iEpikaira

Μύρνα Νικολαίδου

Ανεβαίνει κατακόρυφα το «θερμόμετρο» στην Μεσόγειο για το καλώδιο Σαντάμ Χαφτάρ και Χακάν Φιντάν

Αρχή μεγάλης διευθετήσεως για τις θαλάσσιες ζώνες στην Μεσόγειο το επεισόδιο με την Λιβύη και η άσκησις στο Καστελλόριζο – Η τελική αναμέτρησις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου παίρνει… φωτιά, και το φυτίλι αυτήν την φορά το άναψε η Τρίπολις, φέροντας όλο και πλησιέστερα στον ορίζοντα το σενάριο μίας συνολικής «Μεγάλης Διευθετήσεως».

Η αποκάλυψις της λιβυκής ρηματικής διακοινώσεως –ενός εγγράφου που εστάλη στις 24 Αυγούστου, αλλά εκρατήθη επιμελώς μακράν της δημοσιότητος μέχρι προ ολίγων ημερών– επιβεβαιώνει με τον πλέον δραματικό τρόπο αυτό που πολλοί υποψιάζοντο.

Ότι η μεταβατική κυβέρνησις της Δυτικής Λιβύης κινείται εν πλήρει συντονισμώ προς τα αναθεωρητικά σχέδια της Αγκύρας, την ώρα κατά την οποία η Τουρκία προχωρεί σε μία ακόμη ευθεία πρόκληση. Το πρωί της Παρασκευής, η τουρκική πλευρά εξέδωσε νέα NAVTEX, με την οποία αμφισβητεί ανοικτά τις αρμοδιότητες του Σταθμού Ηρακλείου. Αφορμή εστάθη η έκδοσις οδηγίας προς ναυτιλλομένους για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», που είναι προγραμματισμένη για τις 19 Οκτωβρίου σε περιοχή νοτίως του Καστελλορίζου – μία περιοχή από την οποία αναμένεται να διέλθει και το ερευνητικό σκάφος «Αbeille Μarengo», αμέσως μόλις ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες.

Πρόκειται περί της αμέσου και ωμής αντιδράσεως της Αγκύρας έναντι της επικειμένης επανεκκινήσεως των εργασιών ποντίσεως για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος και Κύπρου, του έργου Great Sea Interconnector. Η τουρκική πλευρά εμμένει στον ανυπόστατο ισχυρισμό ότι το καλώδιο διέρχεται από περιοχές της δικής της υφαλοκρηπίδος, αξιώνοντας από την Αθήνα όχι μόνον ενημέρωση και συντονισμό, αλλά και την λήψη σχετικής αδείας από τις τουρκικές Αρχές. Η τουρκική εφημερίς «Hurriyet» κάνει λόγο για κρίση και κίνδυνο «να ευρεθούν αντιμέτωπες Τουρκία και Ελλάδα».

Στο μέτωπο της Λιβύης διπλωματικές πηγές από την Αθήνα έσπευσαν να χαμηλώσουν τους τόνους, διευκρινίζοντας ότι «δεν πρόκειται για νέα ρηματική διακοίνωση, αλλά για έγγραφο του περασμένου Αυγούστου, που ενσωματώνει πάγιες λιβυκές θέσεις», προσθέτοντας ότι το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη απαντήσει διά της διπλωματικής οδού περί του ανυποστάτου των ισχυρισμών. «Ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με τη Λιβύη, η Ελλάδα εφαρμόζει τη μέση γραμμή, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο – γραμμή με βάση την οποία και η ιδία η Λιβύη είχε προκηρύξει θαλάσσια οικόπεδα. Ο διμερής διάλογος για την ΑΟΖ συνεχίζεται, χωρίς αυτό να σημαίνει αναστολή άσκησης νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων ή αποδοχή μονομερών διεκδικήσεων», κατέληξαν οι ίδιες πηγές.

Οι ανακατατάξεις στην Λιβύη

Ωστόσο, πίσω από την προσπάθεια αποκλιμακώσεως της εντάσεως, η πραγματικότης στο πεδίο βοά. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το θέμα ανακινείται σε μία περίοδο θεμελιωδών πολιτικών αλλαγών στην Ανατολική Λιβύη. Η απομάκρυνσις του 82ετούς Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων, κατόπιν 12 ετών, και η αντικατάστασίς του από τον Αλ Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι συνιστούν έναν πραγματικό γεωπολιτικό «σεισμό». Ο Σάλεχ αποτελούσε επί έτη το κύριο ανάχωμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου, αρνούμενος κατηγορηματικώς να το θέσει προς επικύρωσιν στο Κοινοβούλιο του Τομπρούκ και διατηρώντας ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με την Αθήνα.

Τώρα, το σκηνικό στην Ανατολική Λιβύη έχει αλλάξει ριζικώς: οι υιοί του Στρατάρχου Χαλίφα Χαφτάρ –και κυρίως ο Σαντάμ Χαφτάρ– εδραιώνουν την εξουσία τους, παραμερίζοντας την παλαιά φρουρά. Ο Σαντάμ, ακολουθώντας στρατηγική επαναπροσεγγίσεως με την Άγκυρα, επραγματοποίησε διαδοχικές συναντήσεις με τον Τούρκο υπουργό Αμύνης Γιασάρ Γκιουλέρ (Μάιος του 2026) και τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν (Ιούλιος και Αύγουστος του 2026).

Ο νέος Πρόεδρος της Βουλής, Αλ Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι, προέρχεται από το περιβάλλον επιρροής του Σαντάμ και έχει διατελέσει πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Φιλίας Λιβύης – Τουρκίας. Με τον Σάλεχ εκτός κάδρου, η Άγκυρα επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει την διείσδυσή της και στην Ανατολή, εξασφαλίζοντας το «πράσινο φως» για την επικύρωση του μνημονίου από το σύνολο της λιβυκής ηγεσίας.

Για την Ελλάδα, η απώλεια αυτού του ερείσματος εξηγεί γιατί η Λιβύη εμφανίζεται πλέον εξαιρετικώς επιθετική, απειλώντας ακόμη και με διακοπή των διπλωματικών σχέσεων, αν η Αθήνα συνεχίσει τις έρευνες νοτίως της Κρήτης. Και το μεγάλο ερώτημα είναι ποια στάση θα τηρήσει ο αμερικανικός κολοσσός Chevron. Η σύμβασις της Chevron με την Ελληνική Δημοκρατία –το πλήρες κείμενο της οποίας είχε αποκαλύψει η «Εστία της Κυριακής» τον Μάρτιο του 2026– προβλέπει την εγκατάλειψη του έργου αζημίως για την εταιρεία, σε περίπτωση «απώλειας οριοθετημένης περιοχής, κυριαρχικών δικαιωμάτων και υφαλοκρηπίδας», παρέχοντας την δυνατότητα παραιτήσεως, ακόμη και αν έχει προσδιορισθεί περιοχή εκμεταλλεύσεως.

Το καλώδιο Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ έχει γίνει σίριαλ. Μοιάζει με το γεφύρι της Άρτας. Τη μέρα το έχτιζαν και τη νύχτα χαλούσε… Θα εκδοθεί, όπως λέγεται, τις επόμενες μέρες μια νέα NAVTEX από την Ελλάδα για να προχωρήσει η διαδικασία. Θα δούμε πού και πώς. Σίγουρο είναι ότι θα υπάρξει τουρκική αντίδραση. Εκτός και αν δούλεψαν, ήδη, τα μαγειρεία του παρασκηνίου…

Γιατί γίνεται λόγος στα μαγειρεία του παρασκηνίου; Διότι, οι μεν ΗΠΑ δήλωσαν διά στόματος Μάρκο Ρούμπιο ότι ευνοούν τη διπλωματία και ουδόλως επιθυμούν στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ δύο συμμάχων τους, αφού έχουν άλλους σοβαρούς μπελάδες στο κεφάλι τους, από την Ουκρανία έως το Ιράν. Για να αποτραπεί η σύγκρουση, η Ελλάδα έχει υποχωρήσει, ήδη, δύο φορές. Αυτή είναι μια συνήθης πρακτική, που καθιστά την Αθήνα αδύναμη στο πεδίο της διπλωματίας. Όταν, λοιπόν, οι τρίτοι εμπλέκονται για την αποτροπή κρίσης, είτε είναι Αμερικανοί είτε είναι άλλοι Ευρωπαίου, ξέρουν εκ των προτέρων σε ποια πλευρά θα ασκήσουν τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Επί μακρόν προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το πρόγραμμα του καλωδίου είναι ευρωπαϊκό. Εξ ου και η σχετική χρηματοδότηση των 657 εκ. ευρώ από τις Βρυξέλες. Άρα, το πρόβλημα κακώς εμφανίζεται ως διμερές ή τριμερές, δηλαδή μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας και Κύπρου- Τουρκίας. Ως εκ τούτου, το λάθος που διέπραξαν Αθήνα και Λευκωσία είναι ότι δεν κατέστησαν το θέμα ευρωπαϊκό, που σημαίνει ότι, εάν η Τουρκία έχει πρόβλημα, θα πρέπει να απευθυνθεί και στην ΕΕ, διότι τα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας και της Κύπρου είναι και δικά της. Επομένως, οφείλει να τα υπερασπιστεί. Και εφόσον οφείλει να τα υπερασπιστεί, θα πρέπει να περιληφθεί εντός των συμπερασμάτων της ΕΕ, μία παράγραφος που θα αναφέρει ότι: Εάν Ελλάδα και Κύπρος δεχθούν επίθεση από την Τουρκία, λόγω του καλωδίου, που είναι πρόγραμμα ευρωπαϊκό, θα ενεργοποιηθεί αμέσως το άρθρο 42,7 των Συνθηκών. Οπότε, θα σπεύσουν οι εταίροι μας, να μας στηρίξουν με στρατιωτικά μέσα. Αυτή είναι ή όχι μια αξιόπιστη μορφή αποτροπής;

Ούτως ή άλλως, προ μερικών ημερών Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης δήλωσαν ότι, εάν η Ελλάδα προκληθεί, θα απαντήσει επί του πεδίου! Οι Τούρκοι πάντως δεν «μάσησαν» και αξίωσαν ενημέρωση. Ως να είναι η θαλάσσια στην Κάσο τσιφλίκι τους. Ερώτημα: Εάν κατεβάσουν τις φρεγάτες τους, τι θα γίνει; Πόλεμος; Ή θα υιοθετηθεί η πεπατημένη, με την Αθήνα να βάζει την ουρά στα σκέλη; Οι παλληκαρισμοί ήταν δικοί της. Όπως και τα αδιέξοδα. Τώρα ποιος θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά; Τα μαγειρεία του παρασκηνίου; Και πώς; Μήπως στη λογική τού καλώδιο έναντι κυριαρχίας;

Πηγή: simerini.sigmalive.com

O Μάρκο Ρούμπιο

Μίλησε για «λεπτές ισορροπίες», που συμπεριλαμβάνουν «και άλλες χώρες», οι οποίες πρέπει να επιλυθούν από την διπλωματία και την ιδιωτική πρωτοβουλία – Σιωπή και για τις εξορύξεις της Chevron και της ExxonMobil νοτίως της Κρήτης – Ψυχρολουσία για Γεραπετρίτη, που τον απεκάλεσε «πολιτικό άνδρα διεθνούς κύρους»

Οταν ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Γεραπετρίτης αποκαλούσε, χθες το πρωί, τον Αμερικανό ομόλογό του «πολιτικό άνδρα διεθνούς κύρους», προφανώς θα περίμενε από αυτόν μια δήλωση στηρίξεως προς τις ελληνικές θέσεις.

Όμως ο Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε να λάβει θέση σε ζητήματα όπως η ηλεκτρική διασύνδεσις Ελλάδος-Κύπρου ή, ακόμη περισσότερο, οι γεωτρήσεις των αμερικανικών εταιρειών Chevron και ExxonMobil νοτίως της Κρήτης. Απεναντίας, αν και δεν την κατονόμασε, έβαλε τεχνηέντως και την Τουρκία στο «κάδρο» των ενδιαφερομένων για το καλώδιο. Χρησιμοποίησε την προσεκτική, πράγματι, διατύπωση ότι τα θέματα αυτά «σχετίζονται με λεπτές καταστάσεις, που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες».

Κατά τρόπον εξόχως διπλωματικό εδήλωσε ότι «δεν θα κατονομάσει» τις χώρες αυτές και εν τέλει υπεξέφυγε λέγοντας ότι τέτοια ζητήματα δεν πρέπει να αντιμετωπισθούν στο πλαίσιο μιάς συνεντεύξεως Τύπου. Ομίλησε μάλιστα για ζητήματα που μπορούν να επιλυθούν διά της διπλωματίας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Η αναφορά δε αυτή στην «ιδιωτική πρωτοβουλία» φαίνεται να συνάδει με τους σχεδιασμούς κάποιων που ήθελαν την γαλλική εταιρεία Nexans να επωμίζεται τις συνεννοήσεις με την τουρκική κυβέρνηση για το καλώδιο της ηλεκτρικής διασυνδέσεως. Χαρακτηριστικό είναι, τέλος, ότι ο Μάρκο Ρούμπιο ετήρησε σιγήν και επί του θέματος των ερευνών και εξορύξεων σε περιοχές νοτίως της Κρήτης, τις οποίες έχουν αναλάβει αμερικανικές εταιρείες, ενώ υπήρξε λαλίστατος στις απαντήσεις που έδωσε σε άλλα ερωτήματα, που αφορούσαν στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και την εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν.

Θα παραθέσουμε επί λέξει την ερώτηση που ετέθη στον κ. Ρούμπιο και την απάντηση που έδωσε, ώστε να μην υπάρχουν σκοτεινά σημεία:

Ερώτησις: Κύριε υπουργέ, αναφερθήκατε και εσείς, αλλά το θέμα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας είναι στρατηγική επιλογή της αμερικανικής κυβέρνησης. Ήθελα να ρωτήσω κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών σε σημαντικά έργα και πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει στην κατεύθυνση αυτή. Δεν είναι μόνο ο Κάθετος Διάδρομος, είναι η γεώτρηση της ExxonMobil, είναι οι έρευνες Chevron νότια της Κρήτης, αλλά και τα μεγάλα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Αίγυπτο, αλλά και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο και το Ισραήλ

Απάντησις: Η ενεργειακή ασφάλεια σχετίζεται με την εθνική ασφάλεια κι αν δεν το πιστεύετε, δείτε τι συμβαίνει τώρα στον κόσμο με αυτό που προσπαθεί να κάνει το Ιράν. Τα πρόσφατα γεγονότα μας υπενθύμισαν πόσο σημαντικό είναι να έχουμε διαφοροποιημένους αγωγούς και διαφοροποιημένες οδούς, γιατί δεν μπορούμε να αντέξουμε να αποκόπτεται ενέργεια σε ένα μέρος και να απειλείται όλος ο κόσμος και, ταυτόχρονα, να τίθεται εν αμφιβόλω η ικανότητα μιάς χώρας να δράσει λόγω ενός καθεστώτος. Άρα έχουμε μεγάλη αφοσίωση σε όλους τους διαδρόμους και σε όλες αυτές τις προσπάθειες και η Ελλάδα αποτελεί έναν εξαιρετικό εταίρο.

Θέλουμε να είμαστε διαφανείς, αλλά υπάρχουν πράγματα που καλύτερα να μην αποτελούν αντικείμενο σε συνεντεύξεις Τύπου και θα ήθελα επίσης να συγχαρώ τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών, διότι πάντοτε εργάζεται σκληρά και αναζητά τον διάλογο και τη σταθερότητα στον κόσμο. Είναι προσωπική του δέσμευσις, το εκτιμούμε πάρα πολύ και το αναγνωρίζουμε. Φυσικά, κάποια ζητήματα από αυτά που με ρωτήσατε σχετίζονται με λεπτές ισορροπίες, που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Δεν θα αναφέρω ποιες, αλλά πρόκειται για χώρες που εμπλέκονται σε πτυχές που περιπλέκουν την κατάσταση. Θα έλεγα απλώς ότι ζητήματα τέτοιας φύσεως –τόσο λεπτά και κρίσιμα– είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της διπλωματίας, μακριά από το πλαίσιο των συνεντεύξεων Τύπου. Γνωρίζω ότι επιδιώκουμε την διαφάνεια, ωστόσο υπάρχουν θέματα στην διεθνή σκηνή που είναι προτιμότερο να μην αποτελούν αντικείμενο συζήτησης σε συνεντεύξεις Τύπου, αλλά να αντιμετωπίζονται στο τραπέζι του διαλόγου».

Διαβάζοντας την απάντηση Ρούμπιο προσεκτικά μπορούμε να διακρίνουμε μία τάση αποδοχής των τετελεσμένων που δημιουργεί η Τουρκία με το μνημόνιο το οποίο υπέγραψε με την Λιβύη.

Πηγή: estianews.gr

Γαλλία και Τουρκία υπέγραψαν στρατιωτική και αμυντική συμφωνία

Προ μερικών εβδομάδων η ελληνική Κυβέρνησις πανηγύριζε επειδή η Γαλλία ανεκοίνωσε την ενεργό εμπλοκή της στην πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου στην Ελλάδα. Καλλιεργήθηκε η εντύπωσις στην Αθήνα ότι θα ερχόταν γαλλικό πλοίο για να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες έρευνες στον βυθό του Αιγαίου.

Όμως τα χαμόγελα διήρκεσαν λίγα 24ωρα, καθώς Γαλλία και Τουρκία συνάπτουν σημαντική αμυντική και στρατιωτική συνεργασία. Οι σχέσεις των δύο χωρών εισέρχονται σε νέα φάση μετά την υπογραφή του Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας, ο οποίος αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεων. Όπως εγνωστοποίησε το τουρκικό Υπουργείο Αμύνης, Τουρκία και Γαλλία κατέληξαν σε συμφωνία για την αναβάθμιση του στρατηγικού διαλόγου τους, καθώς και για την προώθηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών και μέτρων που θα συμβάλουν στην περαιτέρω διεύρυνση και εμβάθυνση της μεταξύ τους συνεργασίας. Οι επαφές επραγματοποιήθησαν στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών και σε υψηλό επίπεδο.

Στις συνομιλίες συμμετείχαν από γαλλικής πλευράς η αναπληρώτρια υπουργός παρά τω υπουργώ Ενόπλων Δυνάμεων και Βετεράνων Alice Rufo, ο στρατηγός Vincent Giraud, στρατιωτικός επιτελάρχης του Γάλλου Προέδρου, καθώς και ο Guillaume Ollagnier, γενικός διευθυντής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής. Κατά την διάρκεια των συζητήσεων εξετάσθηκε η υφισταμένη κατάστασις των διμερών αμυντικών και στρατιωτικών σχέσεων, καθώς και η πορεία του στρατηγικού διαλόγου μεταξύ Αγκύρας και Παρισίων. Παραλλήλως, συμφώνως προς την τουρκική πλευρά, συζητήθηκαν οι δυνατότητες ενισχύσεως της συνεργασίας τόσο στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας όσο και στο στρατιωτικό πεδίο. Οι δύο πλευρές υπεγράμμισαν επίσης την σημασία της διατηρήσεως τακτικών επαφών με στόχο την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.

Η υπογραφή του Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας απετέλεσε, κατά την Τουρκία, το σημαντικώτερο αποτέλεσμα των επαφών. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Αμύνης, η συμφωνία αποσκοπεί στην περαιτέρω αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας των δύο χωρών και στην δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου για τον στρατηγικό τους διάλογο. Η συνεργασία Γαλλίας-Τουρκίας καταδεικνύει κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο στην στρατηγική σκέψη των Ελλήνων.

Η Γαλλία μπορεί ταυτοχρόνως να έχει στρατηγική αμυντική συμφωνία με την Ελλάδα και να επιδιώκει αμυντική συνεργασία με την Τουρκία. Η Γαλλία βλέπει την Τουρκία ως σημαντική περιφερειακή δύναμη και μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ ταυτοχρόνως διατηρεί ιδιαίτερη σχέση με την Ελλάδα. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η διαφορά μεταξύ συμμαχίας συμφερόντων και απόλυτης πολιτικής ταυτίσεως. Το γεγονός ότι αγοράζουμε αεροσκάφη, φρεγάτες και πυραύλους και έχουμε υπογράψει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρούμε δεδομένο πως το Παρίσι θα επιλέξει σε κάθε κρίση την ελληνική θέση ανεξάρτητα από το γαλλικό συμφέρον.

Πηγή: estianews.gr

Η Κρήτη, δύο εταιρείες και μια ερώτηση που δεν κάνει κανείς

του Αχιλλέα Ταουξή*

Η οικονομία και η γεωπολιτική αποτελούν πλέον δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, σχηματίζοντας έναν ενιαίο τομέα που ονομάζεται γεωοικονομία. Τα κράτη χρησιμοποιούν την οικονομική ισχύ για να πετύχουν πολιτικούς στόχους και το αντίθετο. Ενέργεια, υποδομές, τεχνολογία και επενδύσεις δεν είναι απλώς οικονομικές δραστηριότητες. Μπορούν να αποκτήσουν στρατηγικό βάρος.

Στα ζητήματα ασφάλειας, ένα περιστατικό δεν εξετάζεται ποτέ μόνο του. Σημασία έχει το μοτίβο που διαμορφώνεται πίσω από αυτό.

Και το μοτίβο που αρχίζει να διαγράφεται γύρω από την Κρήτη τους τελευταίους μήνες αξίζει προσοχής.

Η Κρήτη δεν είναι ένα ακόμη ελληνικό νησί. Βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται οι ελληνικές θαλάσσιες ζώνες, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι ανταγωνισμοί για την ενέργεια και τις θαλάσσιες οδούς. Στη Σούδα λειτουργεί μια εγκατάσταση στρατηγικής σημασίας για την προβολή ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ στο Μαράθι υπάρχει δυνατότητα ελλιμενισμού αεροπλανοφόρων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται στοιχεία ΓΕΜΗ και ΡΑΑΕΥ, συμφέροντα συνδεδεμένα με τον τουρκικό όμιλο Koç έχουν αποκτήσει εταιρείες με άδειες για έργα αποθήκευσης ενέργειας στην Κρήτη. Έχει επίσης αναφερθεί πρόθεση διεκδίκησης έργων άνω των 160 MW και περίπου 700 MWh, ποσότητα που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιστοιχούσε περίπου στο 80% της τότε διαθέσιμης ισχύος αποθήκευσης στην Κρήτη. Δεν πρόκειται για ήδη αποκτημένο έλεγχο του 80%, αλλά για επιχειρηματική επιδίωξη που, λόγω της φύσης της υποδομής, απαιτεί θεσμικό έλεγχο.

Η επόμενη περίπτωση είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Η Κρήτη αποτελεί κρίσιμο ελληνικό τμήμα του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Τον Αύγουστο η γαλλική Meridiam απέκτησε το 66% του φορέα του έργου. Η ίδια εταιρεία έχει σημαντική επιχειρηματική παρουσία στην Τουρκία, όπου λειτουργεί πέντε νοσοκομεία, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα εξετάζει μαζί με την τουρκική Makyol και άλλες μεγάλες υποδομές στη χώρα. Στο σημείο αυτό εμφανίζεται η πιο κρίσιμη εξέλιξη.

Η «Καθημερινή» έγραψε ότι Αθήνα και Παρίσι φέρονται να εξετάζουν έναν «ελαφρύ ανασχεδιασμό» της όδευσης του GSI, ώστε το καλώδιο να μην περνά από περιοχές του τουρκικού αποκαλούμενου θαλάσσιου πάρκου Φετιγιέ–Κας. Η πληροφορία δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί επίσημα και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως δημοσιογραφική πληροφορία.

Όμως, αν επιβεβαιωθεί, το ζήτημα δεν θα είναι τεχνικό.

Άλλο να αλλάζει μια όδευση, επειδή οι έρευνες βυθού υπέδειξαν καταλληλότερη γεωλογικά διαδρομή και άλλο να προσαρμόζεται επειδή μια μονομερής τουρκική ενέργεια δημιουργεί έναν χώρο στον οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να προβάλει αρμοδιότητες.

Δεν σημαίνει αυτομάτα αναγνώριση του τουρκικού πάρκου. Θα σημαίνει όμως ότι μια μονομερής ενέργεια της Τουρκίας ενδέχεται να επηρεάζει στην πράξη τον σχεδιασμό μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής υποδομής.

Δεν χρειάζεται να μιλήσουμε για «σχέδιο». Δεν έχουμε τέτοια στοιχεία. Ούτε χρειάζεται να θεωρήσουμε ύποπτη μια εταιρεία επειδή δραστηριοποιείται στην Τουρκία. Οι διεθνείς επενδύσεις λειτουργούν έτσι.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχει στην Ελλάδα μηχανισμός που να εξετάζει όχι μόνο κάθε επένδυση ξεχωριστά, αλλά και τη συσσώρευση στρατηγικών εξαρτήσεων σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο.

Το ίδιο ερώτημα, με διαφορετικά χαρακτηριστικά, έχει τεθεί κατά καιρούς και για την αυξανόμενη απόκτηση ακινήτων στη Θράκη από τουρκικά συμφέροντα. Γιατί η γεωγραφική συγκέντρωση, όταν αφορά ευαίσθητες περιοχές, μπορεί να αποκτά σημασία που δεν φαίνεται αν εξετάζεις κάθε συναλλαγή ξεχωριστά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη μηχανισμό ελέγχου ξένων επενδύσεων για λόγους ασφάλειας και δημόσιας τάξης, ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει ενισχυθεί περαιτέρω για κρίσιμες υποδομές ενέργειας, μεταφορών και ψηφιακών δικτύων.

Η Ελλάδα χρειάζεται επενδύσεις. Χρειάζεται όμως και στρατηγική εποπτεία.

Γιατί η Κρήτη δεν είναι απλώς μια αγορά ενέργειας ή ένας τόπος διέλευσης καλωδίων. Είναι γεωπολιτικός κόμβος και φιλοξενεί εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας για την ελληνική και συμμαχική ασφάλεια.

Γι’ αυτό δεν αρκεί να ρωτάμε πόσα κεφάλαια φέρνει μια επένδυση.

Πρέπει να ρωτάμε και πόση εξάρτηση μπορεί να δημιουργήσει.

[iEpikiara: Για να δούμε ποιός θυμάται τι γράφαμε για την τουρκική "επένδυση" στην Κρήτη από τον Όμιλο Koc; Περισσότερα για τις στενές σχέσεις της οικογένειας Koc με την οικογένεια Μητσοτάκη και των ρόλων τους στην προώθηση της "ελληνοτουρκικής φιλίας" ΕΔΩ!]

Πώς εξηγεί η Αθήνα τις τελευταίες κινήσεις της Τουρκίας και πώς απαντάει

Βασίλης Νέδος

Ηεπιστροφή της Αγκυρας στις απειλές κατά της Ελλάδας με επιχείρημα το αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου γίνεται από την Αθήνα αντιληπτή ως ακόμη μία ένδειξη ότι η Τουρκία έχει επιλέξει να επιστρέψει στη ρητορική της έντασης. Η επικέντρωση των αξιωματούχων της Αγκυρας στο ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης, από τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν μέχρι τα στρατιωτικά στελέχη του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, έχει τρεις διαστάσεις:

Ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών παρέδωσε τις απαιτήσεις του Ερντογάν σχετικά με τα ελληνικά νησιά, το Ισραήλ και την Ανατολική Μεσόγειο

Του Χρήστου Κωνσταντινίδη, 

Στις 28 Αυγούστου 2026, ο Ιμπραήμ Καλίν, επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MİT) της Τουρκίας, επισκέφθηκε την Αθήνα χωρίς προηγούμενη ανακοίνωση για να συναντηθεί με τον Έλληνα ομόλογό του, Ομότιμο Διευθυντή της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (EYP), Θεμιστοκλή Ντεμίρη. Η παρουσία του Καλίν, ωστόσο, απέκτησε μεγαλύτερη σημασία όταν στη συνέχεια συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, την επίσημη έδρα της ελληνικής πρωθυπουργίας.

Στη συνέχεια, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν τον σκοπό της αποστολής του Καλίν. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak ανέφερε ότι ο αρχηγός της MİT μίλησε «ανοιχτά και ξεκάθαρα» στην Αθήνα και μετέφερε τέσσερα μηνύματα: Η Τουρκία δεν θα υποχωρήσει από τις θέσεις της, δεν θα επιτρέψει στην Ελλάδα να δημιουργήσει « τετελεσμένα » στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δεν θα δεχτεί την ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών και θεωρεί τη στρατηγική συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ ως «λάθος δρόμο». Αυτό ήταν ουσιαστικά ένα τουρκικό τελεσίγραφο.

Η Τουρκία φοβάται μια αρχιτεκτονική αποτροπής που θα περιόριζε την ικανότητά της να εκφοβίζει την Αθήνα, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ ξεχωριστά.

Η χρονική στιγμή της επίσκεψης ήταν επίσης σημαντική. Πραγματοποιήθηκε καθώς η Ελλάδα και το Ισραήλ προχωρούσαν σε συμφωνία για την «Αχίλλειο Ασπίδα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας. Ταυτόχρονα, η Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύει την άμυνά της με ισραηλινής κατασκευής συστήματα Barak MX, ενώ η προοπτική ενσωμάτωσης των αμυντικών ασπίδων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει επανέλθει στο προσκήνιο.

Η Τουρκία φοβάται μια αρχιτεκτονική αποτροπής που θα περιόριζε την ικανότητά της να εκφοβίζει την Αθήνα, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ ξεχωριστά. Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προέτρεψε την Ελλάδα να μην αναπτύξει νέα οπλικά συστήματα στα νησιά, προσθέτοντας ότι η ιστορία είναι «ένας πολύ καλός οδηγός για όσους αντλούν μαθήματα από αυτήν». Ο Μητσοτάκης απάντησε ότι η Ελλάδα δεν δέχεται οδηγίες για το πώς να υπερασπιστεί την εθνική της κυριαρχία.

Ενώ ο Καλίν μιλούσε στην Αθήνα για μια «προσέγγιση καλή τη πίστει», η Τουρκία συνέχισε να προετοιμάζεται για την πιθανότητα μιας μεγάλης σύγκρουσης. Το σχέδιό της να δημιουργήσει 40 ταξιαρχίες κομάντο σχηματίζει ένα στρατιωτικό τόξο που εκτείνεται από την Ανατολική Θράκη και τις ακτές της Ανατολίας έως την κατεχόμενη Κύπρο. Εν τω μεταξύ, η κατασκευή καταφυγίων και υποδομών πολιτικής άμυνας σε όλες τις 81 τουρκικές επαρχίες δείχνει ότι η Άγκυρα δεν θεωρεί τον πόλεμο ως μια αφηρημένη πιθανότητα.

Στον αέρα, ένα τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος Akıncı πραγματοποίησε αποστολή πάνω από την περιοχή του παράνομου θαλάσσιου πάρκου της Τουρκίας στο βόρειο Αιγαίο, ανάμεσα στα ελληνικά νησιά Σαμοθράκη και Λήμνο. Νοτιότερα, το ερευνητικό σκάφος TÜBİTAK Marmara εμφανίστηκε κοντά στο Καστελόριζο, στην περιοχή του δεύτερου παράνομου θαλάσσιου πάρκου της Τουρκίας, το οποίο επιδιώκει να περικυκλώσει το ελληνικό νησί και να υπονομεύσει τα θαλάσσια δικαιώματά του.

Η Διασύνδεση της Μεγάλης Θάλασσας θα μπορούσε να γίνει το επόμενο σημείο ανάφλεξης . Μετά τη συμφωνία με τη γαλλική Meridiam, η Ελλάδα πρέπει να αποδείξει επί τόπου ότι η οριοθετημένη αποκλειστική οικονομική ζώνη με την Αίγυπτο δεν υπάρχει μόνο στους χάρτες.

Το περιστατικό της Κάσου το 2024 κατέδειξε τι συμβαίνει όταν η αποφασιστικότητα δίνει τη θέση της στον φόβο της κλιμάκωσης. Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να έχει συνειδητοποιήσει —καθυστερημένα και υπό εκλογική πίεση— ότι ο κατευνασμός δεν έχει αλλάξει την Τουρκία. Απλώς έχει δώσει στην Άγκυρα χρόνο, χώρο και την πεποίθηση ότι οι τακτικές πίεσης που εφαρμόζει λειτουργούν.

Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να έχει συνειδητοποιήσει —καθυστερημένα και υπό εκλογική πίεση— ότι ο κατευνασμός δεν έχει αλλάξει την Τουρκία.

Οι πρόσφατες αναφορές του πρωθυπουργού στην επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας νότια της Κρήτης, μαζί με τη θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η επέκτασή τους στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί αναφαίρετο ελληνικό δικαίωμα, υποδηλώνουν μια μετατόπιση στη δημόσια ρητορική. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν η δράση θα συναντήσει τη ρητορική.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποφασίσουν τι είδους περιφερειακή τάξη υποστηρίζουν: αυτήν που χτίζουν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ στα θεμέλια του διεθνούς δικαίου και της αμοιβαίας ασφάλειας ή αυτήν που η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλει μέσω απειλών, παράνομων χαρτών και στρατιωτικών τετελεσμένων γεγονότων .

Η προσπάθεια του Αμερικανού πρέσβη και επιχειρηματία Τομ Μπαράκ να παρουσιάσει τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Golden Global Yatırım Bankası —μιας τράπεζας που διευκόλυνε συναλλαγές που συνδέονταν με το Ιράν και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης— ως μια ενέργεια που δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως στοχοποίηση της Τουρκίας, στέλνει λάθος μήνυμα στους γνήσιους συμμάχους της Ουάσιγκτον.

Η Ελλάδα πλήρωσε ένα τίμημα για τις υποχωρήσεις της: την Κύπρο το 1974, τα Ίμια το 1996 και την απώλεια αρκετών πιλότων εν ώρα καθήκοντος. Αυτός ο κύκλος πρέπει να τελειώσει. Η ειρήνη δεν διασφαλίζεται αφήνοντας τα νησιά ανυπεράσπιστα ή ζητώντας την άδεια της Τουρκίας για την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων. Διασφαλίζεται μέσω της ισχύος, των συμμαχιών και της αποφασιστικότητας.

Πηγή: Middle East Forum απόδοση geopolitico.gr

Με ικανοποίηση διαβάζουμε ότι, μετά την συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, Meridiam και Nexans για δημιουργία κοινοπραξίας, δρομολογείται και πάλι η πόντισις του καλωδίου ηλεκτρικής διασυνδέσεως Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ

Με Iκανοποίηση διαβάζουμε ότι, μετά την συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, Meridiam και Nexans για δημιουργία κοινοπραξίας, δρομολογείται και πάλι η πόντισις του καλωδίου ηλεκτρικής διασυνδέσεως Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector, GSI), οι εργασίες για το οποίο σταμάτησαν όταν υποχωρήσαμε ατάκτως προ της τουρκικής επιθετικότητος στα ανοικτά της Κάσου.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η άμεσος προώθησις των επομένων βημάτων υπό την νέα μετοχική σύνθεση και υπό την ηγεσία της ισχυρής γαλλικής εταιρείας Meridiam, αλλά και από την επίσης γαλλική Nexans, που εκτελεί το συμβόλαιο κατασκευής και ποντίσεως του καλωδίου, απετέλεσε αντικείμενο τηλεφωνικών διαβουλεύσεων μεταξύ του Νίκου Χριστοδουλίδη, του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Εμμανυέλ Μακρόν.

Δεν είναι όμως η μετοχική σύνθεσις της κοινοπραξίας που θα καθορίσει τις εξελίξεις. Ούτε πρόκειται να έλθουν γαλλικά πολεμικά πλοία να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους στο πεδίο. Ότι η Τουρκία θα αντιδράσει πρέπει να το θεωρούμε βέβαιον.

Μετά την φυγή μας από την Κάσο, η Τουρκία έχει «πάρει αέρα» και δεν θα κάνει πίσω επ’ ουδενί. Θα επιμείνει δηλαδή ότι έχει λόγο για την αδειοδότηση του έργου. Ότι θα πρέπει να της ζητηθεί άδεια. Και εδώ τίθεται το ζήτημα ότι άλλο ο επενδυτής και άλλο η προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η υπεράσπισίς τους είναι αποκλειστικώς εθνική ευθύνη!

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η Κυβέρνησις δεν θα διαπράξει την πονηρία να αφήσει την γαλλική εταιρεία Meridiam, η οποία πλέον ηγείται του έργου, να ζητήσει σιωπηρώς άδεια από την Τουρκία, ώστε εν συνεχεία να θριαμβολογήσουν ότι κατάφεραν να «ξεκολλήσουν» το έργο. Μπορούν να είναι βέβαιοι ότι ο Ταγίπ Ερντογάν δεν θα τους αφήσει να επαναπαυθούν. Θα προβάλει παντοιοτρόπως το γεγονός ότι η κυριαρχία του ανεγνωρίσθη από μια εταιρεία που εργάζεται για το ελληνικό Δημόσιο. Θα είναι μια ευκαιρία να καταγάγει τεράστια διπλωματική επιτυχία, που θα απογειώσει το κύρος του μεταξύ των μουσουλμανικών κρατών της Μεσογείου.

Δεν σώζονται τα προσχήματα διά της ιδιωτικοποιήσεως της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Δεν αποτελεί ευθύνη μιάς εταιρείας, πόσω μάλλον γαλλικής, το να επιλέξει από ποιόν θα αδειοδοτηθεί για ένα έργο που εκτελείται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Δεν μπορεί αυτή η εταιρεία να ενεργήσει χωρίς να λαμβάνει υπ’ όψιν της το νομικό καθεστώς της χώρας που ανέθεσε το έργο. Δεν μπορεί να πράττει αντιθέτως προς αυτό, ακόμη και αν έχει την σιωπηρά συναίνεση της Κυβερνήσεως. Σε αυτήν την περίπτωση μάλιστα, δεν είναι η εταιρεία, αλλά η Κυβέρνησις που υπέχει σοβαρές ευθύνες, πολιτικές και άλλες.

Να σημειώσουμε επιπροσθέτως ότι η Meridiam δεν μπαίνει απλώς σε ένα έργο το οποίο παρεμποδίζει η Τουρκία. Η εταιρεία έχει σημαντική παρουσία στην τουρκική αγορά. Προετοιμάζεται, σε σύμπραξη με την τουρκική Makyol, να διεκδικήσει τα δικαιώματα λειτουργίας των δύο γεφυρών του Βοσπόρου και ενός εκτεταμένου δικτύου αυτοκινητοδρόμων.

Έχει επίσης σημαντικές επενδύσεις σε δημόσια νοσοκομεία και γενικώς στο τουρκικό σύστημα Υγείας. Είναι δηλαδή ένας οργανισμός που έχει κάθε λόγο να έλθει σε συνδιαλλαγή με την Άγκυρα. Όχι να μετατρέψει μια επένδυση υποδομής σε γεωπολιτική σύγκρουση. Υπό την έννοια αυτή, δεν είναι η εταιρεία στην οποία θα μπορούσε να στηριχθεί η ελληνική Κυβέρνησις για να ασκήσει την εθνική πολιτική που απαιτείται για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.

Ούτε η παρουσία της προαναγγέλλει ευρωπαική αναμέτρηση με την Τουρκία. Αντιθέτως, δημιουργεί υποψίες ότι υποκρύπτεται κάποια πρόθεσις συμβιβασμού. Και τούτο θα ήταν ολέθριο και για την Ελλάδα και για την Κύπρο. Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ήδη έχει αρχίσει να διαχέεται η φημολογία ότι πλέον το έργο εξυπηρετεί και γαλλικά οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, όχι μόνον ελληνικά.

Τούτο όμως θα κριθεί από την αντίδραση της Τουρκίας όταν η Ελλάς εκδώσει την απαραίτητη NAVTEX. Εκτός εάν η τουρκική άδεια προς την κοινοπραξία έχει ήδη χορηγηθεί.

[iEpikaira: Υπάρχει και κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό σχετικά με το πράσινο φως στο καλώδιο και αφορά στα σχέδια των ΗΠΑ για την ευρύτερη περιοχή μας όπως σχολιάστηκαν ΕΔΩ!]

Πηγή: estianews.gr

Του Π. Κασφίκη για το ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο υπογράμμισε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, μετά τη διακομματική παρέμβαση στο Κογκρέσο για τον Great Sea Interconnector.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

«Η κυβέρνηση Τραμπ παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση καίριων ενεργειακών συνεργασιών που ενισχύουν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και προωθούν ένα πιο ασφαλές και ευημερούν μέλλον, με ενεργειακή επάρκεια για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους τους», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Η δήλωση έρχεται μετά την επιστολή διακομματικής ομάδας μελών του Κογκρέσου προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον επικεφαλής της Αναπτυξιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (DFC), με την οποία ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ να θέσει σε προτεραιότητα την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Οι Αμερικανοί νομοθέτες συνδέουν το έργο με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης (IMEC) και με τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.

Η δήλωση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ακολουθεί τη συμφωνία που υπεγράφη στις 5 Αυγούστου για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία που έχει συσταθεί για την υλοποίηση και χρηματοδότηση του έργου.

[iEpikaira: Καταρχάς σημειώνεται ότι τελικά δεν ήταν καθόλου τυχαία η σπουδή του Κ. Μητσοτάκη λίγους μήνες πριν τις εκλογές να προωθήσει την κατασκευή του καλωδίου. Πέραν τούτου όμως η είδηση επιβεβαιώνει το βασικό επιχείρημα της ανάλυσης ΕΔΩ: η αμερικανική στρατηγική δεν φαίνεται να εγκαταλείπει τη Rimland καθώς περιορίζει τη στρατιωτική της παρουσία (αρχικά από Αφγανιστάν, τώρα από το Ιράκ και απ'ότι φαίνεται και από άλλες περιοχές της Μ. Ανατολής οσονούπω), αλλά να μεταφέρει μέρος της επιρροής της από την άμεση στρατιωτική επιστασία στη διαμόρφωση κρίσιμων δικτύων. 

Η δημόσια στήριξη της Ουάσιγκτον στον Great Sea Interconnector, και μάλιστα η ευθεία σύνδεσή του από Αμερικανούς νομοθέτες με τον IMEC και τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ, δείχνει ότι οι ενεργειακές διασυνδέσεις δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως μεμονωμένα έργα υποδομής αλλά ως τμήμα μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής συνδεσιμότητας και ασφάλειας. Το ίδιο το αίτημα του Κογκρέσου για ενημέρωση σχετικά με τις γεωπολιτικές προκλήσεις της υλοποίησης του έργου είναι ενδεικτικό. Η Ουάσιγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι το ζήτημα υπερβαίνει την οικονομική ή τεχνική διάσταση.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν διαβαστεί παράλληλα με την αναβίωση του τουρκικής εμπνεύσεως Four Seas Project. Όπως στο Ιράκ η Ουάσιγκτον μειώνει το στρατιωτικό της αποτύπωμα και προωθεί αγωγούς από τον Περσικό στη Μεσόγειο, Κασπία και Εύξεινο Πόντο (διαμέσου Τουρκίας), ταυτόχρονα στην Ανατολική Μεσόγειο υποστηρίζει υποδομές που αυξάνουν τη συνδεσιμότητα, διαφοροποιούν τις διαδρομές των δικτύων και δημιουργούν νέες μορφές στρατηγικής κεντρικότητας (βαρύτητα) -το πόσο κρίσιμη θέση κατέχει δηλαδή κάποιος μέσα στα σύγχρονα δίκτυα εμπορίου, ενέργειας, τεχνολογίας, εφοδιαστικών αλυσίδων κλπ-. Με άλλα λόγια, επιβεβαιώνεται η μετάβαση που περιγράφει η ανάλυση ΕΔΩ: από την αμερικανική παρουσία πάνω στον χώρο, στην αμερικανική επιρροή πάνω στη λειτουργία του χώρου (από το “control of territory” στο “design of networks”). 

Και εδώ χρειάζεται μια πιο διεισδυτική ανάγνωση της είδησης, ιδιαίτερα απέναντι στην αυτόματη ελληνική ερμηνεία ότι η αμερικανική στήριξη σημαίνει πως η Ουάσιγκτον θα αναλάβει την «αστυνόμευση» του GSI απέναντι στην Τουρκία. Κάτι τέτοιο εννοείται ότι δεν προκύπτει από τη δήλωση. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μιλά για ενεργειακή ασφάλεια, περιφερειακή συνεργασία και στρατηγικές ενεργειακές συνεργασίες. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι οι Αμερικανοί νομοθέτες δεν αντιμετωπίζουν τον GSI ως ένα αποκλειστικά ελληνοκυπριακό έργο, αλλά τον τοποθετούν μέσα σε ένα μεγαλύτερο γεωοικονομικό πλέγμα που συνδέεται με τον IMEC και την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.

Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία δεν είναι ο «αντίπαλος» δρών σε αυτή την αμερικανική εξίσωση. Αντιθέτως, είναι ο δρών που η Ουάσιγκτον μάλλον θα επιδιώξει να εντάξει στο ευρύτερο δίκτυο IMEC με τον ένα ή τον άλλο τρόπο -ακόμη κι αν δεν συμμετέχει στο συγκεκριμένο καλώδιο-. Για την αμερικανική στρατηγική, ένας περιφερειακός παίκτης που συμμετέχει σε μια αρχιτεκτονική διασυνδεδεμένων υποδομών που αποκτά συμφέρον από τη λειτουργία της, είναι ασφαλώς χρησιμότερος από έναν παίκτη που παραμένει εκτός και διαθέτει δυνατότητα παρεμπόδισης. 

Και εδώ ακριβώς συναντάται η είδηση με την «Παγίδα του Spykman», το στρατηγικό παράδοξο κατά το οποίο μια ηγεμονική δύναμη εγκλωβίζεται στο δυσανάλογα υψηλό κόστος ασφάλειας και συντήρησης των παγκόσμιων δικτύων (εμπορίου, ενέργειας, τεχνολογίας) που η ίδια δημιούργησε ή ελέγχει. 

Το ζήτημα δεν είναι εάν οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να έχουν επιρροή στη Rimland, αλλά με ποιον τρόπο θα την ασκούν και ποιοι θα συμμετέχουν στην νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας. Η αμερικανική στρατηγική είναι πρόδηλο ότι φεύγει από την λογική της άμεσης στρατιωτικής επιστασίας του χώρου και κινείται προς την εκ του μακρόθεν στρατηγική επιστασία των ροών. 

Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι «ποιος θα προστατεύει τον GSI από την Τουρκία;», αλλά, ποιος σχεδιάζει το δίκτυο στο οποίο θα αποτελεί εξάρτημα το καλώδιο, ποιος καθορίζει τους όρους συμμετοχής και, τελικά, εάν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ θα είναι οι κύριοι αποδέκτες της νέας συνδεσιμότητας ή απλοί κόμβοι μιας αρχιτεκτονικής στην οποία η Ουάσιγκτον θα επιχειρήσει να εντάξει και την Τουρκία; 

Η αντιπαλότητα βέβαια Ισραήλ-Τουρκίας, που στην πραγματικότητα είναι μεταξύ Ερντογάν-Νετανιάχου, μπορεί να σημαίνει ότι δεν είναι εξασφαλισμένη η συμμετοχή της Τουρκίας στο καλώδιο. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν θα συμμετέχει στο ευρύτερο δίκτυο IMEC του οποίου το καλώδιο αποτελεί μόνο ένα σκέλος -όπως επιβεβαιώνουν οι Αμερικανοί νομοθέτες- ή ότι δεν θα απαιτήσει ο IMEC να παρακάμψει την Ελλάδα και να συνδεθεί με την Ιταλία. Η Τουρκία ούτως ή άλλως είναι καίριος κόμβος στο Four Seas Project. Καθίσταται σαφές, επομένως, πως ο Ελληνισμός θα δεχθεί εκ νέου πιέσεις και δεν είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ποια πλευρά θα κληθεί να κάνει νέες υποχωρήσεις. Περισσότερα και ΕΔΩ!]

Aλέξανδρος Τάρκας

Αν παρέμβει πάλι το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα συνομιλήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους με την Άγκυρα;

Η χθεσινή συμφωνία, για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέτου της εταιρείας Great Sea Interconnector-GSI (που ως τώρα ήλεγχε ο ΑΔΜΗΕ) από το γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam, δημιουργεί θεωρητική αισιοδοξία για την επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.

Αντίθετα, εξαιρετικά ομιχλώδης εμφανίζεται εξαρχής -και, ως εκ τούτου, με στοιχεία κινδύνου- η παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans (της γαλλικής εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο της διασύνδεσης) για τις βυθομετρικές εργασίες που ανεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού, τον Ιούλιο του 2024.

Οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης είναι πρόωροι (και με προφανή προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τα προβλήματα και τα ερωτηματικά παραμένουν πολλά. Συγκεκριμένα:

Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και -από το 2023- έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από τη Meridiam, που έχει μεν τη στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοι άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στη Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου, η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στη θαλάσσια περιοχή Κάσου-Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν το Δεκέμβριο του 2025.

Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του προέδρου της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο κ. Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στον Παρίσι.

Το «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ως βασικότατο κορμό του, τη μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από τη Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέτο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής. Ο Πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει -όπως ελπίζεται- στην Κάσο.

Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ.Τ. Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη ή και ανάμιξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες τη λαμβάνουν υπόψη.

Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες, αν και διαφωνούν, «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύσουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό. Τον Απρίλιο φέτος, το ολλανδικό πλοίο Maasvliet (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας-Μέσης Ανατολής-Δυτικής Ευρώπης.

Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας Goksu, το Maasvliet αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα, αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε απολύτως στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν ένα δικό της έργο θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες ή όχι.

Επιπλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος. Το ερευνητικό σκάφος, αντί της ευθείας απάντησης ότι κινείται βάσει ελληνικών αδειών, ζήτησε διευκρινίσεις από την τουρκική πλευρά. Τα τρία αυτά περιστατικά, μαζί με την προϊστορία της Κάσου, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για τη στάση των Meridiam και Nexans.

Είτε εκ λάθους είτε σκόπιμα (θα διαπιστωθεί από τα νομικά κείμενα), η ανακοίνωση του Μαξίμου αναφέρεται μόνο στη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ξεχνώντας το τρίτο σκέλος του έργου: το Ισραήλ! Περίεργη παράλειψη, αν ληφθεί υπόψη ότι η ανάλογη συμφωνία Ελλάδας-Ισραήλ χρονολογείται από τον Αύγουστο του 2013 (πριν από το GSI) και ότι ο πρωθυπουργός Μπ. Νετανιάχου έχει περιγράψει πολλές φορές τη σημασία του έργου για τη χώρα του.

Ως τώρα, η εταιρία GSI (η «Ηλεκτρική Διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, Μονοπρόσωπη Α.Ε») ελεγχόταν κατά 100% από τον ΑΔΜΗΕ στον οποίο μέτοχοι ήταν κατά 51% η ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών Α.Ε., κατά 25% η ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (με μετοχική παρουσία του Ελληνικού Δημοσίου σε αμφότερες) και κατά 24% η κινεζική State Grid Europe. Προφανώς, η ελληνική πλευρά δεν θα διαθέτει στο μέλλον σημαντικά περιθώρια παρέμβασης. Γιατί η πλειοψηφούσα Meridiam θα έχει συμφέρον διαβουλεύσεων με το ισχυρό Πεκίνο και όχι την ασθενή Αθήνα.

Η έλευση της Meridiam τερματίζει τη φημολογία περί επένδυσης της αμερικανικής DFC στον GSI και παρέμβασης των ΗΠΑ στην Τουρκία για άρση των εμποδίων στην Κάσο.

Η DFC είχε αποστείλει «Επιστολή Προθέσεως» από το Μάϊο του 2024, χωρίς η κυβέρνηση να αξιοποιήσει ποτέ αυτό το πλεονέκτημα. Επιπλέον, αποδεικνύονται έωλα όσα είχε μεταφέρει ο κ. Παπασταύρου στον κ. Μητσοτάκη (βάσει υποτιθέμενων εκμυστηρεύσεων του Νο. 2 της Αμερικανικής Πρεσβείας, Τζόσουα Χακ) για εσωτερική έκθεση του Στέητ Ντηπάρτμεντ, υπέρ της Ελλάδας, όσον αφορά το καλώδιο.

Η ως τώρα πορεία του έργου GSI έχει ορισμένες σκιές που θα πρέπει να απαντηθούν: – Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει τις έρευνές της για το πώς χρησιμοποιήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε. («Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος»-PCI). – Δεύτερον, η κυβέρνηση ουδέποτε απάντησε στο ερώτημα τι συνέβη με τις χρηματικές ποινές αναστολής των ερευνών του Ievoli Relume.

Για κάθε ημέρα αναστολής εργασιών, η ποινή σε βάρος της Αθήνας ήταν $ 149.000 και η επιπλέον κύρωση για μακρόχρονη αποχώρηση και επιστροφή του πλοίου στη συγκεκριμένη θαλάσσια όδευση ήταν $ 1.400.000. – Τρίτον, ο κ. Παπασταύρου είχε ανακοινώσει πέρυσι την πρόθεση ανάθεσης νέων οικονομικών και τεχνικών μελετών για την επανέναρξη του GSI, χωρίς έκτοτε να δοθούν άλλα στοιχεία.

Εκτός από τα προαναφερθέντα δέκα προβλήματα και ερωτήματα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, όσο γρήγορα κι αν κινηθούν οι νέοι επενδυτές, οι βυθομετρικές έρευνες θα χρειαστούν 20 περίπου μήνες. Κοινώς, ο δρόμος είναι μακρύς. Και να σκεφτεί κανείς ότι οι νέες έρευνες είναι απλώς επιβεβαιωτικές εκείνων του δευτέρου εξαμήνου του 2014, επί Σαμαρά-Βενιζέλου, στις οποίες η Τουρκία δεν είχε αντιδράσει.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 6 Αυγούστου 2026 amynanet.gr

Το ολλανδικό πλοίο που αποχώρησε, η Vodafone και η τουρκική άδεια, η ασάφεια σε ενέργειες της Cosmote

Η συμφωνία για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέττου της εταιρείας Great Sea Interconnector – GSI (που έως τώρα ήλεγχε ο ΑΔΜΗΕ) από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam δημιουργεί θεωρητική αισιοδοξία για την επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.

Αντίθετα, εξαιρετικά ομιχλώδης εμφανίζεται εξ αρχής –και, ως εκ τούτου, με στοιχεία κινδύνου– η παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans (της γαλλικής εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο της διασύνδεσης) για τις βυθομετρικές εργασίες που ανεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού, τον Ιούλιο του 2024.

Οι πανηγυρισμοί της Κυβέρνησης είναι πρόωροι (και με προφανή προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τα προβλήματα και τα ερωτηματικά παραμένουν πολ- λα.

Συγκεκριμένα:

1. Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και από το 2023 έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από την Meridiam, που έχει μεν την στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρεία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοί άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στην Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.

2. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου αντίστοιχα, η Κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στην θαλάσσια περιοχή Κάσου – Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume», που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2025.

3. Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του Προέδρου της Γαλλίας, Εμμανυέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο κ. Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στο Παρίσι.

4. Το «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ως βασικώτατο κορμό του, την μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από την Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέττο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής.

Ο Πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει -όπως ελπίζεται– στην Κάσο. Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την Κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;

5. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ. Τ. Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς την σύμφωνη γνώμη ή και ανάμειξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες την λαμβάνουν υπόψη. Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες –αν και διαφωνούν– «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύ- σουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό.

Τον Απρίλιο, φέτος, το ολλανδικό πλοίο «Maasvliet» (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις Αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας – Μέσης Ανατολής – Δυτικής Ευρώπης.

Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας «Göksu», το «Maasvliet» αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

6. Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε, από την αρχή και απολύτως, στο Υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν το έργο «Thetis Mavi» (ψηφιακή διασύνδεση Αθήνας – Άνδρου – Χίου – Τσεσμέ) θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες ή όχι. Επί πλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος. 

Θολές η συμφωνία που υπέγραψε ο Πρωθυπουργός με την γαλλική Μeridiam και η τριμερής ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans

Ποιος θα μισθώνει τα ερευνητικά και ποιος θα μιλά με την Τουρκία αν απαιτεί άδειες, οι εταιρείες ή το κράτος;

Τα πράγματα όσον αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδος με την Κύπρο, το έργο που ονομάζεται GSI (Great Sea Interconnector), φαίνονται να κινούνται, αλλά σοβαρά ερωτήματα εξακολουθούν να πλανώνται. Χθες στο Μέγαρο Μαξίμου υπεγράφη συμφωνία συμμετοχής γαλλικής εταιρείας επενδύσεων στο έργο, αλλά δεν έχει διευκρινισθεί αν τούτο θα προχωρήσει βάσει της ελληνικής αδειοδοτήσεως των σχετικών ερευνών ή αν αυτήν την φορά θα ζητηθεί άδεια και από την Τουρκία, κάτι που θα συνιστούσε άτυπη (αλλά ισχυρή) αναγνώριση των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο.

Εν ολίγοις η συμφωνία είναι «θολή» και μένουν ανοικτά όλα τα ερωτήματα αδειοδοτήσεων που συνδέονται με την συνεκμετάλλευση και την συγκυριαρχία που επιδιώκει η Τουρκία. Με το τριμερές σχήμα που διαμορφώνεται (ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans) δημιουργείται ακόμη το ερώτημα ποιος θα μισθώνει τα εμπλεκόμενα σκάφη και ποιος θα μιλά με την Τουρκία αν εμπλακεί στις αδειοδοτήσεις. Μήπως θα αφεθεί η κοινοπραξία να το πράττει και το κράτος τεχνηέντως θα αποσυρθεί;

Υπενθυμίζεται ότι, κατά την προηγουμένη φάση, το έργο είχε διακοπεί όταν η Τουρκία απέτρεψε, διά της αποστολής πολεμικών πλοίων, την εκτέλεση ερευνών για την πόντιση του καλωδίου στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Ακολούθως το έργο «πάγωσε», με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών κ. Γιώργο Γεραπετρίτη να παραδέχεται ότι «από τη στιγμή που πρόκειται να υπάρξει έρευνα και πόντιση σε θαλάσσιες περιοχές οι οποίες δεν έχουν οριοθετηθεί και υπάρχουν διεκδικήσεις εκ μέρους και της Τουρκίας, είναι προφανές ότι αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει τριβή».

Χθες πάντως στο Μέγαρο Μαξίμου υπεγράφη η ανάληψις του έργου από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Μeridiam, που καθίσταται πλειοψηφικός μέτοχος στην εταιρεία Great Sea Interconnector (GSI). Η υπογραφή αυτή έγινε σε μια στιγμή κατά την οποία και η Τουρκία κινείται ενεργειακώς προς την Κύπρο. Προς τα Κατεχόμενα. Προ εβδομάδος περίπου, η Άγκυρα εκήρυξε NAVTEX και έβγαλε το «Ορούτς Ρείς» για υδρογραφικές έρευνες στο πλαίσιο του σχεδίου να κατασκευάσει υποθαλάσσιο αγωγό για την μεταφορά φυσικού αερίου στην Βόρειο Κύπρο. Τούτο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της για επιβολή της βουλήσεώς της στην Ανατολική Μεσόγειο και ενδέχεται να περιπλέξει πολύ τα πράγματα.

Διά της χθεσινής υπογραφής σημειοδοτείται, συμφώνως προς την ελληνική Κυβέρνηση, η εκκίνησις του έργου. Όμως δεν έχουν απαντηθεί βασικά ερωτήματα που αφορούν στην πρόθεση της Ελλάδος να αντιμετωπίσει τις τουρκικές απαιτήσεις για συγκυριαρχία στο Αιγαίο. Πράγματι, διά της υπογραφείσης συμφωνίας ρυθμίζονται οικονομικά και επιχειρηματικά ζητήματα συνδεόμενα με το έργο.

Οι γεωπολιτικές περιπλοκές, οι «τριβές» στις οποίες έχει αναφερθεί ο κ. Γεραπετρίτης, εξακολουθούν να υφίστανται.

Το βασικό ερώτημα είναι αν η Κυβέρνησις έχει λάβει την απόφαση να υπερασπισθεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος, τα οποία εκτείνονται πέρα από τα έξι μίλια των χωρικών μας υδάτων, επί των οποίων ασκείται κυριαρχία. Ως γνωστόν, αυτά τα κυριαρχικά δικαιώματα τα αρνείται η Τουρκία, η οποία υποστηρίζει ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και κατ’ επέκτασιν ούτε ΑΟΖ και ζητεί (μεταξύ πολλών ακόμη απαιτήσεων) τον θαλάσσιο έλεγχο ακόμη και μεταξύ των ελληνικών νησιών. Τι θα πράξει η Ελλάς στην περίπτωση κατά την οποία θα έλθει η Τουρκία να παρεμποδίσει και πάλι την πόντιση του καλωδίου; Θα απαντήσει δυναμικά;

Θα υποχωρήσει, όπως έπραξε κατά το παρελθόν; Θα επιλέξει εναλλακτικές διαδρομές επιμηκύνοντας το καλώδιο ώστε να περάσει από σημεία που δεν προκαλούν «τριβές» με την Τουρκία; Ή μήπως εκ των προτέρων θα ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας; Κάτι που θα σημάνει υποχώρηση από τις πάγιες θέσεις της Ελλάδος στα ζητήματα της θαλασσίας δικαιοδοσίας. Αυτά όλα θα διαφανούν μόνον όταν οι εργασίες αρχίσουν και ειλικρινώς ευχόμεθα η Κυβέρνησις να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να υπερασπισθεί τα δίκαια της Ελλάδος. Αλλά ενώ η συμμετοχή του ομίλου Μeridiam συνιστά κίνηση που δείχνει εμπιστοσύνη προς την Ελλάδα, την ίδια στιγμή η ετέρα γαλλική εταιρεία που εμπλέκεται, η κατασκευάστρια του καλωδίου Nexans, έχει εκφράσει τις επιφυλάξεις της.

Εμμέσως, αλλά με πολύ μεγάλη σαφήνεια, η εταιρεία έχει στείλει προς την Αθήνα το μήνυμα ότι ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος του έργου. Ναί μεν το αναφέρει ως έργο υψηλής προτεραιότητος, αλλά κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του πρώτου εξαμήνου του 2026 δεν το περιέλαβε στις οικονομικές προβλέψεις του έργου. Ταυτοχρόνως άφησε αβεβαιότητα να πλανάται. Στην σχετική ενημέρωση προς τους μετόχους μεταξύ άλλων ανεφέρετο: «Όταν ανεβλήθη ο GSI, η ομάδα μας εκινήθη ευέλικτα προσεγγίζοντας πελάτες για να αξιοποιήσει την διαθέσιμη δυναμικότητα. Αν ο GSI δεν προχωρήσει αρκετά γρήγορα και βρούμε άλλη συμφωνία, τότε θα την προχωρήσουμε πρώτη».

Εν πάση περιπτώσει, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσεως Ελλάδος – Κύπρου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων παγκοσμίως, πρωτοπορώντας στην πόντιση καλωδίων σε βάθος έως 3.000 μ. και χρησιμοποιώντας καινοτόμο τεχνολογία σταθμών μετατροπής (High Voltage Direct Current). Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 1,9 δισ. ευρώ. Η αρχική μεταφορική του ικανότης θα είναι 1.000 MW, με δυνατότητα αναβαθμίσεως στα 2.000 MW. Θα διασυνδέει την Κρήτη με την Κύπρο, μέσω υποβρυχίου καλωδίου 900 χιλιομέτρων. Πρόκειται για πρόγραμμα που βρίσκεται πολύ ψηλά στην ενεργειακή ατζέντα της ΕΕ, καθώς έχει συμπεριληφθεί στις οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόρους» υψηλής προτεραιότητος για την Κομμισσιόν, ενώ χρηματοδοτείται με 657 εκατ. ευρώ από κοινοτικούς πόρους, μέσω του Connecting Europe Facility (CEF).

Πηγή: estianews.gr

Παρά τη συμφωνία, αρκετά κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοικτά και αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού στη Λευκωσία

Αμηχανία στη Λευκωσία μετά το γαλλικό deal για το καλώδιο – Η Meridiam αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στον Great Sea Interconnector

Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στον Great Sea Interconnector (GSI) έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στη Λευκωσία, η οποία επιχειρεί να αξιολογήσει τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται γύρω από το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο που συνδέει την Κύπρο με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κυβερνητικές πηγές στην Κύπρο παραδέχονται ότι η συμφωνία αιφνιδίασε την κυπριακή πλευρά, ενώ μέχρι αργά το βράδυ της Τετάρτης δεν υπήρχε επίσημη τοποθέτηση, καθώς –όπως αναφέρουν– δεν είχε προηγηθεί πλήρης ενημέρωση από την Αθήνα και τον ΑΔΜΗΕ.

Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει την κυπριακή κυβέρνηση στο ανώτατο επίπεδο, καθώς η συμφωνία δεν αποτελεί μια απλή αλλαγή μετοχικής σύνθεσης. Με την απόκτηση της πλειοψηφίας της εταιρείας ειδικού σκοπού από τη Meridiam, το έργο αποκτά πλέον σαφή γαλλική ταυτότητα και περνά σε μια νέα γεωπολιτική φάση, με τη Γαλλία να αποκτά άμεσο οικονομικό και στρατηγικό συμφέρον στην επιτυχή ολοκλήρωσή του.

Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη Λευκωσία. Μέχρι σήμερα η ηλεκτρική διασύνδεση αντιμετωπιζόταν ως ένα έργο που προωθούσε κυρίως ο ΑΔΜΗΕ, με τη στήριξη της ελληνικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από τη στιγμή όμως που στον πυρήνα του έργου εισέρχεται ένας από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς επενδυτές υποδομών, με στενές σχέσεις με το γαλλικό κράτος, το πολιτικό βάρος της διασύνδεσης αυξάνεται σημαντικά.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Meridiam, Thierry Déau, αποκάλυψε κατά την υπογραφή της συμφωνίας στο Μέγαρο Μαξίμου ότι ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν παρακολουθεί προσωπικά την υπόθεση, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «μου τηλεφωνεί καθημερινά για το καλώδιο». Η αναφορά αυτή αποτυπώνει ότι για το Παρίσι ο Great Sea Interconnector δεν αποτελεί απλώς μια επιχειρηματική επένδυση, αλλά μέρος της ευρύτερης στρατηγικής παρουσίας της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα ανοικτά μέτωπα

Παρά τη συμφωνία, αρκετά κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοικτά και αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού στη Λευκωσία.

Πρώτο και σημαντικότερο είναι η έκδοση της NAVTEX από την ελληνική πλευρά, ώστε να ξεκινήσουν οι βυθομετρικές έρευνες στην περιοχή όπου θα ποντιστεί το καλώδιο. Σύμφωνα με την κυπριακή διακυβερνητική συμφωνία, μετά την έναρξη των ερευνών ανοίγει ο δρόμος και για την καταβολή των δύο δόσεων των 25 εκατ. ευρώ από την Κυπριακή Δημοκρατία προς τον ΑΔΜΗΕ.

Παράλληλα, παραμένει ασαφές ποιος θα είναι πλέον ο ρόλος της επικαιροποιημένης μελέτης που έχει αναθέσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τα τεχνικά και οικονομικά δεδομένα του έργου. Στην Κύπρο διερωτώνται κατά πόσο η μελέτη αυτή εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο προαπαιτούμενο μετά την είσοδο της Meridiam ή εάν το νέο επενδυτικό σχήμα θεωρεί ότι διαθέτει ήδη την αναγκαία χρηματοδοτική και τεχνική επάρκεια για να προχωρήσει.

Ερωτήματα εγείρονται επίσης για τις απαιτούμενες εγκρίσεις της κυπριακής ρυθμιστικής αρχής CERA, αλλά και για το κατά πόσο η νέα πλειοψηφική μέτοχος αποδέχεται πλήρως όλες τις μέχρι σήμερα ρυθμιστικές αποφάσεις, το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης έως το 2029 και τον προϋπολογισμό του έργου.

Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στον πυρήνα

Από ελληνικής πλευράς, η εικόνα είναι διαφορετική. Κυβερνητικές πηγές χαρακτηρίζουν τη συμφωνία στρατηγική επιτυχία, καθώς ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος με δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας, διατηρεί την τεχνική ευθύνη σχεδιασμού, κατασκευής και λειτουργίας της διασύνδεσης, ενώ παράλληλα ανακτά περίπου το 66% των κεφαλαίων που έχει ήδη επενδύσει στο έργο, ενισχύοντας σημαντικά τη χρηματοοικονομική του θέση.

Η είσοδος της Meridiam ενισχύει την κεφαλαιακή βάση του GSI, προσθέτει εμπειρία από μεγάλα διεθνή έργα υποδομών και δημιουργεί μια νέα ασπίδα πολιτικής και χρηματοδοτικής στήριξης. Για την Αθήνα, το έργο αποκτά πλέον ακόμη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς πίσω από την επένδυση βρίσκεται ένας όμιλος που διαχειρίζεται χαρτοφυλάκιο έργων άνω των 100 δισ. ευρώ και συνεργάζεται στενά με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλους μεγάλους θεσμικούς επενδυτές.

Νέα πραγματικότητα για την Κύπρο

Το αποτέλεσμα είναι ότι η κυπριακή κυβέρνηση καλείται πλέον να λάβει τις αποφάσεις της σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Ο Great Sea Interconnector δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ένα ελληνικό σχέδιο διασύνδεσης, αλλά μια ευρωπαϊκή ενεργειακή επένδυση με ισχυρή γαλλική συμμετοχή και πολιτική υποστήριξη στο υψηλότερο επίπεδο.

Αυτό αυξάνει σημαντικά το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε νέας καθυστέρησης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Αθήνας απέναντι τόσο στις γεωπολιτικές προκλήσεις της Ανατολικής Μεσογείου όσο και στις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν στο εσωτερικό του έργου. Για τη Λευκωσία, οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι καθοριστικές, καθώς θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα ακολουθήσει τη νέα δυναμική που δημιουργεί η γαλλική συμμετοχή ή αν θα επιμείνει στις επιφυλάξεις που μέχρι σήμερα διατηρούσε για την πορεία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Πηγή: energymag.gr