ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ
Η τρέχουσα σύγκρουση γύρω από το Ιράν φαίνεται να αποκαλύπτει μια βαθύτερη μετατόπιση στη στρατηγική κουλτούρα της Δύσης. Η δημόσια ρητορική που τη συνοδεύει περί «καταστροφής», «εκμηδενισμού», «συντριπτικής ήττας» ή «παράδοσης άνευ όρων» του Ιράν, υποδηλώνει μια επιστροφή σε μια νοοτροπία πολέμου με ολοκληρωτικούς σκοπούς. Πρόκειται για μια αντίληψη που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη στρατηγική λογική των πολέμων με περιορισμένους σκοπούς (limited wars), η οποία κυριάρχησε μετά τον Πόλεμο της Κορέας και χαρακτήρισε την πυρηνική εποχή.
Η στρατηγική των περιορισμένων πολέμων προέκυψε ακριβώς από την ανάγκη αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, σε έναν κόσμο όπου τα πυρηνικά όπλα καθιστούσαν τον ολοκληρωτικό πόλεμο δυνητικά καταστροφικό για το σύνολο της ανθρωπότητας. Η βασική της αρχή ήταν ότι οι πολιτικοί στόχοι έπρεπε να είναι περιορισμένοι, ώστε να είναι επιτεύξιμοι με συμβατικά μέσα και να μην οδηγούν σε κλιμάκωση πέρα από το επίπεδο που μπορούσε να ελεγχθεί. Η σημερινή ρητορική των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, όμως, φαίνεται να απομακρύνεται από αυτή τη λογική.
Η επιμονή σε απόλυτους στόχους, όπως η «καταστροφή» του Ιράν ή η «ολοκληρωτική ήττα» του, δημιουργεί ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στους πολιτικούς σκοπούς και στα διαθέσιμα μέσα. Όταν οι στόχοι γίνονται μαξιμαλιστικοί, αλλά τα μέσα παραμένουν συμβατικά και περιορισμένα, η στρατηγική οδηγείται συχνά σε αδιέξοδο.
Σε τέτοιες συνθήκες εμφανίζεται συχνά ο επικίνδυνος πειρασμός της κλιμάκωσης. Αν η συντριπτική νίκη δεν επιτυγχάνεται με συμβατικά μέσα, τότε μπορεί να εμφανιστεί η σκέψη ότι απαιτούνται ακόμη ισχυρότερα μέσα. Έτσι δημιουργείται ένας έμμεσος δρόμος προς την πυρηνική κλιμάκωση. Όχι επειδή η χρήση πυρηνικών αποτελεί αρχικό στόχο, αλλά επειδή η λογική του ολοκληρωτικού πολέμου δημιουργεί πολιτική και ψυχολογική πίεση για επίτευξη αποτελεσμάτων που δεν είναι εφικτά με συμβατικά μέσα. Και αυτό δεν είναι ανάγκη να φανεί στο Ιράν. Δημιουργεί όμως μια κουλτούρα που θα επηρεάσει και τους επόμενους πολέμους, θα οδηγήσει για την ακρίβεια σε επόμενους πολέμους, θα διαμορφώσει τη μορφή τους και μπορεί να αποτελέσει ένα short cut για τη χρήση πυρηνικών όπλων.
Η ιστορία της στρατηγικής σκέψης γνωρίζει καλά αυτή τη δυναμική. Οι μεσοπολεμικές θεωρίες στρατηγικού βομβαρδισμού, που συνδέθηκαν με τον Ιταλό θεωρητικό Giulio Douhet, βασίζονταν στην πεποίθηση ότι η μαζική αεροπορική ισχύς μπορούσε να συντρίψει τη βούληση ενός κράτους και να επιβάλει την παράδοσή του. Η εμπειρία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έδειξε ότι αυτή η πίστη ήταν σε μεγάλο βαθμό υπερβολική. Οι κοινωνίες συχνά αποδείχθηκαν πολύ πιο ανθεκτικές από ό,τι προέβλεπαν οι θεωρίες της αεροπορικής κυριαρχίας.
Ιράν: Συνέπειες από τον πόλεμο
Παρά τα ιστορικά αυτά μαθήματα, η ιδέα ότι ο όγκος πυρός μπορεί να επιφέρει πολιτικά αποτελέσματα παραμένει ισχυρή. Πρόκειται για μια αντίληψη που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια μορφή ιεροποίησης της ισχύος. Η στρατιωτική ισχύς αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως εργαλείο πολιτικής, αλλά σχεδόν ως αυθύπαρκτη δύναμη που μπορεί από μόνη της να επιβάλει πολιτικές λύσεις.
Αυτή η νοοτροπία εμφανίζεται συχνά σε περιόδους μεγάλων γεωπολιτικών μεταβάσεων. Όταν το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε φάση αβεβαιότητας, οι μεγάλες δυνάμεις συχνά καταφεύγουν σε πιο επιθετικές στρατηγικές για να διατηρήσουν, ή να επαναβεβαιώσουν τη θέση τους.
Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει επίσης σημαντικές γεωπολιτικές συνέπειες που συχνά υποτιμώνται. Παρά τη ρητορική περί αποδυνάμωσης των αντιπάλων της Δύσης, η σύγκρουση φαίνεται να ευνοεί σε ορισμένα επίπεδα τη Ρωσία. Η μετατόπιση της διεθνούς προσοχής από την Ουκρανία, η αύξηση των τιμών των υδρογονανθράκων και η ανάγκη μεταφοράς κρίσιμων δυτικών οπλικών συστημάτων προς τη Μέση Ανατολή, δημιουργούν συνθήκες που διευκολύνουν τη ρωσική πολεμική οικονομία.
Παράλληλα, η κρίση ενισχύει τη λειτουργική αλληλεξάρτηση μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Αν και η σχέση των δύο χωρών περιλαμβάνει και στοιχεία ανταγωνισμού, η κοινή πίεση από τη Δύση τείνει να ενισχύει τη μεταξύ τους συνεργασία. Έτσι, η σύγκρουση μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο συνεκτικού ευρασιατικού γεωπολιτικού χώρου.
Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr
.png)
