Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ ήταν μια «προβληματική γωνιά» του κόσμου, ένα στενό πέρασμα 21 μιλίων από το οποίο διέρχεται περίπου το 20 με 25% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG. Καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ουάσινγκτον, Τεχεράνης και Τελ Αβίβ κλιμακώνεται, τα περιθώρια εξόδου στενεύουν επικίνδυνα και το ενδεχόμενο μιας απευκταίας χερσαίας επέμβασης γίνεται πιο ορατό. Σύμφωνα με την ανάλυση συστημικού κινδύνου που δημοσιεύεται με το παρόν σημείωμα (δείτε εδώ), δεν μιλάμε πλέον για έναν απλό «περιφερειακό καυγά», αλλά μια δυνάμει «παγκόσμια κρίση». Αναλυτές την χαρακτηρίζουν ως «πολυεπίπεδη απειλή».
Το βαρέλι των 250 δολαρίων και η νέα πραγματικότητα
Τα δεδομένα της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο είναι απλά και συνάμα βάναυσα. Η δημοσιευθείσα ανάλυση προσδιορίζει 12 διακριτές κατηγορίες κινδύνου. Το μόνιμο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, και η πιθανή ισραηλο-λιβανική ανάφλεξη «κερδίζουν» αμφότερα το απόλυτο σκορ κινδύνου: 25 στα 25.
Αν τα Στενά κλείσουν για περισσότερο από 30 ημέρες, η οικονομική επίπτωση δεν θα είναι απλώς μια «γρατζουνιά» στις αγορές, θα είναι ένας κρατήρας. Μιλάμε για το αργό πετρέλαιο να εκτοξεύεται κάπου μέχρι και τα 250 δολάρια το βαρέλι. Αυτό συνεπάγεται μια αύξηση της τάξεως του 200% μέχρι 400% στα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου (War Risk Premiums) για τη ναυτιλία. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Shell και της TotalEnergies χτυπούν ήδη το καμπανάκι του κινδύνου, ενώ -πιθανότατα- ρίχνουν μια κλεφτή ματιά στις τιμές των ηλεκτρικών ποδηλάτων. Η σκληρή πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης σημαίνει ότι περαιτέρω κλιμάκωση στον Κόλπο δεν σταματά απλώς τα τάνκερ, σταματά και τα τρακτέρ στη Θεσσαλία και τα φαρμακεία στο Παρίσι.
Από το λίπασμα στο πιάτο μας - Μια καταστροφή σε αργή κίνηση
Η απότομη άνοδος στην τιμή του πετρελαίου αποτελεί γροθιά στο στομάχι, και η έκθεση υπογραμμίζει ένα κρυφό σημείο στο συλλογικό μας άγχος, την καθυστερημένη επίδραση (6 έως 24 μήνες) στις τιμές των τροφίμων.
Συγκεκριμένα η ανάλυση βλέπει:
-Το φυσικό αέριο να εκτοξεύεται (έως και 200-300%... το κακό σενάριο).
-Η παραγωγή ουρίας (το κύριο λίπασμα που χρησιμοποιείται παγκοσμίως) να γίνεται απαγορευτικά ακριβή, με τις τιμές να αγγίζουν δυσθεώρητα ύψη.
-Οι σοδειές να μειώνονται επειδή οι αγρότες δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων.
-Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων να κάνουν άλμα 40%... για αρχή.
Πρόκειται για μια βραδυφλεγή κρίση η οποία ακόμα κι αν οι πύραυλοι σταματήσουν να πέφτουν σε τρεις μήνες, η πείνα μπορεί να ξεκινήσει σε δεκαοκτώ. Και μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, η ανάλυση εκτιμά ότι η πιθανότητα μιας παγκόσμιας ύφεσης κυμαίνεται μεταξύ 50% και 70%.
«Ψηφιακά νύχια» από τα «γοητευτικά γατάκια»
Αν η προοπτική του ακριβού ψωμιού δεν σας ανησυχεί, ας μιλήσουμε και για την «Charming Kitten» (APT35) και τους φίλους της, όπως η APT33 (Elfin) και η APT34 (OilRig). Αυτές δεν είναι μπάντες Rock 'n Roll, αλλά ιρανικές ομάδες κυβερνοπολέμου με ικανότητα να προκαλέσουν ψηφιακό έμφραγμα σε κρίσιμες δυτικές δομές.
Ο κίνδυνος κυβερνοεπιθέσεων βαθμολογείται από την ανάλυση με 16 στα 25, ένα «υψηλό» επίπεδο που θα έπρεπε να κάνει κάποιους να χάνουν τον ύπνο τους. Σε ένα σενάριο κλιμάκωσης, ένας ψηφιακός πόλεμος λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής κινδύνου», αυξάνοντας την επίδραση των υπόλοιπων αρνητικών συνθηκών έτι περαιτέρω. Φανταστείτε ένα διυλιστήριο σε μια άλλη γωνιά του κόσμου, να σταματά τη λειτουργία του λόγω ransomware, ενώ το Ορμούζ παραμένει κλειστό. Είναι το γεωπολιτικό ισοδύναμο του να παθαίνεις λάστιχο ενώ τρέχεις να ξεφύγεις από μια πυρκαγιά. Άλλωστε μόνο ελάχιστες ενεργειακές εγκαταστάσεις παραμένουν πλήρως λειτουργικές στον Κόλπο, όπως το παρόν βήμα έχει ήδη επισημάνει.
Η «πίκρα» των φαρμάκων
Ίσως το πιο αναπάντεχο εύρημα της έκθεσης είναι η ευπάθεια του φαρμακείου της γειτονιάς. Περίπου το 70% των ενεργών φαρμακευτικών συστατικών (APIs) παγκοσμίως παράγεται στην Κίνα και την Ινδία. Η εξάρτησή μας από την εφοδιαστική αλυσίδα σημαίνει ότι μια διαταραχή στη ναυτιλία άνω των 14 ημερών θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις βασικών φαρμάκων μέσα σε 3 έως 12 μήνες. Το κόστος παραγωγής των APIs θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 60% έως 100%. Ξαφνικά, η γεωπολιτική δεν αφορά μόνο τα σύνορα, αλλά και το αν μπορεί κανείς να βρει την ινσουλίνη ή τα αντιβιοτικά του (μνήμες covid).
Τρία σενάρια για το τέλος του Κόσμου... Όπως τον ξέρουμε
Η ανάλυση δεν αποτελεί μια καταστροφολογική σύνοψη, είναι ένας οδικός χάρτης βασισμένος σε τρία ρεαλιστικά σενάρια:
Σενάριο Α: Η «Περιορισμένη Όχληση» (30% πιθανότητα). Αεροπορικές επιδρομές, ιρανική αντίδραση, διαταραχή στο Ορμούζ και μια διπλωματική έξοδος σε τρεις μήνες. Το πετρέλαιο μέχρι τα 150 δολάρια. Ενοχλητικό, αλλά ακόμη επιβιώσιμο.
Σενάριο Β: Η «Χερσαία Εισβολή» (45% πιθανότητα. Η Ουάσινγκτον αναπτύσσει άλλωστε ήδη τεράστιες δυνάμεις στην περιοχή) ενώ πιθανότατα ενεργοποιούνται και οι Χούθι και η Χεζμπολάχ. Το Ορμούζ παραμένει «ερμητικά» κλειστό. Διάρκεια: έως 18 μήνες. Η έξοδος από την κρίση... πολύ αβέβαιη.
Σενάριο Γ: Ο γενικευμένος «Περιφερειακός Πόλεμος» (25% πιθανότητα): Πλήρης εμπλοκή με έμμεση ρωσική και κινεζική παρέμβαση και παγκόσμιες κυβερνοεπιθέσεις. Διάρκεια: πάνω από 18 μήνες. Αποτέλεσμα: Σπιράλ παγκόσμιας ανεξέλεγκτης κρίσης.
Τι μπορείτε να κάνετε
Για τις επιχειρήσεις, η συμβουλή είναι απλή. Αν δεν έχετε κλείσει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τα καύσιμα και δεν έχετε εναλλακτικούς προμηθευτές για φαρμακευτικά APIs, είστε ήδη πίσω από τις εξελίξεις.
Για τους πολίτες, η έκθεση προτείνει να αρχίσουν να σκέπτονται τις προετοιμασίες:
-Έκτακτο ταμείο: 3 έως 6 μήνες βασικών εξόδων σε ρευστό.
-Αποθέματα: Τρόφιμα μακράς διάρκειας, νερό και φάρμακα.
-Ενέργεια: Μείωση της εξάρτησης πριν οι τιμές εκτοξευτούν, ελπίζοντας σε καλύτερες θερμοκρασίες.
Συμπέρασμα
Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η κλιμάκωση ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ θα λειτουργήσει σαν καταλύτης. Η αλληλεξάρτηση ενέργειας, τροφίμων, φαρμάκων και κυβερνοχώρου σημαίνει μια πολυεπίπεδη κρίση δεν είναι ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Όπως σημειώνει η έκθεση, η στρατηγική μας πρέπει να μετατοπιστεί από την πρόβλεψη στην αντίσταση μέσω της προετοιμασίας. Ίσως ήρθε η ώρα να αγοράσετε εκείνο το ποδήλατο τελικά, ή τουλάχιστον να μάθετε πώς να φτιάχνετε το δικό σας λίπασμα.
*με χρήση εργαλείων ΤΝ και των iEp Widgets™. Φωτο: Economist
.png)
