iEpikaira

Γρίβας Κώστας

Ανάγκη για ένα νέο μοντέλο εξοπλισμού των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων - Ο «βληματοκεντρικός» πόλεμος και οι μύθοι για τις εξωτικές πλατφόρμες οπλικών συστημάτων

Δρ Κωνσταντίνος Γρίβας [δημοσιεύτηκε στο foreignaffairs.gr στις 07-10-2018]

Τον τελευταίο καιρό, η αυξανόμενη ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και η εξέλιξη ενός εξαιρετικά φιλόδοξου εξοπλιστικού προγράμματος από πλευράς της Άγκυρας, έχουν φέρει ξανά στο προσκήνιο το θέμα των ελληνικών εξοπλισμών.

Πράγματι, αν και αυτήν την στιγμή συνεχίζει να υφίσταται ισορροπία στρατιωτικής ισχύος στο ελληνοτουρκικό σύστημα, εις βάρος των κυρίαρχων αντιλήψεων και παρά τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, στο μέλλον η κατάσταση αναμένεται να ανατραπεί εις βάρος της Ελλάδας, αν δεν κάνει κάτι για αλλάξει τα δεδομένα.

Και το θέμα είναι τι θα κάνει; Θα εγκλωβιστεί εκ νέου σε μια «παραδοσιακή» λογική, προμηθευόμενη πανάκριβες, «εξωτικές» πλατφόρμες μάχης, όπως είναι το πολυδιαφημισμένο «αόρατο» μαχητικό αεροσκάφος F – 35 ή θα κινηθεί προς την κατεύθυνση στοχευμένων λύσεων προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες γεωγραφικές και επιχειρησιακές συνθήκες του ελληνοτουρκικού συστήματος;

Βέλγος τεχνικός του στρατού εξετάζει ένα βλήμα AIM-9M αέρος-αέρος προσαρτημένο σε μαχητικό αεροσκάφος F16 της Βελγικής Πολεμικής Αεροπορίας, το οποίο συμμετείχε σε επίθεση στην Λιβύη, στην αεροπορική βάση του Αράξου, στις 28 Μαρτίου 2011. REUTERS/Yves Herman

------------------------------------------------------------------------------------------

Το ζήτημα είναι πολύ μεγάλο για να αναλυθεί στον περιορισμένο χώρο του παρόντος κειμένου. Ωστόσο, θα επιχειρήσουμε να θέσουμε μια θεωρητική βάση πάνω στην οποία, κατά την άποψη του υπογράφοντος, θα πρέπει να εδραστεί η όποια ελληνική εξοπλιστική προσπάθεια στο μέλλον. Και θεμέλιος λίθος μιας παρόμοιας προσπάθειας είναι η παραδοχή ότι λόγος ύπαρξης των οπλικών συστημάτων είναι να επιφέρουν κάποια καταστρεπτικά αποτελέσματα στον αντίπαλο. Από τα επιθυμητά αποτελέσματα, λοιπόν, θα πρέπει να ξεκινά ο εξοπλιστικός σχεδιασμός. Και θα πρέπει να θυμηθούμε ότι τα αποτελέσματα ασκούνται κατά κανόνα από τα βλήματα. Άρα, θα εξετάσουμε, σε πολύ γενικές γραμμές, μια βληματοκεντρική (projectile centric) φιλοσοφία, η οποία μπορεί να βρει σοβαρές εφαρμογές στο ελληνοτουρκικό σύστημα.

ΒΛΗΜΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Όταν κάποιος σκέφτεται την έννοια της στρατιωτικής ισχύος, τις περισσότερες φορές φέρνει στο μυαλό του διάφορα οπλικά συστήματα όπως μαχητικά αεροσκάφη, άρματα μάχης, πολεμικά πλοία κλπ. Ωστόσο, τείνουμε να ξεχνάμε ότι όλα τα παραπάνω δεν είναι παρά πλατφόρμες μάχης που από μόνες τους δεν έχουν σχεδόν καμία αξία. Την αξία στα συστήματα αυτά την προσδίδουν τα βλήματα τα οποία μεταφέρουν και τα οποία ασκούν τα επιθυμητά καταστρεπτικά αποτελέσματα στον αντίπαλο. Ένα βομβαρδιστικό αεροσκάφος, για παράδειγμα, όσο εξελιγμένο και αν είναι, δεν αποτελεί παρά μια πλατφόρμα μεταφοράς βλημάτων και η δουλειά του είναι να μεταφέρει τα βλήματα αυτά από το σημείο Α του χώρου στο σημείο Β έτσι ώστε να ασκήσει κάποια καταστρεπτικά αποτελέσματα στον αντίπαλο. Για παράδειγμα, ένα από τα πιο εξελιγμένα αεροπορικά όπλα των Ηνωμένων Πολιτειών είναι η «Βόμβα Μικρής Διαμέτρου» (Small Diameter Bomb / SDB). Το έξυπνο αυτό όπλο μπορεί να μεταφερθεί στον στόχο του στην εσωτερική αποθήκη οπλισμού ενός πανάκριβου μαχητικού αεροσκάφους stealth F – 35 ή πάνω σε μια ρουκέτα του πολλαπλού εκτοξευτή ρουκετών MLRS, επιτυγχάνοντας βεληνεκές περίπου 150 χλμ. Άρα, αν ο χώρος μάχης είναι αρκετά μικρός ώστε η βόμβα να μπορεί να φθάνει τους στόχους της μεταφερόμενη πάνω σε μια ρουκέτα, πιθανώς δεν χρειάζεται το πανάκριβο αεροπλάνο μεταφοράς. Επιπροσθέτως, οι πολλαπλοί εκτοξευτές ρουκετών τείνουν να αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερο βεληνεκές διεθνώς. Για παράδειγμα, το κινεζικό ρουκετοβόλο AR3, το πολωνικό WR – 300 Homar, το βραζιλιάνικο ASTROS 2020, το λευκορωσικό Polonez και το σερβικό Sumadija φθάνουν σε βεληνεκές τα 300 χλμ ή τα προσεγγίζουν. Άρα, παρόμοια δικτυοκεντρικά συστήματα – συστημάτων (systems – of – systems) πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών, ουσιαστικά μπορούν να λειτουργήσουν ως υποκατάστατα αεροπορικών δυνάμεων σε αποστολές κρούσης, με κλάσμα του κόστους που θα χρειάζονταν για την απόκτηση, υποστήριξη, συντήρηση και αξιοποίηση των αεροσκαφών και προσφέροντας πολύ μικρότερα περιθώρια άμυνας στον αντίπαλο.

Με άλλα λόγια, τα πρωτεύοντα οπλικά συστήματα είναι τα βλήματα, και τα υπόλοιπα είναι απλώς υπηρέτες τους, οι οποίοι σε περιορισμένων γεωγραφικών διαστάσεων συστήματα αντιπαράθεσης, πιθανώς και να μην χρειάζονται. Ακόμη και ένα πληροφοριοκεντρικό (info centric) δίκτυο, που αποτελεί το ιερό δισκοπότηρο στην σύγχρονη στρατιωτική επιστήμη, δεν είναι τίποτε παραπάνω από μια αρχιτεκτονική η οποία αποσκοπεί στο να επιτρέψει στα διαφόρων ειδών βλήματα να προσβάλουν τον εχθρό στον κατάλληλο χώρο και χρόνο. Άρα και το δίκτυο αποτελεί έναν υπηρέτη των βλημάτων. Και όπως αναφέραμε και πιο πάνω, τα βλήματα αποσκοπούν να επιφέρουν κάποια αποτελέσματα στον αντίπαλο.

Συνακόλουθα, ο πυρήνας, η αρχή, η βάση και ο τελικός στόχος μιας πολεμικής δύναμης, είναι η επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων στον αντίπαλο. Κατά συνέπεια, η σχεδίαση μιας πολεμικής δύναμης φυσιολογικά θα έπρεπε να ξεκινάει ακριβώς από αυτή τη βάση. Δηλαδή, την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων στον αντίπαλο. Πιθανώς αυτό να φαίνεται αυτονόητο. Όμως δεν είναι. Αντιθέτως, πολλές φορές, όποτε εξετάζουμε την στρατιωτική ισχύ χωρών τείνουμε να μετράμε πλατφόρμες μάχης και όχι τα αποτελέσματα που αυτές είναι ικανές να επιφέρουν σε δεδομένο αντίπαλο, σε δεδομένο χώρο και χρόνο και σε δεδομένο είδος πολεμικής αντιπαράθεσης. Γιατί δεν είναι όλα τα αποτελέσματα, τα βλήματα και οι πλατφόρμες μεταφοράς τους κατάλληλα για όλες τις συνθήκες. Η στρατιωτική ισχύς είναι ένα σχετικό και όχι απόλυτο μέγεθος και λαμβάνει υπόσταση σε διαδραστική σχέση με το γεωγραφικό περιβάλλον, το είδος της πολεμικής αναμέτρησης και μια σειρά από άλλους παράγοντες.

Ακόμη πιο προβληματική είναι μια τάση που υπάρχει στις στρατηγικές σπουδές, όπου η στρατιωτική ισχύς πολλές φορές ταυτίζεται με τις δαπάνες για την Άμυνα, με αποτέλεσμα αυτός που δαπανά περισσότερα λεφτά για το στράτευμά του να θεωρείται αξιωματικά ισχυρότερος από εκείνον που δαπανά λιγότερα. Για παράδειγμα, σε πλήθος συνεδρίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ο γράφων είχε την ευκαιρία να ακούσει πολλάκις την τυποποιημένη αντίληψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η πιο ισχυρή στρατιωτικά δύναμη του πλανήτη γιατί, πολύ απλά, δαπανούν πολύ περισσότερα χρήματα για το στράτευμά τους από ότι οι υπόλοιπες χώρες. Ένα γρήγορο τεστ για την αξιοπιστία αυτής της άποψης είναι να αναρωτηθεί κανείς πόσα λεφτά στοίχισε η Γραμμή Μαζινό…

Βέβαια, η ταύτιση της στρατιωτικής ισχύος με τις πλατφόρμες μεταφοράς βλημάτων δεν είναι και τόσο παράλογη, αν σκεφτεί κανείς ότι πολλές λειτουργίες των οπλικών συστημάτων διεξάγονται τον καιρό της ειρήνης. Για παράδειγμα, στον καιρό της ειρήνης η πολεμική ισχύς εκτελεί αποστολές αποτροπής, προειδοποίησης και επίδειξης (deterrence, signaling & posturing, αντιστοίχως), ενίσχυσης του εθνικού γοήτρου, τόνωσης του ηθικού του λαού κλπ. Για τις λειτουργίες αυτές χρειάζονται οπλικά συστήματα με μεγάλες «επικοινωνιακές» ικανότητες, όπως αεροπλανοφόρα, «φουτουριστικά» μαχητικά αεροσκάφη και πειθαρχημένες σειρές αρμάτων μάχης να παρελαύνουν στις εθνικές εορτές στους δρόμους των πρωτευουσών.

Όμως, αν έλθει ο καιρός του πραγματικού πολέμου, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι όλα αυτά δεν είναι παρά πλατφόρμες μεταφοράς βλημάτων, τα οποία με την σειρά τους επιδιώκουν να επιφέρουν κάποια αποτελέσματα στον αντίπαλο. Για παράδειγμα, ένα αεροπλανοφόρο δεν είναι παρά μια πλατφόρμα που μεταφέρει άλλες πλατφόρμες, δηλαδή τα μαχητικά αεροσκάφη, τα οποία με την σειρά τους κουβαλούν διαφόρων ειδών βλήματα που επιδιώκουν να ασκήσουν τα επιθυμητά αποτελέσματα στον αντίπαλο. Επιπροσθέτως, δεν έχουν όλα τα βλήματα που μεταφέρουν τα αεροσκάφη αυτή την επιθετική λειτουργία. Και αυτό γιατί κάποια από τα αεροσκάφη, όπως για παράδειγμα τα μαχητικά F–14 Tomcat, που επιχειρούσαν στα αμερικανικά αεροπλανοφόρα τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, δεν είχαν ως αποστολή να ασκήσουν προβολή ισχύος στον εχθρό αλλά να προστατεύσουν τα ίδια τα αεροπλανοφόρα από εχθρικές επιθέσεις. Αμυντικό ρόλο είχαν και τα αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (AEW&C) Hawkeye.

Άρα, αν κάποιος θέλει πράγματι να σχετίσει τις δαπάνες για εξοπλισμούς με τις πραγματικές πολεμικές ικανότητες θα πρέπει να εξετάσει όχι πόσα χρήματα δαπανούν οι ΗΠΑ για κάθε αεροπλανοφόρο αλλά τι αγοράζουν με τα χρήματα αυτά όσον αφορά τις ικανότητες επίτευξης καταστρεπτικών αποτελεσμάτων στον αντίπαλο. Με άλλα λόγια, πόσο στοιχίζει κάθε βόμβα ή πύραυλος που προσβάλει τον αντίπαλο στο πλαίσιο επιθετικών αποστολών, όχι ως μονάδα αλλά ως το τελικό στάδιο μιας σύνθετης και πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής συστημάτων.

ΚΕΝΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΣΠΙΔΕΣ

Ακόμη και οι ίδιες οι πλατφόρμες που αποσκοπούν να διεξάγουν επιθετικές αποστολές, μεταφέρουν και διαθέτουν δύο ειδών οπλικά συστήματα. Αυτά που επιδιώκουν να επιφέρουν καταστρεπτικά αποτελέσματα στον εχθρό και αυτά που αποσκοπούν στο να προστατεύσουν την ίδια την πλατφόρμα, είτε με ενεργητικό είτε με παθητικό τρόπο. Ενεργητικά αμυντικά συστήματα μπορεί να είναι ηλεκτρονικοί παρεμβολείς (jammers) για ένα μαχητικό αεροσκάφος ή ένα ενεργό σύστημα αυτοπροστασίας (APS) για ένα άρμα μάχης, ενώ παθητικά αμυντικά συστήματα μπορεί να είναι χαρακτηριστικά χαμηλής διακρισιμότητας (VLO) για ένα αεροσκάφος ή ενισχυμένη θωράκιση για ένα άρμα μάχης.

Ένας υπαξιωματικός της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας χειρίζεται το ραντάρ πυραύλων αεροπορικής άμυνας Patriot στην αεροπορική βάση του Τατοΐου, στις 27 Ιουλίου 2004. Δεκάδες νέα βλήματα Pac 3 (Patriot Advanced Capability) ήταν οπλισμένα και έτοιμα σε τρεις θέσεις γύρω από την λεκάνη της Αττικής παρέχοντας μια αεροπορική αμυντική ομπρέλα πάνω από την ελληνική πρωτεύουσα ως μέρος ενός μαζικού σχεδίου ασφάλειας για την προστασία των επερχόμενων Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας 2004. REUTERS/Yiorgos Karahalis

----------------------------------------------------------------------------------------------

Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να χωρίσουμε τα οπλικά συστήματα χοντρικά σε δύο κατηγορίες, στις «ασπίδες» και τα «κεντριά». Οι «ασπίδες» έχουν σκοπό να προστατεύσουν τις πλατφόρμες έτσι ώστε να επιβιώσουν από τα εχθρικά όπλα και να μπορέσουν να χτυπήσουν με τα «κεντριά» τους τον αντίπαλο. Αυταξία έχουν μόνο τα «κεντριά», ενώ οι «ασπίδες» είναι υποστηρικτικές των «κεντριών». Όσο όμως βελτιώνονται τα «κεντριά» που απειλούν τις διάφορες πλατφόρμες, τόσο αυτές αναγκάζονται να αποκτούν ολοένα και περισσότερες και πιο εξελιγμένες «ασπίδες» έτσι ώστε να μπορούν να επιβιώσουν και να ασκήσουν την πραγματική τους αποστολή, δηλαδή να χτυπήσουν με τα «κεντριά» τους τον εχθρό. Το αποτέλεσμα είναι οι πλατφόρμες να καθίστανται ολοένα και πιο πολύπλοκες, πιο βαριές και κυρίως πιο ακριβές. Άρα, καθίσταται όλο και πιο δύσκολο να κατασκευαστούν, διατίθενται σε ολοένα μικρότερους αριθμούς και είναι τόσο πολύτιμες που δύσκολα λαμβάνεται η απόφαση να τεθούν εν κινδύνω για να φέρουν εις πέρας μια αποστολή. Την ίδια στιγμή οι επιθετικές τους ικανότητες, οι οποίες είναι αυτές για τις οποίες εξ αρχής κατασκευάστηκαν, δεν αυξάνονται ανάλογα. Άρα λοιπόν, οι βασισμένες στις πλατφόρμες πολεμικές αντιλήψεις και μεθοδολογίες καθίστανται ολοένα και περισσότερο δυσλειτουργικές στον καιρό πραγματικών πολεμικών επιχειρήσεων.

Εν κατακλείδι, οι πολεμικές ικανότητες εδράζονται πάνω στα αποτελέσματα που επιφέρουν στον αντίπαλο. Κατά συνέπεια, κάθε εξοπλιστική προσπάθεια και σχεδίαση πολεμικών ικανοτήτων θα πρέπει να ξεκινά από αυτό το δεδομένο. Και τα αποτελέσματα τα επιτυγχάνουν τα βλήματα. Αντιθέτως, οι πλατφόρμες μεταφοράς βλημάτων, όσο προηγμένες και «εξωτικών» τεχνολογιών και αν είναι, δεν έχουν αξία από μόνες τους. Ούτε το μυθοποιημένο στις μέρες μας «δίκτυο» που διαμορφώνεται από σύνθετες αρχιτεκτονικές C4ISR [1], ούτε «μαγικά» τεχνουργήματα όπως «αόρατα» αεροσκάφη. Όλα αυτά αποτελούν υπηρέτες των βλημάτων, γιατί αυτά ασκούν τα επιθυμητά καταστρεπτικά αποτελέσματα στον αντίπαλο.

Άρα, αν θέλουμε να επενδύσουμε σε μια αποτελεσματική και κυρίως οικονομική αρχιτεκτονική μάχης, θα πρέπει να ξεκινήσουμε τον σχεδιασμό μας με βάση τα αποτελέσματα που θέλουμε να υποστεί ο αντίπαλος σε τακτικό, επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο, και κατόπιν να επιδιώξουμε να επιτύχουμε τα αποτελέσματα αυτά με τον οικονομικότερο, ασφαλέστερο και αποτελεσματικότερο τρόπο. Και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να επενδύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο στα βλήματα, τα οποία είναι αυτά που επιφέρουν τα αποτελέσματα και όσο το δυνατόν λιγότερο στις πλατφόρμες που μεταφέρουν τα βλήματα.

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΜΑΧΗΣ ΚΑΙ ΒΛΗΜΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Όσον δε αφορά την πληροφοριοκεντρική – δικτυοκεντρική λειτουργία των δυνάμεών μας αυτή θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο αποκεντρωτική και οι λειτουργίες απόκτησης της πληροφορίας αναφορικά με τις θέσεις των φίλιων και εχθρικών δυνάμεων («where am I, where is the enemy, where are my buddies»), μετάδοσης της πληροφορίας και αξιοποίησής της, θα πρέπει να γίνονται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία από το τερματικό της στοιχείο, δηλαδή τα βλήματα, μικραίνοντας και απλοποιώντας όσο το δυνατόν περισσότερο το κενό μεταξύ αυτού που αποκτά την πληροφορία και αυτού που την αξιοποιεί δια πυρών («sensor – to – shooter loop»).

Τα αποτελέσματα που επιδιώκουμε να επιτύχουμε είναι δύο ειδών. Άμεσα καταστρεπτικά (destructive) και αποδιοργανωτικά (disruptive). Με απλοϊκό τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα πρώτα επιδιώκουν την καταστροφή στοιχείων του αντιπάλου, ενώ τα δεύτερα στοχεύουν την συνολική του δομή.

Και οι δύο κατηγορίες αποτελεσμάτων μπορούν να επιτευχθούν από δύο κατηγορίες βλημάτων. Hard Kill και Soft Kill. Τα πρώτα είναι τα «κλασικά» βλήματα, όπως αυτά με εκρηκτικές κεφαλές ή κινητικής ενέργειας, ενώ στα δεύτερα εντάσσονται όπλα εκπομπής ηλεκτρομαγνητικού παλμού (ΕΜΡ), μικροκυμάτων υψηλής ενέργειας (ΗΡΜ), ηλεκτρονικών παρεμβολών, κυβερνο-όπλα κλπ.

Τέλος, θα μπορούσαμε να διαχωρίσουμε τα αποτελέσματα που επιδιώκουν να επιτύχουν τα βλήματα σε «μονού σταδίου» και «διπλού σταδίου». Στα πρώτα περιοριζόμαστε στην επιδίωξη της άμεσης φθοράς του αντιπάλου, ενώ τα δεύτερα, εκτός από τις άμεσες ζημίες που επιφέρουν στον αντίπαλο, επιδιώκουν να υποβοηθήσουν μονάδες ελιγμού. Ο ελιγμός (maneuver) έχει αυταξία στο πεδίο της μάχης, αποδιοργανώνοντας τον αντίπαλο, διαλύοντας την δομή του και την ευρύτερη μαχητική του λειτουργία και δεν στοχεύει απλώς στο να προσφέρει μια βελτιωμένη θέση στις πλατφόρμες μάχης για την εκπομπή πυρών με σκοπό την καταστροφή στοιχείων του αντιπάλου.

Επίσης, ο βληματοκεντρικός πόλεμος μπορεί να ευδοκιμήσει μόνον μέσα σε ένα αποκεντρωτικό περιβάλλον, όπου θα δίδεται μεγάλη έμφαση στην ανάληψη πρωτοβουλιών από τους κατώτερους ηγήτορες και την αυτονομία δράσης. Ο βληματοκεντρικός πόλεμος αποσκοπεί στην διαρκή προσαρμογή στην ρευστή πραγματικότητα του πεδίου της μάχης και όχι στην καθυπόταξη σε κάποιο εκ των προτέρων καθορισμένο σχέδιο. Επιπροσθέτως, οι μονάδες ελιγμού πρέπει να λειτουργούν όσο πιο αποκεντρωτικά γίνεται, στο πρότυπο των Γερμανών Stosstruppen στα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έτσι ώστε να μπορούν να εκμεταλλεύονται τις «ρωγμές» που θα ανοίγουν στην εχθρική διάταξη τα βλήματα. Αυτό το αποκεντρωτικό μοντέλο πολεμικής λειτουργίας αναφέρεται από τους Γερμανούς ως Auftragstaktik, από τους Αμερικανούς ως Mission Command, ενώ στα ελληνικά έχει περάσει ως «Διοίκηση δια της Αποστολής».

Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ο βληματοκεντρικός πόλεμος δεν είναι ένα μοντέλο πρόκλησης απωλειών στον αντίπαλο (attrition warfare model). Δεν θεωρεί ότι μόνον δια της επίτευξης απωλειών στον αντίπαλο θα επιτευχθεί η νίκη. Αντιθέτως, τα αποτελέσματα που επιδιώκει να επιφέρει είναι καταστροφικά (destructive) αλλά και αποδιοργανωτικά (disruptive), επιδιώκοντας να διαμορφωθούν ευκαιρίες δράσης για μονάδες ελιγμού έτσι ώστε να επιφέρουν διάλυση της δομής του αντιπάλου.

Στόχος είναι η συνεργασία με μονάδες ελιγμού στο πλαίσιο φιλοσοφίας συνδυασμένων όπλων υψηλής προσαρμοστικότητας και αποκεντρωτικής φιλοσοφίας, κατά την λογική του Μπρουχμύλερ (Bruchmüller) στα χρόνια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και στον αντίποδα του άκαμπτου μοντέλου της «Μεθοδικής Μάχης» (‘Methodical Battle’), που είχε εφαρμοστεί από τους Γάλλους στα χρόνια του Μεσοπολέμου. Ο βληματοκεντρικός πόλεμος επιδιώκει να εφοδιάσει τις επιμέρους μονάδες του πεζικού και των τεθωρακισμένων αλλά και τις αερομεταφερόμενες δυνάμεις με «κατά παραγγελίαν καταιγίδες πυρών» που θα καταστρέφουν τις εχθρικές δυνάμεις, θα την αποδιοργανώνουν και θα δημιουργούν κενά στην εχθρική διάταξη.

Τέλος, ο βληματοκεντρικός πόλεμος είναι προσαρμοσμένος στις απαιτήσεις του πεδίου της μάχης που αναμένεται να προκύψουν τα επόμενα χρόνια με την ωρίμανση (τεχνολογική αλλά πιθανώς όχι πολιτική, κοινωνική και πολιτισμική) αυτόνομων ρομποτικών μονάδων. Κατ’ αρχάς, τα ίδια τα βλήματα μπορούν να ευνοηθούν από τις τεχνολογίες αυτές και να ρομποτοποιηθούν, μετατρεπόμενα σε ανεξάρτητα πυρομαχικά. Πιθανώς αυτή να είναι και μια μέθοδος περιορισμού των παρανοϊκών φοβιών της Κοινής Γνώμης της Δύσης για την ανάπτυξη αυτόνομων ρομποτικών συστημάτων, μιας και δεν θα μιλάμε για αυτόνομα ρομπότ που θα μπορούν (υποτίθεται) να αυτονομηθούν από τον άνθρωπο και να στραφούν εναντίον του αλλά απλώς για «έξυπνα» πυρομαχικά που στο τέλος της ημέρας θα έχουν καταστραφεί πέφτοντας πάνω στον αντίπαλο.

Σε κάθε περίπτωση, κομμάτι της «βληματικής» επανάστασης που βρίσκεται εν εξελίξει σήμερα είναι και η ανάπτυξη μικροσκοπικών πυρομαχικών προσβολής ακριβείας, περιφερόμενων πυρομαχικών (loitering munitions), καθώς και ρομποτοποιημένων πυρομαχικών αυτόνομης λειτουργίας. Όλα αυτά μπορούν να συνδυαστούν λιγότερο ή περισσότερο με ρομποτικές πλατφόρμες και μάλιστα στο πλαίσιο μιας λειτουργίας «φθηνού» πολέμου (‘affordable warfare’) που επιδιώκει να επιτύχει ένα βληματοκεντρικό μοντέλο, ο όσο το δυνατόν μεγαλύτερος συνδυασμός βλημάτων με ρομποτικές πλατφόρμες είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Επίσης, τα βληματοκεντρικά μοντέλα μάχης αναμένεται να κεφαλαιοποιήσουν σημαντικό κομμάτι της λεγόμενης Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης, όπως είναι προηγμένα έξυπνα δίκτυα αυτόνομης λειτουργίας, τεχνολογίες νέφους (cloud) και αξιοποίησης μεγάλου όγκου δεδομένων (Big Data), φθηνοί αισθητήρες κλπ.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

[1] Command, Control, Communications, Computers, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance.

Πηγή: foreignaffairs.gr

Σχολιασμός σε άρθρο του capital.gr

Ο [καθηγητής] Κωνσταντίνος Γρίβας τα γράφει και τα λέει πάρα πολύ καλά για τη νέα “βληματοκεντρική” επανάσταση στην τεχνολογία του πολέμου και για την ανάγκη να εγκαταλείψει η Ελλάδα την άσκοπη και δαπανηρή κούρσα αγορών δαπανηρών πολεμικών πλατφορμών και να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη σύγχρονων βλημάτων ικανών για διεξαγωγή διαχωρικών πυρών (cross domain fires) σε πολύ μεγάλα βεληνεκή ώστε να δημιουργήσουμε ένα πλέγμα αντιπρόσβασης-άρνησης περιοχής (AA/AD) στο Αιγαίο που θα αποδειχθεί άκρως φονικό για τους Τούρκους. Το ζήτημα όμως είναι αν τον διαβάζει και τον ακούει κανείς από τους Έλληνες ιθύνοντες. Δυστυχώς, απ’ ό,τι φαίνεται, οι προτάσεις του πέφτουν σε ώτα μη ακουόντων.

Αυτό αποδεικνύεται από την πρόσφατη ανακοίνωση του Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα ενδιαφέρεται για την αγορά πανάκριβων αεροσκαφών stealth τύπου F-35 [iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ...] από τις ΗΠΑ των οποίων η κάθε ώρα πτήσης στοιχίζει 45.000 δολάρια, αλλά και δύο γαλλικών φρεγατών Belh@rra από τη Γαλλία, πράγμα που σημαίνει ότι τα ελληνικά επιτελεία δεν έχουν πάρει χαμπάρι τίποτα από τη “βληματοκεντρική” προσέγγιση του πολέμου. Τι θα κάνει το ελληνικό πολεμικό ναυτικό σε λίγα χρόνια όταν θα έχει μείνει με 4 γερασμένες φρεγάτες ΜΕΚΟ και 2 σύγχρονες Belh@rra, πραγματικά κανείς δεν μπορεί να το κατανοήσει.

Η νέα τεχνολογική επανάσταση στα στρατιωτικά ζητήματα δίνει όμως και στην Κυπριακή Δημοκρατία πρωτοφανείς δυνατότητες να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Μέχρι τώρα οι Κύπριοι αδελφοί μας απλώς κλαίνε τη μοίρα τους και παρακολουθούν άπραγοι τα τουρκικά πλωτά γεωτρύπανα να κόβουν βόλτες μέσα στην ΑΟΖ τους και να κάνουν γεωτρήσεις όπου τους καπνίσει. Και βέβαια η δικαιολογία των Κυπρίων είναι πως τα οικονομικά τους δεν αντέχουν τη συγκρότηση πολεμικής αεροπορίας και πολεμικού ναυτικού ώστε να έχουν ικανή στρατιωτική αποτροπή έναντι της Τουρκίας στην ανοιχτή θάλασσα. Γιατί όμως η Κύπρος δεν κάνει καμία προσπάθεια να αγοράσει σύγχρονους πυραύλους εδάφους-επιφανείας πολύ μεγάλου βεληνεκούς, όπως οι Yakhont από τη Ρωσία ή οι BrahMos από την Ινδία; Και μόνο η ύπαρξη τέτοιων φονικότατων υπερηχητικών πυραύλων πάνω σε κινητούς φορείς επί κυπριακού εδάφους, οι οποίοι θα μπορούσαν να μεταφερθούν και να κρυφθούν οπουδήποτε και να απειλήσουν τα τουρκικά πολεμικά σκάφη ή τα γεωτρύπανα σε απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων από τις κυπριακές ακτές, θα ήταν αρκετή για να κάνει την Τουρκία να συμμαζευτεί – ιδίως αν συνδυαζόταν με τη μεταφορά των S-300 από την Κρήτη στην Κύπρο και με την αγορά κι άλλων σύγχρονων αντιαεροπορικών πυραύλων μικρού, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς από την Κυπριακή Δημοκρατία ώστε να απαγορευτεί η ασύδοτη δράση της τουρκικής αεροπορίας πάνω από το νησί. Και βέβαια η απόκτηση αυτών των σύγχρονων όπλων “βληματοκεντρικής” φιλοσοφίας είναι ΠΟΛΥ οικονομικότερη λύση για την Κύπρο από ό,τι να φτιάξει πανάκριβη αεροπορία και ναυτικό από την αρχή. [iEpikaira: Συμφωνούμε και επαυξάνουμε ΕΔΩ...]

Εκτός όμως από την άμεση ανάγκη να αλλάξουμε το είδος των όπλων μας, ο Κωνσταντίνος Γρίβας λέει πως για να είναι ολοκληρωμένη μία υιοθέτηση σύγχρονων επιχειρησιακών δογμάτων από την Ελλάδα είναι άκρως απαραίτητο να αλλάξει άρδην και η εκπαίδευση και η νοοτροπία του ελληνικού στρατιωτικού προσωπικού και να υιοθετηθεί η περίφημη Auftragstaktik [iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ...], δηλαδή οι διαταγές τύπου αποστολής, όπου στον υφιστάμενο δίνεται μόνο η γενική κατεύθυνση της αποστολής του και του αφήνεται ευρύτατο περιθώριο να επιλέξει ο ίδιος πώς θα τη φέρει σε πέρας αναλαμβάνοντας κάθε είδους απαιτούμενη πρωτοβουλία χωρίς να περιμένει διευκρινίσεις από τους ανωτέρους του. Με τον τρόπο αυτό ένας στρατός έχει μεγάλη ευκαμψία και προσαρμοστικότητα και μπορεί να αδράξει τις ευκαιρίες που θα παρουσιαστούν στο πεδίο της μάχης, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να αντιδρά πάντα καθυστερημένα και λανθασμένα. Βασική προϋπόθεση είναι η καλλιέργεια μιας νοοτροπίας στο στράτευμα που θα διακρίνεται από απόλυτη ετοιμότητα ανάληψης πρωτοβουλίας και ευθύνης από τα κατώτερα κλιμάκια, και θα πρέπει να γαλουχηθεί με αυτή το σώμα αξιωματικών και υπαξιωματικών από μικρή ηλικία. Τη φιλοσοφία αυτή ανέπτυξαν οι Γερμανοί από την εποχή του Μεγάλου Φρειδερίκου και μετά, με εκπληκτικά αποτελέσματα στο πεδίο της μάχης, και μέχρι σήμερα κανείς στρατός στον κόσμο δεν έχει καταφέρει να τους μιμηθεί απόλυτα, με εξαίρεση ίσως τους Ισραηλινούς. Η Auftragstaktik όμως αποτελεί ανάθεμα για τον ελληνικό στρατό στον οποίο κυριαρχούν η ευθυνοφοβία και η νοσηρή νοοτροπία τού “δεν προβλέπεται“. Ο στρατός μας παραμένει πεισματικά προσκολλημένος σε παρωχημένα επιχειρησιακά δόγματα του 1920 και είναι εντελώς άκαμπτος και συγκεντρωτικός στο μοντέλο διοίκησής του, περίπου όπως ήταν και οι Γάλλοι το 1940 όταν συνετρίβησαν από τη Βέρμαχτ. Δυστυχώς μετά το φιάσκο στα Ίμια το 1996 οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις δεν άντλησαν τα απαραίτητα διδάγματα για να δουν τα καίρια λάθη τους και πώς θα πρέπει να τα διορθώσουν, με αποτέλεσμα να είμαστε σήμερα ακριβώς με το ίδιο δόγμα και την ίδια νοοτροπία που είχαμε και τότε.

Τέλος, σε ό,τι αφορά την πολεμική βιομηχανία που οι Τούρκοι αναπτύσσουν με επιμονή, υπομονή και μεθοδικότητα, παραθέτω μερικές παρατηρήσεις σε αυτά που αναφέρει στο άρθρο του ο κ. Στούπας:

“η όλη προσπάθεια χαρακτηρίζεται από σπατάλη πολύτιμων πόρων με αμφίβολης ποιότητας αποτελεσματικότητας αποτελέσματα.”

Το αδιαμφισβήτητο είναι πως οι Τούρκοι σήμερα σχεδιάζουν, αναπτύσσουν και παράγουν μόνοι τους το 60% των όπλων και πυρομαχικών που έχουν ανάγκη ενώ εμείς μόνο το 5%. Επίσης οι Τούρκοι βρίσκονται στην παγκόσμια πρωτοπορία σε ό,τι αφορά τα μη επανδρωμένα αεροχήματα (UAV) στα οποία έχουν αναπτύξει πολλούς διαφορετικούς τύπους και παράγουν κατά μέσο όρο τρία τον μήνα, ενώ εμείς ψάχνουμε ακόμα να αγοράσουμε ένα ή δύο από ξένο προμηθευτή τα οποία δεν θα μπορούμε ούτε να αναβαθμίσουμε στο προσεχές μέλλον ή να αντικαταστήσουμε αν καταπέσουν από ατύχημα. Επίσης οι Τούρκοι παράγουν δικούς τους κατευθυνόμενους πυραύλους αέρος-εδάφους, αντιπλοϊκούς πυραύλους, αυτοκινούμενα πυροβόλα και διάφορους τύπους οχημάτων. Η τουρκική πολεμική βιομηχανία σίγουρα θα κάνει λάθη, θα αντιμετωπίσει προβλήματα και πιθανώς να χάσει και κάποια χρήματα που θα επενδύσει λανθασμένα, αλλά τελικά μόνο όφελος μπορεί να αποφέρει συνολικά για την Τουρκία τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο.

“Πρόκειται για το περίφημο τουρκικό αεροπλανοφόρο. Αρχικά είχε ανακοινωθεί πως η Τουρκία θα κατασκευάσει ένα μικρό ελικοπτεροφόρο για τον Περσικό. Μετά άλλαξαν γνώμη και μίλησαν για μικρό αεροπλανοφόρο που θα μετέφερε F-35 καθέτου απογειώσεως. Τώρα επειδή δεν τους παραδίδουν τα F-35 σχεδιάζουν ξανά ελικοπτεροφόρο.”

Κατ’ αρχάς οι Τούρκοι ναυπηγούν ΔΥΟ μίνι αεροπλανοφόρα. Είναι γεγονός ότι η καθυστέρηση παράδοσης των F-35B κάθετης αποπροσνήωσης θα τους δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα για ένα διάστημα, αλλά ας μην θεωρούμε απολύτως δεδομένο ότι τα αεροσκάφη αυτά δεν θα τους παραδοθούν ποτέ. Επίσης θα ήταν αφελές να νομίζουμε ότι οι Τούρκοι προορίζουν τα δύο αεροπλανοφόρα τους μόνο για τον Περσικό Κόλπο. Φανταστείτε αν αυτά τα δύο σκάφη ήταν επιχειρησιακά έτοιμα σήμερα τι απίστευτα προβλήματα θα μας δημιουργούσαν σε περίπτωση που έπλεαν στον κόλπο της Σύρτης, ανοιχτά των λιβυκών ακτών. [iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ...]

“Αυτό που κάνει η Τουρκία σήμερα είναι αυτό που προσπάθησε να πραγματοποιήσει ο ελληνικός κρατικοδίαιτος σοσιαλισμός τη δεκαετία του ’80 και απέτυχε παταγωδώς.”

Εκεί ακριβώς έγκειται η μεγάλη διαφορά ελληνικής και τουρκικής προσπάθειας στην ανάπτυξη πολεμικής βιομηχανίας. Οι Τούρκοι δεν πιστεύουν σε αριστερές μπαρούφες και δεν κάνουν σοσιαλιστικά πειράματα, ούτε σκοπεύουν να παραδώσουν ποτέ την πολεμική τους βιομηχανία στα χέρια αριστερών συνδικαλιστών και εργατοπατέρων για να την καταντήσουν σαν την ελληνική σήμερα.

Η δική μας κρατική πολεμική βιομηχανία είναι πλήρως απαξιωμένη και διαλυμένη, βρίσκεται εδώ και δεκαετίες σε αξιοθρήνητη κατάσταση και φυτοζωεί, και διοικείται από πολιτικά διορισμένους αποτυχημένους πολιτευτές που είναι τελείως άσχετοι και ανίκανοι. Γι’ αυτό και δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα ουσιαστικό στη χώρα και στην εθνική άμυνα στην κατάντια που την έχουμε φέρει.

“Όποιος θέλει αμυντική βιομηχανία (όπως και κάθε άλλου είδους υψηλής τεχνολογία επιχειρήσεις) εντός της εθνικής επικράτειας ας δημιουργήσει εκείνο το πλαίσιο που θα προσελκύσει εγνωσμένης αξίας και τεχνογνωσίας διεθνείς επιχειρήσεις.”

Είναι εσφαλμένο αυτό το σκεπτικό διότι στρατηγικός στόχος της Τουρκίας είναι η σταδιακή πλήρης απεξάρτηση από τα εισαγόμενα όπλα και πυρομαχικά ώστε να μπορεί η χώρα αυτή να παίξει τον ρόλο της μεγάλης περιφερειακής Δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προσέλκυση ξένων εταιρειών δεν δίνει τίποτα περισσότερο από προσωρινή εργασία σε μερικές χιλιάδες άτομα – δεν δίνει ουσιαστική τεχνογνωσία. Για παράδειγμα, η Τουρκία συναρμολόγησε επί πολλά χρόνια τα μαχητικά αεροσκάφη F-16 και κατασκεύασε απάρτιά τους κατόπιν άδειας της κατασκευάστριας αμερικανικής εταιρείας. Και λοιπόν; Μπορεί σήμερα να σχεδιάσει και να αναπτύξει μόνη της ένα σύγχρονο πολεμικό αεροσκάφος; Η απάντηση είναι αρνητική.

Ούτε καν η Κίνα που είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής του reverse engineering δεν μπορούσε επί δεκαετίες να φτιάξει εξ ολοκλήρου μόνη της ένα μαχητικό αεροσκάφος, και αγόραζε αεροπορικούς κινητήρες από τη Ρωσία. Αλλά και στην Ελλάδα έχουμε παρόμοιο παράδειγμα. Τα ΕΑΣ είχαν κατασκευάσει κατά τις δεκαετίες 1980-90 κατόπιν άδειας γερμανικής εταιρείας περίπου μισό εκατομμύριο τυφέκια G3. Και λοιπόν; Μπορούν σήμερα να σχεδιάσουν και να αναπτύξουν ένα εγχώριο όπλο; Στην πραγματικότητα αδυνατούν πλέον ακόμη και να κατασκευάσουν το ίδιο το G3! Αντιθέτως, οι Τούρκοι έχουν αρχίσει από το 2018 να αντικαθιστούν τον παλιό φορητό οπλισμό τους με το εγχώρια σχεδιασμένο και παραγόμενο τυφέκιο MPT-76 η ανάπτυξη του οποίου στοίχισε περίπου 20 εκατομμύρια δολάρια. Άρα είναι άλλο πράγμα η απόφαση να αποκτήσω αυτονομία στην παραγωγή όπλων, και τελείως άλλο πράγμα να φέρω ξένες εταιρείες πολεμικού υλικού στη χώρα για να βρουν προσωρινή απασχόληση μερικά άτομα. 

“Αν και η στρατιωτική βάση Ain al-Asad που επλήγη στο Ιράκ είχε αδειάσει μερικές ώρες νωρίτερα παρατήρησαν πως οι περισσότεροι πύραυλοι είχαν βρει το στόχο τους με μεγάλη ακρίβεια.”

Πιθανώς να σας διέφυγε κ. Στούπα, αλλά οι ιρανικοί πύραυλοι που έπληξαν αμερικανικούς στόχους στο Ιράκ ήταν εγχώριας σχεδίασης και παραγωγής. Αν οι Ιρανοί δεν έμπαιναν ποτέ στον κόπο να σχεδιάσουν και να αναπτύξουν τέτοια όπλα μόνοι τους, θα τους τα πουλούσε άραγε κανείς; Όχι βέβαια. Οι Ιρανοί πήραν ένα πολύ σκληρό μάθημα το 1979 όταν μετά την ανατροπή του Σάχη οι Αμερικανοί που τους είχαν πουλήσει υπερσύγχρονα όπλα όπως μαχητικά αεροσκάφη F-14 Tomcat, έφυγαν και τους άφησαν ξαφνικά στα κρύα του λουτρού χωρίς καμία απολύτως υποστήριξη.

Οι Ιρανοί δούλεψαν μεθοδικά και σκληρά επί δεκαετίες, αρχικά για να μπορέσουν να συντηρήσουν σε επιχειρησιακή κατάσταση τα αμερικανικά όπλα που ήδη είχαν, αλλά και για να τα βελτιώσουν ή να εξελίξουν δικά τους. Έτσι έφτασαν στο επίπεδο που είναι σήμερα. Είναι οι μόνοι παγκοσμίως που κατάφεραν να πάρουν τον έλεγχο εχθρικού μη επανδρωμένου αεροχήματος εν πτήσει και να το προσγειώσουν άθικτο σε δική τους βάση – και στη συνέχεια να το αντιγράψουν. Στις διεθνείς εκθέσεις πολεμικού υλικού τα ιρανικά περίπτερα είναι για να μένεις πραγματικά με το στόμα ανοικτό με τα όπλα και την τεχνολογία που εκθέτουν. Γι’ αυτό και οι Ιρανοί έχουν σήμερα έναν μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας από ξένους προμηθευτές και μία πολύ υπολογίσιμη αποτρεπτική ικανότητα η οποία βασίζεται στην ικανότητά τους να διεξάγουν ασύμμετρο πόλεμο με τους πανίσχυρους από άποψη συμβατικού οπλοστασίου αντιπάλους τους (ΗΠΑ και Ισραήλ).

Περιπέτεια ανάλογη με αυτή του Ιράν είχε και το Ισραήλ παλαιότερα. Μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών του 1967 όπου τα γαλλικής κατασκευής μαχητικά αεροσκάφη του Ισραήλ τύπου Mirage III έγιναν παγκόσμιος θρύλος, η Γαλλία του Ντε Γκωλ προέβη σε εμπάργκο πώλησης όπλων προς τη χώρα, και μάλιστα αρνήθηκε να της παραδώσει μία παραγγελία αεροσκαφών Mirage 5 τα οποία είχαν ήδη πληρωθεί!

Αυτό έδωσε ένα σκληρό μάθημα στο Ισραήλ και, παρ’ ότι οι Αμερικανοί προσφέρθηκαν να καλύψουν το κενό της Γαλλίας, οι Ισραηλινοί προχώρησαν στην ανάπτυξη εγχώριου μαχητικού αεροσκάφους, του Kfir. Μετά τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1973, παρ’ ότι οι Αμερικανοί ήταν καθ’ όλα πρόθυμοι να πουλήσουν στο Ισραήλ ό,τι ήθελε από πολεμικό υλικό, εκείνο προτίμησε να αναπτύξει δικά του άρματα μάχης, τα Merkava, που θεωρούνται σήμερα από τα καλύτερα παγκοσμίως.

Επομένως κύριε Στούπα τόσο το Ιράν όσο και το Ισραήλ αποτελούν κλασικά παραδείγματα χωρών που καταρρίπτουν τα επιχειρήματα που αναπτύξατε στο άρθρο σας κατά της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας.

Πηγή: Stirlitz προσπελάστηκε infognomonpolitics.gr