.jpg)
Η συμφωνία για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέττου της εταιρείας Great Sea Interconnector – GSI (που έως τώρα ήλεγχε ο ΑΔΜΗΕ) από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam δημιουργεί θεωρητική αισιοδοξία για την επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Αντίθετα, εξαιρετικά ομιχλώδης εμφανίζεται εξ αρχής –και, ως εκ τούτου, με στοιχεία κινδύνου– η παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans (της γαλλικής εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο της διασύνδεσης) για τις βυθομετρικές εργασίες που ανεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού, τον Ιούλιο του 2024.
Οι πανηγυρισμοί της Κυβέρνησης είναι πρόωροι (και με προφανή προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τα προβλήματα και τα ερωτηματικά παραμένουν πολ- λα.
Συγκεκριμένα:
1. Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και από το 2023 έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από την Meridiam, που έχει μεν την στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρεία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοί άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στην Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.
2. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου αντίστοιχα, η Κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στην θαλάσσια περιοχή Κάσου – Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume», που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2025.
3. Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του Προέδρου της Γαλλίας, Εμμανυέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο κ. Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στο Παρίσι.
4. Το «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ως βασικώτατο κορμό του, την μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από την Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέττο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής.
Ο Πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει -όπως ελπίζεται– στην Κάσο. Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την Κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;
5. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ. Τ. Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς την σύμφωνη γνώμη ή και ανάμειξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες την λαμβάνουν υπόψη. Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες –αν και διαφωνούν– «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύ- σουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό.
Τον Απρίλιο, φέτος, το ολλανδικό πλοίο «Maasvliet» (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις Αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας – Μέσης Ανατολής – Δυτικής Ευρώπης.
Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας «Göksu», το «Maasvliet» αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.
6. Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε, από την αρχή και απολύτως, στο Υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν το έργο «Thetis Mavi» (ψηφιακή διασύνδεση Αθήνας – Άνδρου – Χίου – Τσεσμέ) θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες ή όχι. Επί πλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος.
Το ερευνητικό σκάφος, αντί της ευθείας απάντησης ότι κινείται βάσει ελληνικών αδειών, ζήτησε διευκρινίσεις από την τουρκική πλευρά. Τα τρία αυτά περιστατικά, μαζί με την προιστορία της Κάσου, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για την στάση των Meridiam και Nexans.
7. Είτε εκ λάθους είτε σκόπιμα (θα διαπιστωθεί από τα νομικά κείμενα), η ανακοίνωση του Μαξίμου αναφέρεται μόνο στη διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ξεχνώντας το τρίτο σκέλος του έργου: το Ισραήλ! Περίεργη παράλειψη, αν ληφθεί υπόψη ότι η ανάλογη συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ χρονολογείται από τον Αύγουστο του 2013 (πριν από τον GSI) και ότι ο Πρωθυπουργός Μπ. Νετανυάχου έχει περιγράψει πολλές φορές την σημασία του έργου για την χώρα του.
8. Έως τώρα, η εταιρεία GSI (η «Ηλεκτρική Διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, Μονοπρόσωπη Α.Ε.») ελεγχόταν κατά 100% από τον ΑΔΜΗΕ, στον οποίο μέτοχοι ήταν κατά 51% η ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών Α.Ε., κατά 25% η ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (με μετοχική παρουσία του Ελληνικού Δημοσίου σε αμφότερες) και κατά 24% η κινεζική State Grid Europe.
Προφανώς, η ελληνική πλευρά δεν θα διαθέτει στο μέλλον σημαντικά περιθώρια παρέμβασης. Γιατί η πλειοψηφούσα Meridiam θα έχει συμφέρον διαβουλεύσεων με το ισχυρό Πεκίνο και όχι την ασθενή Αθήνα.
9. Η έλευση της Meridiam τερματίζει την φημολογία περί επένδυσης της αμερικανικής DFC στον GSI και παρέμβασης των ΗΠΑ στην Τουρκία για άρση των εμποδίων στην Κάσο. Η DFC είχε αποστείλει «Επιστολή Προθέσεως» από τον Μάιο του 2024, χωρίς η Κυβέρνηση να αξιοποιήσει ποτέ αυτό το πλεονέκτημα. Επί πλέον, αποδεικνύονται έωλα όσα είχε μεταφέρει ο κ. Παπασταύρου στον κ. Μητσοτάκη (βάσει υποτιθέμενων εκμυστηρεύσεων του Νο 2 της Αμερικανικής Πρεσβείας, Τζόσουα Χακ) για εσωτερική έκθεση του Σταίητ Ντηπάρτμεντ, υπέρ της Ελλάδος, όσον αφορά στο καλώδιο.
10. Η έως τώρα πορεία του έργου GSI έχει ορισμένες «σκιές» που θα πρέπει να απαντηθούν: Πρώτον, η Ευρωπαική Εισαγγελία συνεχίζει τις έρευ- νες της για το πως χρησιμοποιήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε. («Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος» – PCI).
Δεύτερον, η Κυβέρνηση ουδέποτε απάντησε στο ερώτημα τι συνέβη με τις χρηματικές ποινές αναστολής των ερευνών του «Ievoli Relume». Για κάθε ημέρα αναστολής εργασιών, η ποινή σε βάρος της Αθήνας ήταν 149.000 δολλάρια και η επί πλέον κύρωση για μα-
κρόχρονη αποχώρηση και επιστροφή του πλοίου στην συγκεκριμένη θαλάσσια όδευση ήταν 1.400.000 δολλάρια. Τρίτον, ο κ. Παπασταύρου είχε ανακοινώσει πέρυσι την πρόθεση ανάθεσης νέων οικονομικών και τεχνικών μελετών για την επανέναρξη του GSI, χωρίς έκτοτε να δοθούν άλλα στοιχεία.
Εκτός από τα προαναφερθέντα δέκα (10) προβλήματα και ερωτήματα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, όσο γρήγορα και αν κινηθούν οι νέοι επενδυτές, οι βυθομετρικές έρευνες θα χρειαστούν περίπου 20 μήνες.
Κοινώς, ο δρόμος είναι μακρύς. Και να σκεφτεί κανείς ότι οι νέες έρευνες είναι απλώς επιβεβαιωτικές εκείνων του δευτέρου εξαμήνου του 2014, επί Σαμαρά – Βενιζέλου, στις οποίες η Τουρκία δεν είχε αντιδράσει.
Πηγή: estianews.gr
.png)
