iEpikaira

Επιμέλεια iEpikaira

Το τουρκικό νομοσχέδιο χωρίς εκπλήξεις: Σύμφωνα με διαρροές από την Τουρκία, το σχέδιο νόμου για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες δεν περιλαμβάνει τον όρο «Γαλάζια Πατρίδα» ούτε αναφορές σε «γκρίζες ζώνες», όπως δήλωσε ο Τούρκος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Γιουτζέλ Ατζέρ που συμμετείχε στη σύνταξή του. Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να κατατεθεί τον Ιούνιο, εμπεριέχει όμως την υποτιθέμενη τουρκική ΑΟΖ (σύμφωνα με την τουρκική ανάγνωση του Δίκαιου της Θάλασσας) και στοχεύει, σύμφωνα με την Άγκυρα, στην «εδραίωση της ισχύουσας κατάστασης». Η Αθήνα έχει προειδοποιήσει ότι θα κινηθεί διπλωματικά σε διμερές και πολυμερές επίπεδο εάν οι τουρκικές διατυπώσεις είναι εκτός πλαισίου του διεθνούς δικαίου. Εννοείται ότι κάθε ετεροχρονισμένη αντίδραση στερείται δυναμικής και σχεδόν πάντοτε είναι προβληματική, ασχέτως του τι διατείνεται η κυβέρνηση. Η λύση είναι, επέκταση στα 12νμ, ανακήρυξη ΑΟΖ και οριοθέτηση με την Κύπρο, ειδικά τώρα που οι σχέσεις με την Αίγυπτο έχουν πάρει την κατιούσα (μετά από τα ανοίγματα/συμφωνίες με την Τουρκία και την πισώπλατη μαχαίρια με την Μονή Σινά).

Παρενόχληση του Ocean Link: Νέο περιστατικό καταγράφηκε στο Αιγαίο όταν τουρκική πυραυλάκατος προέβη σε παρενόχληση δια ασυρμάτου προς το πλοίο Ocean Link, το οποίο ποντίζει καλώδιο με άδεια ελληνικών αρχών μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω. Το περιστατικό προστίθεται στη σειρά των προκλήσεων στο Αιγαίο, με την Αθήνα να διαμηνύει ότι δεν θα αποδεχθεί αναθεωρητικές προσεγγίσεις και αυθαίρετες ερμηνείες.

Αναβαθμισμένο επίπεδο παραβιάσεων: Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας συνεχίστηκαν οι τουρκικές παραβιάσεις στο FIR Αθηνών, με τα τουρκικά αεροσκάφη να πραγματοποιούν να κινούνται στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο. Ανάμεσα στα αεροσκάφη εντοπίστηκαν και οπλισμένα F-16, ενώ τα ελληνικά μαχητικά προέβησαν σε αναχαιτίσεις σύμφωνα με τα διεθνή πρωτόκολλα.

Διπλωματικές επαφές και δηλώσεις: Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης συμμετείχε στην άτυπη συνάντηση ΥΠΕΞ της ΕΕ «Gymnich» στη Λεμεσό (27-28 Μαΐου), όπου συζήτησε θέματα που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ επανέφερε το ζήτημα της «στρατιωτικοποίησης» των ελληνικών νησιών, με το ελληνικό ΥΠΕΘΑ να απαντά ότι «η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με πλήρη προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο».

Ενεργειακός αγωγός προς τα Κατεχόμενα: Η Τουρκία σχεδιάζει ενεργειακή «γέφυρα» με τα κατεχόμενα της Κύπρου, συμπεριλαμβανομένου αγωγού φυσικού αερίου και ηλεκτρικής σύνδεσης. Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό, η απόσταση που πρέπει να καλυφθεί φτάνει περίπου τα 97 χιλιόμετρα, με αφετηρία την περιοχή της Αλάνιας. Η κίνηση αυτή προκαλεί αντιδράσεις από την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα.

Επικοινωνία Ερντογάν-Τραμπ: Σύμφωνα με το Bloomberg, ο Πρόεδρος Ερντογάν αιτήθηκε συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ στο πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου, με επίκεντρο το ΝΑΤΟ και τον ρόλο της Άγκυρας. Η συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί κοντά στις ημερομηνίες που θα διεξαχθεί ο αγώνας Τουρκίας-ΗΠΑ.

Σύντομο σχόλιο: Η εβδομάδα 22-28 Μαΐου χαρακτηρίστηκε από προσπάθεια αποκλιμάκωσης του λεκτικού, με το τουρκικό νομοσχέδιο να φαίνεται λιγότερο προκλητικό από τις αρχικές εκτιμήσεις. Οι παραβιάσεις στο Αιγαίο συνεχίζονται, ενώ η παρενόχληση του Ocean Link δείχνει ότι η ένταση στο πεδίο παραμένει. Η τουρκική στρατηγική της «ελεγχόμενης έντασης» συνεχίζεται, με την Ελλάδα να επενδύει σε νομικά και διπλωματικά εργαλεία παράλληλα με τη στρατιωτική αποτροπή.

Edited by iEpikaira

Νομοσχέδιο «Γαλάζιας Πατρίδας»: Η τουρκική κυβέρνηση προωθεί νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει στη θεσμική κατοχύρωση θαλάσσιων δικαιοδοσιών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με τουρκικά και διεθνή ΜΜΕ, το σχέδιο νόμου, αναμενόμενο για ψήφιση τον Ιούνιο, προβλέπει τη δυνατότητα μονομερούς οριοθέτησης ΑΟΖ έως 200 νμ. Η Αθήνα χαρακτηρίζει την κίνηση «ανυπόστατη» και αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η Ελλάδα προετοιμάζει νομική και διπλωματική αντεπίθεση σε επίπεδο ΕΕ και ΟΗΕ.

Διπλωματικές αντιδράσεις μέσω ΟΗΕ: Σε επιστολή της προς τα Ηνωμένα Έθνη, η Ελλάδα αμφισβήτησε τη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά» σε επίσημα κείμενα, επικαλούμενη τη Σύμβαση του Μοντρέ. Η Άγκυρα απάντησε χαρακτηρίζοντας την ελληνική παρέμβαση «εσωτερικής σκοπιμότητας» και επανέλαβε τη θέση της περί κυριαρχικών δικαιωμάτων στη θαλάσσια περιοχή, ενώ κατηγόρησε την Αθήνα για «αβάσιμους ισχυρισμούς».

Παραβιάσεις στο Αιγαίο: Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας καταγράφηκαν πολλαπλές παραβάσεις κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών από τουρκικά αεροσκάφη (F-16, CN-235, ATR-72) και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα περιστατικά αφορούσαν κυρίως το βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο, με τα ελληνικά μαχητικά να προβαίνουν σε αναχαιτίσεις σύμφωνα με τα διεθνή πρωτόκολλα. Παράλληλα, αναφέρθηκε περιστατικό παρενόχλησης δια ασυρμάτου από τουρκική πυραυλάκατο προς το πλοίο Ocean Link, το οποίο ποντίζει καλώδιο με άδεια ελληνικών αρχών ανάμεσα σε Αστυπάλαια και Κω.

Οικονομικές και ενεργειακές διαστάσεις: Η Τουρκία προωθεί σχέδιο αγωγού καυσίμων $1,2 δισ. προς Ρουμανία μέσω Βουλγαρίας, με στόχο -δήθεν- την "ενεργειακή ασφάλεια ΝΑΤΟικών συμμάχων". Παράλληλα, τουρκικά ΜΜΕ ανέδειξαν το αυξανόμενο οικονομικό ενδιαφέρον της Άγκυρας προς την Κίνα, ενώ η τουρκική λίρα δέχθηκε πιέσεις λόγω εξωτερικών παραγόντων και πετρελαϊκού σοκ. Επιβεβαιώθηκε επίσης η συνεργασία Τουρκίας-Καζακστάν για κοινή παραγωγή drones, ενισχύοντας την τεχνολογική αυτονομία της Άγκυρας.

Διμερείς και πολυμερείς επαφές: Σε επίπεδο ΕΕ, ο Έλληνας υπουργός Ναυτιλίας ζήτησε παρέμβαση για την παράνομη αλιεία από Τούρκους ψαράδες σε ελληνικά ύδατα. Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Χριστοδουλίδης επανέλαβε στη Βουλή ότι η λύση των δύο κρατών στο Κυπριακό «δεν υφίσταται ούτε ως σκέψη». Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εκφράστηκαν ερωτήματα σχετικά με τη συμμετοχή της Τουρκίας σε προγράμματα προηγμένων οπλικών συστημάτων, ενώ ο Τούρκος ΥΠΕΞ Φιντάν πραγματοποίησε επαφές στην Ισπανία.

Στρατιωτική ενίσχυση και αποτροπή: Ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Άμυνας, από το Αγαθονήσι, επανέλαβε ότι η Ελλάδα είναι «απτόητη» και ότι η παρουσία ελληνικών φρεγατών και F-16 παρέχει «εξαιρετική ασφάλεια» στην περιοχή. Παράλληλα, η Αθήνα απάντησε σε τουρκικές αιτιάσεις περί «αποστρατιωτικοποίησης» νησιών, χαρακτηρίζοντάς τες ανυπόστατες και αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο.

Σύντομο σχόλιο: Το διάστημα χαρακτηρίστηκε από εντατικοποίηση νομοθετικών και διπλωματικών κινήσεων εκατέρωθεν, με έμφαση στη θαλάσσια δικαιοδοσία και την αεροναυτική παρουσία στο Αιγαίο. Η οικονομική διάσταση και η τεχνολογική συνεργασία παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες στη διαμόρφωση των περιφερειακών ισορροπιών. Η στρατηγική της «ελεγχόμενης έντασης» φαίνεται να συνεχίζεται, με αμφότερες τις πλευρές να δίνουν βαρύτητα σε νομικά και διπλωματικά εργαλεία.