Έναν αιώνα μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Τουρκία έχει αναδειχθεί εκ νέου σε σημαντικό περιφερειακό παράγοντα, με αυξανόμενη παρουσία από τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η εξέλιξη αυτή έχει συνοδευτεί στο εσωτερικό από μια έντονα εθνικιστική πολιτική αφήγηση, στην οποία η ιστορική και πολιτισμική συνέχεια της Τουρκίας συνδέεται με την αντίληψη ότι η χώρα δικαιούται έναν διευρυμένο ρόλο στο περιφερειακό σύστημα. Η ρητορική περί “Αιώνα της Τουρκίας”, όπως και οι συχνές αναφορές στην οθωμανική κληρονομιά εντάσσονται σε αυτή την προσπάθεια πολιτικής και κοινωνικής κινητοποίησης.
Η εσωτερική αυτή ρητορική, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με την πραγματική έκταση της τουρκικής ισχύος, ή με τις επιχειρησιακές δυνατότητες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η Τουρκία έχει πράγματι διευρύνει σημαντικά την περιφερειακή της εμβέλεια από το 2016 και μετά, αξιοποιώντας στρατιωτικά μέσα, διπλωματικές σχέσεις, οικονομικούς δεσμούς και μη κρατικούς εταίρους. Η παρουσία της στη Συρία και το Ιράκ, η στρατιωτική εμπλοκή στη Λιβύη, οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και η δραστηριοποίηση στη Σομαλία, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Η διεύρυνση αυτή, όμως, δεν ισοδυναμεί με περιφερειακή ηγεμονία. Η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές πιέσεις, η εξάρτηση από διεθνείς αγορές και δυτικές τεχνολογίες, οι μεταβολές της αμερικανικής πολιτικής και ο ανταγωνισμός με άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Η τουρκική στρατηγική, επομένως, μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως προσπάθεια διεύρυνσης του στρατηγικού βάθους και διαχείρισης μιας ασταθούς περιφέρειας, παρά ως γραμμική προσπάθεια αποκατάστασης μιας νέας “οθωμανικής τάξης”.
Αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Οι τρεις σχέσεις δεν αποτελούν ανεξάρτητες αντιπαραθέσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να συνδέονται μέσω κοινών γεωπολιτικών πεδίων: Των θαλάσσιων ζωνών και της οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο, της ενεργειακής ασφάλειας, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και της εξέλιξης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.
Το γεγονός αυτό αυξάνει τη στρατηγική σημασία των επιμέρους κρίσεων. Μια αντιπαράθεση στο Αιγαίο δεν είναι υποχρεωτικό να παραμείνει αποκλειστικά ελληνοτουρκική, όπως μια κρίση στη Συρία δεν είναι απαραίτητο να παραμείνει αποκλειστικά ισραηλινο-τουρκική. Η αλληλεπίδραση των επιμέρους θεάτρων δημιουργεί δυνατότητες μετάδοσης της κρίσης.
Από τη ρητορική στην επιχειρησιακή συμπεριφορά
Για την αξιολόγηση του κινδύνου είναι χρήσιμη η διάκριση μεταξύ τριών επιπέδων: Το πρώτο αφορά τη ρητορική και τις πολιτικές, ή νομικές διεκδικήσεις. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι δημόσιες δηλώσεις, οι νέοι χάρτες, η νομοθεσία, οι διοικητικές αποφάσεις και οι διπλωματικές διαμαρτυρίες. Παρότι μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τις διμερείς σχέσεις, δεν αποτελούν καθ’ εαυτές ένδειξη επικείμενης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr
.png)
