982) ρυθμίζουν κάθε δραστηριότητα (Βλέπε πίνακα).

Επί του παρόντος έχουμε εργασίες έρευνας επί της υφαλοκρηπίδας, ανεξαρτήτως ποια τμήματά της τίθενται από τουρκική αμφισβήτηση. Η ελληνική ΑΟΖ δεν είναι καθορισμένη ούτε καν μονομερώς. Υπάρχει, όμως, νοητώς με βάση το ΔΔΘ. Άρα η Ελλάδα: 1) Δεν χάνει τα δικαιώματά της για την ΑΟΖ, ακόμη και αν δεν την έχει καθορίσει με την Τουρκία, μάλλον τα δικαιώματα αυτά υπερκαλύπτονται επί του παρόντος από την υφαλοκρηπίδα, που είναι ipso facto, υπάρχει και παράγει δικαιώματα εκ της φύσεώς της, χωρίς να χρειάζεται ανακήρυξη. Συμφωνία είναι δυνατό να επιβάλλεται όταν υπάρχει αμφισβήτηση από άλλο κράτος ως προς τα όρια του καθενός. 2) Με βάση το άρθρο 79 δεν υπάρχει ρητή υποχρέωση για ενημέρωση, πολλώ δε μάλλον για αίτημα άδειας.

Συναφώς επισημαίνονται τα εξής: Α) Εάν θα γίνουν γεωτρήσεις απαιτείται άδεια του κράτους που έχει νόμιμη δικαιοδοσία επί της συγκεκριμένης υφαλοκρηπίδας (άρθρο 81 UNCLOS), δηλαδή της Ελλάδας. Β) Για άλλες μορφές έρευνας, όπως η επιστημονική, είναι δυνατό να χρειαστεί, όπως το άρθρο 246, συναίνεση. Υπάρχουν περιπτώσεις που η μορφή των ερευνών είναι ζήτημα ερμηνείας. Η Τουρκία θέλει να εισπράξει συναίνεση ή άδεια για να δημιουργήσει προηγούμενο δικής της δικαιοδοσίας επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και επί της νοητής ΑΟΖ, που δεν έχει σήμερα, επειδή δεν έχει τα σχετικά δικαιώματα, εάν λάβει κάποιος υπόψη όσα το ΔΔΘ καθορίζει.

Αμφισβητούμενες περιοχές και επήρεια

Ερώτημα: Θα είναι διαφορετική η νομική διαδικασία για περιοχές που είναι μεν ελληνικές αλλά υπό τουρκική αμφισβήτηση; Εάν πρόκειται για ελληνική υφαλοκρηπίδα, η αρμοδιότητα ανήκει εκ των πραγμάτων στην Ελλάδα. Αυτό ισχύει ακόμη και αν το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν δημιουργεί από μόνο του δικαίωμα συναίνεσης για την Άγκυρα, ειδικώς εάν υπάρχει σαφής παραβίαση από μέρους της σε σχέση με το ΔΔΘ.

Για μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα, το άρθρο 83(3) προβλέπει ότι τα ενδιαφερόμενα κράτη οφείλουν:Να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για προσωρινές πρακτικές διευθετήσεις.

Να μην παρεμποδίζουν ή θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη τελικής συμφωνίας οριοθέτησης.

Να διασφαλίζουν ότι οι προσωρινές διευθετήσεις δεν προδικάζουν την τελική οριοθέτηση (αντίστοιχη ρύθμιση για την ΑΟΖ περιλαμβάνει το άρθρο 74(3)).

Ως προς το θέμα της συναίνεσης, αυτή δεν απαιτείται: 1) Για βυθομετρήσεις, που δεν προκαλούν αλλαγή του βυθού. 2) Για σεισμικές και γεωφυσικές επιπτώσεις. Διαφορετική είναι η περίπτωση ερευνητικών γεωτρήσεων για τις οποίες ενδέχεται να χρειάζεται συναίνεση εφόσον υπάρχει αλλαγή του βυθού. Συνεπώς, σε καμιά των περιπτώσεων που εξετάζουμε, η Ελλάδα δεν υποχρεούται είτε να ζητήσει άδεια είτε να ζητήσει συναίνεση από την Τουρκία. Ο τρόπος ενεργείας, δηλαδή η μορφή της έρευνας, θα καθοριστεί άλλωστε από τη NAVTEX. Υπάρχει βεβαίως και κάτι άλλο: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στηρίζεται στην τουρκική θέση ότι τα νησιά της Ελλάδας, ακόμη και η Κρήτη, δεν έχουν δικαιώματα για ΑΟΖ. Και, ως εκ τούτου, η Τουρκία και η Λιβύη χάραξαν το 2019 μια θαλάσσια οριοθετική γραμμή, αντιμετωπίζοντας τις ακτές τους ως αντικείμενες, χωρίς να αποδώσουν την επήρεια που διεκδικεί η Ελλάδα για τα ενδιάμεσα ελληνικά νησιά. Η Άγκυρα θεωρεί ότι τα νησιά της Ελλάδας δεν έχουν επήρεια, δηλαδή δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στη μέση γραμμή της οριοθέτησης ΑΟΖ ή ακόμη και υφαλοκρηπίδας επειδή αδικούν την ίδια διότι παρεμβάλλονται μεταξύ των δυο ηπειρωτικών χώρων κατά τρόπο που περιορίζουν την Τουρκία στο Αιγαίο και αλλού. Συμβαίνει, δε, αυτό παρότι το άρθρο 121, παρ. 2 του ΔΔΘ τονίζει ρητώς ότι τα νησιά, πλην εκείνων που θεωρούνται βράχοι (121 παρ. 3), έχουν δικαίωμα για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, άρα και πλήρη επήρεια.

Ο ρόλος της Γαλλίας και η τουρκική προσφορά

Υπό αυτές λοιπόν τις συνθήκες, εάν η Γαλλία έχει ενημερώσει ή θα ενημερώσει την Τουρκία και δη γραπτώς, ανοίγει τρύπα στα ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Και κανείς δεν ξέρει αν δεν διαβάσει τη γαλλική ενημέρωση πώς μπορεί να εκληφθεί το περιεχόμενό της, κατά πόσον δηλαδή η Άγκυρα θα το μεταφράσει ως συναίνεση μόνο ή ακόμη και ως άδεια. Επί τούτου μπορεί να ξεκινήσει μια άλλη αντιμαχία: Εάν η κίνηση της Γαλλίας ήταν αυτό που ονομάζουμε στο Διεθνές Δίκαιο αρχή της αντιφατικότητας: «Estoppel». Τι σημαίνει αυτή η αρχή; Η Τουρκία μπορεί να ισχυριστεί ότι η γαλλική γραπτή δήλωση-ενημέρωση είναι συνδεδεμένη με την Ελλάδα. Και έτσι να προβάλει τον δεύτερο συναφή ισχυρισμό: ότι η Ελλάδα τηρεί αντιφατική στάση. Ότι, δηλαδή, έχει υπαναχωρήσει από την αρχική της θέση αφού αποδέχεται έστω και σιωπηρώς τη γαλλική ενέργεια, που μπορεί να ερμηνευτεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση δικής της δικαιοδοσίας επί αμφισβητούμενης υφαλοκρηπίδας. Εάν, η Τουρκία στηριχθεί στη νεότερη ελληνική θέση όπως η ίδια η Άγκυρα την ερμηνεύει, παρέχοντας διευκολύνσεις που θα έπρεπε να δοθούν από την Ελλάδα, και η Ελλάδα αντιδράσει, τότε η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να θεμελιώσει την αρχή της estoppel. Δηλαδή να πει ότι, με τη γαλλική γραπτή δήλωση είχε αλλάξει η αρχική ελληνική. Άρα η Άγκυρα θα μπορούσε να προβαλει τον ισχυρισμμο οτι είχε δεχθεί η ίδια μέσω Γαλλίας μορφή τουρκικής δικαιοδοσίας. Εφόσον εν συνεχεία η Ελλάδα αντιδράσει, η στάση της θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί απο την Τουρκία ως αντιφατική. Γιατί; Διότι η Τουρκία θα ηταν δυνατον να ισχυριστει τα εξης: Η Αθηνα έχει ήδη προβεί σε αμεσες ή έμμεσες δράσεις (γαλλική ενημερωση) ή σε αδράνεια (σιωπηρή αποδοχή) και μετά από όλα αυτά υπαναχωρησε εκ νεου, κακή τη πίστη, για να πλήξει τα δικαιώματα της Άγκυρας και να αποκτήσει όφελος μαζί με τη Γαλλία από το καλώδιο. Υπάρχει επί τούτου σχετική υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/United States), 1984, που αναγνώρισε ότι τα ίδια πραγματικά περιστατικά μπορούν να εξεταστούν τόσο υπό το πρίσμα της acquiescence όσο και του estoppel.

Ούτως ή άλλως, το θέμα της αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών και ειδικών κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν τελειώνει εδώ. Γιατί; Διότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο μοιάζει με την κατοχή της Κύπρου και το ψευδοκράτος. Είναι μεν παράνομο κατά το ΔΔΘ, αλλά επί του πεδίου η Τουρκία κρατεί και τις δυο περιπτώσεις ως «ανοικτή πληγή» και προστατεύει αυτό το de facto καθεστώς διά της ισχύος της. Και προχωρεί σε παροχή δώρων προς την Αίγυπτο για να την δελεάσει, έτσι ώστε να την φέρει κοντά με την προσδοκία ανατροπής της μερικώς καθορισθείσας ΑΟΖ της με την Ελλάδα και της ΑΟΖ της με την Κύπρο.

Τα ξένα κόλλυβα…

Πώς η Άγκυρα επιχειρεί να το πράξει; Με την προσφορά περί των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων πρόσθετης περιοχής από αυτήν που το ΔΔΘ καθορίζει για την Αίγυπτο. Σημειώνεται ότι μέρος αυτής της προσφοράς ανήκει στη νοητή ΑΟΖ της Ελλάδας και σε εκείνη της Κύπρου. Έτσι, η Άγκυρα επιδιώκει όπως αλλάξει η Αίγυπτος στρατόπεδο και παυθεί των δικαιωμάτων της από τμήματα του τουρκολιβυκού μνημονίου, που με βάση το ΔΔΘ τής ανήκουν, εφόσον θα λάβει τα τουρκικά ανταλλάγματα… με ξένα κόλλυβα. Στο θέμα της Κύπρου, η Τουρκία αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα: Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η Αίγυπτος καθόρισε ΑΟΖ με την Κύπρο, αλλά το ότι υπάρχει και η σύνδεση μεγάλων συμφερόντων, που αφορούν τη μεταφορά φυσικού αερίου προς το Ιντκού και από εκεί στην Ευρώπη. Βεβαίως, υπάρχει πάντα η επιλογή του μερικού καθορισμού ΑΟΖ της Τουρκίας με την Αίγυπτο, όπως συνέβη και στην περίπτωση Ελλάδας - Αιγύπτου, οπότε το σκηνικό θα περιπλεχθεί.

Η Θαλάσσια Φιλία και τα διπλά ΜΟΕ…

Ούτως ή άλλως, μπορεί μεν η Αίγυπτος να μην απάντησε στην τουρκική προσφορά, όμως διαφώνησε με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Πλην, όμως, προχωρεί τις επόμενες μέρες - από τις 2 ώς τις 9 Νοεμβρίου - σε κοινή άσκηση με την Άγκυρα, που φέρει την επωνυμία Θαλάσσια Φιλία (“Dostluk Denizi”). Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, της 27ης Οκτωβρίου του 2026, η άσκηση θα διεξαχθεί στην περιοχή της Αλεξάνδρειας με τα Πολεμικά Ναυτικά της Τουρκίας και της Αιγύπτου. Αντικείμενο της άσκησης είναι οι επιχειρήσεις επιφανείας και η εκπαίδευση μονάδων υποβρύχιων καταστροφών (SAT). Η Τουρκία θα συμμετάσχει με την κορβέτα TCG Burgazada (F-513), που θα βρίσκεται στην Αλεξάνδρεια από την 1 έως τις 3 Νοεμβρίου. Η άσκηση αποτελεί συνέχεια της επαναπροσέγγισης Άγκυρας–Καΐρου, που είχε σηματοδοτηθεί τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν οι δύο χώρες πραγματοποίησαν την πρώτη κοινή ναυτική τους άσκηση έπειτα από 13 χρόνια. Τις ίδιες περίπου ημέρες, από τις 5 έως τις 5 Νοεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία επίσκεψη από τον Διοικητική της Ελληνικής Τακτικής Αεροπορίας και την αντιπροσωπία του στο πλαίσιο του σχεδιασμού Μέτρων Οικοδόμησης Ελλάδας - Τουρκίας. Και δεν είναι μόνο αυτά που συντρέχουν την ίδια χρονική στιγμή. Είναι και η επίσκεψη της Εκπροσώπου του ΓΓ του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, που συναντήθηκε ήδη με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη χθες, ενώ αύριο συναντάται με τον κατοχικό ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, προκειμένου να προετοιμάσει μια κοινή συνάντηση μαζί τους στις 9 του μήνα, για να εξετάσουν πώς μπορεί να συνεχιστούν οι προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών.

Πρόκειται για χάρτη που δείχνει τα όρια των ΑΟΖ της Κύπρου, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και άλλων κρατών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Ο χάρτης αποτυπώνει με πράσινο διάγραμμα την Αιγυπτιακή ΑΟΖ όπως προκύπτει από τη συμφωνία με την Ελλάδα.

Η Τουρκία επιδιώκει να κατανείμειτην Κυπριακή και Ελληνική ΑΟΖ, εάν καταφέρει να φέρειτην Αίγυπτο με τα νερά της. Θέλει για την ίδια το 41% της Κυπριακής ΑΟΖ και προσφέρειτο 17% στην Αίγυπτο. Ταυτοχρόνως, θεωρεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να χάσει περίτο 16% από την ΑΟΖ της. Από αυτό το ποσοστό, η Τουρκία λαμβάνειτο 14% και η Αίγυπτος το 2%.

Ο χάρτης δείχνει την πορεία του ηλεκτρικού καλωδίου από την Κύπρο στην Ελλάδα. Είναι πρόδηλον ότι η πορεία του διέρχεται από περιοχές, τις οποίες η Τουρκία θέτει υπό αμφισβήτηση, και δη από την περιοχή της Κρήτης, όπου υπάρχει και ο παράνομος χώρος του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Πηγή: simerini.sigmalive.com

Υπάρχει μια βολική αυταπάτη η οποία συντηρείται εδώ και χρόνια στην Αθήνα και την Λευκωσία: ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί αδιαπέραστο τείχος και ότι οι σύμμαχοι –αργά ή γρήγορα– θα επιβάλουν την τάξη.

Οι τελευταίες εξελίξεις, ωστόσο, έρχονται να διαλύσουν αυτό το ουτοπικό συννεφάκι. Όσοι επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια μπροστά στη μεγάλη εικόνα, περιοριζόμενοι σε πανηγυρικές ανακοινώσεις για διπλωματικές επαφές υψηλού επιπέδου, πέφτουν για πολλοστή φορά από τα σύννεφα. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα γεγονότα. Πρόκειται για τα κομμάτια ενός παζλ που συναρμολογείται μεθοδικά πίσω από κλειστές θύρες. Και το τελικό αποτέλεσμα φέρει τον δυσοίωνο τίτλο: εταιρική συνεκμετάλλευση δίχως προηγούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.

Δημοσίευμα της Εστίας (25/10/2026) ρίχνει φως στα άκρως ανησυχητικά τεκταινόμενα και για να κατανοήσει κανείς τι ακριβώς κυοφορείται, αρκεί να συνδέσει τις παρακάτω τελείες:

-Η έμμεση ομολογία της Ουάσινγκτον: Κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 2025 ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ ήταν αποκαλυπτικός και εμμέσως πλην σαφώς επιβεβαίωσε ότι η Chevron θα προχωρήσει στην εκμετάλλευση/συνεκμετάλλευση υδρογονανθράκων, χωρίς να υπάρξει προηγούμενη συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Συγκεκριμένα όταν ερωτήθηκε εάν «είναι η αμερικανική κυβέρνηση έτοιμη να υποστηρίξει τις αμερικανικές εταιρείες;» όπως η Chevron, δεδομένου ότι «υπάρχουν πολλές διαφορές, αντιπαραθέσεις και αμφισβητήσεις στα [ελληνικά κυριαρχικά] δικαιώματα στη Μεσόγειο Θάλασσα», ο Ντ. Μπέργκαμ διευκρίνισε ότι «εμείς κινηθήκαμε έξυπνα και μείναμε εκτός της διαπραγμάτευσης. Δεν είναι δική μας δουλειά. Αλλά, όταν πρέπει να εμπλακούμε σε αυτές τις συζητήσεις, το κάνουμε.» Σε παλαιότερα σημειώματά μας από το 2023 (1, 2) γράφαμε ότι κυοφορείται «εταιρική συνεκμετάλλευση» ακόμη και χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση. Μετάφραση; Οι ενεργειακοί κολοσσοί και τα αμερικανικά συμφέροντα βιάζονται να τρυπήσουν τον βυθό. Εφόσον η οριοθέτηση αργεί, θα εφαρμοστεί φόρμουλα για να προχωρήσουν οι εξορύξεις χωρίς αυτήν.

-Η ακαδημαϊκή «νομιμοποίηση»: Η συγκυρία κυκλοφορίας του νέου βιβλίου υπό τον τίτλο «Ελευθερία των Θαλασσών» του ομότιμου καθηγητή Χρήστου Ροζάκη –γνωστό για τις θέσεις του περί συνεκμετάλλευσης– δεν είναι τυχαία. Ένα βιβλίο το οποίο λειτουργεί ως θεωρητικό/ακαδημαϊκό άλλοθι υπέρ των εξορύξεων από ιδιωτικές εταιρείες με τη συμμετοχή ακόμη και οντοτήτων που δεν έχουν αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ όπως το ψευδοκράτος αλλά και κρατών που δεν έχουν υπογράψει την UNCLOS, όπως η Τουρκία. Ο ορυκτός πλούτος βαφτίζεται «κοινός τοις πάσιν» (κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας), ανοίγοντας τον δρόμο για έναν διαμοιρασμό με τη «μεζούρα» της ισχύος.

-Η αποχαλίνωση του τουρκολιβυκού άξονα: Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, οι ρηματικές διακοινώσεις κατά των ελληνικών γεωτρήσεων νότια της Κρήτης και η Διεθνής Διάσκεψης Blue COP31 στην Αττάλεια δείχνουν ότι η Άγκυρα δεν περιμένει –ή μάλλον έχει πάρει το πράσινο φως–. Δημιουργεί νέα διπλωματικά τετελεσμένα, έχοντας στο πλευρό της μια Λιβύη που λειτουργεί πλέον ως προτεκτοράτο της.

Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν κατά νου, δύσκολα κανείς αποφεύγει τους συνειρμούς και τα συμπεράσματα στο τί συμβαίνει παρασκηνιακά εδώ και καιρό και πλέον εκτελείται μπροστά στα μάτια μας. Όταν το διεθνές σύστημα αναζητά εσπευσμένα τρόπους για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις σε ενέργεια, τα σύνορα και τα κυριαρχικά δικαιώματα των ηττοπαθών και των «δεδομένων» μετατρέπονται σε διαπραγματεύσιμες λεπτομέρειες. Τόση αξία έχουμε στα μάτια των «μεγάλων συμμάχων». Ο πυρήνας αυτής της πολιτικής είναι στην ουσία η υποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας από τη λογική της αγοράς.

Η ιδέα είναι απλή και άκρως δελεαστική για τα μεγάλα κέντρα αποφάσεων: αντί οι ναρκοθετημένες περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος να παραμένουν «αδρανείς» –επειδή οι ιθαγενείς δεν συμφωνούν στα θαλάσσια σύνορα–, ανατίθεται στις πολυεθνικές (πχ Chevron) η εξόρυξη. Τα έσοδα διανέμονται σε κράτη και σε «οντότητες» όπως το ψευδοκράτος μέσω μηχανισμών του ΟΗΕ. Με άλλα λόγια:

-Πρώτον, παρακάμπτεται η αρχή της μέσης γραμμή, η επήρεια των νησιών (Κρήτη, Κάρπαθος, Ρόδος, Καστελόριζο) και ο Χάρτης της Σεβίλλης.

-Δευτέρον, νομιμοποιούνται de facto τα τετελεσμένα του τουρκολιβυκού μνημονίου, αφού η συνεκμετάλλευση προϋποθέτει συναινέσεις εκεί που δεν υπάρχουν σαφώς αναγνωρισμένες δικαιοδοσίες.

-Τρίτον, η Κυπριακή Δημοκρατία εξισώνεται με το παράνομο μόρφωμα των κατεχομένων, αποδεχόμενη έμμεσα μια λύση δύο κρατών μέσω της πίσω πόρτας της ενέργειας.

Ο υποθαλάσσιος πλούτος στα ανοικτά της Κύπρου και των Δωδεκανήσων δεν αποτελεί «κοινό αγαθό» για να το μοιραστούν οι Τούρκοι, οι Αιγύπτιοι και οι Λίβυοι με τη μεσολάβηση ξένων ενεργειακών κολοσσών και υπό αμερικανική υψηλή επιστασία. Η αποδοχή μιας τέτοιας φόρμουλας ισοδυναμεί με γεωστρατηγική αυτοχειρία στην καλύτερη των περιπτώσεων.

Η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ –σαν άλλο κερασάκι στην τούρτα–, μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ήρθε να προσγειώσει όσους πίστεψαν στα επικοινωνιακά παιχνίδια περί αμερικανικής προστασίας και επιβολής δικαιοσύνης.

Η Ουάσινγκτον δεν πείρε θέση για τη νομιμότητα του μνημονίου όπως κάνει για παράδειγμα σε παρόμοιες περιπτώσεις κατάφορης καταπάτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Νότια Σινική Θάλασσα από την Κίνα. Δεν καταδίκασε την στάση της Άγκυρας. Αντιθέτως, κρατά τις γνωστές «ίσες αποστάσεις», καλώντας την Αθήνα και την Άγκυρα να «τα βρουν».

Αυτό είναι το βαθύ κράτος της αμερικανικής διπλωματίας εν δράσει: η ροή ενέργειας προηγείται της δικαιοσύνης. Εφόσον η οριοθέτηση καθυστερεί, η λύση που προωθείται είναι η «διευθέτηση» μέσω ακραίων συμβιβασμών και πιέσεων. Σε προηγούμενη ανάλυση γράφαμε ότι: «Το Διεθνές Δίκαιο φαίνεται να έχει αντικατασταθεί από το «Δίκαιο του Ισχυρού». Το δε Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) επιχειρείται να καταστεί «νεκρό γράμμα», παντελώς ανίκανο να προστατεύσει έναντι της επιβουλής των αναθεωρητικών δυνάμεων». Και μάλιστα προειδοποιούσαμε ότι: «Η παραδοχή ότι η Τουρκία αντιμετωπίζεται πλέον από την Ουάσιγκτον ως ένας αναντικατάστατος «Περιφερειακός Κόμβος», καθώς και η επικράτηση του κυνικού δόγματος της «ειρήνης μέσω των ροών» στη Μέση Ανατολή, καθιστούν τη μέχρι πρότινος ελληνική στρατηγική του «προβλέψιμου συμμάχου» ξεπερασμένη και επικίνδυνη.»

Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πίεση για την εταιρική συνεκμετάλλευση δεν είναι θεωρητική. Έχει πλέον περάσει στο στάδιο της εφαρμογής. Για την Αθήνα και την Λευκωσία ο χρόνος δεν δουλεύει υπέρ τους. Οι «λύσεις πακέτο» των ξένων αποσκοπούν στην απώλεια κυριαρχικών δικαιωμάτων –ή/και κυριαρχίας– με πρόσχημα την σταθερότητα και το κέρδος. Και η αλήθεια είναι ότι η μυστική διπλωματία της κυβέρνησης Μητσοτάκης, όχι απλά δεν προσπαθεί να αποτρέψει την διαφαινόμενη γεωστρατηγική καταστροφή που μας ετοιμάζουν αλλά αντιθέτως ραδιουργεί παρασκηνιακά για να την προωθήσει.  

Αν οι ιθύνοντες συνεχίσουν να θεωρούν ότι τα σύνορα και η κυριαρχία είναι διαπραγματεύσιμα, το τίμημα αργά ή γρήγορα θα κληθεί να το πληρώσει η ίδια η κοινωνία. Και τότε, καμία τεχνική φόρμουλα «συνεκμετάλλευσης εξπρές» δεν θα μπορεί να καλύψει το κενό της εθνικής ασφάλειας. Διότι όταν αυτόβουλα αποποιήσαι τον πυρήνα των δικαιωμάτων σου, αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί να αποφασίσεις εάν και πώς θα υπερασπιστείς την γη που με θυσίες και αίμα σου παραδόθηκε. 

Φόρμουλα συνεκμετάλλευσης χωρίς Δίκαιο της Θάλασσας!

Μανώλης Κοττάκης 

Η ιδέα ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να εξορύξουν και να διανείμουν κέρδη σε κράτη και στον ΟΗΕ, χωρίς να έχει λυθεί το ζήτημα της οριοθετήσεως, είναι ελκυστική για την διεθνή αγορά ενέργειας, αλλά σίγουρα βλαπτική με στενούς όρους εθνικού συμφέροντος

Πρόταση-σοκ από τον υποψήφιο για την Ακαδημία Αθηνών Χρήστο Ροζάκη στο νέο του βιβλίο για την «Ελευθερία των Θαλασσών».– Επαναφέρει στον διάλογο την πρόνοια για κοινές εξορύξεις ιδιωτικών εταιρειών στην ανοικτή θάλασσα, καθώς, σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, μπορούν να πραγματοποιηθούν με την συμμετοχή κρατών και «οντοτήτων» (ψευδοκράτος), αλλά και κρατών που δεν έχουν αναγνωρίσει το Δίκαιο της Θάλασσας (Τουρκία, Ισραήλ, ΗΠΑ) – «Κοινό τοις πάσιν» για την ανθρωπότητα ο ορυκτός πλούτος της Μεσογείου – Γιατί η πρόταση ταιριάζει με την κατάσταση που επικρατεί στις μη οριοθετημένες περιοχές μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, Συρίας, Αιγύπτου, Λιβύης και Τουρκίας – Η Διάσκεψη της Αττάλειας και η πρόσκληση Χριστοδουλίδη στην Τουρκία.

Ο χρόνος έκδοσης ενός νομικού βιβλίου, το οποίο δίκην επιτομής διατρέχει περιληπτικώς αλλά με ευκρίνεια σε 130 σελίδες κρίσιμες έννοιες του Διεθνούς Δικαίου, έχει πάντοτε την σημασία του. Όχι μόνον γιατί ο συγγραφέας του βιβλίου, που κυκλοφορεί εδώ και μερικές ημέρες από τον εκδοτικό οίκο «Σιδέρη» (έτος ιδρύσεως 1891), είναι ο ομότιμος καθηγητής Χρήστος Ροζάκης, ο οποίος εγγράφει υποθήκες για να εκλεγεί μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ούτε επειδή είναι τακτικός συνομιλητής του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και μοιράζεται τις σκέψεις του μαζί του. Έχει σημασία, λόγω της συγκυρίας. Σε μια εποχή κατά την οποία η Ευρώπη «διψά» για ενέργεια, ενώ στην Μεσόγειο έχει ξεσπάσει –με αφορμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο– διαμάχη κρατών για την οριοθέτηση περιοχών που σήμερα θεωρούνται από τον διεθνή παράγοντα «διαφιλονικούμενες» (άρα, θα απαιτηθεί χρόνος για διαπραγματεύσεις και συμφωνίες), έρχεται ο κ. Ροζάκης και επαναφέρει από το «οπλοστάσιο» της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας και των αποφάσεων του ΟΗΕ μία ξεχασμένη πρόβλεψη: την συνεκμετάλλευση-εξπρές του ορυκτού πλούτου του διεθνούς βυθού από ιδιωτικές εταιρείες, μετά από συμφωνία των κρατών χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση. Με την φόρμουλα της Σύμβασης που ορίζει ότι ο υποθαλάσσιος ορυκτός πλούτος είναι «κοινός τοις πάσιν» στην ανθρωπότητα, και άρα ο διαμοιρασμός του μπορεί να γίνει με την λογική της ισχύος και των συμβιβασμών, και όχι με βάση στην εθνική δικαιοδοσία ποίου κράτους υπάρχουν τα περισσότερα κοιτάσματα. Διανομή με την μεζούρα, λοιπόν!

Η κρίσιμη χρονική συγκυρία

Η εν λόγω φόρμουλα έχει το «πλεονέκτημα» ότι σε αυτήν την διαπραγμάτευση μπορούν να συμμετάσχουν «οντότητες» που δεν έχουν αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ, όπως το ψευδοκράτος, χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού, καθώς και κράτη που δεν έχουν αναγνωρίσει και δεν έχουν υπογράψει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Τουρκία! Θα θέλαμε να θεωρήσουμε απλή σύμπτωση το κεφάλαιο αυτό του νέου βιβλίου του κυρίου καθηγητού, αλλά, επειδή αν και δεν ταιριάζει πλήρως με τον τίτλο του βιβλίου, που πραγματεύεται την «Ελευθερία των Θαλασσών και τους Περιορισμούς της», αλλά, αντιθέτως, πίπτει στην τρέχουσα επικαιρότητα, θεωρούμε ότι έχει στόχο. Την στιγμή που κυκλοφορεί το βιβλίο Ροζάκη από τις εκδόσεις «Σιδέρη», συμβαίνουν τα εξής:

■ Από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου συγκαλείται στην Αττάλεια της Τουρκίας η Διεθνής Διάσκεψη Blue COP31, «με την προσδοκία να θέσει τις θάλασσες και τους ωκεανούς στο επίκεντρο της κλιματικής δράσης». Σύμφωνα με την καθηγήτρια Στέλλα Κυβέλου, «η ατζέντα της Προεδρίας περιλαμβάνει την ανθεκτικότητα θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών, τον γαλάζιο άνθρακα, την ανταλλαγή δεδομένων και την σχετική χρηματοδότηση. Διαμορφώνεται ένα πεδίο συζητήσεων με σημαντικές προεκτάσεις για την θαλάσσια πολιτική και την θαλάσσια διακυβέρνηση οι οποίες εκτείνονται στο επίπεδο της θαλάσσιας λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου». Είναι δε σημαντικό ότι σε αυτήν την Διάσκεψη, που θα γίνει σε τουρκικό έδαφος, προσεκλήθη και θα παραστεί για πρώτη φορά, παρά το βέτο που ήγειραν οι Τούρκοι, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης. Οι συμμαχίες του στην Δύση είναι ισχυρές. Η πρόταση του Προέδρου Ερντογάν περί Διεθνούς Διασκέψεως χωρών της Μεσογείου για διαμοιρασμό του πλούτου της εξακολουθεί να παραμένει στο τραπέζι – διατυπώθηκε και κατά την τελευταία επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Άγκυρα.

■ Επικυρώθηκε με απόφαση της λιβυκής Βουλής το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που αμφισβητεί την επήρεια της Κρήτης, του Καστελλορίζου και της Γαύδου στις μελλοντικές οριοθετήσεις. Είναι πικρό να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα, αλλά με βάση το Δίκαιο των Συνθηκών το μνημόνιο (που είναι ήδη κατατεθειμένο στα αποθετήρια των χαρτών του ΟΗΕ, χωρίς αντίρρηση από τον διεθνή οργανισμό), από απόψεως τύπων, προσέλαβε πλέον κάποια στοιχεία εγκυρότητας. Από απόψεως ουσίας, προφανώς, και δεν είναι έγκυρο, γιατί η Τουρκία δεν έχει αντικείμενες ακτές με την Λιβύη, και αυτό παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο. Για να το ανατρέψουμε, όμως, πρέπει να ολοκληρώσουμε την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ο ΥΠΕΞ της οποίας συναντήθηκε προχθές με τον Τούρκο ομόλογό του κ. Φιντάν.

■ Η Λιβύη αμφισβήτησε με ρηματική διακοίνωσή της –απειλώντας με διακοπή διπλωματικών σχέσεων με την Ελλάδα– την θέση ότι οι γεωτρήσεις της Chevron νοτίως της Κρήτης είναι σε αμφισβητούμενη περιοχή. Την στιγμή μάλιστα που τόσο η ίδια όσο και η Τουρκία έχουν υπογράψει συμβάσεις με την Chevron για εξορύξεις στο Λιβυκό πέλαγος και στην Κασπία. Ενώ, σύμφωνα με το Bloomberg, οι Τούρκοι μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού σχεδιάζουν εξορύξεις φυσικού αερίου ανατολικά της Κρήτης.

Οι δύο λύσεις

Είναι ηλίου φαεινότερον ότι ο ξένος παράγων, που σήμερα επείγεται για την εξόρυξη, εκμετάλλευση και πώληση των ορυκτών καυσίμων της Μεσογείου και βιάζεται, έχει δύο λύσεις:

■ Η πρώτη είναι η προσφυγή των κρατών που έχουν διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες σε διεθνή διαιτησία (διμερή ή πολυμερή) από δικαστές του Δικαστηρίου της Χάγης, χωρίς να δεσμεύονται όμως στην κρίση τους από το Δίκαιο της Θάλασσας (μέση γραμμή, επήρειες νησιών, υφαλοκρηπίδες νησιών και ΑΟΖ). Η ιδέα έχει κατατεθεί από τον ειδικό απεσταλμένο του Προέδρου Τράμπ, Ρίτσαρντ Γκρενέλλ, και δεν έχει απορριφθεί, μολονότι ο κ. Γκρενέλλ έχει κάποια προβλήματα στις ΗΠΑ με κατηγορίες για υπεξαίρεση 5 εκατ. δολλαρίων από ΜΚΟ.

■ Η δεύτερη ιδέα, με δημιουργική φαντασία, κατατίθεται σήμερα, χωρίς να συνδέεται ευθέως με την κατάσταση στην Μεσόγειο (είναι προσεκτικός ο καθηγητής), από τον Χρήστο Ροζάκη. Στο κεφάλαιο του βιβλίου του για την εξέλιξη της έννοιας του διεθνούς βυθού (σελ. 89-109), ο οποίος είναι το υποθαλάσσιο τμήμα του εδάφους και του υπεδάφους που δεν ανήκει στην αιγιαλίτιδα ζώνη, την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα (πέρα από τα όρια της εθνικής δικαιοδοσίας), αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:

► Γίνεται πρώτα αναδρομή του πως καθιερώθηκε με αποφάσεις του ΟΗΕ και διεθνείς συμβάσεις ο όρος «κοινό τοις πάσιν» (κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας), που προβλέπει τον διαμοιρασμό του ορυκτού πλούτου στην ανοικτή θάλασσα σε περιοχές που δεν είναι οριοθετημένες ως εθνικής δικαιοδοσίας. Η σχετική πρωτοβουλία ανελήφθη το 1967 από πρέσβυ μεσογειακού κράτους. Τον Μαλτέζο Pardo.

► Δίδει τον ορισμό των εννοιών «κοινή», «κληρονομιά», της «ανθρωπότητας». Και τούτο, διότι ένα μέρος των κερδών από την εξόρυξη υδρογονανθράκων μπορεί να αποδίδεται, μέσω του ΟΗΕ, σε υποανάπτυκτα κράτη, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής τους θέσης (παράκτια ή μη).

► «(…) αναγνωρίζονται ως δικαιούχοι του παραγόμενου πλούτου και μη αναγνωρισμένες από τον ΟΗΕ και όχι μόνο κρατικές οντότητες» (στον ορισμό θα μπορούσαν να περιληφθούν το ψευδοκράτος, η Παλαιστίνη και η Συρία).

► Με βάση το άρθρο 133 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, ως πόροι προς συνεκμετάλλευση ορίζονται «όλοι οι υπό στερεά, υγρή ή αεριώδη κατάσταση ορυκτοί πόροι in situ, περιλαμβανομένων και των πολυμεταλλικών κονδύλων».

► Υπάρχει πρόβλεψη για εκείνα τα κράτη που προτιμούν «η Αρχή Διαχείρισης Βυθού του ΟΗΕ να δίνει στην ιδιωτική πρωτοβουλία να εκμεταλλεύεται τον πλούτο των διεθνών βυθών και να αποδίδει τμήμα των κερδών στην Αρχή του ΟΗΕ».

► Εκτός από τα μέλη της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, η Συμφωνία της Νέας Υόρκης ορίζει ότι «προσωρινά μέρη μπορεί να είναι και άλλα κράτη που δεν είναι μέλη της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας».

Οι λαοί δεν είναι fund

Είναι ξεκάθαρο από τις αναφορές που κάνει ο καθηγητής ότι ομάς κρατών σε περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί και ανήκουν στην ανοικτή θάλασσα μπορεί να προχωρήσει στην εμπορική εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων, με το επιχείρημα ότι ανήκουν στην ανθρωπότητα και όχι στις δικαιοδοσίες τους, πραγματικές ή μη. Θα πρόκειται όμως για διανομή με βάση την ισχύ και τους συσχετισμούς, και όχι με βάση τους αληθινούς κανόνες της Διεθνούς Δικαιοσύνης. Η ιδέα ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να εξορύξουν και να διανείμουν κέρδη σε κράτη και στον ΟΗΕ, χωρίς να έχει λυθεί το ζήτημα της οριοθετήσεως, είναι ελκυστική για την διεθνή αγορά ενέργειας, αλλά σίγουρα βλαπτική με στενούς όρους εθνικού συμφέροντος. Ο υποθαλάσσιος ορυκτός πλούτος που υπάρχει στα ανοικτά της Κύπρου, εκεί που με βάση τον Χάρτη της Σεβίλλης ενώνονται οι δυνητικές ΑΟΖ μας, ή ανοικτά νησιών της Δωδεκανήσου, Ρόδου, Κάσου και Καστελλορίζου, στην Μεσόγειο (εκεί που δεν έχουμε οριοθετήσει την επέκτασή μας στα 12 μίλια), είναι δικός μας. Δεν είναι κοινός ούτε με τους Τούρκους, ούτε με τους Αιγυπτίους, ούτε με τους Λιβανέζους, ούτε με τους Παλαιστινίους, ούτε με άλλα κράτη της περιοχής. Οι χώρες δεν είναι εταιρείες, οι λαοί δεν είναι fund.

[iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ!]

Πηγή: estianews.gr

Δίκτυο μυστικών λογαριασμών, μέσω των οποίων η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρηματοδοτούσαν τον γαμπρό και σύμβουλο του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, την περίοδο που ο ίδιος διαμόρφωνε την αμερικανική πολιτική για τη Γάζα και τη Μέση Ανατολή, αποκαλύπτει το Vanity Fair. Οι τελευταίες αποκαλύψεις έρχονται να συμπληρώσουν προηγούμενες έρευνες για τις παρασκηνιακές οικονομικές σχέσεις του Κούσνερ τόσο με το Ισραήλ, όσο και με τα κράτη του Κόλπου.

Στα τέλη της άνοιξης του 2020, αξιόπιστη πηγή επικοινώνησε με τον Αμερικανό ερευνητικό δημοσιογράφο Μάθιου Κόουλ για να του μεταφέρει τις εξής πληροφορίες: Οι ολλανδικές μυστικές υπηρεσίες είχαν παραβιάσει το κινητό τηλέφωνο του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού και ανώτερου συμβούλου του Τραμπ, για να διαπιστώσουν ότι είχε πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Στον εν λόγω λογαριασμό είχαν καταλήξει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από τράπεζα του Αζερμπαϊτζάν, ενώ μέρος των χρημάτων φέρεται να είχε μεταφερθεί σε τρίτα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ένας πολέμαρχος, ένας μισθοφόρος και ένας πρώην επαγγελματίας δολοφόνος. Στο δίκτυο ενδιάμεσων σταθμών εμφανίζεται και η Κύπρος.

Ο Κόουλ θεώρησε αρχικά την πληροφορία εξωφρενική. Έξι μήνες αργότερα, όμως, δεύτερη πηγή επιβεβαίωσε την υπόθεση. Ακολούθησε έρευνα τεσσάρων ετών, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάζονται στο βιβλίο του Κόουλ «Πρίγκιπες και Κλέφτες: Το μυστικό σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ και του Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ για την αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής», απόσπασμα του οποίου δημοσιεύθηκε στο Vanity Fair στις 22 Οκτωβρίου του 2026.

Η υπόθεση άρχισε να εξελίσσεται σύμφωνα με το ρεπορτάζ στα τέλη του 2017, όταν η ολλανδική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών MIVD στρατολόγησε με τη συνεργασία των βρετανικών αρχών, έναν Ρώσο χάκερ της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU. Ο πράκτορας έδωσε στους Ολλανδούς πρόσβαση σε μυστικό διακομιστή στο Ροστόφ, όπου βρέθηκαν στιγμιότυπα οθόνης από το iPhone X του Κούσνερ. Οι Ολλανδοί αναπαρήγαγαν τη μέθοδο παραβίασης και, στις αρχές του 2018, μπορούσαν πλέον να παρακολουθούν όσα εμφανίζονταν στην οθόνη του τηλεφώνου του Κούσνερ.

Η έρευνα του Vanity Fair τοποθετεί τις επίμαχες συναλλαγές στο πλαίσιο της στενής σχέσης που αναπτύχθηκε κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ μεταξύ του Κούσνερ, του Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, ηγέτη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, και του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, διαδόχου του σαουδαραβικού θρόνου.

Τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Ισραήλ συνέκλιναν γύρω από έναν κοινό στόχο – τον περιορισμό του Ιράν. Ο Μπιν Σαλμάν επιδίωκε την υποστήριξη της Ουάσιγκτον για να εδραιώσει την εξουσία του στη Σαουδική Αραβία, ενώ ο Μπιν Ζαγέντ ήθελε την ανατροπή της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, θεωρώντας ότι η άρση των κυρώσεων ενίσχυε οικονομικά το Ιράν ενισχύοντας την περιφερειακή του δράση. Το Ισραήλ που επίσης είχε συμφέρον να περιοριστεί το Ιράν, επιθυμούσε την προσέγγιση με τις δύο αραβικές μοναρχίες, δεν είχε ωστόσο επίσημες διπλωματικές σχέσεις. Ο Κούσνερ έγινε έτσι ο βασικός δίαυλος επικοινωνίας του Λευκού Οίκου με τις τρεις χώρες. Αποτέλεσμα ήταν το 2020 να υπογραφούν οι Συμφωνίες του Αβραάμ, στις οποίες ο ίδιος είχε κεντρικό διαμεσολαβητικό ρόλο και οι οποίες οδήγησαν στην εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν, όχι όμως με τη Σαουδική Αραβία, όπου μια επίσημη συμφωνία με το Ισραήλ θα είχε πολύ μεγαλύτερο πολιτικό κόστος και αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Έτσι, οι δυο Άραβες ηγέτες συζήτησαν αρχικά τη δημιουργία ενός μυστικού ταμείου άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που θα χρηματοδοτούσε πολιτικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Τραμπ, ακόμη και την κατασκευή του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό. Το σχέδιο τελικά αντικαταστάθηκε από μια πιο περιορισμένη και αδιαφανή διευθέτηση: τουλάχιστον δύο δισεκατομμύρια δολάρια σε τραπεζικούς λογαριασμούς στους οποίους είχε πρόσβαση ο Κούσνερ.

Ο πρώτος λογαριασμός, ο λεγόμενος «alpha», βρισκόταν στην First Abu Dhabi Bank, της οποίας πρόεδρος ήταν ο Ταχνούν μπιν Ζαγέντ, αδελφός του ηγέτη των Εμιράτων. Εκεί κατατέθηκαν συνολικά 750 εκατομμύρια δολάρια. Ο λογαριασμός ανήκε στο φιλανθρωπικό ίδρυμα Watani Al Emarat, στο οποίο ο Κούσνερ είχε δικαίωμα υπογραφής. Σύμφωνα με εμπιστευτική πηγή του Κόουλ, το εν λόγω ίδρυμα χρησιμοποιούνταν επίσης ως κάλυψη για μυστικά προγράμματα προμήθειας όπλων και επιχειρήσεις πληροφοριών των Εμιράτων στο εξωτερικό.

Το Αζερμπαϊτζάν αποτελούσε κρίσιμο ενδιάμεσο σταθμό. Ο Κόουλ περιγράφει έναν μηχανισμό μέσω του οποίου ορισμένες τράπεζες της χώρας δέχονταν κεφάλαια σε νομίσματα του Κόλπου και μετέφεραν αντίστοιχα ποσά σε αμερικανικά δολάρια από διαφορετικούς λογαριασμούς, έναντι προμήθειας 6% έως 7%. Έτσι, σύμφωνα με την έρευνα, δυσχεραινόταν ο εντοπισμός της πραγματικής προέλευσης των χρημάτων.

Ο δεύτερος λογαριασμός, με την ονομασία «Beta», συνδεόταν με ακόμη μεγαλύτερο ποσό. Μέχρι την άνοιξη του 2018, σύμφωνα με το Vanity Fair, ο Μπιν Ζαγέντ είχε μεταφέρει περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια στο Ισραήλ, επίσης μέσω Αζερμπαϊτζάν. Πηγή του Κόουλ υποστηρίζει ότι ο Νετανιάχου ενθάρρυνε τον Κούσνερ να καταθέσει τα χρήματα στην Κεντρική Τράπεζα του Ισραήλ, ώστε να εμφανίζονται ως κυβερνητικά κεφάλαια. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να απαιτούσε ενημέρωση πριν από κάθε συναλλαγή, μέσω του τότε Αμερικανού πρέσβη Ντέιβιντ Φρίντμαν.Ο Φρίντμαν αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή.

Η κυπριακή διαδρομή

Η Κύπρος εμφανίζεται επίσης, ως πιθανός ενδιάμεσος σταθμός στη διακίνηση των χρημάτων του λογαριασμού Beta. Πρόσωπο που είχε συνεργαστεί με τον Κούσνερ για τη μεταφορά κεφαλαίων εκτός Ισραήλ υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων κατέληξε αρχικά σε κυπριακούς τραπεζικούς λογαριασμούς, προτού διοχετευθεί σε άλλους προορισμούς. Ωστόσο, προς το παρόν δεν έχουν κατονομστεί οι κυπριακές τράπεζες, τα ποσά ή οι ημερομηνίες μεταφορών.

Έτσι η Κύπρος μπορεί να αποτέλεσε κρίκο μιας αλυσίδας που, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, ξεκινούσε από τα Εμιράτα, περνούσε από το Αζερμπαϊτζάν και το Ισραήλ και κατέληγε σε λογαριασμούς που είχε πρόσβαση ο Κούσνερ.

Αυτή ωστόσο, δεν είναι η μοναδική σύνδεση του περιβάλλοντος Κούσνερ με την Κύπρο. Μια άλλη δημοσιογραφική διαδρομή οδηγεί από τους τραπεζικούς λογαριασμούς στις επενδύσεις ακινήτων και από εκεί, στη διπλωματία για τη Γάζα. Όπως αποκάλυψε η Cyprus Mail, επικαλούμενη και την ισραηλινή Yedioth Ahronoth, ο Ισραηλινοκύπριος δισεκατομμυριούχος Γιακίρ Γκαμπάι διατηρεί στενή προσωπική σχέση με τον Κούσνερ για περισσότερο από μία δεκαετία και φέρεται να προσκλήθηκε από τον ίδιο να συμμετάσχει στον σχεδιασμό για την «ανοικοδόμηση» της Γάζας.

Ο Γκαμπάι διαθέτει παράλληλα σημαντικά επιχειρηματικά συμφέροντα στην Κύπρο, μεταξύ των οποίων επενδυτικό σχέδιο ύψους 856 εκατομμυρίων ευρώ στη Λεμεσό. Το The New Arab, σε έρευνα για την αυξανόμενη ισραηλινή οικονομική παρουσία στο νησί, ανέδειξε επίσης τον συνδυασμό των κυπριακών επενδύσεων του Γκαμπάι με τον ρόλο του στις διεθνείς «πρωτοβουλίες για τη Γάζα».

Η σχέση με τη Σαουδική Αραβία

Οι στενές σχέσεις του Κούσνερ με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχαν προκαλέσει ανησυχίες ήδη από το 2018. Σύμφωνα με δημοσίευμα του The Intercept, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας φέρεται να είχε αποκαλύψει σε συνεργάτες του ότι ο Κούσνερ τού παρείχε πληροφορίες για μέλη της βασιλικής οικογένειας που δεν του ήταν πιστά, ενώ φέρεται να καυχήθηκε στον Μπιν Ζαγέντ ότι είχε τον Αμερικανό σύμβουλο «στο τσεπάκι του».

Το 2021, λίγους μήνες μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, ο Κούσνερ εξασφάλισε επένδυση δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων από το σαουδαραβικό κρατικό επενδυτικό ταμείο Public Investment Fund (PIF) για την εταιρεία του, την Affinity Partners.

Το 2022, οι New York Times αποκάλυψαν βάσει εσωτερικών εγγράφων, ότι η αρμόδια επιτροπή του σαουδαραβικού ταμείου είχε εισηγηθεί να μη γίνει η επένδυση. Οι αντιρρήσεις αφορούσαν την περιορισμένη εμπειρία της Affinity, τις υπέρογκες αμοιβές, τους επενδυτικούς κινδύνους και την πιθανή πολιτική έκθεση της Σαουδικής Αραβίας λόγω της προηγούμενης θέσης του Κούσνερ. Παρά τις επιφυλάξεις, η συμφωνία εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του PIF, υπό την προεδρία του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Στη συνέχεια, ακολούθησε έρευνα της Επιτροπής Οικονομικών της αμερικανικής Γερουσίας. Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ρον Γουάιντεν δημοσιοποίησε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η Affinity είχε εισπράξει ή εξασφαλίσει έως 157 εκατομμύρια δολάρια σε αμοιβές από ξένους επενδυτές, εκ των οποίων 87 εκατομμύρια από τη Σαουδική Αραβία.

Οι επενδύσεις στο Ισραήλ

Μια ακόμη πτυχή της οικονομικής δραστηριότητας του Κούσνερ αποκαλύφθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026, όταν το CNN δημοσίευσε έρευνα για τις επενδύσεις της Affinity Partners στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, η Affinity είχε καταστεί ο μεγαλύτερος μέτοχος της ισραηλινής χρηματοοικονομικής εταιρείας Phoenix Financial, με συμμετοχή 7,4%, αξίας άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων τον Ιούλιο του 2026. Η Phoenix, με τη σειρά της, κατείχε επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων σε τουλάχιστον εννέα εταιρείες που προμήθευαν εξοπλισμό στον ισραηλινό στρατό, μεταξύ των οποίων η Elbit Systems, κατασκευάστρια οπλικών συστημάτων, και εταιρείες παραγωγής εξοπλισμού για drones, πυρομαχικά και πολεμικά πλοία.

Να θυμίσουμε ότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Κούσνερ και η εμπλοκή του στην προετοιμασία του «ειρηνευτικού σχεδίου» για τη Μέση Ανατολή είχαν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις ήδη από το 2025, όταν ο Τραμπ έκανε λόγο για μια εν δυνάμει «Ριβιέρα στη Μέση Ανατολή». Ο Κούσνερ είχε χαρακτηρίσει με τη σειρά του τις φρικαλεότητες στη Γάζα ως «μια λίγο ατυχή κατάσταση», συμπληρώνοντας ότι «από τη σκοπιά του Ισραήλ θα έκανα ό,τι μπορούσα για να απομακρύνω τους ανθρώπους και στη συνέχεια να την καθαρίσω».

Οι νέες αποκαλύψεις πιθανόν να φέρουν τον Κούσνερ αντιμέτωπο με κατηγορίες για δωροδοκία και παραβίαση της νομοθεσίας περί ξένων πρακτόρων. Ο ίδιος, μέσω των νομικών εκπροσώπων του, αρνείται ότι είχε γνώση ή σχέση με τους επίμαχους λογαριασμούς και υποστηρίζει ότι συμμορφώθηκε με όλες τις νομικές του υποχρεώσεις.

Πηγή: info-war.gr

Μύρνα Νικολαίδου

Ανεβαίνει κατακόρυφα το «θερμόμετρο» στην Μεσόγειο για το καλώδιο Σαντάμ Χαφτάρ και Χακάν Φιντάν

Αρχή μεγάλης διευθετήσεως για τις θαλάσσιες ζώνες στην Μεσόγειο το επεισόδιο με την Λιβύη και η άσκησις στο Καστελλόριζο – Η τελική αναμέτρησις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου παίρνει… φωτιά, και το φυτίλι αυτήν την φορά το άναψε η Τρίπολις, φέροντας όλο και πλησιέστερα στον ορίζοντα το σενάριο μίας συνολικής «Μεγάλης Διευθετήσεως».

Η αποκάλυψις της λιβυκής ρηματικής διακοινώσεως –ενός εγγράφου που εστάλη στις 24 Αυγούστου, αλλά εκρατήθη επιμελώς μακράν της δημοσιότητος μέχρι προ ολίγων ημερών– επιβεβαιώνει με τον πλέον δραματικό τρόπο αυτό που πολλοί υποψιάζοντο.

Ότι η μεταβατική κυβέρνησις της Δυτικής Λιβύης κινείται εν πλήρει συντονισμώ προς τα αναθεωρητικά σχέδια της Αγκύρας, την ώρα κατά την οποία η Τουρκία προχωρεί σε μία ακόμη ευθεία πρόκληση. Το πρωί της Παρασκευής, η τουρκική πλευρά εξέδωσε νέα NAVTEX, με την οποία αμφισβητεί ανοικτά τις αρμοδιότητες του Σταθμού Ηρακλείου. Αφορμή εστάθη η έκδοσις οδηγίας προς ναυτιλλομένους για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», που είναι προγραμματισμένη για τις 19 Οκτωβρίου σε περιοχή νοτίως του Καστελλορίζου – μία περιοχή από την οποία αναμένεται να διέλθει και το ερευνητικό σκάφος «Αbeille Μarengo», αμέσως μόλις ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες.

Πρόκειται περί της αμέσου και ωμής αντιδράσεως της Αγκύρας έναντι της επικειμένης επανεκκινήσεως των εργασιών ποντίσεως για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος και Κύπρου, του έργου Great Sea Interconnector. Η τουρκική πλευρά εμμένει στον ανυπόστατο ισχυρισμό ότι το καλώδιο διέρχεται από περιοχές της δικής της υφαλοκρηπίδος, αξιώνοντας από την Αθήνα όχι μόνον ενημέρωση και συντονισμό, αλλά και την λήψη σχετικής αδείας από τις τουρκικές Αρχές. Η τουρκική εφημερίς «Hurriyet» κάνει λόγο για κρίση και κίνδυνο «να ευρεθούν αντιμέτωπες Τουρκία και Ελλάδα».

Στο μέτωπο της Λιβύης διπλωματικές πηγές από την Αθήνα έσπευσαν να χαμηλώσουν τους τόνους, διευκρινίζοντας ότι «δεν πρόκειται για νέα ρηματική διακοίνωση, αλλά για έγγραφο του περασμένου Αυγούστου, που ενσωματώνει πάγιες λιβυκές θέσεις», προσθέτοντας ότι το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη απαντήσει διά της διπλωματικής οδού περί του ανυποστάτου των ισχυρισμών. «Ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με τη Λιβύη, η Ελλάδα εφαρμόζει τη μέση γραμμή, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο – γραμμή με βάση την οποία και η ιδία η Λιβύη είχε προκηρύξει θαλάσσια οικόπεδα. Ο διμερής διάλογος για την ΑΟΖ συνεχίζεται, χωρίς αυτό να σημαίνει αναστολή άσκησης νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων ή αποδοχή μονομερών διεκδικήσεων», κατέληξαν οι ίδιες πηγές.

Οι ανακατατάξεις στην Λιβύη

Ωστόσο, πίσω από την προσπάθεια αποκλιμακώσεως της εντάσεως, η πραγματικότης στο πεδίο βοά. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το θέμα ανακινείται σε μία περίοδο θεμελιωδών πολιτικών αλλαγών στην Ανατολική Λιβύη. Η απομάκρυνσις του 82ετούς Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων, κατόπιν 12 ετών, και η αντικατάστασίς του από τον Αλ Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι συνιστούν έναν πραγματικό γεωπολιτικό «σεισμό». Ο Σάλεχ αποτελούσε επί έτη το κύριο ανάχωμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου, αρνούμενος κατηγορηματικώς να το θέσει προς επικύρωσιν στο Κοινοβούλιο του Τομπρούκ και διατηρώντας ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με την Αθήνα.

Τώρα, το σκηνικό στην Ανατολική Λιβύη έχει αλλάξει ριζικώς: οι υιοί του Στρατάρχου Χαλίφα Χαφτάρ –και κυρίως ο Σαντάμ Χαφτάρ– εδραιώνουν την εξουσία τους, παραμερίζοντας την παλαιά φρουρά. Ο Σαντάμ, ακολουθώντας στρατηγική επαναπροσεγγίσεως με την Άγκυρα, επραγματοποίησε διαδοχικές συναντήσεις με τον Τούρκο υπουργό Αμύνης Γιασάρ Γκιουλέρ (Μάιος του 2026) και τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν (Ιούλιος και Αύγουστος του 2026).

Ο νέος Πρόεδρος της Βουλής, Αλ Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι, προέρχεται από το περιβάλλον επιρροής του Σαντάμ και έχει διατελέσει πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Φιλίας Λιβύης – Τουρκίας. Με τον Σάλεχ εκτός κάδρου, η Άγκυρα επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει την διείσδυσή της και στην Ανατολή, εξασφαλίζοντας το «πράσινο φως» για την επικύρωση του μνημονίου από το σύνολο της λιβυκής ηγεσίας.

Για την Ελλάδα, η απώλεια αυτού του ερείσματος εξηγεί γιατί η Λιβύη εμφανίζεται πλέον εξαιρετικώς επιθετική, απειλώντας ακόμη και με διακοπή των διπλωματικών σχέσεων, αν η Αθήνα συνεχίσει τις έρευνες νοτίως της Κρήτης. Και το μεγάλο ερώτημα είναι ποια στάση θα τηρήσει ο αμερικανικός κολοσσός Chevron. Η σύμβασις της Chevron με την Ελληνική Δημοκρατία –το πλήρες κείμενο της οποίας είχε αποκαλύψει η «Εστία της Κυριακής» τον Μάρτιο του 2026– προβλέπει την εγκατάλειψη του έργου αζημίως για την εταιρεία, σε περίπτωση «απώλειας οριοθετημένης περιοχής, κυριαρχικών δικαιωμάτων και υφαλοκρηπίδας», παρέχοντας την δυνατότητα παραιτήσεως, ακόμη και αν έχει προσδιορισθεί περιοχή εκμεταλλεύσεως.