iEpikaira

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα 1

Ο Ερντογάν απειλεί με πόλεμο!

3.9.26

Επιστροφή με «σφραγίδα» Ερντογάν στην εποχή των απευθείας απειλών με σαφείς υπαινιγμούς ακόμη και για ανάληψη στρατιωτικής δράσης, καθώς η Άγκυρα, εκτός της διεκδικητικής πολιτικής έναντι της χώρας μας, εντάσσει πλέον τα ελληνοτουρκικά στον γενικότερο σχεδιασμό της περιφερειακής αντιπαράθεσης και με το Ισραήλ.

Οι δηλώσεις Ερντογαν επιχειρούν να θέσουν ένα νεο άτυπο casus belli σε ότι αφορά την αμυντική θωράκιση των ελληνικών νησιών και μάλιστα με σύγχρονα ισραηλινά οπλικά συστήματα. Το κλίμα είχε διαμορφωθεί όλες τις προηγούμενες ημέρες, με την ανταλλαγή ανακοινώσεων μετά την προσπάθεια της Τουρκίας να δρομολογήσει τετελεσμένα με τη θέσπιση των δύο θαλάσσιων πάρκων, αλλά είναι πλέον σαφές και αυτό αποκαλύπτουν και οι δηλώσεις Ερντογάν, ότι η Άγκυρα στρέφεται εναντίον της χώρας μας, θέλοντας να αποτρέψει την ολοκλήρωση της Συμφωνίας με το Ισραήλ, η οποία θα ενισχύσει σημαντικά την ελληνική αποτρεπτική ικανότητα αλλά και την άμυνα των νησιών.

Ο Τούρκος πρόεδρος κατηγόρησε την Ελλάδα ότι δεν ανταποκρίνεται στην εποικοδομητική στάση της χώρας του και δηλώνοντας ότι η Τουρκία δεν έχει βλέψεις στα εδάφη κανενός, τόνισε «δεν θα επιτρέψει σε κανέναν την καταπάτηση των δικαιωμάτων της», αποκαλύπτοντας έτσι τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία αντιλαμβάνεται την «εποικοδομητική» πορεία των ελληνοτουρκικών. Με την Τουρκία να θεωρεί ως καταπάτηση των «δικαιωμάτων της» την άσκηση από την Ελλάδα των στοιχειωδών κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Όμως ο Τούρκος πρόεδρος, μία ημέρα μετά την υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας Ελλάδας-Ισραήλ για την προμήθεια ισχυρών αντιαεροπορικών συστημάτων, δεν έκρυψε την ανησυχία και την οργή της Τουρκίας για τη συμφωνία αυτή, προειδοποιώντας ότι «η καταπάτηση και η περιφρόνηση των διεθνών συμφωνιών δεν θα ωφελήσουν κανέναν.

“Όποιος ερμηνεύει την ψύχραιμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναμία, το λέω ξεκάθαρα, κάνει ένα βαρύτατο λάθος. Η Ελλάδα πρέπει να γυρίσει πίσω από αυτόν τον λανθασμένο δρόμο στον οποίο έχει μπει και να εγκαταλείψει τον εξοπλισμό των νησιών που έχουν καθεστώς μη στρατιωτικοποίησης. Η ιστορία αποτελεί έναν πολύ μα, πολύ καλό οδηγό για όσους θέλουν να πάρουν διδάγματα…» είπε χαρακτηριστικά.

Διαβάστε στη συνέχεια στο protothema.gr

Ελλάδα-Τουρκία-Ισραήλ: Πως η αντιπαράθεση διολισθαίνει σε θερμή σύγκρουση

2.9.26

ΤΣΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ

Έναν αιώνα μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Τουρκία έχει αναδειχθεί εκ νέου σε σημαντικό περιφερειακό παράγοντα, με αυξανόμενη παρουσία από τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η εξέλιξη αυτή έχει συνοδευτεί στο εσωτερικό από μια έντονα εθνικιστική πολιτική αφήγηση, στην οποία η ιστορική και πολιτισμική συνέχεια της Τουρκίας συνδέεται με την αντίληψη ότι η χώρα δικαιούται έναν διευρυμένο ρόλο στο περιφερειακό σύστημα. Η ρητορική περί “Αιώνα της Τουρκίας”, όπως και οι συχνές αναφορές στην οθωμανική κληρονομιά εντάσσονται σε αυτή την προσπάθεια πολιτικής και κοινωνικής κινητοποίησης.

Η εσωτερική αυτή ρητορική, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με την πραγματική έκταση της τουρκικής ισχύος, ή με τις επιχειρησιακές δυνατότητες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η Τουρκία έχει πράγματι διευρύνει σημαντικά την περιφερειακή της εμβέλεια από το 2016 και μετά, αξιοποιώντας στρατιωτικά μέσα, διπλωματικές σχέσεις, οικονομικούς δεσμούς και μη κρατικούς εταίρους. Η παρουσία της στη Συρία και το Ιράκ, η στρατιωτική εμπλοκή στη Λιβύη, οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και η δραστηριοποίηση στη Σομαλία, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Η διεύρυνση αυτή, όμως, δεν ισοδυναμεί με περιφερειακή ηγεμονία. Η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές πιέσεις, η εξάρτηση από διεθνείς αγορές και δυτικές τεχνολογίες, οι μεταβολές της αμερικανικής πολιτικής και ο ανταγωνισμός με άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Η τουρκική στρατηγική, επομένως, μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως προσπάθεια διεύρυνσης του στρατηγικού βάθους και διαχείρισης μιας ασταθούς περιφέρειας, παρά ως γραμμική προσπάθεια αποκατάστασης μιας νέας “οθωμανικής τάξης”.

Αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Οι τρεις σχέσεις δεν αποτελούν ανεξάρτητες αντιπαραθέσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να συνδέονται μέσω κοινών γεωπολιτικών πεδίων: Των θαλάσσιων ζωνών και της οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο, της ενεργειακής ασφάλειας, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και της εξέλιξης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.

Το γεγονός αυτό αυξάνει τη στρατηγική σημασία των επιμέρους κρίσεων. Μια αντιπαράθεση στο Αιγαίο δεν είναι υποχρεωτικό να παραμείνει αποκλειστικά ελληνοτουρκική, όπως μια κρίση στη Συρία δεν είναι απαραίτητο να παραμείνει αποκλειστικά ισραηλινο-τουρκική. Η αλληλεπίδραση των επιμέρους θεάτρων δημιουργεί δυνατότητες μετάδοσης της κρίσης.

Από τη ρητορική στην επιχειρησιακή συμπεριφορά

Για την αξιολόγηση του κινδύνου είναι χρήσιμη η διάκριση μεταξύ τριών επιπέδων: Το πρώτο αφορά τη ρητορική και τις πολιτικές, ή νομικές διεκδικήσεις. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι δημόσιες δηλώσεις, οι νέοι χάρτες, η νομοθεσία, οι διοικητικές αποφάσεις και οι διπλωματικές διαμαρτυρίες. Παρότι μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τις διμερείς σχέσεις, δεν αποτελούν καθ’ εαυτές ένδειξη επικείμενης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η “επανάσταση των ταπεινών” και η ελληνοκεντρική θεωρία νίκης

30.8.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Πολλές φορές υποστηρίζεται ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανάπτυξη ενός ελληνικού στρατεύματος με επαρκή ισχύ ώστε να αντιτάξει στην τουρκική πολεμική μηχανή μια αναντίρρητη “θεωρία νίκης”, είναι η έλλειψη επαρκών κονδυλίων. Υποτίθεται ότι εάν διαθέταμε έναν πακτωλό δισεκατομμυρίων θα μπορούσαμε να επιτύχουμε αυτό το ιδεατό. Σε μια ευρύτερη ανάγνωση, ένα από τα πιο στερεότυπα επιχειρήματα με τα οποία “τεκμηριώνεται” η στρατιωτική ανωτερότητα των ΗΠΑ είναι ότι δαπανούν πολύ περισσότερα χρήματα για το στράτευμά τους από ό,τι οι υπόλοιποι.

Σε προηγούμενα άρθρα στο SLpress έχουμε αναφερθεί στο πόσο παραπλανητική είναι αυτή η αντίληψη, καθώς και το πόσο σημαντική είναι η “επανάσταση των ταπεινών” που βρίσκεται σήμερα εν εξελίξει στον χώρο της πολεμικής τεχνολογίας και πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για την Εθνική Άμυνα της Ελλάδας, αν συνεχίσει να λειτουργεί με βάση μια “παραδοσιακή” αντίληψη λίγων, ακριβών, δυσαναπλήρωτων πλατφορμών, αγορασμένων από το εξωτερικό. Αυτών που κάποιοι αναλυτές αναφέρουν ως όπλα – τοτέμ ή όπλα – φετίχ, με την ψυχαναλυτική έννοια των συγκεκριμένων όρων.

Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο FB, ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Κωνσταντίνος Αλεξάκης, Επίτιμος Διοικητής Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΔΕΕ), αναφέρεται ακριβώς σε αυτό το θέμα και παραπέμπει σε συνέντευξη του εμβληματικού Thomas Hammes, απόστρατου Συνταγματάρχη του Σώματος των Πεζοναυτών των ΗΠΑ (USMC), ανώτερου ερευνητή στο National Defense University, συγγραφέα της κλασικής μελέτης “The Sling and the Stone: On War in the 21st Century” και έναν από τους πατέρες του όρου “Πόλεμος Τέταρτης Γενεάς”.

Σε συνέντευξή του στο Atlantic Council, απευθυνόμενος σε τουρκικό ακροατήριο, αναφέρεται ακριβώς στα “πολλά, έξυπνα, μικρά και φθηνά” οπλικά συστήματα και την ανάγκη προσαρμογής των στρατευμάτων στα νέα δεδομένα (Small, smart, many and cheaper: Competitive adaptation in modern warfare).

Η συνήθης τύφλωση

Ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να γίνεται αποδεκτό από ένα επιμένον κομμάτι του πολιτικοστρατιωτικού κατεστημένου στον κόσμο γενικώς, αλλά και στην Ελλάδα. Αυτή η τυφλότητα δεν είναι κάτι το καινούργιο. Η εμμονική άρνηση των εξελίξεων είναι ενδημική νόσος των στρατιωτικών ηγητόρων στην Ιστορία. Σήμερα, για παράδειγμα, δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι η ρομποτική επανάσταση των τελευταίων χρόνων είναι ένα περαστικό φαινόμενο και, αργά ή γρήγορα, θα επανέλθουμε στη “φυσιολογική κατάσταση” των περασμένων ετών. Οι απόψεις αυτές θυμίζουν τον Στρατάρχη Χαίηγκ (τον “Χασάπη του Σομ”), ο οποίος το 1925 επέμενε πως τα άρματα μάχης και τα αεροπλάνα ήταν απλά “accessories” και ο πόλεμος θα συνέχιζε να κρίνεται “από τον άνθρωπο και το άλογο”…

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η μοίρα των ωκεανών θα κριθεί στο Αιγαίο

10.8.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Σε προηγούμενο άρθρο στο SLpress είχαμε εξετάσει τη γεωιστορική δυναμική που διαμόρφωσε το Δίκαιο της Θάλασσας μέχρι σήμερα και πώς αυτό είναι ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο μέγεθος, το οποίο συνεχίζει να αλλάζει ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις και τις μεταλλάξεις της στρατιωτικής ισχύος, ιδιαίτερα τη μονομαχία μεταξύ χερσαία εδραζόμενων συστημάτων προβολής ισχύος προς τη θάλασσα Ναυτικού “Βαθέων Κυανών Υδάτων” (Deep Blue Water Navy), βασισμένο σε εμβληματικά μεγάλα πολεμικά πλοία.

Σήμερα, οι μεταλλάξεις στο ισοζύγιο ισχύος, όχι μόνο μεταξύ Θάλασσας και Στεριάς, αλλά μεταξύ “παραδοσιακών” πλατφορμοκεντρικών μοντέλων μάχης και και οπλικών συστημάτων χαμηλής τεχνολογίας και κόστους, μαζικής και γρήγορης παραγωγής, θέτει νέα δεδομένα στις παγκόσμιες εξελίξεις. Αυτές οι εξελίξεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μονομαχίας ιστορικών διαστάσεων, που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή γεωπολιτικού παραδείγματος ως προς τη φύση των εγγύς υδάτων.

Από τη μία έχουμε την ομάδα των χερσαίων δυνάμεων που επιδιώκουν να μετατρέψουν μεγάλα κομμάτια των εγγύς υδάτων σε γαλάζιο έδαφος και από την άλλη έχουμε τις Ναυτικές Δυνάμεις που μάχονται να επιτύχουν την ανάσχεση αυτής της γεωπολιτικής επιχωμάτωσης και να κρατήσουν τα εγγύς ύδατα κομμάτι των ωκεανών και όχι προέκταση της στεριάς.

Και κατά την άποψη του γράφοντος αυτή η επική μονομαχία θα κριθεί, εν πολλοίς, σε δύο σημεία του πλανήτη. Το ένα είναι οι σινικές θάλασσες και οι προεκτάσεις τους στον Ειρηνικό. Και το άλλο είναι το Αιγαίο. Συγκεκριμένα, τυχόν επιτυχία της Τουρκίας να επιβάλει τη “Γαλάζια Πατρίδα”, έστω και ντε φάκτο, δια της αδράνειας και πολύ περισσότερο δια της άτυπης συνεργασίας της Ελλάδας μέσω κάποιου “συμβιβασμού”, θα αποτελέσει δυνάμει συντριπτικό πλήγμα στη γεωστρατηγική των Ναυτικών Δυνάμεων, κυρίως φυσικά των Ηνωμένων Πολιτειών, με απρόβλεπτες αρνητικές συνέπειες ως προς τη θέση και τον ρόλο της Ελλάδας στη δυτική γεωπολιτική αρχιτεκτονική.

Κινεζική κατά αμερικανικής στρατηγικής

Αναλυτικότερα, η δημόσια συζήτηση γύρω από την άνοδο της Κίνας επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην ταχύτατη ανάπτυξη του Κινεζικού Ναυτικού και στην υποτιθέμενη επιδίωξη του Πεκίνου να αναλάβει τον ρόλο που διαδραμάτισαν άλλοτε η Βρετανική Αυτοκρατορία και αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες ως κυρίαρχες Ναυτικές Δυνάμεις. Η ερμηνεία αυτή, όσο διαδεδομένη και αν είναι, ενδέχεται να βασίζεται σε μια λανθασμένη ιστορική αναλογία. Αντί να εξετάζεται η κινεζική στρατηγική μέσα από το δικό της γεωιστορικό πλαίσιο, ερμηνεύεται με βάση τα πρότυπα της δυτικής ναυτικής ιστορίας.

Η υπόθεση του παρόντος άρθρου είναι διαφορετική. Η Κίνα πιθανότατα δεν επιδιώκει να μετατραπεί σε μια νέα παγκόσμια ναυτική αυτοκρατορία δυτικού τύπου αλλά να επιδιώξει τη δημιουργία ενός εκτεταμένου θαλασσοχερσαίου χώρου απόλυτης στρατηγικής κυριαρχίας γύρω από την κινεζική επικράτεια. Με άλλα λόγια, δεν επιχειρεί πρωτίστως να κυριαρχήσει στους ωκεανούς αλλά προσπαθεί να μετατρέψει μεγάλα τμήματα των εγγύς θαλασσών της σε “γαλάζιο έδαφος”, δηλαδή σε λειτουργική προέκταση της χερσαίας ισχύος της. Ή, υπό μία έννοια, να ενώσει το έδαφός της με μια μεγάλη “ωκεάνια λίμνη” σε έναν χώρο, αποκλειστικής και αναντίρρητης κυριαρχίας.

Η δυνητική αυτή αλλαγή εδράζεται πάνω στις μεταλλάξεις στη γεωγραφία της στρατιωτικής ισχύος τα τελευταία χρόνια. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένα εκτεταμένο χερσαία εδραζόμενο πλέγμα αισθητήρων, πυραυλικών συστημάτων, μη επανδρωμένων μέσων και δικτύων διοίκησης και ελέγχου μπορεί να ασκεί αποφασιστική στρατιωτική επιρροή σε τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εγγύς θάλασσες παύουν να λειτουργούν ως προέκταση των ωκεανών και αρχίζουν να μετατρέπονται σε προέκταση της χερσαίας επικράτειας.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να επιδιώκει η Κίνα. Το εντυπωσιακά αναπτυσσόμενο κινεζικό ναυτικό δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένας ανεξάρτητος στόλος “βαθέων κυανών υδάτων” αλλά ως τμήμα μιας ενιαίας θαλασσοχερσαίας αρχιτεκτονικής ισχύος, στην οποία το ναυτικό, η αεροπορία, οι αντιπλοϊκοί βαλλιστικοί πύραυλοι, τα υπερ – υπερηχητικά βλήματα αερολίσθησης (HGV), τα δίκτυα αισθητήρων και οι διαστημικές υποδομές λειτουργούν ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα – συστημάτων (system – of – systems).

Ο στόχος της Κίνας

Στόχος του δεν είναι απλώς η νίκη σε μια δυνητική μεγα – ναυμαχία με το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά η δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο η στρατιωτική παρουσία και δράση κάθε άλλης Δύναμης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, να καθίσταται εξαιρετικά επισφαλής. Με άλλα λόγια, επιδιώκεται η δημιουργία μιας εικόνας αναντίρρητης κινεζικής κυριαρχίας σε ένα μεγάλο κομμάτι του Ειρηνικού, η οποία θα επιτρέψει την άτυπη ενοποίηση αυτής της θαλάσσιας έκτασης με τη στεριά σε έναν και ενιαίο χώρο αδιαίρετης κινεζικής κυριαρχίας.

Εάν αυτή η ανάγνωση είναι ορθή, τότε η σημαντικότερη γεωστρατηγική μεταβολή της εποχής μας δεν είναι η άνοδος μιας νέας μεγάλης Ναυτικής Δύναμης, δηλαδή της Κίνας, αλλά η σταδιακή αντικατάσταση της λογικής του “ανοικτού ωκεανού” από τη λογική του “γαλάζιου εδάφους” και των “ωκεάνιων λιμνών”. Υπό μία έννοια θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναφερόμαστε σε έναν πιθανό νέο κόσμο όπου θα έχουμε υβριδικές υπερ – ηπείρους αποτελούμενες από “καφέ και γαλάζιο έδαφος” και συρρικνωμένους ωκεανούς.

Υπό αυτήν την έννοια, η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση αποκτά μια διάσταση που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της Ανατολικής Μεσογείου και θα παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μελλοντικού διεθνούς συστήματος.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Πώς η Τουρκία χρησιμοποιεί το νερό ως όπλο

10.8.26

ΝΙΒΕΡΟΓΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Τον Δεκέμβριο του 2024, την ώρα που ο κόσμος παρακολουθούσε την πτώση του Άσαντ, κάτι πολύ πιο διακριτικό συνέβαινε λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, πάνω στον Ευφράτη. Το φράγμα Τισρίν σιωπούσε – όχι από ξηρασία, αλλά από τουρκικά πλήγματα – αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς νερό και ρεύμα [1]. Η ανατροπή ενός καθεστώτος κέρδισε τους τίτλους, ο σιωπηλός έλεγχος του νερού της περιοχής κέρδισε το μέλλον. Γιατί, στη νέα Μέση Ανατολή το κρίσιμο όπλο δεν είναι το άρμα, ούτε το drone. Είναι η βαλβίδα.

Ο Τίγρης και ο Ευφράτης γεννιούνται στην Ανατολία. Αυτό και μόνο δίνει στην Άγκυρα ένα διαρθρωτικό πλεονέκτημα που καμία συμμαχία και κανένας εξοπλισμός δεν μπορούν να αναιρέσουν. Μέσω του Σχεδίου Νοτιοανατολικής Ανατολίας (GAP) – 22 φράγματα και 19 υδροηλεκτρικοί σταθμοί – η Τουρκία ελέγχει σήμερα έως και το 90% της ροής του Ευφράτη και περίπου το 45% των υδάτινων πόρων των δύο ποταμών [2]. Το φράγμα Ατατούρκ, το μεγαλύτερο του έργου, και το σύνολο των ταμιευτήρων του GAP αποθηκεύουν πάνω από 100 δισεκατομμύρια κυβικά – τριπλάσια της συνολικής χωρητικότητας Συρίας και Ιράκ μαζί [3].

Αυτό δεν είναι συνοριακή διαφορά· είναι μια ασυμμετρία της φύσης που μετατράπηκε σε εργαλείο πολιτικής. Και το πιο κρίσιμο: δεν υπάρχει καμία δεσμευτική πολυμερής συνθήκη που να ρυθμίζει την κατανομή. Η Άγκυρα διαχειρίζεται μονομερώς – αποφασίζει πότε, πόσο και πώς φτάνει το νερό στους κατάντη γείτονες.

Στη διεθνή βιβλιογραφία, αυτό ακριβώς περιγράφει η έννοια της “υδρο-ηγεμονίας”: Όχι απλώς η κατοχή του άνω ρου, αλλά η ικανότητα ενός κράτους να παγιώνει τον έλεγχο μέσω υποδομών, θεσμών και της συστηματικής άρνησης δεσμευτικών κανόνων [4]. Η Τουρκία έχει διαχρονικά απορρίψει κάθε δεσμευτικό πολυμερές καθεστώς κατανομής, εμμένοντας ότι πρόκειται για ζήτημα κυριαρχικής διαχείρισης. Το αποτέλεσμα είναι ένα νομικό κενό που ευνοεί απολύτως τον ισχυρότερο.

Το νερό ως ρητό όπλο

Η Άγκυρα ξέρει πολύ καλά τι κρατά στα χέρια της – και το έχει χρησιμοποιήσει ανοιχτά. Τον Ιανουάριο του 1990, για να γεμίσει τον ταμιευτήρα του Ατατούρκ, διέκοψε τη ροή του Ευφράτη κατά περίπου 75% για έναν ολόκληρο μήνα, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες Δαμασκού και Βαγδάτης[5]. Δεν ήταν τεχνικό συμβάν. Λίγο νωρίτερα, η τουρκική ηγεσία είχε συνδέσει δημόσια το νερό με την πίεση προς τη Συρία για το κουρδικό: Το ενδιάμεσο πρωτόκολλο του 1987, με το οποίο η Τουρκία εγγυήθηκε ελάχιστη ροή 500 m³/s, συνοδεύτηκε από δέσμευση της Δαμασκού να τερματίσει τη στήριξη στο PKK. Ένα καθαρό αντάλλαγμα: Νερό έναντι ασφάλειας [6].

Το τίμημα δεν ήταν μόνο πολιτικό. Ο ταμιευτήρας του Ατατούρκ κατέκλυσε και την αρχαία Σαμόσατα – ελληνιστική και ρωμαϊκή πόλη, γενέτειρα του Λουκιανού – θυμίζοντας ότι η υδρο-ηγεμονία θάβει και μνήμη, όχι μόνο χωράφια [7]. Η ίδια η φιλοσοφία της Άγκυρας διατυπώθηκε χωρίς περιστροφές: Κατά την εγκαινίαση του φράγματος, η τουρκική ηγεσία διακήρυξε ότι το νερό της Τουρκίας είναι δικό της, όπως το πετρέλαιο των Αράβων είναι δικό τους – κανείς κατάντη γείτονας δεν μπορεί να το διεκδικήσει [8].

Η μετα-Άσαντ Συρία: Το κρίσιμο πείραμα

Η πτώση του Άσαντ δεν τερμάτισε τον πόλεμο του νερού, αποκάλυψε πόσο απόλυτος είναι ο τουρκικός έλεγχος – και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στην ξηρασία, οι ροές προς τη Συρία έπεσαν στα 200-300 m³/s, πολύ κάτω από το όριο των 500 m³/s του πρωτοκόλλου του 1987, με τη λίμνη του Τισρίν να χάνει ώς και το 85% της στάθμης της [9].

Και μετά, την άνοιξη του 2026, ο μοχλός αντιστράφηκε: Έκτακτες βροχοπτώσεις μαζί με απελευθέρωση συσσωρευμένων υδάτων από την τουρκική πλευρά εκτόξευσαν τη στάθμη, και για πρώτη φορά σε πάνω από τριάντα χρόνια άνοιξε ο υπερχειλιστής του φράγματος του Ταμπκά (1.500-1.800 m³/s), απειλώντας με πλημμύρα τη Ράκα και τη Ντέιρ εζ-Ζορ – μέχρι που, μετά από έκκληση της νέας Δαμασκού, η Άγκυρα μείωσε ξανά τη ροή [10]. Το ίδιο χέρι στην ίδια βρύση: Ξηρασία ή πλημμύρα, κατά βούληση.

Εδώ βρίσκεται η παγίδα για τη μεταβατική κυβέρνηση της Δαμασκού. Η πρώτη πραγματική δοκιμασία της κυριαρχίας της δεν ήταν ένα σύνταγμα, ήταν το αν θα έπειθε την Άγκυρα να “διαχειριστεί” τον ίδιο της τον ποταμό. Και η δύναμη που συνέβαλε στην ανατροπή του Άσαντ αποφασίζει πλέον αν η Συρία θα διψάσει, ή θα πλημμυρίσει. Εξάρτηση, όποια κι αν είναι η κατεύθυνση.

Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση, πιο σκοτεινή. Το νερό έχει ενταχθεί οργανικά στην τουρκική εκστρατεία κατά των Κούρδων: Ο σταθμός ύδρευσης Αλούκ, υπό τουρκικό έλεγχο, έχει επανειλημμένα κόψει την παροχή σε πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους στη Χασάκα, ενώ το ίδιο το φράγμα Τισρίν υπήρξε στόχος τουρκικών πληγμάτων στα τέλη του 2024 – σε μια διαμαρτυρία, τουρκικό drone σκότωσε πέντε αμάχους – προτού περάσει, τον Ιανουάριο του 2026, υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της μεταβατικής κυβέρνησης [11]. Το νερό εδώ δεν είναι πόρος· είναι λεία και όπλο μαζί.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Ο πραγματικός νικητής του πολέμου στον Κόλπο - Η Κίνα είναι η πιο προετοιμασμένη χώρα για τη διαχείριση και διεξαγωγή πολέμου

6.7.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η πρόσφατη πολεμική αναμέτρηση στο Ιράν λειτούργησε ως ένας αδυσώπητος γεωστρατηγικός καθρέφτης, διαλύοντας οριστικά το πέπλο της φαντασιακής στρατιωτικής παντοδυναμίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ένταση και η διάρκεια των επιχειρήσεων κατέδειξαν με τον πλέον δραματικό τρόπο την εγγενή αδυναμία της Ουάσιγκτον να διεξάγει παρατεταμένες, υψηλής έντασης πολεμικές συγκρούσεις, εξαιτίας της κατάρρευσης της αλυσίδας παραγωγής και αναπλήρωσης κρίσιμων οπλικών συστημάτων.

Μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες επιχειρήσεων, το αμερικανικό οπλοστάσιο κυριολεκτικά “στέρεψε”, καταναλώνοντας τεράστιο μέρος των ζωτικής σημασίας κατευθυνόμενων βλημάτων (όπως Tomahawk και JASSM) και αντιβαλλιστικών πυραύλων (όπως οι Patriot και οι THAAD), εκθέτοντας τις ΗΠΑ σε ένα πρωτοφανές βιομηχανικό αδιέξοδο. Αν, όμως, αυτή η παραγωγική γύμνια και η επιχειρησιακή αποτυχία μπορούν να “συγχωρηθούν” ή να απορροφηθούν πολιτικά στην περίπτωση μιας περιφερειακής δύναμης όπως το Ιράν, μια αντίστοιχη συνθήκη απέναντι στην Κίνα θα σήμαινε νομοτελειακά την απόλυτη στρατιωτική καταστροφή.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή απέδειξε ότι το Πεντάγωνο έχει απωλέσει την ικανότητα ταχείας βιομηχανικής κινητοποίησης (surge capacity). Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι σε ένα ενδεχόμενο θέατρο επιχειρήσεων στον Δυτικό Ειρηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς δεν μπορούν να νικήσουν. Η ψευδαίσθηση ότι η τεχνολογική υπεροχή μπορεί να υποκαταστήσει τη βιομηχανική μάζα κατέρρευσε. Πάνω σε αυτήν ακριβώς τη νέα πραγματικότητα εδράζεται το ολιστικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα που έχει οικοδομήσει το Πεκίνο.

Η Κίνα έχει επιτύχει και συνεχίζει να διευρύνει ένα σύνθετο, ολιστικό και πολυεπίπεδο πλεονέκτημα στρατιωτικής ισχύος έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρώτο επίπεδο αυτού του μεγέθους ξεκινά από τις δυνατότητες αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD) της Κίνας, οι οποίες αναπτύσσονται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Στο πλαίσιο αυτό, βαλλιστικοί πύραυλοι κατά πλοίων (ASBM), όπως ο DF-21D και ο νεότερος, ισχυρότερος DF-26, καθώς και υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (HGV), ικανά να προσβάλουν θαλάσσιους στόχους σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων, έθεσαν νέα επιχειρησιακά δεδομένα.

Η εξέλιξη της αεροναυτικής απειλής

Εν συνεχεία, η ενσωμάτωση παρόμοιων όπλων σε υφιστάμενα παλαιά αεροσκάφη και πλοία επιφανείας, σε συνδυασμό με υπερ – υπερηχητικά (hypersonic) αεροχήματα αναγνώρισης και έναν διευρυμένο στόλο μαχητικών τέταρτης και πέμπτης γενιάς (με την έκτη γενιά να προμηνύεται σύντομα), άλλαξαν έτι περαιτέρω τις ισορροπίες. Πλέον, οι κινεζικές αεροναυτικές δυνάμεις είναι σε θέση να απειλούν την κυριαρχία του Ναυτικού των ΗΠΑ ακόμη και σε ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις, σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από τις κινεζικές ακτές.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι η Κίνα διαθέτει τις υποδομές να αναπληρώνει τις απώλειες της σε πολεμικά πλοία πολύ ταχύτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχοντας εκατοντάδες φορές μεγαλύτερες ναυπηγοκατασκευαστικές δυνατότητες από τις ΗΠΑ, το Πεκίνο μπορεί να διευρύνει το υφιστάμενο χάσμα ακόμη και σε καιρό ειρήνης.

Το μέγεθος αυτού του βιομηχανικού χάσματος επιβεβαιώνεται από έγγραφα των Υπηρεσιών Πληροφοριών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (ONI) που είδαν το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με τα οποία η συνολική ναυπηγική ικανότητα της Κίνας είναι 232 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη αμερικανική. Μάλιστα, νεότερες αμερικανικές εκτιμήσεις αναθεωρούν αυτή την ασυμμετρία, ανεβάζοντας τη χωρητικότητα παραγωγής του Πεκίνου έως και 632 φορές πάνω από εκείνη των ΗΠΑ, δεδομένου ότι η αμερικανική εμπορική ναυπηγική έχει συρρικνωθεί στο 0,1% της παγκόσμιας αγοράς.

Τη δραματική αυτή εικόνα συμπληρώνει ανάλυση του ινστιτούτου CSIS (Center for Strategic and International Studies). Το CSIS επισημαίνει ότι, μέσω του δόγματος της Στρατιωτικής-Πολιτικής Συγχώνευσης, ένας και μόνο κινεζικός κρατικός ναυπηγικός όμιλος (η CSSC) κατάφερε να ναυπηγήσει σε εμπορικά πλοία μεγαλύτερη χωρητικότητα τόνων μέσα σε ένα μόνο έτος, από όση έχει κατασκευάσει ολόκληρη η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι απειλή για το διεθνές νομικό καθεστώς (Κ. Γρίβας)

2.7.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Στον δημόσιο διάλογο εν Ελλάδι η “Γαλάζια Πατρίδα” συνήθως αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη τουρκική διεκδίκηση στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών, ή έστω ως μια εκδήλωση της τουρκικής επιθετικότητας έναντι της Ελλάδας και μόνο. Αυτή όμως είναι μια εξαιρετικά περιορισμένη ανάγνωση ενός φαινομένου που έχει πολύ μεγαλύτερες και βαθύτερες γεωπολιτικές και διεθνοπολιτικές προεκτάσεις.

Στην πραγματικότητα, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αμφισβητεί απλώς ορισμένα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά θεμελιώδεις αρχές της μεταπολεμικής διεθνούς έννομης τάξης και επιχειρεί να εισαγάγει ένα νέο πρότυπο οργάνωσης της θαλάσσιας κυριαρχίας, οι συνέπειες του οποίου εκτείνονται πολύ πέρα από το Αιγαίο και διαχέονται σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα και σε μεγάλο ιστορικό βάθος.

Συγκεκριμένα, η Τουρκία αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος του Αιγαίου ως φυσική προέκταση της μικρασιατικής χερσαίας μάζας. Με αυτόν τον τρόπο, εκατοντάδες ελληνικά νησιά παύουν να λειτουργούν ως αυτόνομα υποκείμενα παραγωγής θαλάσσιων δικαιωμάτων και μετατρέπονται σε απομονωμένους θύλακες μέσα σε έναν ενιαίο τουρκικό θαλάσσιο χώρο. Πρόκειται ουσιαστικά για μια “έρπουσα” άτυπη επέκταση της τουρκικής επικράτειας πάνω στη θάλασσα, η οποία οδηγεί στην υποβάθμιση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας χωρίς να προηγηθεί στρατιωτική κατάκτηση.

Η ιδιαιτερότητα αυτής της στρατηγικής είναι ότι δεν αμφισβητεί απλώς την έκταση ορισμένων θαλάσσιων ζωνών, αλλά την ίδια τη νομική λειτουργία των ίδιων των ελληνικών νησιών ως θεμελίων της ελληνικής κυριαρχίας. Εάν τα νησιά δεν παράγουν θαλάσσιες ζώνες, επειδή θεωρούνται προέκταση της απέναντι ηπειρωτικής ακτής, τότε ουσιαστικά ακυρώνεται η νομική και ευρύτερη γεωπολιτική τους υπόσταση. Πρόκειται επομένως για μια έμμεση, αλλά ουσιαστική αμφισβήτηση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας, η οποία συγκρούεται όχι μόνο με το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και με θεμελιώδεις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί εδαφικής ακεραιότητας, πολιτικής ανεξαρτησίας και κυριαρχικής ισότητας των κρατών.

Το διεθνές προηγούμενο της Τουρκίας

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Η σημασία της τουρκικής στρατηγικής έγκειται κυρίως στο ότι επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο διεθνές προηγούμενο. Το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί ένα στατικό σύστημα κανόνων που εφαρμόζεται μηχανικά ανεξαρτήτως των εξελίξεων. Αντιθέτως, διαμορφώνεται διαχρονικά μέσα από τις αξιώσεις, τις πρακτικές και τις αντιδράσεις των κρατών. Η ιστορία του Δικαίου της Θάλασσας είναι χαρακτηριστική. Η Διακήρυξη Τρούμαν για την υφαλοκρηπίδα, η Διακήρυξη του Σαντιάγο, η Διακήρυξη Τζουάντα, ακόμη και οι συγκρούσεις που έμειναν γνωστές ως “Πόλεμοι του Μπακαλιάρου”, προηγήθηκαν της τελικής διεθνούς κωδικοποίησης. Πρώτα δημιουργήθηκαν κρατικές πρακτικές και στη συνέχεια διαμορφώθηκε ο κανόνας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η άποψη ότι η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν παράγει αποτελέσματα, επειδή είναι νομικά άκυρη, αποδεικνύεται επικίνδυνα αφελής. Στο διεθνές σύστημα ακόμη και οι παράνομες πράξεις παράγουν πραγματικότητες, ιδιαίτερα όταν παραμένουν αναπάντητες. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο ουδέποτε απέκτησε διεθνή νομιμότητα. Παρ’ όλα αυτά, πενήντα χρόνια αργότερα εξακολουθεί να παράγει συγκεκριμένα πολιτικά και γεωστρατηγικά αποτελέσματα. Η αδράνεια απέναντι σε μια αναθεωρητική αξίωση δεν διατηρεί αναλλοίωτο το διεθνές δίκαιο· αντιθέτως, διευκολύνει τη σταδιακή μεταβολή του.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Τι λέει έκθεση των γερμανικών υπηρεσιών για τις τουρκικές οργανώσεις στη χώρα

1.7.26

ΣΤΕΛΛΟΥ ΒΑΝΑ

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος της Γερμανίας (BfV), που είναι αρμόδια για την εσωτερική ασφάλεια, δημοσίευσε την έκθεσή της για το 2025. Η έκθεση αναλύει αναλυτικά τη δράση και την επιρροή οργανώσεων τουρκικής προέλευσης στη Γερμανία.

Σύμφωνα με την έκθεση των 460 σελίδων, οι απειλές εξτρεμισμού στη χώρα έχουν αυξηθεί σε όλους τους τομείς, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις τουρκικές οργανώσεις και δίκτυα. Οι βασικές κατηγορίες που εξετάζονται είναι πέντε:

Επιρροή του τουρκικού κράτους,

Δίκτυα του PKK,

Εθνικιστικές/”Γκρίζοι Λύκοι” οργανώσεις,

Αριστερές οργανώσεις,

Ισλαμιστικά κινήματα.

Όλες αυτές οι δομές, σύμφωνα με την BfV, έχουν σημαντική ικανότητα επιρροής στην ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και την πολιτική κινητοποίηση στη Γερμανία.

Η επιρροή της Τουρκίας στη διασπορά

Η έκθεση τονίζει ότι η πολιτική επιρροή της Τουρκίας στη γερμανική διασπορά αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο. Κεντρικός φορέας είναι η Ένωση Διεθνών Δημοκρατών (UID), η οποία συνδέεται στενά με το κυβερνών κόμμα στην Τουρκία. Η UID περιγράφεται ως ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες πολιτικής κινητοποίησης και διαμόρφωσης κοινής γνώμης μεταξύ των Τούρκων στη Γερμανία.

Η BfV σημειώνει ότι η UID δημιουργεί ένα δίκτυο επιρροής που αντικατοπτρίζει την εσωτερική πολιτική της Τουρκίας, ιδιαίτερα κατά τις εκλογικές περιόδους. Επίσης αναφέρεται ότι η Τουρκία δραστηριοποιείται ψηφιακά στη διασπορά μέσω κοινωνικών δικτύων και παρακολούθησης του PKK και του δικτύου Γκιουλέν.

Saadet Partisi και PKK

Η έκθεση αναφέρεται και στην ευρωπαϊκή οργάνωση του Κόμματος Ευημερίας (Saadet Partisi), το οποίο συνδέεται με το κίνημα Milli Görüş. Το 2017 ιδρύθηκε στην Κολωνία η οργάνωση SAADET Europe e.V., που λειτουργεί ως κεντρικός φορέας για τις ευρωπαϊκές δομές του κόμματος.

Το PKK χαρακτηρίζεται από την έκθεση ως «η μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη ξένη εξτρεμιστική οργάνωση στη Γερμανία». Είναι απαγορευμένο από το 1993 και κατατάσσεται ως τρομοκρατική οργάνωση από την ΕΕ. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 συνέχισε τις δραστηριότητές του όπως τα προηγούμενα χρόνια, εν μέσω της ειρηνευτικής διαδικασίας στην Τουρκία

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Πως μπορεί η Αθήνα να εκμεταλλευθεί την αχίλλειο πτέρνα της τουρκικής οικονομίας

15.6.26

ΜΑΡΔΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Η Τουρκία με διάφορες στρατιωτικές φιέστες επιδιώκει να σκορπίσει τον τρόμο για να αποκομίσει τα οφέλη που επιθυμεί στο Αιγαίο εις βάρος της Ελλάδας. Πανάκριβες στρατιωτικές ασκήσεις, αποβατικές, αεροναυτικές κ.ά γίνονται εδώ και καιρό, με χειροκροτητές διάφορα προσκαλούμενα από την ίδια κράτη.

Και όλα αυτά σε μια περίοδο όπου η τουρκική οικονομία κλυδωνίζεται, οδηγώντας στην έξοδο πολλές ξένες επιχειρήσεις που λειτουργούσαν εκεί. Από την άλλη, οι πρόβες του πολέμου εισάγουν μια μοναδική αβεβαιότητα στην οικονομία της, όπως και στην επενδυτική δραστηριότητα.

Η Τουρκία από το 1996 λειτουργεί στο πλαίσιο μιας Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ, η οποία ακόμη και σήμερα παραμένει ατελής. Η Τελωνειακή Ένωση, που εισήγαγε την ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών, αποτελεί το άλλοθι της μη ένταξής της στην ΕΕ, μια επιλογή που έχει χαθεί εδώ και καιρό για την ίδια.

Το 43% των εξαγωγών της Τουρκίας κατευθύνονται στην ΕΕ. Σε περίπτωση εκδήλωσης τουρκικής επιθετικότητας εις βάρος της Ελλάδας, ένα εμπάργκο στα βιομηχανικά και αγροτικά της προϊόντα όπως και στις Τουρκικές αερογραμμές όμοιο με αυτό της Ρωσίας, που θα οδηγήσει σε παράλυση την Τουρκική οικονομία, είναι μια υπόθεση εργασίας.

Χρειάζεται φυσικά μια ομόφωνη απόφαση σε επίπεδο αρχηγών των κρατών-μελών της ΕΕ. Εδώ εντοπίζεται η κύρια δυσκολία, έχοντας υπόψη, εκτός των άλλων, και τις στενές σχέσεις της Τουρκίας με κάποιους εταίρους μας, όπως λόγου χάριν με τη Γερμανία και την Ισπανία. Η πρώτη θεωρεί την Τουρκία από “προβληματικό εταίρο”, όπως τη χαρακτήριζε παλαιότερα, “αναγκαίο εταίρο” σήμερα, ενόψει της υστερίας, ή του μύθου ορθότερα, περί Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου με επιτιθέμενη την Ρωσία. Σημειώνεται ότι, η Ρωσία με Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) μόνο 2,6 τρις δολάρια αδυνατεί να προκαλέσει έναν παγκόσμιο πόλεμο όσο και αν θεωρείται πυρηνική ή πολεμική υπερδύναμη.

Τουρκική οικονομία και άμυνα

Ως προς την Ισπανία και ειδικότερα την τράπεζά της την BBVA, αυτή έχει μια μοναδική έκθεση σε χρηματοοικονομικά τουρκικά προϊόντα της τάξης περίπου των 70 δις ευρώ. Επιπλέον το κράτος-μέλος αυτό έχει μια προωθημένη αμυντική συνεργασία με την Τουρκία. Ως προς την εξεταζόμενη ομόφωνη απόφαση στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εδώ σημειώνεται το ακόλουθο: Όπως θα τη ζητήσουμε στην προκειμένη περίπτωση, έτσι θα μας τη ξαναζητήσουν αν και όταν εκδηλωθεί νέα πολιτική κρίση με Ρωσία ή με οποιονδήποτε άλλον.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Σαράντα εργαστήρια με επικίνδυνα παθογόνα χρηματοδοτούσαν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία

15.6.26

ΜΑΥΡΟΥ ΟΛΓΑ

«Μας έλεγαν πράκτορες ξένων δυνάμεων και προδότες, επειδή μιλούσαμε για αυτά τα επικίνδυνα εργαστήρια, που σήμερα φέρνω στη δημοσιότητα», δήλωσε η ε.α. στρατιωτικός, διευθύντρια των Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ Τούλσι Γκάμπαρντ. Η Γκάμπαρντ υπενθυμίζεται ότι δήλωσε προ ημερών ότι παραιτείται επειδή ο σύζυγός της διαγνώσθηκε με μια σπάνια μορφή επιθετικού καρκίνου, και θα παραμείνει διευθύντρια μόνον για λίγες ακόμη ημέρες. Όμως παραιτήθηκε και επειδή δυσκολευόταν πολύ “να κάνει τη δουλειά της”, καθώς δεχόταν πόλεμο από στελέχη των Δημοκρατικών.

Όπως και να έχει, αποκαλύπτει νέα στοιχεία για χρηματοδότηση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ περισσοτέρων των 120 βιολογικών εργαστηρίων σε 30 χώρες. Παρασκευή έδωσε στη δημοσιότητα τα δεκάδες εργαστήρια που λειτουργούν με αμερικανική χρηματοδότηση στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι κάποια από αυτά είναι στο Χάρκοβο και κοντά στο μέτωπο, και κατά συνέπεια συνιστούν μεγάλο κίνδυνο λόγω των παθογόνων που ερευνώνται εκεί.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της υπηρεσίας της, «η Κοινότητα Πληροφοριών είχε προειδοποιήσει προηγουμένως ότι ένα βιολογικό εργαστήριο στην Ουκρανία, χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ, πιθανότατα φιλοξενούσε επικίνδυνα παθογόνα και παρέμενε ευάλωτο σε απειλές ρωσικής επίθεσης, κατάσχεσης ή ζημιάς. Τα πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα στοιχεία βρίσκονται ΕΔΩ.

Μέχρι τώρα, στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη και χρηματοδότηση αυτών των εργαστηρίων είχαν επίτηδες μείνει μυστικά και είχαν αποκρυβεί από τον αμερικανικό λαό. Οι πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη, την ιστορία, τις τοποθεσίες και τη χρηματοδότηση αυτών των βιολογικών εργαστηρίων που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ έχουν σκόπιμα συγκαλυφθεί με ψεύδη από ισχυρούς παράγοντες, που ισχυρίζονταν ότι δεν υπάρχουν και οι οποίοι κατηγορούσαν όποιον ισχυριζόταν το αντίθετο ως πράκτορα ξένων δυνάμεων και προδότη της Αμερικής.

Η αλήθεια για τα εργαστήρια

»Πολλά από αυτά τα βιολογικά εργαστήρια που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ασχολούνται επί του παρόντος ή έχουν ασχοληθεί στο παρελθόν με έρευνα χρησιμοποιώντας επικίνδυνα και εξαιρετικά μεταδοτικά παθογόνα, σε ορισμένες περιπτώσεις συμπεριλαμβανομένης ενός ειδικού τύπου επικίνδυνης έρευνας, της Gain-of-Function, που προϋποθέτει πολύ μικρή προβολή ή εποπτεία». (σ.σ. οι έρευνες Gain-of-Function (GoF) τροποποιούν γενετικά έναν οργανισμό ή έναν ιό για να του δώσουν νέα ιδιότητα ή ικανότητα, για να γίνει πιο μεταδοτικός, πιο θανατηφόρος ή ικανός να προσβάλλει νέα είδη, π.χ. να μεταπηδήσει από τα ζώα στον άνθρωπο, και θεωρητικά γίνονται για να προβλεφθούν τυχόν νέες επιδημίες ή να βρεθούν εμβόλια, όμως οι ειδικοί που ασχολούνται με αυτές κατηγορούνται ότι ουσιαστικά δοκιμάζουν βιολογικά όπλα).

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί αναφέρθηκε ο Τζινπίνγκ στην “παγίδα του Θουκυδίδη” - Είναι ορθό το πλαίσιο κατανόησης των διεθνών συσχετισμών μέσω αυτής;

15.5.26

Καθορίζει η “παγίδα του Θουκυδίδη” τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας;

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Κατά συνάντηση του προέδρου της Κίνας με τον Αμερικανό πρόεδρο, έκανε ιδιαίτερη αίσθηση η αναφορά του Σι Τζινπίνγκ στην “Παγίδα του Θουκυδίδη”, την θεωρία που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής συζήτησης γύρω από τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις. Ο Σι δήλωσε συγκεκριμένα ότι «η Ιστορία και ο κόσμος παρακολουθούν για να δουν αν οι δύο χώρες μπορούν να υπερβούν την “Παγίδα του Θουκυδίδη” και να δημιουργήσουν ένα νέο μοντέλο σχέσεων ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις».

Η έννοια αυτής της θεωρίας, όπως πρωτοδιατυπώθηκε από τον Graham Allison, παρουσιάζει την άνοδο μιας νέας Δύναμης και την ανασφάλεια της κατεστημένης Δύναμης ως νομοτελειακά συγκρουσιακή διαδικασία. Έτσι, έχει έλθει ξανά στο προσκήνιο η συζήτηση περί “νομοτελειακής” σύγκρουσης ΗΠΑ-Κίνας, η οποία συμπυκνώνεται εν πολλοίς στην περιβόητη θεωρία για την “Θουκυδίδεια Παγίδα” – παρουσιάζει την άνοδο μιας νέας Δύναμης και την ανασφάλεια της κατεστημένης Δύναμης ως νομοτελειακά συγκρουσιακή διαδικασία.

Πάντως, η ίδια η ανάλυση αυτή δεν είναι ουδέτερη. Εδράζεται σε συγκεκριμένες πολιτισμικές και γνωσιακές παραδοχές της Δύσης, οι οποίες συχνά προβάλλονται ως καθολικές. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να δείξει ότι η “Παγίδα του Θουκυδίδη” αποτελεί σε μεγάλο βαθμό μια αυθαίρετη πολιτισμική κατασκευή, προϊόν της δυτικής αντίληψης περί γραμμικού και ντετερμινιστικού χρόνου και του ατομοκεντρικού παραδείγματος που χαρακτηρίζει τον Δυτικό Πολιτισμό.

Συγκεκριμένα, η Ρεαλιστική Σχολή των Διεθνών Σχέσεων αποδίδει μεγάλη βαρύτητα στους συσχετισμούς ισχύος και στις δομικές πιέσεις που αυτοί δημιουργούν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η “Θουκυδίδεια Παγίδα” αποκτά τη μορφή νόμου της ιστορίας. Δηλαδή, όταν εμφανίζεται μια αναδυόμενη δύναμη τότε αυτή απειλεί μια εδραιωμένη, ακριβώς λόγω της ανόδου της και τότε η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.

Η ανάγνωση αυτή, όμως, αντλεί από τη δυτική πολιτισμική πρόσληψη του χρόνου και της ιστορίας ως γραμμικής, τελεολογικής και νομοτελειακής διαδικασίας. Το κυρίαρχο στη νεωτερικότητα νευτώνειο επιστημολογικό παράδειγμα, έχοντας ως “κυρίαρχη μεταφορά” (dominant metaphor) την εικόνα του “κόσμου-ρολογιού”, καλλιεργεί την εντύπωση ότι η ιστορία κινείται βάσει αναγκαιότητας, οδηγώντας σε μια μορφή ιστορικής μοιρολατρίας.

Ο Σι ανέφερε την θεωρία ως παράδειγμα προς αποφυγή για τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις: Δήλωσε στον Τραμπ πως «οι οικονομικές σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ είναι αμοιβαία επωφελείς και χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο όφελος» και πως «η επίτευξη της μεγάλης αναζωογόνησης του κινεζικού έθνους και το “Make America Great Again” μπορούν να συμβαδίζουν, στον αντίποδα αυτής της μοιρολατρίας. Να σημειωθεί ότι και ο ίδιος ο Άλισον δεν θεωρεί αναπόφευκτη την σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας.

ΗΠΑ, Κίνα και η “αναπόφευκτη” σύγκρουση

Στο υπόβαθρο της νοοτροπίας που περιγράψαμε διακρίνεται και η θεολογική-πολιτισμική κληρονομιά του Προτεσταντισμού και ιδίως του Καλβινισμού, όπου το δόγμα του προκαθορισμού έχει σημαντική θέση. Ο Μαξ Βέμπερ έχει δείξει πώς αυτό το πνευματικό υπόστρωμα επηρέασε τη συγκρότηση του καπιταλιστικού μοντέλου. Στο αμερικανικό φαντασιακό, η ιδέα ότι η πορεία είναι προκαθορισμένη επηρεάζει όχι μόνο τις οικονομικές και κοινωνικές αντιλήψεις, αλλά και τη γεωπολιτική συμπεριφορά.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η Στρατηγική της Φθοράς και η Ανατομία του Τουρκικού Εξαναγκασμού (Βίντεο)

11.5.26

Γιατί η «ησυχία» στο Αιγαίο είναι συχνά πιο επικίνδυνη από την ίδια την ένταση; Μια νέα, διεισδυτική ανάλυση αποδομεί τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Άγκυρας, αποκαλύπτοντας πώς η αποφυγή του πολέμου εργαλειοποιείται με μαθηματική ακρίβεια για την επίτευξη της γεωπολιτικής καθυπόταξης/δορυφοριοποίησης της Ελλάδας.

Στη σκακιέρα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η συμβατική ανάλυση συχνά εγκλωβίζεται στην παραπλανητική έννοια της «διαχείρισης κρίσεων». Ωστόσο, μια πιο προσεκτική —στερημένη από συναισθηματισμούς— ανάγνωση των επιχειρησιακών δεδομένων αποκαλύπτει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Στη νέα, ανάλυση του iEpikaira υπό τον τίτλο «Η Τουρκική Στρατηγική Έναντι της Ελλάδας - Καθυπόταξη Δίχως Πόλεμο!», χαρτογραφείται το βαθύτερο δόγμα της αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η τουρκική προκλητικότητα δεν είναι παρορμητική, αλλά ένας προσεκτικά σχεδιασμένος μηχανισμός συμπεριφορικής χειραγώγησης.

Κεντρικοί Άξονες της Ανάλυσης:

Το Δόγμα του Ελεγχόμενου Εξαναγκασμού: Η διαρκής, οριακή ένταση στοχεύει στην απονεύρωση των ελληνικών αντανακλαστικών. Η Άγκυρα επιδιώκει τον στρατηγικό κορεσμό, δοκιμάζοντας διαρκώς τα όρια ανοχής της Αθήνας.
Η Ψυχολογική Κατατριβή ως Ασύμμετρο Όπλο: Ο συντονισμένος ρόλος των τουρκικών ΜΜΕ στην αντιστροφή της πραγματικότητας. Η διεθνής αποδόμηση της Ελλάδας ως δήθεν"προκλητικής", συνδυάζεται με τη μεθοδευμένη κόπωση της ελληνικής κοινής γνώμης.
Ο Μύθος της Αποκλιμάκωσης (ανατομία των "ήσυχων περιόδων"): Διαλύεται η ψευδαίσθηση ότι η μείωση των παραβιάσεων συνιστά διπλωματική επιτυχία. Αντιθέτως, υπογραμμίζεται ως τακτική παύση σε έναν αέναο κύκλο πίεσης, σχεδιασμένη να λειτουργεί ως "ανταμοιβή" στην ελληνική αδράνεια και παθητικότητα.
Ο Αντικειμενικός Σκοπός της «Καθυπόταξης»: Η Άγκυρα δεν επιδιώκει μια κοστοβόρα και ριψοκίνδυνη ολομέτωπη στρατιωτική σύγκρουση. Ο πραγματικός της στόχος είναι η σταδιακή, αμαχητί «τουρκοποίηση» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής — η αποδοχή, δηλαδή, των τουρκικών μαξιμαλιστικών επιδιώξεων ως «ρεαλιστικών» περιορισμών που η ίδια η Ελλάδα θα επιβάλει στον εαυτό της.

Βασισμένη σε πρωτογενή δεδομένα του ΓΕΕΘΑ και στη συστηματική αποδελτίωση του τουρκικού Τύπου για την περίοδο Δεκεμβρίου 2025 – Μαΐου 2026, η μελέτη δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή γεγονότων. Παρουσιάζει ένα ερμηνευτικό πρίσμα μέσω του οποίου η διπλωματία και η στρατηγική σκέψη οφείλουν να αποκωδικοποιήσουν την ασύμμετρη τουρκική απειλή.

«Η Τουρκία δεν εξαναγκάζει απλώς αλλά εκπαιδεύει την Ελλάδα στην παθητικότητα. Ο στόχος δεν είναι η στρατιωτική νίκη σε μια μεμονωμένη αντιπαράθεση, αλλά η αυτόβουλη μετατόπιση/υπαναχώρηση των ελληνικών θέσεων με την πάροδο του χρόνου.»

Μια ανάλυση για όσους επιθυμούν να κατανοήσουν τη λεπτή, αλλά καθοριστική γραμμή μεταξύ της ειρήνης και της υποταγής στα κελεύσματα της Άγκυρας.

Διαβάστε την ανάλυση ΕΔΩ!

Με tweets δεν κρύβεται η αμερικανική αποτυχία στο Ιράν

11.5.26

ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Η ιστορία των διεθνών συγκρούσεων βρίθει παραδειγμάτων, όπου η υπέρτερη στρατιωτική ισχύς δεν μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτική επικράτηση, κάτι που επανειλημμένα έχουμε επισημάνει στην σχετική αρθρογραφία μας! Οι πόλεμοι δεν κρίνονται αποκλειστικά από την τεχνολογική υπεροχή, την αεροπορική κυριαρχία ή την ισχύ πυρός και τα πόσα πλήγματα έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά από τη δυνατότητα ενός κράτους να επιβάλλει την πολιτική θέληση του και συνεπώς ένα βιώσιμο πολιτικό αποτέλεσμα.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η ουσία της σύγκρουσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον ψάχνει να βρει τι πρέπει να κάνει από εδώ και πέρα και μάλιστα χωρίς μηχανισμό διόρθωσης. Το καλύτερο, όμως, που θα έπρεπε να κάνει θα ήταν να προσδιορίσει τους λόγους για τους οποίους έχει αναντίρρητα αποτύχει η αμερικανική στρατηγική, ενώ γενικά έχει πετύχει αυτή του Ιράν, με αποτέλεσμα να υφίσταται πλέον ένα δομικό αδιέξοδο

Σε αυτό το αδιέξοδο η κάθε πλευρά προσπαθεί να διαμορφώσει την ευνοϊκότερη διαπραγματευτική θέση. Κάθε αμερικανική κίνηση που έγινε από την αρχή του πολέμου, μέχρι πρόσφατα με το φιάσκο της επιχείρησης “Freedom Project”, βασιζόταν σε εσφαλμένη εκτίμηση για το πώς θα αντιδρούσε το Ιράν.

Στην Ουάσιγκτον δεν έγιναν απλώς λανθασμένοι υπολογισμοί και λανθασμένες εκτιμήσεις κινδύνου! Το βασικό πρόβλημα αφορούσε την ίδια την στρατηγική αντίληψη για το Ιράν. Για δεκαετίες, η Τεχεράνη οικοδόμησε ένα σύστημα σχεδιασμένο, όχι με γνώμονα την ταχεία νίκη, αλλά την ανθεκτικότητα, την αποκέντρωση και πάνω απ’ όλα, την επιβίωση ταυτόχρονα, με την πρόκληση υψηλού και μη βιώσιμου κόστους και παγκόσμιας ενεργειακής και οικονομικής αναταραχής. Αυτό δεν διαβάστηκε σωστά από την Διοίκηση Τραμπ.

Το ιρανικό καθεστώς γνώριζε ότι ήταν αδύνατον επιτύχει μία έστω συμβατική στρατιωτική αντιστάθμιση και για αυτό επένδυσε στη δημιουργία ενός δικτύου πολιτικών, στρατιωτικών και περιφερειακών μηχανισμών που να μπορούν να λειτουργούν, ακόμη και υπό συνθήκες ακραίας πίεσης. Η λογική αυτή επέτρεψε στο Ιράν να αντέχει σε παρατεταμένες περιόδους οικονομικής ασφυξίας, κυρώσεων, απομόνωσης και στρατιωτικής πίεσης, χωρίς να καταρρεύσει πολιτικά.

Η αδιέξοδη αμερικανική στρατηγική

Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική στρατηγική παρουσίασε ένα διαχρονικό πρόβλημα, την έλλειψη συνοχής και ευθυγράμμισης μεταξύ στρατιωτικών μέσων, τρόπου και πολιτικών σκοπών. Σύμφωνα με αυτά που δήλωνε, τόσο ο πρόεδρος Τραμπ, όσο και ο υπουργός Πολέμου Πητ Χέγκσεθ, διαφαίνεται μία πολεμική προσπάθεια, χωρίς σαφώς καθορισμένους και εφικτούς πολεμικούς στόχους, χωρίς ένα διακριτό και ρεαλιστικό τέλος και χωρίς συνεκτική και βιώσιμη στρατηγική εξόδου!

Αυτό αποκαλύπτει την αρχή ενός αδιεξόδου. Η αρχική επίδειξη ισχύος της “Επικής Οργής” δεν κατάφερε να μετατραπεί σε σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα, ενώ η σύγκρουση ανέδειξε τα όρια της στρατιωτικής υπεροχής, όταν αυτή δεν συνοδεύεται από μακροπρόθεσμη στρατηγική συνέπεια και πλέον και για αυτό πολλοί Αμερικανοί αναλυτές ομιλούν για «επική αποτυχία».

Η διαχείριση του πολέμου από τον Τραμπ, ο οποίος επανειλημμένα έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν εθνικό ήρωα που νικά διαρκώς, αδιαμφισβήτητα γίνεται με επικοινωνιακά και μικροπολιτικά κριτήρια. Μόλις το 34% των Αμερικανών αποδέχεται ως σωστό τον πόλεμο του. Όμως η εικονική πραγματικότητα που προσπαθεί να προβάλει, απέχει κατά πολύ από την αδυσώπητη πραγματικότητα των εξελίξεων.

Ο Τραμπ θριαμβολογεί!

Μόλις τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου εναντίον του Ιράν, στις 3 Μαρτίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι «κερδίσαμε» τον πόλεμο! Από τότε η ίδια διακήρυξη επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε εβδομάδα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε πολλοί έχουν χάσει πλέον το μέτρημα των σχετικών δηλώσεων.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο δεν φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτούς τους θριαμβολογικούς ισχυρισμούς. Εάν πράγματι το καθεστώς της Τεχεράνης και οι ιρανικές Ένοπλες Δυνάμεις είχαν «κατατροπωθεί», όπως ισχυρίζεται η Ουάσιγκτον, τότε θα ανέμενε κανείς ότι το Ιράν θα όδευε στην συνθηκολόγηση και θα είχε χάσει και τον στρατηγικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου, ίσως, ενεργειακού περάσματος στον κόσμο. Κι όμως, ο έλεγχος των Στενών παραμένει ακριβώς εκεί όπου βρισκόταν από την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης, στον έλεγχο των Ιρανών.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί η νέα πυρηνική εποχή είναι πιο επικίνδυνη από το ψυχροπολεμικό παρελθόν

30.4.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Ασάφεια, πολυπλοκότητα και ο κίνδυνος της τυχαιότητας εισάγουν την ανθρωπότητα σε μια πολύ επικίνδυνη ιστορική περίοδο. Το διεθνές σύστημα και η διεθνής ασφάλεια εισέρχονται σε μια νέα φάση, η οποία δεν μπορεί να κατανοηθεί επαρκώς μέσα από τα ερμηνευτικά σχήματα του Ψυχρού Πολέμου. Αντιθέτως, όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε ήδη στα πρώτα στάδια μιας Δεύτερης Πυρηνικής Εποχής, η οποία χαρακτηρίζεται όχι απλώς από την επιστροφή της πυρηνικής απειλής, αλλά από μια ποιοτικά διαφορετική μορφή της.

Σε αυτήν τη νέα εποχή, η πυρηνική αποτροπή δεν υπονομεύεται τόσο από αλλαγές στην ισορροπία ισχύος, όσο από την αυξανόμενη ασάφεια, πολυπλοκότητα και μη γραμμικότητα του διεθνούς συστήματος. Ξεκινώντας να πούμε ότι κυρίαρχη αφήγηση της μεταψυχροπολεμικής περιόδου, σύμφωνα με την οποία η πυρηνική απειλή είχε περιοριστεί ή τεθεί υπό έλεγχο, αποδεικνύεται εκ των υστέρων εξόχως παραπλανητική. Αυτό που βιώσαμε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν ήταν το τέλος Πρώτης Πυρηνικής Εποχής, αλλά τα “απόνερά” της. Η μεγάλη μετάβαση βρίσκεται εν εξελίξει σήμερα.

Για να κατανοήσουμε τη φύση της νέας αυτής εποχής, είναι απαραίτητο να επιστρέψουμε σε μια θεμελιώδη έννοια της πυρηνικής στρατηγικής όπως διαμορφώθηκε από έναν από τους μεγάλους διαμορφωτές της Θεωρίας Παιγνίων (Game Theory) και νομπελίστα Thomas Schelling. Και η έννοια αυτή είναι η ιδέα της “ορθολογικής ανορθολογικότητας”. Σύμφωνα με τον Schelling η αποτροπή δεν βασίζεται αποκλειστικά στην ορθολογικότητα και στον απόλυτο έλεγχο στη λήψη αποφάσεων, αλλά και σε ένα στοιχείο “λελογισμένης παράνοιας”, στην ασάφεια και τη συνειδητή απώλεια ελέγχου. Η πλήρως ορθολογική συμπεριφορά και ο απόλυτος έλεγχος καθιστούν έναν δρώντα προβλέψιμο και, συνεπώς, λιγότερο αποτρεπτικό.

Η στρατηγική αποτελεσματικότητα της αποτροπής προϋποθέτει ότι οι αντίπαλοι πιστεύουν πως μια κρίση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο τους και να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Ο Schelling επιμένει ότι πρέπει να υπάρχει συνειδητή απώλεια του ελέγχου των τεκταινομένων, ώστε να «αφήνουμε κάτι στην τύχη» για να υπάρχει πυρηνική αποτροπή. Δηλαδή, κατά τον Schelling, η πιθανότητα ακούσιας κλιμάκωσης δεν είναι παθολογία του συστήματος αποτροπής, αλλά εγγενές στοιχείο της λειτουργίας του.

Αυτό όμως σημαίνει ότι το ίδιο το θεμέλιο της πυρηνικής σταθερότητας είναι εκ φύσεως εύθραυστο. Η αποτροπή δεν εξαλείφει τον κίνδυνο, αλλά τον διαχειρίζεται μέσω ασάφειας. Άρα, η πανίσχυρη λαϊκή (και όχι μόνον…) πίστη στο ότι “πυρηνικός πόλεμος δεν γίνεται γιατί κανείς δεν είναι τόσο τρελός ώστε να πατήσει το κουμπί” είναι εγγενώς λάθος. Αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη φαντασίωση που οδηγεί σε έναν ακόμη πιο επικίνδυνο εφησυχασμό.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση στο Ιράν ή ανεξέλεγκτη σύγκρουση;

28.4.26

ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Η αιφνίδια απόφαση του Αμερικανού Προέδρου να ακυρώσει το Σάββατο το ταξίδι των απεσταλμένων του στο Ισλαμαμπάντ και τις προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις με τους Ιρανούς πάνω στη νέα πρότασή τους, όπως είχε ο ίδιος ζητήσει, σηματοδοτεί ότι η σύγκρουση μάλλον εισέρχεται στην πιο επικίνδυνη φάση της! Όταν μάλιστα οι ΗΠΑ ενισχύουν την ναυτική τους παρουσία στην ευρύτερη περιοχή, στέλνοντας το μήνυμα ότι η κλιμάκωση δεν είναι πλέον θεωρητικό σενάριο, αλλά άμεση πιθανότητα.

Όπως γνωρίζουμε όλοι, ο Πρόεδρος Τραμπ αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα, ίσως και 3-4 φορές την ημέρα, τις θέσεις, τις απειλές και τα τελεσίγραφά του, όπως εκφράζονται στις αναρτήσεις του στο Truth Social. Παρενθετικά θα λέγαμε ότι απαιτείτο μία εκτεταμένη σειρά άρθρων για να αναλυθεί αυτό το φαινόμενο, ίσως αργότερα να γραφτεί και… βιβλίο!

Οι αρθρογράφοι της Wall Street Journal, Ντόσσευ και Λεινσκέι, σε σχετικό άρθρο τους αποδίδουν αυτήν την στάση του Τραμπ στην αστάθεια του χαρακτήρα του, στην προσωποποίηση του πολέμου, στην έπαρση, στην στρατηγική του αμηχανία και στα διλήμματά του, αλλά και στην αυτοσχεδιαστική διπλωματία που διαφαίνεται ότι ασκεί.

Ο ίδιος ο Τραμπ υποστηρίζει ότι “κρατά όλα τα χαρτιά”, υιοθετώντας μια ρητορική που θυμίζει περισσότερο διαπραγμάτευση εξαγοράς στον εταιρικό κόσμο, παρά διαχείριση διεθνούς κρίσης. Η αντίληψη ότι ένα κράτος μπορεί να εξαναγκαστεί σε “παράδοση”, όπως μια μικρότερη εταιρεία σε μια επιθετική εξαγορά, αποκαλύπτει μια βαθιά προβληματική ανάγνωση της γεωπολιτικής πραγματικότητας.

Κάποιος από τους συμβούλους του θα έπρεπε να τολμήσει να του διευκρινίσει εμφατικά ότι τα κράτη, και ιδιαίτερα χώρες όπως το Ιράν, δεν λειτουργούν με όρους ισολογισμών και μετοχικών πιέσεων! Λειτουργούν με όρους ισχύος, επιβίωσης και πάνω από όλα εθνικής αξιοπρέπειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απειλή της “άνευ όρων παράδοσης”, τα περί εξαφάνισης ενός πολιτισμού και τα τοιαύτα δεν λειτουργούν ως μοχλός πίεσης, αλλά ως μηχανισμός σκλήρυνσης του ιρανικού καθεστώτος. Και σε αυτό το σημείο έχει οδηγήσει την κατάσταση.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Γιατί διαφωνούμε για το ποιος νικάει και ποιος χάνει στον πόλεμο στο Ιράν

17.4.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Οι εξελίξεις στον Πόλεμο στο Ιράν έχουν δημιουργήσει μια έντονη πόλωση και σύγχυση για τα τεκταινόμενα στη διεθνή κοινή γνώμη, όπως και στην Ελληνική, αλλά και στους επαγγελματίες αναλυτές και τους λήπτες στρατηγικών αποφάσεων. Όχι μόνον υπάρχει έντονη αντιγνωμία αναφορικά με τους “καλούς” και τους “κακούς” της σύγκρουσης, αλλά παρουσιάζεται και μεγάλη σύγχυση αναφορικά με το ποιος νικάει μέχρι στιγμής και πολύ περισσότερο για το ποιος θα νικήσει στο μέλλον.

Φορτισμένες απόψεις περί συντριπτικής νίκης της μίας ή της άλλης πλευράς, των ΗΠΑ ή του Ιράν, εκφράζονται διαρκώς στον δημόσιο διάλογο. Και, προσέξτε, αναφερόμαστε για την νίκη ή την ήττα μέχρι στιγμής, όχι για το τι μέλλει γενέσθαι. Για να προσεγγίσουμε αυτό το ιδιόρρυθμο φαινόμενο θα προσπαθήσουμε σήμερα να χρησιμοποιήσουμε ως εργαλεία ερμηνείας κάποιες αντιλήψεις της Θεωρίας της Επιστήμης (ή Φιλοσοφίας της Επιστήμης), που μας δείχνουν ότι ένα πράγμα είναι “η Πραγματικότητα” και κάτι άλλο, εντελώς διαφορετικό, “οι ερμηνείες της Πραγματικότητας”.

Ο πόλεμος στο Ιράν, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια σύγκρουση κρατών, αλλά και μια σύγκρουση ερμηνειών, μοντέλων σκέψης και τρόπων κατανόησης της πραγματικότητας. Σε μεγάλο βαθμό, οι εμπλεκόμενοι, αλλά και οι αναλυτές, δεν ζουν στο ίδιο γνωσιακό σύμπαν. Για να κατανοήσουμε αυτήν την ιδιόρρυθμη κατάσταση μπορούμε να στραφούμε στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Γλώσσας. Οι Popper, Kuhn, Lakatos, Feyerabend, Heidegger και Wittgenstein μας προσφέρουν εργαλεία, που φωτίζουν όχι μόνο τι γνωρίζουμε, αλλά και γιατί αδυνατούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Με τι όπλα θα μπουν οι Χούθι στον πόλεμο

30.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η ενεργή συμμετοχή των Χούθι στον πόλεμο μεταβάλλει ουσιαστικά το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο και ενισχύοντας τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης. Οι φιλοϊρανοί μαχητές της Υεμένης, Χούθι, πέρασαν σε πολεμική δράση εναντίον του Ισραήλ, ανοίγοντας άλλο ένα μέτωπο στον πόλεμο που μαίνεται στην Μέση Ανατολή.

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την εκτόξευση πυραύλου από την Υεμένη το πρωί του Σαββάτου, με αποτέλεσμα να σημάνει συναγερμός στη Μπερσέμπα, στο νότιο Ισραήλ. Μερικές ώρες μετά, ακολούθησε εκτόξευση ενός πυραύλου cruise εναντίον του Ισραήλ. Και οι δύο πύραυλοι αναχαιτίστηκαν, χωρίς να προκληθούν τραυματισμοί ή ζημιές. Οι Χούθι και στο παρελθόν έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις κατά του Ισραήλ, με εκτοξεύσει πυραύλων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητά τους να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, και ειδικότερα στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου και της ενεργειακής τροφοδοσίας, μαζί με τα Στενά του Ορμούζ. Την περίοδο 2023-2025 οι Χούθι απέδειξαν ότι μπορούν να διαταράξουν τη θαλάσσια κυκλοφορία, με μπαράζ επιθέσεων σε εμπορικά πλοία την περίοδο 2023-2025, οι οποίες προκάλεσαν στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες και οδήγησαν σε μία εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.

Με μια επιφανειακή ανάγνωση των εξελίξεων, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η ανώτερη πολεμική τεχνολογία των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι αρκετή για να “συνετίσει” τους Χούθι. Όμως, κάτι τέτοιο δεν είναι τόσο εύκολο, όσο πιθανώς πιστεύουν πολλοί. Οι Χούθι είναι μια ιδιόρρυθμη πολεμική μηχανή που διαθέτει συμμετρικές και ασύμμετρες ικανότητες, αξιοποιώντας τόσο χαμηλή, όσο και υψηλή τεχνολογία. Όπως έχουν δείξει και οι παλαιότερες επιθέσεις τους, είναι μια πυραυλική υπερδύναμη.

Tα όπλα των Χούθι

Οι Χούθι έχουν στο παρελθόν χρησιμοποιήσει πυραύλους Burkan-2H εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία, πάνω στους οποίους εμφανίζονταν οχήματα επανεισόδου από το διάστημα στην ατμόσφαιρα, με ικανότητες διεξαγωγής ελιγμών (maneuverable reentry vehicles/MaRV) κάτι που θεωρούνταν μέχρι τώρα προνόμιο μόνο προηγμένων τεχνολογικά κρατών!

Παρόμοια βλήματα MaRV εξοπλίζουν τους διάσημους κινεζικούς βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον πλοίων (ASBM) DF21D και θεωρούνται ως μια στρατηγική ασύμμετρη απειλή για τις ομάδες μάχης των αμερικανικών αεροπλανοφόρων. Ο Burkan-2H αναφέρεται ως παραλλαγή του βαλλιστικού πυραύλου Qiam, που έχει τροποποιηθεί ώστε να προσβάλει στόχους σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 1000 χλμ. Με πυραύλους Burkan-3 οι Χούθι έχουν πλήξει σαουδαραβική στρατιωτική εγκατάστασης στο Dammam στην ανατολική Σαουδική Αραβία, την 1η Αυγούστου 2019 και παλαιότερα με drones τον πετρελαϊκό γίγαντα της Aramco.

Αλλά και σε πιο τακτικό επίπεδο, οι Χούθι έχουν αναπτύξει όπλα μεγάλης καταστρεπτικής ικανότητες και υψηλής ακρίβειας πλήγματος. Για παράδειγμα, στις 28 Οκτωβρίου 2018 παρουσίασαν μια κατευθυνόμενη έκδοση του πυραύλου Badr-1, τον Badr-1P, για τον οποίο υποστήριξαν ότι επιτυγχάνει βεληνεκές 130 χλμ και την εντυπωσιακή ακρίβεια πλήγματος τριών μέτρων.

Ο αρχικός Badr-1 είναι μια μη κατευθυνόμενη βαρέα ρουκέτα πυροβολικού που είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2018. Έχει διάμετρο μεταξύ 300 και 350 χιλιοστών και χρησιμοποιεί πτερύγια στο πίσω μέρος για να σταθεροποιεί την τροχιά του, παρόμοια με αυτά που διαθέτει η οικογένεια των ιρανικών τακτικών πυραύλων Fateh-110.

Επίσης, στις 16 Απριλίου 2019, οι Χούθι παρουσίασαν μια νέα έκδοση της σειράς πυραύλων Badr, τον Badr-F, ο οποίος έχει εναέρια εκρηγνυόμενη κεφαλή (air burst). Δηλαδή, εκρήγνυται στον αέρα ώστε να μεγιστοποιήσει τα φονικά αποτελέσματα στο έδαφος. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της οργάνωσης ο πύραυλος έχει βεληνεκές 160 χλμ. και εκρήγνυται 20 μέτρα πάνω από το έδαφος, γαζώνοντας με θραύσματα μια περιοχή με διάμετρο 350 μέτρων. Παρεμπιπτόντως, παρόμοια όπλα μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες διαμόρφωσης του αποτελέσματος (game changers) στο ελληνοτουρκικό σύστημα.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Διολισθαίνουν οι Τραμπ και Νενανιάχου στην χρήση τακτικών πυρηνικών;

11.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η τρέχουσα σύγκρουση γύρω από το Ιράν φαίνεται να αποκαλύπτει μια βαθύτερη μετατόπιση στη στρατηγική κουλτούρα της Δύσης. Η δημόσια ρητορική που τη συνοδεύει περί «καταστροφής», «εκμηδενισμού», «συντριπτικής ήττας» ή «παράδοσης άνευ όρων» του Ιράν, υποδηλώνει μια επιστροφή σε μια νοοτροπία πολέμου με ολοκληρωτικούς σκοπούς. Πρόκειται για μια αντίληψη που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη στρατηγική λογική των πολέμων με περιορισμένους σκοπούς (limited wars), η οποία κυριάρχησε μετά τον Πόλεμο της Κορέας και χαρακτήρισε την πυρηνική εποχή.

Η στρατηγική των περιορισμένων πολέμων προέκυψε ακριβώς από την ανάγκη αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, σε έναν κόσμο όπου τα πυρηνικά όπλα καθιστούσαν τον ολοκληρωτικό πόλεμο δυνητικά καταστροφικό για το σύνολο της ανθρωπότητας. Η βασική της αρχή ήταν ότι οι πολιτικοί στόχοι έπρεπε να είναι περιορισμένοι, ώστε να είναι επιτεύξιμοι με συμβατικά μέσα και να μην οδηγούν σε κλιμάκωση πέρα από το επίπεδο που μπορούσε να ελεγχθεί. Η σημερινή ρητορική των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, όμως, φαίνεται να απομακρύνεται από αυτή τη λογική.

Η επιμονή σε απόλυτους στόχους, όπως η «καταστροφή» του Ιράν ή η «ολοκληρωτική ήττα» του, δημιουργεί ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στους πολιτικούς σκοπούς και στα διαθέσιμα μέσα. Όταν οι στόχοι γίνονται μαξιμαλιστικοί, αλλά τα μέσα παραμένουν συμβατικά και περιορισμένα, η στρατηγική οδηγείται συχνά σε αδιέξοδο.

Σε τέτοιες συνθήκες εμφανίζεται συχνά ο επικίνδυνος πειρασμός της κλιμάκωσης. Αν η συντριπτική νίκη δεν επιτυγχάνεται με συμβατικά μέσα, τότε μπορεί να εμφανιστεί η σκέψη ότι απαιτούνται ακόμη ισχυρότερα μέσα. Έτσι δημιουργείται ένας έμμεσος δρόμος προς την πυρηνική κλιμάκωση. Όχι επειδή η χρήση πυρηνικών αποτελεί αρχικό στόχο, αλλά επειδή η λογική του ολοκληρωτικού πολέμου δημιουργεί πολιτική και ψυχολογική πίεση για επίτευξη αποτελεσμάτων που δεν είναι εφικτά με συμβατικά μέσα. Και αυτό δεν είναι ανάγκη να φανεί στο Ιράν. Δημιουργεί όμως μια κουλτούρα που θα επηρεάσει και τους επόμενους πολέμους, θα οδηγήσει για την ακρίβεια σε επόμενους πολέμους, θα διαμορφώσει τη μορφή τους και μπορεί να αποτελέσει ένα short cut για τη χρήση πυρηνικών όπλων.

Η ιστορία της στρατηγικής σκέψης γνωρίζει καλά αυτή τη δυναμική. Οι μεσοπολεμικές θεωρίες στρατηγικού βομβαρδισμού, που συνδέθηκαν με τον Ιταλό θεωρητικό Giulio Douhet, βασίζονταν στην πεποίθηση ότι η μαζική αεροπορική ισχύς μπορούσε να συντρίψει τη βούληση ενός κράτους και να επιβάλει την παράδοσή του. Η εμπειρία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έδειξε ότι αυτή η πίστη ήταν σε μεγάλο βαθμό υπερβολική. Οι κοινωνίες συχνά αποδείχθηκαν πολύ πιο ανθεκτικές από ό,τι προέβλεπαν οι θεωρίες της αεροπορικής κυριαρχίας.

Ιράν: Συνέπειες από τον πόλεμο

Παρά τα ιστορικά αυτά μαθήματα, η ιδέα ότι ο όγκος πυρός μπορεί να επιφέρει πολιτικά αποτελέσματα παραμένει ισχυρή. Πρόκειται για μια αντίληψη που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια μορφή ιεροποίησης της ισχύος. Η στρατιωτική ισχύς αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως εργαλείο πολιτικής, αλλά σχεδόν ως αυθύπαρκτη δύναμη που μπορεί από μόνη της να επιβάλει πολιτικές λύσεις.

Αυτή η νοοτροπία εμφανίζεται συχνά σε περιόδους μεγάλων γεωπολιτικών μεταβάσεων. Όταν το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε φάση αβεβαιότητας, οι μεγάλες δυνάμεις συχνά καταφεύγουν σε πιο επιθετικές στρατηγικές για να διατηρήσουν, ή να επαναβεβαιώσουν τη θέση τους.

Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει επίσης σημαντικές γεωπολιτικές συνέπειες που συχνά υποτιμώνται. Παρά τη ρητορική περί αποδυνάμωσης των αντιπάλων της Δύσης, η σύγκρουση φαίνεται να ευνοεί σε ορισμένα επίπεδα τη Ρωσία. Η μετατόπιση της διεθνούς προσοχής από την Ουκρανία, η αύξηση των τιμών των υδρογονανθράκων και η ανάγκη μεταφοράς κρίσιμων δυτικών οπλικών συστημάτων προς τη Μέση Ανατολή, δημιουργούν συνθήκες που διευκολύνουν τη ρωσική πολεμική οικονομία.

Παράλληλα, η κρίση ενισχύει τη λειτουργική αλληλεξάρτηση μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Αν και η σχέση των δύο χωρών περιλαμβάνει και στοιχεία ανταγωνισμού, η κοινή πίεση από τη Δύση τείνει να ενισχύει τη μεταξύ τους συνεργασία. Έτσι, η σύγκρουση μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο συνεκτικού ευρασιατικού γεωπολιτικού χώρου.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Η παγίδα της “στρατηγικής του αποκεφαλισμού” - Η επόμενη ημέρα μετά το συντριπτικό πλήγμα

5.3.26

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η πρόσφατη αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν αναγιγνώσκεται ευρέως ως στρατηγική επιτυχία υψηλής ακρίβειας. Έχουμε αποδυνάμωση κρίσιμων υποδομών, εξουδετέρωση ηγετικών μορφών και δημιουργία προϋποθέσεων για εσωτερική μεταβολή καθεστώτος. Ωστόσο, μια πιο ψύχραιμη και ανάλυση γεννά σοβαρά ερωτήματα ως προς τη μακρόπνοη βιωσιμότητα και τη γεωπολιτική συνοχή αυτής της επιλογής.

Το πρώτο πρόβλημα αφορά τη λεγόμενη “στρατηγική αποκεφαλισμού”. Η εξόντωση κορυφαίων ηγετών συχνά θεωρείται ότι οδηγεί σε αποδιοργάνωση και τελικά σε κατάρρευση του αντιπάλου. Η υπόθεση αυτή προϋποθέτει, όμως, ότι το σύστημα είναι προσωποπαγές κι ότι η νομιμοποίησή του εξαρτάται αποκλειστικά από συγκεκριμένα πρόσωπα. Το Ιράν δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για ένα σύνθετο σύστημα αλληλοεπικαλυπτόμενων θεσμών, που περιλαμβάνει τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη, τους Φρουρούς της Επανάστασης, την εκλεγμένη κυβέρνηση, θρησκευτικά ιδρύματα, οικονομικά δίκτυα κλπ. Η απομάκρυνση ενός εκ των ανωτέρω παραγόντων δεν συνεπάγεται κατάρρευση του καθεστώτος.

Επιπλέον, η δολοφονία ηγετικών μορφών σε ένα σιιτικό πολιτισμικό πλαίσιο δεν έχει το ίδιο συμβολικό φορτίο, που θα είχε σε ένα δυτικό κοσμικό σύστημα. Η σιιτική πολιτική θεολογία είναι διαποτισμένη από το πρότυπο της Καρμπάλα. Τη θυσία του Χουσεΐν, εγγονού του Προφήτη, απέναντι σε έναν άδικο ηγεμόνα, τον Γιαζίντ, το διαχρονικό πρόσωπο του οποίου αποκτά σήμερα υπόσταση στο πρόσωπο του Αμερικανού Προέδρου, για ένα μέρος τουλάχιστον της ιρανικής κοινωνίας.

Η θρησκειολόγος Κάρεν Άρμστονγκ στη μελέτη της “Εμπόλεμος Θεός” είναι πολύ διαφωτιστική για τον ρόλο του μαρτυρίου, της αντίστασης στον άδικο ηγεμόνα και της αναμονής της τελικής δικαίωσης δια της ιστορικής στωικότητας μέσα στο συλλογικό ιρανικό φαντασιακό. Η έννοια του μαρτυρίου δεν λειτουργεί ως ήττα, αλλά ως υπαρξιακή δικαίωση και ως πηγή ιστορικής συνέχειας. Μια εξωτερική δολοφονία ηγετών μπορεί, αντί να διαλύσει, να ενοποιήσει μέσα σε αυτό το ιστορικό-πολιτισμικό πλαίσιο. Μπορεί να ενδύσει τον νεκρό ηγέτη με τον μανδύα του μάρτυρα και να ανανεώσει τη συλλογική αφήγηση περί περικύκλωσης από άδικους εχθρούς.

Μονοχρονική εστίαση

Επίσης, η δυτική ανάλυση συχνά υποπίπτει σε αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μονοχρονική εστίαση. Δηλαδή σε υπερτίμηση της άμεσης τακτικής επιτυχίας και υποτίμηση της μακρόπνοης επιρροής των πολιτισμικών δομών. Η λογική του “αποκεφαλισμού” έχει αποτύχει να παραγάγει σταθερά αποτελέσματα σε άλλες περιπτώσεις. Η προσδοκία ότι η απομάκρυνση της κορυφής θα οδηγήσει αυτόματα σε φιλοδυτική μετάβαση παραγνωρίζει τόσο την εσωτερική πολυπλοκότητα όσο και τη γεωπολιτική αυτονομία του Ιράν.

Ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα αφορά το τι ακριβώς σημαίνει “αλλαγή καθεστώτος” και, κυρίως, τι σημαίνει “δημοκρατικό καθεστώς”. Η υπόθεση ότι ένα δημοκρατικό ή κοσμικό Ιράν θα είναι κατ’ ανάγκην φιλικό προς τη Δύση δεν εδράζεται σε ιστορική αναγκαιότητα. Η Μέση Ανατολή έχει γνωρίσει κοσμικά, εθνικιστικά καθεστώτα –όπως εκείνα που επηρεάστηκαν από το Μπάαθ, το οποίο ιδρύθηκε από τον Ελληνορθόδοξο Μισέλ Άφλεκ – τα οποία υπήρξαν έντονα αντιδυτικά και αντι-ισραηλινά. Ο ιδεολογικός χαρακτήρας ενός καθεστώτος δεν ταυτίζεται αξιωματικά με τη γεωπολιτική του κατεύθυνση.

Επίσης, ακόμη και ένα πλήρως κοσμικό και δημοκρατικό Ιράν θα κληθεί να λειτουργήσει σε ένα πολυπολικό περιβάλλον που δεν έχει καμία σχέση με αυτό της εποχής του Σάχη. Την εποχή του Σάχη, το Ιράν ήταν ενταγμένο σε έναν διπολικό κόσμο όπου η Σοβιετική Ένωση αποτελούσε άμεση και υπαρξιακή απειλή και συνακόλουθα η προσκόλληση στη Δύση είχε σαφή στρατηγική λογική. Σήμερα, η Ρωσία δεν συνιστά αντίστοιχη απειλή, ενώ η Κίνα αποτελεί κεντρικό οικονομικό εταίρο.

Ευκαιρία για την Κίνα

Η γεωγραφία, οι ενεργειακές διαδρομές και οι περιφερειακές ισορροπίες ωθούν το Ιράν σε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η ιδέα ότι μια στρατιωτική επέμβαση μπορεί να επαναφέρει το Ιράν στο προ του 1979 στρατηγικό του προσανατολισμό αγνοεί τη μεταβολή του διεθνούς συστήματος. Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο κινεζικός παράγοντας. Σε περίπτωση εκτεταμένων καταστροφών, απομόνωσης και ανάγκης ανοικοδόμησης, η Κίνα θα μπορούσε να εμφανιστεί ως οικονομικός σωτήρας.

Η ιστορία δείχνει ότι οι δυνάμεις που προσφέρουν χρηματοδότηση και τεχνολογία σε συνθήκες κρίσης αποκτούν μακροπρόθεσμη επιρροή. Ένα αποδυναμωμένο Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί ακόμη βαθύτερα σε κινεζικά οικονομικά και στρατηγικά δίκτυα, ενισχύοντας έτσι τον βασικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Επιπροσθέτως, ο εγκλωβισμός των ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, ή έστω ανταγωνισμό, με το Ιράν αυτομάτως αφήνει χώρο και χρόνο στην Κίνα να χτίσει τις δικές της γεωπολιτικές θέσεις, να αναπτύξει απρόσκοπτα το εξελιγμένο στράτευμά της και μια σειρά από άλλα.

Παράλληλα, ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Το Ιράν δεν χρειάζεται να επιτύχει αποφασιστική στρατιωτική υπεροχή. Αρκεί να διατηρήσει την ικανότητα συστηματικής παρενόχλησης. Η διαρκής απειλή πυραυλικών επιθέσεων, ακόμη και χαμηλής έντασης αλλά υψηλής συχνότητας, μπορεί να παράγει ψυχολογική κόπωση σε μια μικρή και πυκνοκατοικημένη κοινωνία όπως η ισραηλινή. Η ανθεκτικότητα του Ισραήλ είναι αποδεδειγμένη, αλλά η διαρκής αβεβαιότητα ότι “κάπου, κάποτε” θα πέσει ένας πύραυλο λειτουργεί διαβρωτικά.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Τί δείχνουν οι χάρτες για το ενεργειακό πόκερ στην Αν. Μεσόγειο

24.2.26

ΠΟΡΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΛΕΟΝΤΙΟΣ

Με κίνητρο την πρόσφατη υπογραφή παραχώρησης των τεσσάρων θαλασσοτεμαχίων στην πετρελαϊκή εταιρία CHEVRON, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε και τις παράλληλες δραστηριότητες που συντελούνται την ίδια στιγμή στον ευρύτερο χώρο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Ο κονιορτός που δημιουργεί η πρόσφατη υπογραφή με την CHEVRON, εμποδίζει να παρακολουθήσουμε γεγονότα που έχουν σχέση με την ανάπτυξη των ενεργειακών πηγών και οι οποίες συνεχίζονται αδιάκοπα.

Τα ήδη ανακαλυφθέντα κοιτάσματα σε Κύπρο και Ισραήλ αρχίζουν να υλοποιούν οδούς εξαγωγής τους και εμπορικής τους εκμετάλλευσης. Το Ισραήλ μετά την επιτυχημένη ανακάλυψη των κοιτασμάτων Karish (2,7 Tcf/96 bcm) Karish North (1,2 Tcf/34 bcm), Tanin (920 bcf/26 bcm) και την γρήγορη υλοποίηση του αγωγού μεταφοράς των προς την ενδοχώρα, εξασφαλίζει ενεργειακή επάρκεια.

Παράλληλα, μετά από τις συμφωνίες με την Αίγυπτο, υλοποιείται σταδιακά η εκμετάλλευση του γιγαντιαίου κοιτάσματος Leviathan (22,5 Tcf/635 bcm) αλλά και του Tamar (13,7 Tcf/390 bcm (σχ.1). Ήδη από τον Ιούλιο του 2025, το σκάφος KOBI RUEGG χαρτογράφησε τις υποθαλάσσιες διαδρομές από τα κοιτάσματα προς τα κέντρα επεξεργασίας και υγροποίησης στην Damietta της Αιγύπτου και ετοιμάζεται η πόντιση των αγωγών που θα τα μεταφέρουν.

Το πιο κάτω σχήμα 2 δείχνει τις διαδρομές χαρτογράφησης του σκάφους, όπου εύκολα διακρίνονται το λιμάνι της Λεμεσού, το κοίτασμα Αφροδίτη (στο θαλασσοτεμάχιο 12), το λιμάνι του Σουέζ και το εργοστάσιο της Damietta.

Σχήμα 2: Υποθαλάσσιες αποτυπώσεις σκάφους KOBI RUEG για τον ορισμό διαδρομών αγωγών από τα κοιτάσματα στα εργοστάσια υγροποίησης της Αιγύπτου.

Συγχρόνως στην Κύπρο μετά από μακροχρόνιες καθυστερήσεις συμφωνήθηκαν: Η εκμετάλλευση και μεταφορά του κοιτάσματος της Αφροδίτης στον αιγυπτιακό σταθμό DAMIETTA για υγροποίηση και εξαγωγή. Δεύτερον, η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων Κρόνος και Γλαύκος που ανακαλύφθηκαν στο θαλασσοτεμάχιο 10 από την εταιρία EXXONMOBIL πάλι μέσω της εξαγωγής τους στην Αίγυπτο για υγροποίηση αλλά εκμεταλλευόμενοι τις εγκαταστάσεις που έγιναν για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος ZOHR. Βέβαια οι πιο πάνω διαδικασίες αποδυναμώνουν την υλοποίηση του αγωγού EASTMED, με το δεδομένο ότι σημαντικές ποσότητες προωθούνται προς την Αίγυπτο (βλ. σχ. πιο κάτω Map10).

Παρόλα αυτά, το έργο παραμένει ζωντανό στην περίπτωση που ανακαλυφθούν μεγαλύτερες ποσότητες και αποφασισθεί η χρηματοδότηση, σαν εναλλακτική διαδρομή με το πλεονέκτημα της μη μεσολάβησης της διαδικασίας της υγροποίησης που προσθέτει κοστολογικά βάρη.

Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr

Φόρμα επικοινωνίας