iEpikaira

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα 1

Ο πραγματικός νικητής του πολέμου στον Κόλπο - Η Κίνα είναι η πιο προετοιμασμένη χώρα για τη διαχείριση και διεξαγωγή πολέμου

6.7.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η πρόσφατη πολεμική αναμέτρηση στο Ιράν λειτούργησε ως ένας αδυσώπητος γεωστρατηγικός καθρέφτης, διαλύοντας οριστικά το πέπλο της φαντασιακής στρατιωτικής παντοδυναμίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ένταση και η διάρκεια των επιχειρήσεων κατέδειξαν με τον πλέον δραματικό τρόπο την εγγενή αδυναμία της Ουάσιγκτον να διεξάγει παρατεταμένες, υψηλής έντασης πολεμικές συγκρούσεις, εξαιτίας της κατάρρευσης της αλυσίδας παραγωγής και αναπλήρωσης κρίσιμων οπλικών συστημάτων.

Μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες επιχειρήσεων, το αμερικανικό οπλοστάσιο κυριολεκτικά “στέρεψε”, καταναλώνοντας τεράστιο μέρος των ζωτικής σημασίας κατευθυνόμενων βλημάτων (όπως Tomahawk και JASSM) και αντιβαλλιστικών πυραύλων (όπως οι Patriot και οι THAAD), εκθέτοντας τις ΗΠΑ σε ένα πρωτοφανές βιομηχανικό αδιέξοδο. Αν, όμως, αυτή η παραγωγική γύμνια και η επιχειρησιακή αποτυχία μπορούν να “συγχωρηθούν” ή να απορροφηθούν πολιτικά στην περίπτωση μιας περιφερειακής δύναμης όπως το Ιράν, μια αντίστοιχη συνθήκη απέναντι στην Κίνα θα σήμαινε νομοτελειακά την απόλυτη στρατιωτική καταστροφή.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή απέδειξε ότι το Πεντάγωνο έχει απωλέσει την ικανότητα ταχείας βιομηχανικής κινητοποίησης (surge capacity). Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι σε ένα ενδεχόμενο θέατρο επιχειρήσεων στον Δυτικό Ειρηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς δεν μπορούν να νικήσουν. Η ψευδαίσθηση ότι η τεχνολογική υπεροχή μπορεί να υποκαταστήσει τη βιομηχανική μάζα κατέρρευσε. Πάνω σε αυτήν ακριβώς τη νέα πραγματικότητα εδράζεται το ολιστικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα που έχει οικοδομήσει το Πεκίνο.

Η Κίνα έχει επιτύχει και συνεχίζει να διευρύνει ένα σύνθετο, ολιστικό και πολυεπίπεδο πλεονέκτημα στρατιωτικής ισχύος έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρώτο επίπεδο αυτού του μεγέθους ξεκινά από τις δυνατότητες αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD) της Κίνας, οι οποίες αναπτύσσονται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Στο πλαίσιο αυτό, βαλλιστικοί πύραυλοι κατά πλοίων (ASBM), όπως ο DF-21D και ο νεότερος, ισχυρότερος DF-26, καθώς και υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (HGV), ικανά να προσβάλουν θαλάσσιους στόχους σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων, έθεσαν νέα επιχειρησιακά δεδομένα.

Η εξέλιξη της αεροναυτικής απειλής

Εν συνεχεία, η ενσωμάτωση παρόμοιων όπλων σε υφιστάμενα παλαιά αεροσκάφη και πλοία επιφανείας, σε συνδυασμό με υπερ – υπερηχητικά (hypersonic) αεροχήματα αναγνώρισης και έναν διευρυμένο στόλο μαχητικών τέταρτης και πέμπτης γενιάς (με την έκτη γενιά να προμηνύεται σύντομα), άλλαξαν έτι περαιτέρω τις ισορροπίες. Πλέον, οι κινεζικές αεροναυτικές δυνάμεις είναι σε θέση να απειλούν την κυριαρχία του Ναυτικού των ΗΠΑ ακόμη και σε ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις, σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από τις κινεζικές ακτές.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι η Κίνα διαθέτει τις υποδομές να αναπληρώνει τις απώλειες της σε πολεμικά πλοία πολύ ταχύτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχοντας εκατοντάδες φορές μεγαλύτερες ναυπηγοκατασκευαστικές δυνατότητες από τις ΗΠΑ, το Πεκίνο μπορεί να διευρύνει το υφιστάμενο χάσμα ακόμη και σε καιρό ειρήνης.

Το μέγεθος αυτού του βιομηχανικού χάσματος επιβεβαιώνεται από έγγραφα των Υπηρεσιών Πληροφοριών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (ONI) που είδαν το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με τα οποία η συνολική ναυπηγική ικανότητα της Κίνας είναι 232 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη αμερικανική. Μάλιστα, νεότερες αμερικανικές εκτιμήσεις αναθεωρούν αυτή την ασυμμετρία, ανεβάζοντας τη χωρητικότητα παραγωγής του Πεκίνου έως και 632 φορές πάνω από εκείνη των ΗΠΑ, δεδομένου ότι η αμερικανική εμπορική ναυπηγική έχει συρρικνωθεί στο 0,1% της παγκόσμιας αγοράς.

Τη δραματική αυτή εικόνα συμπληρώνει ανάλυση του ινστιτούτου CSIS (Center for Strategic and International Studies). Το CSIS επισημαίνει ότι, μέσω του δόγματος της Στρατιωτικής-Πολιτικής Συγχώνευσης, ένας και μόνο κινεζικός κρατικός ναυπηγικός όμιλος (η CSSC) κατάφερε να ναυπηγήσει σε εμπορικά πλοία μεγαλύτερη χωρητικότητα τόνων μέσα σε ένα μόνο έτος, από όση έχει κατασκευάσει ολόκληρη η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι απειλή για το διεθνές νομικό καθεστώς (Κ. Γρίβας)

2.7.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Στον δημόσιο διάλογο εν Ελλάδι η “Γαλάζια Πατρίδα” συνήθως αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη τουρκική διεκδίκηση στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών, ή έστω ως μια εκδήλωση της τουρκικής επιθετικότητας έναντι της Ελλάδας και μόνο. Αυτή όμως είναι μια εξαιρετικά περιορισμένη ανάγνωση ενός φαινομένου που έχει πολύ μεγαλύτερες και βαθύτερες γεωπολιτικές και διεθνοπολιτικές προεκτάσεις.

Στην πραγματικότητα, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αμφισβητεί απλώς ορισμένα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά θεμελιώδεις αρχές της μεταπολεμικής διεθνούς έννομης τάξης και επιχειρεί να εισαγάγει ένα νέο πρότυπο οργάνωσης της θαλάσσιας κυριαρχίας, οι συνέπειες του οποίου εκτείνονται πολύ πέρα από το Αιγαίο και διαχέονται σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα και σε μεγάλο ιστορικό βάθος.

Συγκεκριμένα, η Τουρκία αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος του Αιγαίου ως φυσική προέκταση της μικρασιατικής χερσαίας μάζας. Με αυτόν τον τρόπο, εκατοντάδες ελληνικά νησιά παύουν να λειτουργούν ως αυτόνομα υποκείμενα παραγωγής θαλάσσιων δικαιωμάτων και μετατρέπονται σε απομονωμένους θύλακες μέσα σε έναν ενιαίο τουρκικό θαλάσσιο χώρο. Πρόκειται ουσιαστικά για μια “έρπουσα” άτυπη επέκταση της τουρκικής επικράτειας πάνω στη θάλασσα, η οποία οδηγεί στην υποβάθμιση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας χωρίς να προηγηθεί στρατιωτική κατάκτηση.

Η ιδιαιτερότητα αυτής της στρατηγικής είναι ότι δεν αμφισβητεί απλώς την έκταση ορισμένων θαλάσσιων ζωνών, αλλά την ίδια τη νομική λειτουργία των ίδιων των ελληνικών νησιών ως θεμελίων της ελληνικής κυριαρχίας. Εάν τα νησιά δεν παράγουν θαλάσσιες ζώνες, επειδή θεωρούνται προέκταση της απέναντι ηπειρωτικής ακτής, τότε ουσιαστικά ακυρώνεται η νομική και ευρύτερη γεωπολιτική τους υπόσταση. Πρόκειται επομένως για μια έμμεση, αλλά ουσιαστική αμφισβήτηση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας, η οποία συγκρούεται όχι μόνο με το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και με θεμελιώδεις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί εδαφικής ακεραιότητας, πολιτικής ανεξαρτησίας και κυριαρχικής ισότητας των κρατών.

Το διεθνές προηγούμενο της Τουρκίας

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Η σημασία της τουρκικής στρατηγικής έγκειται κυρίως στο ότι επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο διεθνές προηγούμενο. Το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί ένα στατικό σύστημα κανόνων που εφαρμόζεται μηχανικά ανεξαρτήτως των εξελίξεων. Αντιθέτως, διαμορφώνεται διαχρονικά μέσα από τις αξιώσεις, τις πρακτικές και τις αντιδράσεις των κρατών. Η ιστορία του Δικαίου της Θάλασσας είναι χαρακτηριστική. Η Διακήρυξη Τρούμαν για την υφαλοκρηπίδα, η Διακήρυξη του Σαντιάγο, η Διακήρυξη Τζουάντα, ακόμη και οι συγκρούσεις που έμειναν γνωστές ως “Πόλεμοι του Μπακαλιάρου”, προηγήθηκαν της τελικής διεθνούς κωδικοποίησης. Πρώτα δημιουργήθηκαν κρατικές πρακτικές και στη συνέχεια διαμορφώθηκε ο κανόνας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η άποψη ότι η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν παράγει αποτελέσματα, επειδή είναι νομικά άκυρη, αποδεικνύεται επικίνδυνα αφελής. Στο διεθνές σύστημα ακόμη και οι παράνομες πράξεις παράγουν πραγματικότητες, ιδιαίτερα όταν παραμένουν αναπάντητες. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο ουδέποτε απέκτησε διεθνή νομιμότητα. Παρ’ όλα αυτά, πενήντα χρόνια αργότερα εξακολουθεί να παράγει συγκεκριμένα πολιτικά και γεωστρατηγικά αποτελέσματα. Η αδράνεια απέναντι σε μια αναθεωρητική αξίωση δεν διατηρεί αναλλοίωτο το διεθνές δίκαιο· αντιθέτως, διευκολύνει τη σταδιακή μεταβολή του.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Τι λέει έκθεση των γερμανικών υπηρεσιών για τις τουρκικές οργανώσεις στη χώρα

1.7.26

ΣΤΕΛΛΟΥ ΒΑΝΑ

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος της Γερμανίας (BfV), που είναι αρμόδια για την εσωτερική ασφάλεια, δημοσίευσε την έκθεσή της για το 2025. Η έκθεση αναλύει αναλυτικά τη δράση και την επιρροή οργανώσεων τουρκικής προέλευσης στη Γερμανία.

Σύμφωνα με την έκθεση των 460 σελίδων, οι απειλές εξτρεμισμού στη χώρα έχουν αυξηθεί σε όλους τους τομείς, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις τουρκικές οργανώσεις και δίκτυα. Οι βασικές κατηγορίες που εξετάζονται είναι πέντε:

Επιρροή του τουρκικού κράτους,

Δίκτυα του PKK,

Εθνικιστικές/”Γκρίζοι Λύκοι” οργανώσεις,

Αριστερές οργανώσεις,

Ισλαμιστικά κινήματα.

Όλες αυτές οι δομές, σύμφωνα με την BfV, έχουν σημαντική ικανότητα επιρροής στην ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και την πολιτική κινητοποίηση στη Γερμανία.

Η επιρροή της Τουρκίας στη διασπορά

Η έκθεση τονίζει ότι η πολιτική επιρροή της Τουρκίας στη γερμανική διασπορά αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο. Κεντρικός φορέας είναι η Ένωση Διεθνών Δημοκρατών (UID), η οποία συνδέεται στενά με το κυβερνών κόμμα στην Τουρκία. Η UID περιγράφεται ως ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες πολιτικής κινητοποίησης και διαμόρφωσης κοινής γνώμης μεταξύ των Τούρκων στη Γερμανία.

Η BfV σημειώνει ότι η UID δημιουργεί ένα δίκτυο επιρροής που αντικατοπτρίζει την εσωτερική πολιτική της Τουρκίας, ιδιαίτερα κατά τις εκλογικές περιόδους. Επίσης αναφέρεται ότι η Τουρκία δραστηριοποιείται ψηφιακά στη διασπορά μέσω κοινωνικών δικτύων και παρακολούθησης του PKK και του δικτύου Γκιουλέν.

Saadet Partisi και PKK

Η έκθεση αναφέρεται και στην ευρωπαϊκή οργάνωση του Κόμματος Ευημερίας (Saadet Partisi), το οποίο συνδέεται με το κίνημα Milli Görüş. Το 2017 ιδρύθηκε στην Κολωνία η οργάνωση SAADET Europe e.V., που λειτουργεί ως κεντρικός φορέας για τις ευρωπαϊκές δομές του κόμματος.

Το PKK χαρακτηρίζεται από την έκθεση ως «η μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη ξένη εξτρεμιστική οργάνωση στη Γερμανία». Είναι απαγορευμένο από το 1993 και κατατάσσεται ως τρομοκρατική οργάνωση από την ΕΕ. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 συνέχισε τις δραστηριότητές του όπως τα προηγούμενα χρόνια, εν μέσω της ειρηνευτικής διαδικασίας στην Τουρκία

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Πως μπορεί η Αθήνα να εκμεταλλευθεί την αχίλλειο πτέρνα της τουρκικής οικονομίας

15.6.26

ΜΑΡΔΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Η Τουρκία με διάφορες στρατιωτικές φιέστες επιδιώκει να σκορπίσει τον τρόμο για να αποκομίσει τα οφέλη που επιθυμεί στο Αιγαίο εις βάρος της Ελλάδας. Πανάκριβες στρατιωτικές ασκήσεις, αποβατικές, αεροναυτικές κ.ά γίνονται εδώ και καιρό, με χειροκροτητές διάφορα προσκαλούμενα από την ίδια κράτη.

Και όλα αυτά σε μια περίοδο όπου η τουρκική οικονομία κλυδωνίζεται, οδηγώντας στην έξοδο πολλές ξένες επιχειρήσεις που λειτουργούσαν εκεί. Από την άλλη, οι πρόβες του πολέμου εισάγουν μια μοναδική αβεβαιότητα στην οικονομία της, όπως και στην επενδυτική δραστηριότητα.

Η Τουρκία από το 1996 λειτουργεί στο πλαίσιο μιας Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ, η οποία ακόμη και σήμερα παραμένει ατελής. Η Τελωνειακή Ένωση, που εισήγαγε την ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών, αποτελεί το άλλοθι της μη ένταξής της στην ΕΕ, μια επιλογή που έχει χαθεί εδώ και καιρό για την ίδια.

Το 43% των εξαγωγών της Τουρκίας κατευθύνονται στην ΕΕ. Σε περίπτωση εκδήλωσης τουρκικής επιθετικότητας εις βάρος της Ελλάδας, ένα εμπάργκο στα βιομηχανικά και αγροτικά της προϊόντα όπως και στις Τουρκικές αερογραμμές όμοιο με αυτό της Ρωσίας, που θα οδηγήσει σε παράλυση την Τουρκική οικονομία, είναι μια υπόθεση εργασίας.

Χρειάζεται φυσικά μια ομόφωνη απόφαση σε επίπεδο αρχηγών των κρατών-μελών της ΕΕ. Εδώ εντοπίζεται η κύρια δυσκολία, έχοντας υπόψη, εκτός των άλλων, και τις στενές σχέσεις της Τουρκίας με κάποιους εταίρους μας, όπως λόγου χάριν με τη Γερμανία και την Ισπανία. Η πρώτη θεωρεί την Τουρκία από “προβληματικό εταίρο”, όπως τη χαρακτήριζε παλαιότερα, “αναγκαίο εταίρο” σήμερα, ενόψει της υστερίας, ή του μύθου ορθότερα, περί Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου με επιτιθέμενη την Ρωσία. Σημειώνεται ότι, η Ρωσία με Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) μόνο 2,6 τρις δολάρια αδυνατεί να προκαλέσει έναν παγκόσμιο πόλεμο όσο και αν θεωρείται πυρηνική ή πολεμική υπερδύναμη.

Τουρκική οικονομία και άμυνα

Ως προς την Ισπανία και ειδικότερα την τράπεζά της την BBVA, αυτή έχει μια μοναδική έκθεση σε χρηματοοικονομικά τουρκικά προϊόντα της τάξης περίπου των 70 δις ευρώ. Επιπλέον το κράτος-μέλος αυτό έχει μια προωθημένη αμυντική συνεργασία με την Τουρκία. Ως προς την εξεταζόμενη ομόφωνη απόφαση στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εδώ σημειώνεται το ακόλουθο: Όπως θα τη ζητήσουμε στην προκειμένη περίπτωση, έτσι θα μας τη ξαναζητήσουν αν και όταν εκδηλωθεί νέα πολιτική κρίση με Ρωσία ή με οποιονδήποτε άλλον.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Σαράντα εργαστήρια με επικίνδυνα παθογόνα χρηματοδοτούσαν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία

15.6.26

ΜΑΥΡΟΥ ΟΛΓΑ

«Μας έλεγαν πράκτορες ξένων δυνάμεων και προδότες, επειδή μιλούσαμε για αυτά τα επικίνδυνα εργαστήρια, που σήμερα φέρνω στη δημοσιότητα», δήλωσε η ε.α. στρατιωτικός, διευθύντρια των Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ Τούλσι Γκάμπαρντ. Η Γκάμπαρντ υπενθυμίζεται ότι δήλωσε προ ημερών ότι παραιτείται επειδή ο σύζυγός της διαγνώσθηκε με μια σπάνια μορφή επιθετικού καρκίνου, και θα παραμείνει διευθύντρια μόνον για λίγες ακόμη ημέρες. Όμως παραιτήθηκε και επειδή δυσκολευόταν πολύ “να κάνει τη δουλειά της”, καθώς δεχόταν πόλεμο από στελέχη των Δημοκρατικών.

Όπως και να έχει, αποκαλύπτει νέα στοιχεία για χρηματοδότηση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ περισσοτέρων των 120 βιολογικών εργαστηρίων σε 30 χώρες. Παρασκευή έδωσε στη δημοσιότητα τα δεκάδες εργαστήρια που λειτουργούν με αμερικανική χρηματοδότηση στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι κάποια από αυτά είναι στο Χάρκοβο και κοντά στο μέτωπο, και κατά συνέπεια συνιστούν μεγάλο κίνδυνο λόγω των παθογόνων που ερευνώνται εκεί.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της υπηρεσίας της, «η Κοινότητα Πληροφοριών είχε προειδοποιήσει προηγουμένως ότι ένα βιολογικό εργαστήριο στην Ουκρανία, χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ, πιθανότατα φιλοξενούσε επικίνδυνα παθογόνα και παρέμενε ευάλωτο σε απειλές ρωσικής επίθεσης, κατάσχεσης ή ζημιάς. Τα πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα στοιχεία βρίσκονται ΕΔΩ.

Μέχρι τώρα, στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη και χρηματοδότηση αυτών των εργαστηρίων είχαν επίτηδες μείνει μυστικά και είχαν αποκρυβεί από τον αμερικανικό λαό. Οι πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη, την ιστορία, τις τοποθεσίες και τη χρηματοδότηση αυτών των βιολογικών εργαστηρίων που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ έχουν σκόπιμα συγκαλυφθεί με ψεύδη από ισχυρούς παράγοντες, που ισχυρίζονταν ότι δεν υπάρχουν και οι οποίοι κατηγορούσαν όποιον ισχυριζόταν το αντίθετο ως πράκτορα ξένων δυνάμεων και προδότη της Αμερικής.

Η αλήθεια για τα εργαστήρια

»Πολλά από αυτά τα βιολογικά εργαστήρια που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ασχολούνται επί του παρόντος ή έχουν ασχοληθεί στο παρελθόν με έρευνα χρησιμοποιώντας επικίνδυνα και εξαιρετικά μεταδοτικά παθογόνα, σε ορισμένες περιπτώσεις συμπεριλαμβανομένης ενός ειδικού τύπου επικίνδυνης έρευνας, της Gain-of-Function, που προϋποθέτει πολύ μικρή προβολή ή εποπτεία». (σ.σ. οι έρευνες Gain-of-Function (GoF) τροποποιούν γενετικά έναν οργανισμό ή έναν ιό για να του δώσουν νέα ιδιότητα ή ικανότητα, για να γίνει πιο μεταδοτικός, πιο θανατηφόρος ή ικανός να προσβάλλει νέα είδη, π.χ. να μεταπηδήσει από τα ζώα στον άνθρωπο, και θεωρητικά γίνονται για να προβλεφθούν τυχόν νέες επιδημίες ή να βρεθούν εμβόλια, όμως οι ειδικοί που ασχολούνται με αυτές κατηγορούνται ότι ουσιαστικά δοκιμάζουν βιολογικά όπλα).

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί αναφέρθηκε ο Τζινπίνγκ στην “παγίδα του Θουκυδίδη” - Είναι ορθό το πλαίσιο κατανόησης των διεθνών συσχετισμών μέσω αυτής;

15.5.26

Καθορίζει η “παγίδα του Θουκυδίδη” τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας;

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Κατά συνάντηση του προέδρου της Κίνας με τον Αμερικανό πρόεδρο, έκανε ιδιαίτερη αίσθηση η αναφορά του Σι Τζινπίνγκ στην “Παγίδα του Θουκυδίδη”, την θεωρία που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής συζήτησης γύρω από τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις. Ο Σι δήλωσε συγκεκριμένα ότι «η Ιστορία και ο κόσμος παρακολουθούν για να δουν αν οι δύο χώρες μπορούν να υπερβούν την “Παγίδα του Θουκυδίδη” και να δημιουργήσουν ένα νέο μοντέλο σχέσεων ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις».

Η έννοια αυτής της θεωρίας, όπως πρωτοδιατυπώθηκε από τον Graham Allison, παρουσιάζει την άνοδο μιας νέας Δύναμης και την ανασφάλεια της κατεστημένης Δύναμης ως νομοτελειακά συγκρουσιακή διαδικασία. Έτσι, έχει έλθει ξανά στο προσκήνιο η συζήτηση περί “νομοτελειακής” σύγκρουσης ΗΠΑ-Κίνας, η οποία συμπυκνώνεται εν πολλοίς στην περιβόητη θεωρία για την “Θουκυδίδεια Παγίδα” – παρουσιάζει την άνοδο μιας νέας Δύναμης και την ανασφάλεια της κατεστημένης Δύναμης ως νομοτελειακά συγκρουσιακή διαδικασία.

Πάντως, η ίδια η ανάλυση αυτή δεν είναι ουδέτερη. Εδράζεται σε συγκεκριμένες πολιτισμικές και γνωσιακές παραδοχές της Δύσης, οι οποίες συχνά προβάλλονται ως καθολικές. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να δείξει ότι η “Παγίδα του Θουκυδίδη” αποτελεί σε μεγάλο βαθμό μια αυθαίρετη πολιτισμική κατασκευή, προϊόν της δυτικής αντίληψης περί γραμμικού και ντετερμινιστικού χρόνου και του ατομοκεντρικού παραδείγματος που χαρακτηρίζει τον Δυτικό Πολιτισμό.

Συγκεκριμένα, η Ρεαλιστική Σχολή των Διεθνών Σχέσεων αποδίδει μεγάλη βαρύτητα στους συσχετισμούς ισχύος και στις δομικές πιέσεις που αυτοί δημιουργούν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η “Θουκυδίδεια Παγίδα” αποκτά τη μορφή νόμου της ιστορίας. Δηλαδή, όταν εμφανίζεται μια αναδυόμενη δύναμη τότε αυτή απειλεί μια εδραιωμένη, ακριβώς λόγω της ανόδου της και τότε η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.

Η ανάγνωση αυτή, όμως, αντλεί από τη δυτική πολιτισμική πρόσληψη του χρόνου και της ιστορίας ως γραμμικής, τελεολογικής και νομοτελειακής διαδικασίας. Το κυρίαρχο στη νεωτερικότητα νευτώνειο επιστημολογικό παράδειγμα, έχοντας ως “κυρίαρχη μεταφορά” (dominant metaphor) την εικόνα του “κόσμου-ρολογιού”, καλλιεργεί την εντύπωση ότι η ιστορία κινείται βάσει αναγκαιότητας, οδηγώντας σε μια μορφή ιστορικής μοιρολατρίας.

Ο Σι ανέφερε την θεωρία ως παράδειγμα προς αποφυγή για τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις: Δήλωσε στον Τραμπ πως «οι οικονομικές σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ είναι αμοιβαία επωφελείς και χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο όφελος» και πως «η επίτευξη της μεγάλης αναζωογόνησης του κινεζικού έθνους και το “Make America Great Again” μπορούν να συμβαδίζουν, στον αντίποδα αυτής της μοιρολατρίας. Να σημειωθεί ότι και ο ίδιος ο Άλισον δεν θεωρεί αναπόφευκτη την σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας.

ΗΠΑ, Κίνα και η “αναπόφευκτη” σύγκρουση

Στο υπόβαθρο της νοοτροπίας που περιγράψαμε διακρίνεται και η θεολογική-πολιτισμική κληρονομιά του Προτεσταντισμού και ιδίως του Καλβινισμού, όπου το δόγμα του προκαθορισμού έχει σημαντική θέση. Ο Μαξ Βέμπερ έχει δείξει πώς αυτό το πνευματικό υπόστρωμα επηρέασε τη συγκρότηση του καπιταλιστικού μοντέλου. Στο αμερικανικό φαντασιακό, η ιδέα ότι η πορεία είναι προκαθορισμένη επηρεάζει όχι μόνο τις οικονομικές και κοινωνικές αντιλήψεις, αλλά και τη γεωπολιτική συμπεριφορά.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η Στρατηγική της Φθοράς και η Ανατομία του Τουρκικού Εξαναγκασμού (Βίντεο)

11.5.26

Γιατί η «ησυχία» στο Αιγαίο είναι συχνά πιο επικίνδυνη από την ίδια την ένταση; Μια νέα, διεισδυτική ανάλυση αποδομεί τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Άγκυρας, αποκαλύπτοντας πώς η αποφυγή του πολέμου εργαλειοποιείται με μαθηματική ακρίβεια για την επίτευξη της γεωπολιτικής καθυπόταξης/δορυφοριοποίησης της Ελλάδας.

Στη σκακιέρα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η συμβατική ανάλυση συχνά εγκλωβίζεται στην παραπλανητική έννοια της «διαχείρισης κρίσεων». Ωστόσο, μια πιο προσεκτική —στερημένη από συναισθηματισμούς— ανάγνωση των επιχειρησιακών δεδομένων αποκαλύπτει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Στη νέα, ανάλυση του iEpikaira υπό τον τίτλο «Η Τουρκική Στρατηγική Έναντι της Ελλάδας - Καθυπόταξη Δίχως Πόλεμο!», χαρτογραφείται το βαθύτερο δόγμα της αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η τουρκική προκλητικότητα δεν είναι παρορμητική, αλλά ένας προσεκτικά σχεδιασμένος μηχανισμός συμπεριφορικής χειραγώγησης.

Κεντρικοί Άξονες της Ανάλυσης:

Το Δόγμα του Ελεγχόμενου Εξαναγκασμού: Η διαρκής, οριακή ένταση στοχεύει στην απονεύρωση των ελληνικών αντανακλαστικών. Η Άγκυρα επιδιώκει τον στρατηγικό κορεσμό, δοκιμάζοντας διαρκώς τα όρια ανοχής της Αθήνας.
Η Ψυχολογική Κατατριβή ως Ασύμμετρο Όπλο: Ο συντονισμένος ρόλος των τουρκικών ΜΜΕ στην αντιστροφή της πραγματικότητας. Η διεθνής αποδόμηση της Ελλάδας ως δήθεν"προκλητικής", συνδυάζεται με τη μεθοδευμένη κόπωση της ελληνικής κοινής γνώμης.
Ο Μύθος της Αποκλιμάκωσης (ανατομία των "ήσυχων περιόδων"): Διαλύεται η ψευδαίσθηση ότι η μείωση των παραβιάσεων συνιστά διπλωματική επιτυχία. Αντιθέτως, υπογραμμίζεται ως τακτική παύση σε έναν αέναο κύκλο πίεσης, σχεδιασμένη να λειτουργεί ως "ανταμοιβή" στην ελληνική αδράνεια και παθητικότητα.
Ο Αντικειμενικός Σκοπός της «Καθυπόταξης»: Η Άγκυρα δεν επιδιώκει μια κοστοβόρα και ριψοκίνδυνη ολομέτωπη στρατιωτική σύγκρουση. Ο πραγματικός της στόχος είναι η σταδιακή, αμαχητί «τουρκοποίηση» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής — η αποδοχή, δηλαδή, των τουρκικών μαξιμαλιστικών επιδιώξεων ως «ρεαλιστικών» περιορισμών που η ίδια η Ελλάδα θα επιβάλει στον εαυτό της.

Βασισμένη σε πρωτογενή δεδομένα του ΓΕΕΘΑ και στη συστηματική αποδελτίωση του τουρκικού Τύπου για την περίοδο Δεκεμβρίου 2025 – Μαΐου 2026, η μελέτη δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή γεγονότων. Παρουσιάζει ένα ερμηνευτικό πρίσμα μέσω του οποίου η διπλωματία και η στρατηγική σκέψη οφείλουν να αποκωδικοποιήσουν την ασύμμετρη τουρκική απειλή.

«Η Τουρκία δεν εξαναγκάζει απλώς αλλά εκπαιδεύει την Ελλάδα στην παθητικότητα. Ο στόχος δεν είναι η στρατιωτική νίκη σε μια μεμονωμένη αντιπαράθεση, αλλά η αυτόβουλη μετατόπιση/υπαναχώρηση των ελληνικών θέσεων με την πάροδο του χρόνου.»

Μια ανάλυση για όσους επιθυμούν να κατανοήσουν τη λεπτή, αλλά καθοριστική γραμμή μεταξύ της ειρήνης και της υποταγής στα κελεύσματα της Άγκυρας.

Διαβάστε την ανάλυση ΕΔΩ!

Με tweets δεν κρύβεται η αμερικανική αποτυχία στο Ιράν

11.5.26

ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Η ιστορία των διεθνών συγκρούσεων βρίθει παραδειγμάτων, όπου η υπέρτερη στρατιωτική ισχύς δεν μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτική επικράτηση, κάτι που επανειλημμένα έχουμε επισημάνει στην σχετική αρθρογραφία μας! Οι πόλεμοι δεν κρίνονται αποκλειστικά από την τεχνολογική υπεροχή, την αεροπορική κυριαρχία ή την ισχύ πυρός και τα πόσα πλήγματα έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά από τη δυνατότητα ενός κράτους να επιβάλλει την πολιτική θέληση του και συνεπώς ένα βιώσιμο πολιτικό αποτέλεσμα.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η ουσία της σύγκρουσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον ψάχνει να βρει τι πρέπει να κάνει από εδώ και πέρα και μάλιστα χωρίς μηχανισμό διόρθωσης. Το καλύτερο, όμως, που θα έπρεπε να κάνει θα ήταν να προσδιορίσει τους λόγους για τους οποίους έχει αναντίρρητα αποτύχει η αμερικανική στρατηγική, ενώ γενικά έχει πετύχει αυτή του Ιράν, με αποτέλεσμα να υφίσταται πλέον ένα δομικό αδιέξοδο

Σε αυτό το αδιέξοδο η κάθε πλευρά προσπαθεί να διαμορφώσει την ευνοϊκότερη διαπραγματευτική θέση. Κάθε αμερικανική κίνηση που έγινε από την αρχή του πολέμου, μέχρι πρόσφατα με το φιάσκο της επιχείρησης “Freedom Project”, βασιζόταν σε εσφαλμένη εκτίμηση για το πώς θα αντιδρούσε το Ιράν.

Στην Ουάσιγκτον δεν έγιναν απλώς λανθασμένοι υπολογισμοί και λανθασμένες εκτιμήσεις κινδύνου! Το βασικό πρόβλημα αφορούσε την ίδια την στρατηγική αντίληψη για το Ιράν. Για δεκαετίες, η Τεχεράνη οικοδόμησε ένα σύστημα σχεδιασμένο, όχι με γνώμονα την ταχεία νίκη, αλλά την ανθεκτικότητα, την αποκέντρωση και πάνω απ’ όλα, την επιβίωση ταυτόχρονα, με την πρόκληση υψηλού και μη βιώσιμου κόστους και παγκόσμιας ενεργειακής και οικονομικής αναταραχής. Αυτό δεν διαβάστηκε σωστά από την Διοίκηση Τραμπ.

Το ιρανικό καθεστώς γνώριζε ότι ήταν αδύνατον επιτύχει μία έστω συμβατική στρατιωτική αντιστάθμιση και για αυτό επένδυσε στη δημιουργία ενός δικτύου πολιτικών, στρατιωτικών και περιφερειακών μηχανισμών που να μπορούν να λειτουργούν, ακόμη και υπό συνθήκες ακραίας πίεσης. Η λογική αυτή επέτρεψε στο Ιράν να αντέχει σε παρατεταμένες περιόδους οικονομικής ασφυξίας, κυρώσεων, απομόνωσης και στρατιωτικής πίεσης, χωρίς να καταρρεύσει πολιτικά.

Η αδιέξοδη αμερικανική στρατηγική

Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική στρατηγική παρουσίασε ένα διαχρονικό πρόβλημα, την έλλειψη συνοχής και ευθυγράμμισης μεταξύ στρατιωτικών μέσων, τρόπου και πολιτικών σκοπών. Σύμφωνα με αυτά που δήλωνε, τόσο ο πρόεδρος Τραμπ, όσο και ο υπουργός Πολέμου Πητ Χέγκσεθ, διαφαίνεται μία πολεμική προσπάθεια, χωρίς σαφώς καθορισμένους και εφικτούς πολεμικούς στόχους, χωρίς ένα διακριτό και ρεαλιστικό τέλος και χωρίς συνεκτική και βιώσιμη στρατηγική εξόδου!

Αυτό αποκαλύπτει την αρχή ενός αδιεξόδου. Η αρχική επίδειξη ισχύος της “Επικής Οργής” δεν κατάφερε να μετατραπεί σε σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα, ενώ η σύγκρουση ανέδειξε τα όρια της στρατιωτικής υπεροχής, όταν αυτή δεν συνοδεύεται από μακροπρόθεσμη στρατηγική συνέπεια και πλέον και για αυτό πολλοί Αμερικανοί αναλυτές ομιλούν για «επική αποτυχία».

Η διαχείριση του πολέμου από τον Τραμπ, ο οποίος επανειλημμένα έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν εθνικό ήρωα που νικά διαρκώς, αδιαμφισβήτητα γίνεται με επικοινωνιακά και μικροπολιτικά κριτήρια. Μόλις το 34% των Αμερικανών αποδέχεται ως σωστό τον πόλεμο του. Όμως η εικονική πραγματικότητα που προσπαθεί να προβάλει, απέχει κατά πολύ από την αδυσώπητη πραγματικότητα των εξελίξεων.

Ο Τραμπ θριαμβολογεί!

Μόλις τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου εναντίον του Ιράν, στις 3 Μαρτίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι «κερδίσαμε» τον πόλεμο! Από τότε η ίδια διακήρυξη επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε εβδομάδα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε πολλοί έχουν χάσει πλέον το μέτρημα των σχετικών δηλώσεων.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο δεν φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτούς τους θριαμβολογικούς ισχυρισμούς. Εάν πράγματι το καθεστώς της Τεχεράνης και οι ιρανικές Ένοπλες Δυνάμεις είχαν «κατατροπωθεί», όπως ισχυρίζεται η Ουάσιγκτον, τότε θα ανέμενε κανείς ότι το Ιράν θα όδευε στην συνθηκολόγηση και θα είχε χάσει και τον στρατηγικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου, ίσως, ενεργειακού περάσματος στον κόσμο. Κι όμως, ο έλεγχος των Στενών παραμένει ακριβώς εκεί όπου βρισκόταν από την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης, στον έλεγχο των Ιρανών.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί η νέα πυρηνική εποχή είναι πιο επικίνδυνη από το ψυχροπολεμικό παρελθόν

30.4.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Ασάφεια, πολυπλοκότητα και ο κίνδυνος της τυχαιότητας εισάγουν την ανθρωπότητα σε μια πολύ επικίνδυνη ιστορική περίοδο. Το διεθνές σύστημα και η διεθνής ασφάλεια εισέρχονται σε μια νέα φάση, η οποία δεν μπορεί να κατανοηθεί επαρκώς μέσα από τα ερμηνευτικά σχήματα του Ψυχρού Πολέμου. Αντιθέτως, όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε ήδη στα πρώτα στάδια μιας Δεύτερης Πυρηνικής Εποχής, η οποία χαρακτηρίζεται όχι απλώς από την επιστροφή της πυρηνικής απειλής, αλλά από μια ποιοτικά διαφορετική μορφή της.

Σε αυτήν τη νέα εποχή, η πυρηνική αποτροπή δεν υπονομεύεται τόσο από αλλαγές στην ισορροπία ισχύος, όσο από την αυξανόμενη ασάφεια, πολυπλοκότητα και μη γραμμικότητα του διεθνούς συστήματος. Ξεκινώντας να πούμε ότι κυρίαρχη αφήγηση της μεταψυχροπολεμικής περιόδου, σύμφωνα με την οποία η πυρηνική απειλή είχε περιοριστεί ή τεθεί υπό έλεγχο, αποδεικνύεται εκ των υστέρων εξόχως παραπλανητική. Αυτό που βιώσαμε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν ήταν το τέλος Πρώτης Πυρηνικής Εποχής, αλλά τα “απόνερά” της. Η μεγάλη μετάβαση βρίσκεται εν εξελίξει σήμερα.

Για να κατανοήσουμε τη φύση της νέας αυτής εποχής, είναι απαραίτητο να επιστρέψουμε σε μια θεμελιώδη έννοια της πυρηνικής στρατηγικής όπως διαμορφώθηκε από έναν από τους μεγάλους διαμορφωτές της Θεωρίας Παιγνίων (Game Theory) και νομπελίστα Thomas Schelling. Και η έννοια αυτή είναι η ιδέα της “ορθολογικής ανορθολογικότητας”. Σύμφωνα με τον Schelling η αποτροπή δεν βασίζεται αποκλειστικά στην ορθολογικότητα και στον απόλυτο έλεγχο στη λήψη αποφάσεων, αλλά και σε ένα στοιχείο “λελογισμένης παράνοιας”, στην ασάφεια και τη συνειδητή απώλεια ελέγχου. Η πλήρως ορθολογική συμπεριφορά και ο απόλυτος έλεγχος καθιστούν έναν δρώντα προβλέψιμο και, συνεπώς, λιγότερο αποτρεπτικό.

Η στρατηγική αποτελεσματικότητα της αποτροπής προϋποθέτει ότι οι αντίπαλοι πιστεύουν πως μια κρίση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο τους και να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Ο Schelling επιμένει ότι πρέπει να υπάρχει συνειδητή απώλεια του ελέγχου των τεκταινομένων, ώστε να «αφήνουμε κάτι στην τύχη» για να υπάρχει πυρηνική αποτροπή. Δηλαδή, κατά τον Schelling, η πιθανότητα ακούσιας κλιμάκωσης δεν είναι παθολογία του συστήματος αποτροπής, αλλά εγγενές στοιχείο της λειτουργίας του.

Αυτό όμως σημαίνει ότι το ίδιο το θεμέλιο της πυρηνικής σταθερότητας είναι εκ φύσεως εύθραυστο. Η αποτροπή δεν εξαλείφει τον κίνδυνο, αλλά τον διαχειρίζεται μέσω ασάφειας. Άρα, η πανίσχυρη λαϊκή (και όχι μόνον…) πίστη στο ότι “πυρηνικός πόλεμος δεν γίνεται γιατί κανείς δεν είναι τόσο τρελός ώστε να πατήσει το κουμπί” είναι εγγενώς λάθος. Αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη φαντασίωση που οδηγεί σε έναν ακόμη πιο επικίνδυνο εφησυχασμό.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση στο Ιράν ή ανεξέλεγκτη σύγκρουση;

28.4.26

ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Η αιφνίδια απόφαση του Αμερικανού Προέδρου να ακυρώσει το Σάββατο το ταξίδι των απεσταλμένων του στο Ισλαμαμπάντ και τις προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις με τους Ιρανούς πάνω στη νέα πρότασή τους, όπως είχε ο ίδιος ζητήσει, σηματοδοτεί ότι η σύγκρουση μάλλον εισέρχεται στην πιο επικίνδυνη φάση της! Όταν μάλιστα οι ΗΠΑ ενισχύουν την ναυτική τους παρουσία στην ευρύτερη περιοχή, στέλνοντας το μήνυμα ότι η κλιμάκωση δεν είναι πλέον θεωρητικό σενάριο, αλλά άμεση πιθανότητα.

Όπως γνωρίζουμε όλοι, ο Πρόεδρος Τραμπ αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα, ίσως και 3-4 φορές την ημέρα, τις θέσεις, τις απειλές και τα τελεσίγραφά του, όπως εκφράζονται στις αναρτήσεις του στο Truth Social. Παρενθετικά θα λέγαμε ότι απαιτείτο μία εκτεταμένη σειρά άρθρων για να αναλυθεί αυτό το φαινόμενο, ίσως αργότερα να γραφτεί και… βιβλίο!

Οι αρθρογράφοι της Wall Street Journal, Ντόσσευ και Λεινσκέι, σε σχετικό άρθρο τους αποδίδουν αυτήν την στάση του Τραμπ στην αστάθεια του χαρακτήρα του, στην προσωποποίηση του πολέμου, στην έπαρση, στην στρατηγική του αμηχανία και στα διλήμματά του, αλλά και στην αυτοσχεδιαστική διπλωματία που διαφαίνεται ότι ασκεί.

Ο ίδιος ο Τραμπ υποστηρίζει ότι “κρατά όλα τα χαρτιά”, υιοθετώντας μια ρητορική που θυμίζει περισσότερο διαπραγμάτευση εξαγοράς στον εταιρικό κόσμο, παρά διαχείριση διεθνούς κρίσης. Η αντίληψη ότι ένα κράτος μπορεί να εξαναγκαστεί σε “παράδοση”, όπως μια μικρότερη εταιρεία σε μια επιθετική εξαγορά, αποκαλύπτει μια βαθιά προβληματική ανάγνωση της γεωπολιτικής πραγματικότητας.

Κάποιος από τους συμβούλους του θα έπρεπε να τολμήσει να του διευκρινίσει εμφατικά ότι τα κράτη, και ιδιαίτερα χώρες όπως το Ιράν, δεν λειτουργούν με όρους ισολογισμών και μετοχικών πιέσεων! Λειτουργούν με όρους ισχύος, επιβίωσης και πάνω από όλα εθνικής αξιοπρέπειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απειλή της “άνευ όρων παράδοσης”, τα περί εξαφάνισης ενός πολιτισμού και τα τοιαύτα δεν λειτουργούν ως μοχλός πίεσης, αλλά ως μηχανισμός σκλήρυνσης του ιρανικού καθεστώτος. Και σε αυτό το σημείο έχει οδηγήσει την κατάσταση.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί διαφωνούμε για το ποιος νικάει και ποιος χάνει στον πόλεμο στο Ιράν

17.4.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Οι εξελίξεις στον Πόλεμο στο Ιράν έχουν δημιουργήσει μια έντονη πόλωση και σύγχυση για τα τεκταινόμενα στη διεθνή κοινή γνώμη, όπως και στην Ελληνική, αλλά και στους επαγγελματίες αναλυτές και τους λήπτες στρατηγικών αποφάσεων. Όχι μόνον υπάρχει έντονη αντιγνωμία αναφορικά με τους “καλούς” και τους “κακούς” της σύγκρουσης, αλλά παρουσιάζεται και μεγάλη σύγχυση αναφορικά με το ποιος νικάει μέχρι στιγμής και πολύ περισσότερο για το ποιος θα νικήσει στο μέλλον.

Φορτισμένες απόψεις περί συντριπτικής νίκης της μίας ή της άλλης πλευράς, των ΗΠΑ ή του Ιράν, εκφράζονται διαρκώς στον δημόσιο διάλογο. Και, προσέξτε, αναφερόμαστε για την νίκη ή την ήττα μέχρι στιγμής, όχι για το τι μέλλει γενέσθαι. Για να προσεγγίσουμε αυτό το ιδιόρρυθμο φαινόμενο θα προσπαθήσουμε σήμερα να χρησιμοποιήσουμε ως εργαλεία ερμηνείας κάποιες αντιλήψεις της Θεωρίας της Επιστήμης (ή Φιλοσοφίας της Επιστήμης), που μας δείχνουν ότι ένα πράγμα είναι “η Πραγματικότητα” και κάτι άλλο, εντελώς διαφορετικό, “οι ερμηνείες της Πραγματικότητας”.

Ο πόλεμος στο Ιράν, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια σύγκρουση κρατών, αλλά και μια σύγκρουση ερμηνειών, μοντέλων σκέψης και τρόπων κατανόησης της πραγματικότητας. Σε μεγάλο βαθμό, οι εμπλεκόμενοι, αλλά και οι αναλυτές, δεν ζουν στο ίδιο γνωσιακό σύμπαν. Για να κατανοήσουμε αυτήν την ιδιόρρυθμη κατάσταση μπορούμε να στραφούμε στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Γλώσσας. Οι Popper, Kuhn, Lakatos, Feyerabend, Heidegger και Wittgenstein μας προσφέρουν εργαλεία, που φωτίζουν όχι μόνο τι γνωρίζουμε, αλλά και γιατί αδυνατούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Με τι όπλα θα μπουν οι Χούθι στον πόλεμο

30.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η ενεργή συμμετοχή των Χούθι στον πόλεμο μεταβάλλει ουσιαστικά το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο και ενισχύοντας τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης. Οι φιλοϊρανοί μαχητές της Υεμένης, Χούθι, πέρασαν σε πολεμική δράση εναντίον του Ισραήλ, ανοίγοντας άλλο ένα μέτωπο στον πόλεμο που μαίνεται στην Μέση Ανατολή.

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την εκτόξευση πυραύλου από την Υεμένη το πρωί του Σαββάτου, με αποτέλεσμα να σημάνει συναγερμός στη Μπερσέμπα, στο νότιο Ισραήλ. Μερικές ώρες μετά, ακολούθησε εκτόξευση ενός πυραύλου cruise εναντίον του Ισραήλ. Και οι δύο πύραυλοι αναχαιτίστηκαν, χωρίς να προκληθούν τραυματισμοί ή ζημιές. Οι Χούθι και στο παρελθόν έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις κατά του Ισραήλ, με εκτοξεύσει πυραύλων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητά τους να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, και ειδικότερα στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου και της ενεργειακής τροφοδοσίας, μαζί με τα Στενά του Ορμούζ. Την περίοδο 2023-2025 οι Χούθι απέδειξαν ότι μπορούν να διαταράξουν τη θαλάσσια κυκλοφορία, με μπαράζ επιθέσεων σε εμπορικά πλοία την περίοδο 2023-2025, οι οποίες προκάλεσαν στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες και οδήγησαν σε μία εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.

Με μια επιφανειακή ανάγνωση των εξελίξεων, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η ανώτερη πολεμική τεχνολογία των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι αρκετή για να “συνετίσει” τους Χούθι. Όμως, κάτι τέτοιο δεν είναι τόσο εύκολο, όσο πιθανώς πιστεύουν πολλοί. Οι Χούθι είναι μια ιδιόρρυθμη πολεμική μηχανή που διαθέτει συμμετρικές και ασύμμετρες ικανότητες, αξιοποιώντας τόσο χαμηλή, όσο και υψηλή τεχνολογία. Όπως έχουν δείξει και οι παλαιότερες επιθέσεις τους, είναι μια πυραυλική υπερδύναμη.

Tα όπλα των Χούθι

Οι Χούθι έχουν στο παρελθόν χρησιμοποιήσει πυραύλους Burkan-2H εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία, πάνω στους οποίους εμφανίζονταν οχήματα επανεισόδου από το διάστημα στην ατμόσφαιρα, με ικανότητες διεξαγωγής ελιγμών (maneuverable reentry vehicles/MaRV) κάτι που θεωρούνταν μέχρι τώρα προνόμιο μόνο προηγμένων τεχνολογικά κρατών!

Παρόμοια βλήματα MaRV εξοπλίζουν τους διάσημους κινεζικούς βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον πλοίων (ASBM) DF21D και θεωρούνται ως μια στρατηγική ασύμμετρη απειλή για τις ομάδες μάχης των αμερικανικών αεροπλανοφόρων. Ο Burkan-2H αναφέρεται ως παραλλαγή του βαλλιστικού πυραύλου Qiam, που έχει τροποποιηθεί ώστε να προσβάλει στόχους σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 1000 χλμ. Με πυραύλους Burkan-3 οι Χούθι έχουν πλήξει σαουδαραβική στρατιωτική εγκατάστασης στο Dammam στην ανατολική Σαουδική Αραβία, την 1η Αυγούστου 2019 και παλαιότερα με drones τον πετρελαϊκό γίγαντα της Aramco.

Αλλά και σε πιο τακτικό επίπεδο, οι Χούθι έχουν αναπτύξει όπλα μεγάλης καταστρεπτικής ικανότητες και υψηλής ακρίβειας πλήγματος. Για παράδειγμα, στις 28 Οκτωβρίου 2018 παρουσίασαν μια κατευθυνόμενη έκδοση του πυραύλου Badr-1, τον Badr-1P, για τον οποίο υποστήριξαν ότι επιτυγχάνει βεληνεκές 130 χλμ και την εντυπωσιακή ακρίβεια πλήγματος τριών μέτρων.

Ο αρχικός Badr-1 είναι μια μη κατευθυνόμενη βαρέα ρουκέτα πυροβολικού που είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2018. Έχει διάμετρο μεταξύ 300 και 350 χιλιοστών και χρησιμοποιεί πτερύγια στο πίσω μέρος για να σταθεροποιεί την τροχιά του, παρόμοια με αυτά που διαθέτει η οικογένεια των ιρανικών τακτικών πυραύλων Fateh-110.

Επίσης, στις 16 Απριλίου 2019, οι Χούθι παρουσίασαν μια νέα έκδοση της σειράς πυραύλων Badr, τον Badr-F, ο οποίος έχει εναέρια εκρηγνυόμενη κεφαλή (air burst). Δηλαδή, εκρήγνυται στον αέρα ώστε να μεγιστοποιήσει τα φονικά αποτελέσματα στο έδαφος. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της οργάνωσης ο πύραυλος έχει βεληνεκές 160 χλμ. και εκρήγνυται 20 μέτρα πάνω από το έδαφος, γαζώνοντας με θραύσματα μια περιοχή με διάμετρο 350 μέτρων. Παρεμπιπτόντως, παρόμοια όπλα μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες διαμόρφωσης του αποτελέσματος (game changers) στο ελληνοτουρκικό σύστημα.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Διολισθαίνουν οι Τραμπ και Νενανιάχου στην χρήση τακτικών πυρηνικών;

11.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η τρέχουσα σύγκρουση γύρω από το Ιράν φαίνεται να αποκαλύπτει μια βαθύτερη μετατόπιση στη στρατηγική κουλτούρα της Δύσης. Η δημόσια ρητορική που τη συνοδεύει περί «καταστροφής», «εκμηδενισμού», «συντριπτικής ήττας» ή «παράδοσης άνευ όρων» του Ιράν, υποδηλώνει μια επιστροφή σε μια νοοτροπία πολέμου με ολοκληρωτικούς σκοπούς. Πρόκειται για μια αντίληψη που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη στρατηγική λογική των πολέμων με περιορισμένους σκοπούς (limited wars), η οποία κυριάρχησε μετά τον Πόλεμο της Κορέας και χαρακτήρισε την πυρηνική εποχή.

Η στρατηγική των περιορισμένων πολέμων προέκυψε ακριβώς από την ανάγκη αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, σε έναν κόσμο όπου τα πυρηνικά όπλα καθιστούσαν τον ολοκληρωτικό πόλεμο δυνητικά καταστροφικό για το σύνολο της ανθρωπότητας. Η βασική της αρχή ήταν ότι οι πολιτικοί στόχοι έπρεπε να είναι περιορισμένοι, ώστε να είναι επιτεύξιμοι με συμβατικά μέσα και να μην οδηγούν σε κλιμάκωση πέρα από το επίπεδο που μπορούσε να ελεγχθεί. Η σημερινή ρητορική των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, όμως, φαίνεται να απομακρύνεται από αυτή τη λογική.

Η επιμονή σε απόλυτους στόχους, όπως η «καταστροφή» του Ιράν ή η «ολοκληρωτική ήττα» του, δημιουργεί ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στους πολιτικούς σκοπούς και στα διαθέσιμα μέσα. Όταν οι στόχοι γίνονται μαξιμαλιστικοί, αλλά τα μέσα παραμένουν συμβατικά και περιορισμένα, η στρατηγική οδηγείται συχνά σε αδιέξοδο.

Σε τέτοιες συνθήκες εμφανίζεται συχνά ο επικίνδυνος πειρασμός της κλιμάκωσης. Αν η συντριπτική νίκη δεν επιτυγχάνεται με συμβατικά μέσα, τότε μπορεί να εμφανιστεί η σκέψη ότι απαιτούνται ακόμη ισχυρότερα μέσα. Έτσι δημιουργείται ένας έμμεσος δρόμος προς την πυρηνική κλιμάκωση. Όχι επειδή η χρήση πυρηνικών αποτελεί αρχικό στόχο, αλλά επειδή η λογική του ολοκληρωτικού πολέμου δημιουργεί πολιτική και ψυχολογική πίεση για επίτευξη αποτελεσμάτων που δεν είναι εφικτά με συμβατικά μέσα. Και αυτό δεν είναι ανάγκη να φανεί στο Ιράν. Δημιουργεί όμως μια κουλτούρα που θα επηρεάσει και τους επόμενους πολέμους, θα οδηγήσει για την ακρίβεια σε επόμενους πολέμους, θα διαμορφώσει τη μορφή τους και μπορεί να αποτελέσει ένα short cut για τη χρήση πυρηνικών όπλων.

Η ιστορία της στρατηγικής σκέψης γνωρίζει καλά αυτή τη δυναμική. Οι μεσοπολεμικές θεωρίες στρατηγικού βομβαρδισμού, που συνδέθηκαν με τον Ιταλό θεωρητικό Giulio Douhet, βασίζονταν στην πεποίθηση ότι η μαζική αεροπορική ισχύς μπορούσε να συντρίψει τη βούληση ενός κράτους και να επιβάλει την παράδοσή του. Η εμπειρία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έδειξε ότι αυτή η πίστη ήταν σε μεγάλο βαθμό υπερβολική. Οι κοινωνίες συχνά αποδείχθηκαν πολύ πιο ανθεκτικές από ό,τι προέβλεπαν οι θεωρίες της αεροπορικής κυριαρχίας.

Ιράν: Συνέπειες από τον πόλεμο

Παρά τα ιστορικά αυτά μαθήματα, η ιδέα ότι ο όγκος πυρός μπορεί να επιφέρει πολιτικά αποτελέσματα παραμένει ισχυρή. Πρόκειται για μια αντίληψη που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια μορφή ιεροποίησης της ισχύος. Η στρατιωτική ισχύς αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως εργαλείο πολιτικής, αλλά σχεδόν ως αυθύπαρκτη δύναμη που μπορεί από μόνη της να επιβάλει πολιτικές λύσεις.

Αυτή η νοοτροπία εμφανίζεται συχνά σε περιόδους μεγάλων γεωπολιτικών μεταβάσεων. Όταν το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε φάση αβεβαιότητας, οι μεγάλες δυνάμεις συχνά καταφεύγουν σε πιο επιθετικές στρατηγικές για να διατηρήσουν, ή να επαναβεβαιώσουν τη θέση τους.

Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει επίσης σημαντικές γεωπολιτικές συνέπειες που συχνά υποτιμώνται. Παρά τη ρητορική περί αποδυνάμωσης των αντιπάλων της Δύσης, η σύγκρουση φαίνεται να ευνοεί σε ορισμένα επίπεδα τη Ρωσία. Η μετατόπιση της διεθνούς προσοχής από την Ουκρανία, η αύξηση των τιμών των υδρογονανθράκων και η ανάγκη μεταφοράς κρίσιμων δυτικών οπλικών συστημάτων προς τη Μέση Ανατολή, δημιουργούν συνθήκες που διευκολύνουν τη ρωσική πολεμική οικονομία.

Παράλληλα, η κρίση ενισχύει τη λειτουργική αλληλεξάρτηση μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Αν και η σχέση των δύο χωρών περιλαμβάνει και στοιχεία ανταγωνισμού, η κοινή πίεση από τη Δύση τείνει να ενισχύει τη μεταξύ τους συνεργασία. Έτσι, η σύγκρουση μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο συνεκτικού ευρασιατικού γεωπολιτικού χώρου.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η παγίδα της “στρατηγικής του αποκεφαλισμού” - Η επόμενη ημέρα μετά το συντριπτικό πλήγμα

5.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η πρόσφατη αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν αναγιγνώσκεται ευρέως ως στρατηγική επιτυχία υψηλής ακρίβειας. Έχουμε αποδυνάμωση κρίσιμων υποδομών, εξουδετέρωση ηγετικών μορφών και δημιουργία προϋποθέσεων για εσωτερική μεταβολή καθεστώτος. Ωστόσο, μια πιο ψύχραιμη και ανάλυση γεννά σοβαρά ερωτήματα ως προς τη μακρόπνοη βιωσιμότητα και τη γεωπολιτική συνοχή αυτής της επιλογής.

Το πρώτο πρόβλημα αφορά τη λεγόμενη “στρατηγική αποκεφαλισμού”. Η εξόντωση κορυφαίων ηγετών συχνά θεωρείται ότι οδηγεί σε αποδιοργάνωση και τελικά σε κατάρρευση του αντιπάλου. Η υπόθεση αυτή προϋποθέτει, όμως, ότι το σύστημα είναι προσωποπαγές κι ότι η νομιμοποίησή του εξαρτάται αποκλειστικά από συγκεκριμένα πρόσωπα. Το Ιράν δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για ένα σύνθετο σύστημα αλληλοεπικαλυπτόμενων θεσμών, που περιλαμβάνει τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη, τους Φρουρούς της Επανάστασης, την εκλεγμένη κυβέρνηση, θρησκευτικά ιδρύματα, οικονομικά δίκτυα κλπ. Η απομάκρυνση ενός εκ των ανωτέρω παραγόντων δεν συνεπάγεται κατάρρευση του καθεστώτος.

Επιπλέον, η δολοφονία ηγετικών μορφών σε ένα σιιτικό πολιτισμικό πλαίσιο δεν έχει το ίδιο συμβολικό φορτίο, που θα είχε σε ένα δυτικό κοσμικό σύστημα. Η σιιτική πολιτική θεολογία είναι διαποτισμένη από το πρότυπο της Καρμπάλα. Τη θυσία του Χουσεΐν, εγγονού του Προφήτη, απέναντι σε έναν άδικο ηγεμόνα, τον Γιαζίντ, το διαχρονικό πρόσωπο του οποίου αποκτά σήμερα υπόσταση στο πρόσωπο του Αμερικανού Προέδρου, για ένα μέρος τουλάχιστον της ιρανικής κοινωνίας.

Η θρησκειολόγος Κάρεν Άρμστονγκ στη μελέτη της “Εμπόλεμος Θεός” είναι πολύ διαφωτιστική για τον ρόλο του μαρτυρίου, της αντίστασης στον άδικο ηγεμόνα και της αναμονής της τελικής δικαίωσης δια της ιστορικής στωικότητας μέσα στο συλλογικό ιρανικό φαντασιακό. Η έννοια του μαρτυρίου δεν λειτουργεί ως ήττα, αλλά ως υπαρξιακή δικαίωση και ως πηγή ιστορικής συνέχειας. Μια εξωτερική δολοφονία ηγετών μπορεί, αντί να διαλύσει, να ενοποιήσει μέσα σε αυτό το ιστορικό-πολιτισμικό πλαίσιο. Μπορεί να ενδύσει τον νεκρό ηγέτη με τον μανδύα του μάρτυρα και να ανανεώσει τη συλλογική αφήγηση περί περικύκλωσης από άδικους εχθρούς.

Μονοχρονική εστίαση

Επίσης, η δυτική ανάλυση συχνά υποπίπτει σε αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μονοχρονική εστίαση. Δηλαδή σε υπερτίμηση της άμεσης τακτικής επιτυχίας και υποτίμηση της μακρόπνοης επιρροής των πολιτισμικών δομών. Η λογική του “αποκεφαλισμού” έχει αποτύχει να παραγάγει σταθερά αποτελέσματα σε άλλες περιπτώσεις. Η προσδοκία ότι η απομάκρυνση της κορυφής θα οδηγήσει αυτόματα σε φιλοδυτική μετάβαση παραγνωρίζει τόσο την εσωτερική πολυπλοκότητα όσο και τη γεωπολιτική αυτονομία του Ιράν.

Ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα αφορά το τι ακριβώς σημαίνει “αλλαγή καθεστώτος” και, κυρίως, τι σημαίνει “δημοκρατικό καθεστώς”. Η υπόθεση ότι ένα δημοκρατικό ή κοσμικό Ιράν θα είναι κατ’ ανάγκην φιλικό προς τη Δύση δεν εδράζεται σε ιστορική αναγκαιότητα. Η Μέση Ανατολή έχει γνωρίσει κοσμικά, εθνικιστικά καθεστώτα –όπως εκείνα που επηρεάστηκαν από το Μπάαθ, το οποίο ιδρύθηκε από τον Ελληνορθόδοξο Μισέλ Άφλεκ – τα οποία υπήρξαν έντονα αντιδυτικά και αντι-ισραηλινά. Ο ιδεολογικός χαρακτήρας ενός καθεστώτος δεν ταυτίζεται αξιωματικά με τη γεωπολιτική του κατεύθυνση.

Επίσης, ακόμη και ένα πλήρως κοσμικό και δημοκρατικό Ιράν θα κληθεί να λειτουργήσει σε ένα πολυπολικό περιβάλλον που δεν έχει καμία σχέση με αυτό της εποχής του Σάχη. Την εποχή του Σάχη, το Ιράν ήταν ενταγμένο σε έναν διπολικό κόσμο όπου η Σοβιετική Ένωση αποτελούσε άμεση και υπαρξιακή απειλή και συνακόλουθα η προσκόλληση στη Δύση είχε σαφή στρατηγική λογική. Σήμερα, η Ρωσία δεν συνιστά αντίστοιχη απειλή, ενώ η Κίνα αποτελεί κεντρικό οικονομικό εταίρο.

Ευκαιρία για την Κίνα

Η γεωγραφία, οι ενεργειακές διαδρομές και οι περιφερειακές ισορροπίες ωθούν το Ιράν σε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η ιδέα ότι μια στρατιωτική επέμβαση μπορεί να επαναφέρει το Ιράν στο προ του 1979 στρατηγικό του προσανατολισμό αγνοεί τη μεταβολή του διεθνούς συστήματος. Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο κινεζικός παράγοντας. Σε περίπτωση εκτεταμένων καταστροφών, απομόνωσης και ανάγκης ανοικοδόμησης, η Κίνα θα μπορούσε να εμφανιστεί ως οικονομικός σωτήρας.

Η ιστορία δείχνει ότι οι δυνάμεις που προσφέρουν χρηματοδότηση και τεχνολογία σε συνθήκες κρίσης αποκτούν μακροπρόθεσμη επιρροή. Ένα αποδυναμωμένο Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί ακόμη βαθύτερα σε κινεζικά οικονομικά και στρατηγικά δίκτυα, ενισχύοντας έτσι τον βασικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Επιπροσθέτως, ο εγκλωβισμός των ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, ή έστω ανταγωνισμό, με το Ιράν αυτομάτως αφήνει χώρο και χρόνο στην Κίνα να χτίσει τις δικές της γεωπολιτικές θέσεις, να αναπτύξει απρόσκοπτα το εξελιγμένο στράτευμά της και μια σειρά από άλλα.

Παράλληλα, ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Το Ιράν δεν χρειάζεται να επιτύχει αποφασιστική στρατιωτική υπεροχή. Αρκεί να διατηρήσει την ικανότητα συστηματικής παρενόχλησης. Η διαρκής απειλή πυραυλικών επιθέσεων, ακόμη και χαμηλής έντασης αλλά υψηλής συχνότητας, μπορεί να παράγει ψυχολογική κόπωση σε μια μικρή και πυκνοκατοικημένη κοινωνία όπως η ισραηλινή. Η ανθεκτικότητα του Ισραήλ είναι αποδεδειγμένη, αλλά η διαρκής αβεβαιότητα ότι “κάπου, κάποτε” θα πέσει ένας πύραυλο λειτουργεί διαβρωτικά.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Τί δείχνουν οι χάρτες για το ενεργειακό πόκερ στην Αν. Μεσόγειο

24.2.26

ΠΟΡΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΛΕΟΝΤΙΟΣ

Με κίνητρο την πρόσφατη υπογραφή παραχώρησης των τεσσάρων θαλασσοτεμαχίων στην πετρελαϊκή εταιρία CHEVRON, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε και τις παράλληλες δραστηριότητες που συντελούνται την ίδια στιγμή στον ευρύτερο χώρο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Ο κονιορτός που δημιουργεί η πρόσφατη υπογραφή με την CHEVRON, εμποδίζει να παρακολουθήσουμε γεγονότα που έχουν σχέση με την ανάπτυξη των ενεργειακών πηγών και οι οποίες συνεχίζονται αδιάκοπα.

Τα ήδη ανακαλυφθέντα κοιτάσματα σε Κύπρο και Ισραήλ αρχίζουν να υλοποιούν οδούς εξαγωγής τους και εμπορικής τους εκμετάλλευσης. Το Ισραήλ μετά την επιτυχημένη ανακάλυψη των κοιτασμάτων Karish (2,7 Tcf/96 bcm) Karish North (1,2 Tcf/34 bcm), Tanin (920 bcf/26 bcm) και την γρήγορη υλοποίηση του αγωγού μεταφοράς των προς την ενδοχώρα, εξασφαλίζει ενεργειακή επάρκεια.

Παράλληλα, μετά από τις συμφωνίες με την Αίγυπτο, υλοποιείται σταδιακά η εκμετάλλευση του γιγαντιαίου κοιτάσματος Leviathan (22,5 Tcf/635 bcm) αλλά και του Tamar (13,7 Tcf/390 bcm (σχ.1). Ήδη από τον Ιούλιο του 2025, το σκάφος KOBI RUEGG χαρτογράφησε τις υποθαλάσσιες διαδρομές από τα κοιτάσματα προς τα κέντρα επεξεργασίας και υγροποίησης στην Damietta της Αιγύπτου και ετοιμάζεται η πόντιση των αγωγών που θα τα μεταφέρουν.

Το πιο κάτω σχήμα 2 δείχνει τις διαδρομές χαρτογράφησης του σκάφους, όπου εύκολα διακρίνονται το λιμάνι της Λεμεσού, το κοίτασμα Αφροδίτη (στο θαλασσοτεμάχιο 12), το λιμάνι του Σουέζ και το εργοστάσιο της Damietta.

Σχήμα 2: Υποθαλάσσιες αποτυπώσεις σκάφους KOBI RUEG για τον ορισμό διαδρομών αγωγών από τα κοιτάσματα στα εργοστάσια υγροποίησης της Αιγύπτου.

Συγχρόνως στην Κύπρο μετά από μακροχρόνιες καθυστερήσεις συμφωνήθηκαν: Η εκμετάλλευση και μεταφορά του κοιτάσματος της Αφροδίτης στον αιγυπτιακό σταθμό DAMIETTA για υγροποίηση και εξαγωγή. Δεύτερον, η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων Κρόνος και Γλαύκος που ανακαλύφθηκαν στο θαλασσοτεμάχιο 10 από την εταιρία EXXONMOBIL πάλι μέσω της εξαγωγής τους στην Αίγυπτο για υγροποίηση αλλά εκμεταλλευόμενοι τις εγκαταστάσεις που έγιναν για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος ZOHR. Βέβαια οι πιο πάνω διαδικασίες αποδυναμώνουν την υλοποίηση του αγωγού EASTMED, με το δεδομένο ότι σημαντικές ποσότητες προωθούνται προς την Αίγυπτο (βλ. σχ. πιο κάτω Map10).

Παρόλα αυτά, το έργο παραμένει ζωντανό στην περίπτωση που ανακαλυφθούν μεγαλύτερες ποσότητες και αποφασισθεί η χρηματοδότηση, σαν εναλλακτική διαδρομή με το πλεονέκτημα της μη μεσολάβησης της διαδικασίας της υγροποίησης που προσθέτει κοστολογικά βάρη.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η Γροιλανδία αναδεικνύεται σε κέντρο της Rimland

28.1.26

Μόνο με επέκταση των χωρικών υδάτων λύνεται το πρόβλημα στο Αιγαίο

27.1.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η γεωπολιτική ταυτότητα του διεθνούς συστήματος μεταλλάσσεται και έχουμε αναφερθεί παλαιότερα στο πώς οι αλλαγές αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν στο μέλλον το Δίκαιο της Θάλασσας και τη δομή του ελληνοτουρκικού συστήματος. Ταυτοχρόνως, υποστηρίχθηκε ότι η γειτονική Τουρκία, που είναι πολύ πιο εναρμονισμένη από την Ελλάδα με τις τελευταίες εξελίξεις στη γεωπολιτική ταυτότητα του πλανήτη, κατανοεί ότι “οφείλει” να κυριαρχήσει στις κοντινές της θάλασσες (και στο Αιγαίο) αν θέλει να εκπληρώσει τις γεωπολιτικές της στοχοθετήσεις.

Το γεγονός αυτό την “αναγκάζει” να επιχειρήσει να ακρωτηριάσει την Ελλάδα, “ιμιοποιώντας” ουσιαστικά ολόκληρο το Αιγαίο και μετατρέποντάς το σε μια “υπεργκρίζα” ζώνη, με τελευταίο παράδειγμα την έκδοση NAVTEX, με διάρκεια ισχύος που φτάνει έως και τα δύο χρόνια, μέχρι το τέλος του 2027!

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία θα επιτύχει σίγουρα τους στόχους της. Για την ακρίβεια δεν είναι σίγουρο ούτε καν ότι θα επιχειρήσει να τους υλοποιήσει. Το “υποχρεούται” και το “οφείλει” δεν είναι αναπόφευκτες εξελίξεις. Δεν υπάρχουν νομοτελειακές καταστάσεις στη διεθνή πολιτική. Στην πραγματικότητα, η πορεία και οι επιλογές της Τουρκίας θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό από τις επιλογές της Ελλάδας.

Οι εξελίξεις στην στρατιωτική τεχνολογία επιτρέπουν στην Ελλάδα να μετατρέψει την αρχιπελαγική δομή του Αιγαίου σε ένα αδιαπέραστο δίχτυ θανάτου για κάθε αντίπαλο. Με άλλα λόγια, η χώρα μας μπορεί να ενισχύσει αποφασιστικά τις αποτρεπτικές της ικανότητες, καθιστώντας εξαιρετικά επικίνδυνη για την Τουρκία την πολιτική του εξαναγκασμού που ακολουθεί (και όντως γίνονται βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση).

Ωστόσο, κάθε στρατιωτική αποτρεπτική πρόταση θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνολικότερης υψηλής στρατηγικής που θα ωθήσει την Τουρκία προς άλλες επιλογές. Και μια παρόμοια στρατηγική θα ήταν η γνωστοποίηση προς όλες τις κατευθύνσεις πως η κυριαρχία στο Αιγαίο αποτελεί “υπαρξιακό θέμα” (existential issue) για την Ελλάδα. Δηλαδή, θέμα που αφορά την επιβιωσιμότητα (survivability) της χώρας. Και αυτό δεν είναι υπερβολή.

Η κινδυνολογική αντίρρηση

Αν η Τουρκία προχωρήσει στις στοχοθετήσεις της, τότε μεγάλο μέρος του Αιγαίου κινδυνεύει να μετατραπεί σε τουρκικό “γαλάζιο έδαφος”. Αυτή φυσικά είναι μια ανεπίτρεπτη κατάσταση για την Ελλάδα. Δεν μπορεί να δεχθεί το “γαλάζιο έδαφος” της Τουρκίας, γιατί τότε τα ελληνικά νησιά που θα εγκλωβιστούν μέσα σε αυτό, θα μεταβληθούν σε χώρο αμφισβητούμενης κυριαρχίας.

Άρα, η μόνη αποδεκτή εξέλιξη για την Ελλάδα είναι να εξελιχθεί το Αιγαίο σε μια αδιαίρετη ενιαία θαλασσοχερσαία ενότητα υπό ελληνικό έλεγχο, όπως προβλέπει και το διεθνές δίκαιο. Δεν αρκεί απλώς οι Έλληνες αξιωματούχοι να αναφέρουν, για παράδειγμα, ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια είναι «ένα αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας, που θα ασκηθεί μονομερώς, σε χρόνο που θα επιλεγεί από την ελληνική Πολιτεία»…

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Οι σφαίρες επιρροής και η “σοβιετοποίηση” της αμερικανικής στρατηγικής

9.1.26

Με την απαγωγή Μαδούρο ο Τραμπ εγκαινιάζει εμπράκτως τη νέα εποχή - Οι ΗΠΑ “νομιμοποιούν” την Ρωσία

8.1.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η στρατιωτική επίθεση στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του προέδρου Μαδούρο προκάλεσε πολλές συζητήσεις και αντιδράσεις σε όλον τον κόσμο και φυσικά και στην Ελλάδα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι αυτά συνέβαιναν πάντα, ότι είναι η επιβολή του ισχυρού επί του αδυνάτου (το λέει και ο Θουκυδίδης…), ότι “οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν πάντα”, ότι το διεθνές δίκαιο δεν υπήρχε έτσι και αλλιώς, άρα τίποτα δεν παραβιάστηκε και όλα τα συναφή.

Άλλοι δε μαίνονται και υβρίζουν, προσπαθώντας να επιβάλουν την άποψη ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία με την αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα δεν έχουν απολύτως καμία σχέση, επιδιώκοντας να “ξεπλύνουν” τον έναν ή τον άλλον. Όμως, η πραγματικότητα είναι μάλλον διαφορετική. Καταρχάς, το να υποστηρίζουμε ότι δεν υπάρχει και δεν υπήρξε ποτέ διεθνές δίκαιο και ότι το διεθνές σύστημα είναι αποκλειστικώς και μόνο μια άναρχη ζούγκλα, είναι σχεδόν τόσο παρανοϊκό, όσο και η αντίθετη άποψη. Ότι δηλαδή το διεθνές σύστημα λειτουργεί με αποκλειστικό κριτήριο τη διεθνή νομιμότητα.

Η πραγματικότητα είναι ότι φυσικά και υπάρχει ένα πλαίσιο διεθνών οργανισμών, κανόνων, συμφωνιών, αρχών, αξιών, αντιλήψεων και εθιμικών συμπεριφορών, που αποτελεί αυτό που γενικότερα αναφέρουμε ως διεθνές δίκαιο και διεθνή κοινωνία και αυτό το πλαίσιο επηρεάζει τη συμπεριφορά των κρατών, αλλά και επηρεάζεται από αυτήν. Αυτό το άυλο αρχιτεκτόνημα βρίσκεται σε διαρκή αλληλεπίδραση με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ζυμώσεις και αλλαγές και συνδιαμορφώνει μαζί τους τη φύση του εκάστοτε διεθνούς συστήματος. Δεν είναι πανίσχυρο, δεν είναι το κυρίαρχο, δεν είναι όμως και ανύπαρκτο.

Μεταλλάσσεται το διεθνές σύστημα…

Άποψη του γράφοντος, λοιπόν, είναι ότι η αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα, στον συγκεκριμένο γεωιστορικό χρόνο, λειτουργεί σαν καταλύτης, πυροδοτώντας μια γεωπολιτική επανάσταση, δηλαδή μια δραστική μετάλλαξη του διεθνούς συστήματος, ή έστω αποκαλύπτοντας μια δραστική μετάλλαξη, η οποία συνέβαινε και τώρα εμφανίζεται πιο ξεκάθαρα. Από μόνη της η επέμβαση αποτελεί δραματική κλιμάκωση και ποιοτική αλλαγή στην αποσάθρωση του διεθνούς δικαίου και της χρήσης στρατιωτικής ισχύος εναντίον κυβερνήσεων άλλων κρατών.

Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου παρόμοιες καταστάσεις δεν χαρακτήριζαν την αμερικανική στρατηγική. Βέβαια, οι ΗΠΑ επανειλημμένως είχαν οργανώσει και εκτελέσει την ανατροπή ξένων κυβερνήσεων, αλλά αυτό ήταν έργο των μυστικών υπηρεσιών. Εγχώριες δυνάμεις αναλάμβαναν την ανατροπή του καθεστώτος. Από το Ιράν του Μοσαντέκ, μέχρι την Ινδονησία του Σουκάρνο και τη Χιλή του Αλιέντε, η CIA συνέβαλε στην ανατροπή κυβερνήσεων, αλλά όχι επισήμως. Οι μέθοδοι ήταν αυτές των “μαύρων” επιχειρήσεων και όχι της άμεσης στρατιωτικής επέμβασης. Οι ΗΠΑ ήταν πολύ προσεκτικές στο να μην χρησιμοποιήσουν, ωμά και ξεκάθαρα, στρατιωτική ισχύ για την ανατροπή καθεστώτων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κούβα, μετά την πτώση του καθεστώτος Μπατίστα. Ναι μεν η CIA εξέτασε πολλά σενάρια δολοφονίας του Κάστρο και ανατροπής του καθεστώτος, αλλά στρατιωτική επέμβαση δεν υπήρξε, παρόλο που αυτή θα ήταν σχετικά εύκολη υπόθεση τα πρώτα χρόνια – πριν από την Κρίση των Πυραύλων και τη συμφωνία με τη Σοβιετική Ένωση για τη μη ανατροπή του Κάστρο από τις ΗΠΑ. Ακόμη και η ατυχής εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, ναι μεν οργανώθηκε από τη CIA, αλλά διεξήχθη από Κουβανούς αντικαθεστωτικούς.

Ούτε και η επίθεση στο Ιράκ το 2003 και η ανατροπή του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν δεν είναι παρόμοια με την απαγωγή του Μαδούρο. Κι αυτό γιατί είχε προηγηθεί η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1991, η οποία είχε τοποθετήσει τις ΗΠΑ σε κατάσταση σύγκρουσης με το καθεστώς Σαντάμ. Οι ΗΠΑ βρίσκονταν εν μέσω του χιμαιρικού “Πολέμου ενάντια στην Τρομοκρατία” μέρος της οποίας ήταν η εισβολή στο Ιράκ, γιατί υπήρχε η δικαιολογία της υποτιθέμενης ύπαρξης όπλων μαζικής καταστροφής.

Αποσάθρωση της διεθνούς τάξης

Αντιθέτως, η επίθεση στη Βενεζουέλα έχει το καινοφανές στοιχείο της ξεκάθαρης, άμεσης, μονομερούς και επίσημης στρατιωτικής δράσης εναντίον μιας χώρας, χωρίς καμία επίφαση διεθνούς νομιμοποίησης. Η μόνη δε “νομιμοποίηση” της απαγωγής Μαδούρο ήταν ένα ένταλμα αμερικανικού δικαστηρίου. Όταν λοιπόν αυτό το κάνει η υπερδύναμη, ο παγκόσμιος ηγέτης, ουσιαστικά περνάει το μήνυμα ότι οιοσδήποτε έχει επαρκή ισχύ, μπορεί να εκδώσει ένταλμα σύλληψης για ξένο ηγέτη, με βάση όχι το διεθνές αλλά το εθνικό δίκαιο, και να τον συλλάβει χρησιμοποιώντας στρατιωτικά μέσα, εισβάλοντας στη χώρα!

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Οι στόχοι των ΗΠΑ μετά την Βενεζουέλα

8.1.26

Φόρμα επικοινωνίας