iEpikaira

For decades America has enjoyed hegemony over the Middle East. That is about to end.

Sep 24th 2026

America seems to be stuck in the Middle East. It has no easy way out of its war with Iran. Yet the conflict, however it ends, will in fact mark something quite different: the moment when America pulls back from the region—in the sense that it finally relinquishes its hegemony there. For the first time since the great powers dismembered the Ottoman empire a century ago, the Middle East’s overarching order will no longer be imposed from afar. Will that herald an orgy of score-settling and violence, or a new beginning?

Since the first world war, the birthplace of the world’s three great monotheistic religions has suffered misery heaped upon misery. Arabs who had fought alongside the war’s victors felt betrayed when Britain took control of Iraq, Jordan and Palestine, and France helped itself to Lebanon and Syria. Nationalist leaders, including Gamal Abdel Nasser of Egypt, later fell under the spell of ruinous Soviet-inspired economic policies. The staggering abuse of human rights by dictators such as Saddam Hussein in Iraq and Hafez al-Assad in Syria was matched only by the violent fanaticism of the jihadists nourished by their sadistic rule.

After three wars, countless covert operations and seemingly endless rounds of diplomacy, America’s attempts to impose its designs have run their course. Like Britain, France and Russia, America will still be involved. It will occasionally use military force to pursue its interests, including for counter-terrorism. But it will abandon its role as architect.

The signs of America’s looming retrenchment are unmistakable—even as President Donald Trump uses the annual meeting of the UN to threaten Iran with „annihilation” for the umpteenth time. Two stand out. Earlier this month America declined to join its ally Saudi Arabia in striking the Houthis in Yemen, who are endangering shipping in the Red Sea. Instead it held talks behind the Saudis’ backs to spare American vessels from attack. That may seem like a detail, but when a superpower does deals with an insurgent militia, everyone understands it wants to cut its commitments.

The other sign is the expectation that America will limit its presence in the Middle East. In peacetime it has 30,000-40,000 troops on 19 bases, eight of which are permanent. However, the war has exposed how vulnerable they are to drones and cheap missiles. America has therefore been obliged to depend on aircraft-carriers and its Indian Ocean base on Diego Garcia. Some experts are arguing that it should concentrate its forces in a few places, such as Israel and Jordan.

This fits a broader realignment in which, as NBC reported this month, 25,000-40,000 American troops could be pulled out of Europe, too. The Trump administration is focused on the Americas. Securocrats want to equip America for the growing rivalry with China which, as this week’s Trump-Xi summit shows, teeters between wary co-existence and outright hostility. Neither goal is advanced by Middle Eastern wars that empty America’s arsenals and suck its forces out of Asia.

And to what end? Until 2020 America was an oil importer; today it is a colossal exporter. China, by contrast, has become Gulf producers’ biggest customer, and the Suez canal carries its goods to European markets. That makes China the great external beneficiary of America’s policies. But it is unlikely to try to step in as the Middle Eastern hegemon—not when it has seen the trillions of dollars and thousands of lives America has paid for the privilege.

Instead, three of the region’s countries have the heft to begin to fill the vacuum—and none of them is Arab. The most dangerous is Iran. If the regime in Tehran collapses, it will be in no position to rebuild its malign influence across Iraq, Syria and Lebanon. If, as is likely, it survives, it will hope to extract rents by controlling the Strait of Hormuz and bullying the Gulf states that it has attacked in the war. It will also try to rebuild its militias abroad. It may well restart work on a nuclear weapon, which will surely remain a red line for America. In all this, it may receive Russian backing.

The second regional power is Turkey, which has been quietly building closer relations with Arab countries. It has become the main supporter of the new government in Syria. With Iraq, it is working on trade routes, water supplies and countering Kurdish separatists. Last month it signed a security agreement with Pakistan and Saudi Arabia. Although it has championed the Muslim Brotherhood, it is more pragmatic than ideological, seeking business for its defence industry and construction firms.

The third is Israel, the dominant military and intelligence power. After the massacres of October 7th 2023 it sees itself as a modern Sparta, seeking to destroy any capability that might threaten it. Under the Abraham accords, it has forged close ties with the United Arab Emirates, even as the prospect of a deal with the Palestinians has faded.

These three countries are unlikely to live with each other in peace. Israel and Turkey are already at loggerheads in Syria. Israel and Iran have unfinished business over the war. Iran and Turkey are ancient imperial rivals.

The losers are the Arab states. Countries such as Iraq and Syria are still struggling to emerge from the ashes of civil war. Egypt, once the natural leader of the Arab world, devotes its energy to corruption and crushing opposition at home. The Gulf monarchies have embraced a prosperity agenda that seeks to anaesthetise ideology with economic growth. That is welcome, but their business model depends on American security. The rivalries of ultra-rich Qatar, Saudi Arabia and the UAE are radiating instability—perhaps America’s parting gift could be to help them work together. 

Arabs have long yearned for a chance to recover lost glory from when they were a beacon of science and learning centuries ago. America’s retrenchment is about to give them a chance. But each departing hegemon has left a legacy of frustrated designs and unintended consequences. There remain deep hatreds and unsettled scores. The Middle East will struggle to prove the doubters wrong.

[iEpikaira: The Economist opinion is in many ways in accord with our previous analyses. The US is, as we put it, the Retreating Hegemon that leaves shatterbelts behind it. For more details, read HERE and the explainer HERE!]

Source: https://www.economist.com/leaders/2026/09/24/when-america-walks-away , https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/27/when-america-walks-away-a4937550

Gönül Tol*, September 28, 2026

A longer version of this article was originally published by MEI on September 10, 2026.

In February 2026, Turkish Foreign Minister Hakan Fidan suggested that shifting international dynamics could push Turkey to acquire nuclear weapons, reigniting a decades-old debate over Ankara’s nuclear ambitions.

Foreign Minister Fidan’s remarks are only the latest in a series of public statements in which President Recep Tayyip Erdoğan and other Turkish officials have increasingly challenged nonproliferation norms and even hinted at an interest in acquiring nuclear weapons. That rhetoric, combined with Turkey’s civilian nuclear energy and research programs and its indigenous surface-to-surface missile development projects, has fueled concerns that these capabilities could eventually form the backbone of a Turkish nuclear weapons program.

Although Turkey remains far from possessing the technical capabilities needed for a nuclear weapons program and its national interests continue to favor nuclear restraint, the rhetorical shift suggests a broader change in Ankara’s thinking. This has been particularly pronounced since the failed coup attempt against Erdoğan in 2016. But the changing regional and global security environment is further strengthening the motivations and the rationale for Ankara to move away from its longstanding role as a champion of nonproliferation and toward a strategy of nuclear hedging — one that preserves the option to build nuclear weapons without actually pursuing them — by laying the technological and institutional groundwork that would make weaponization easier and faster should circumstances change.

Turkey’s Changing Stance on Proliferation

For decades after Turkey first articulated its nuclear weapons policy in 1959, Ankara showed little interest in developing nuclear weapons of its own. Turkey’s reluctance to pursue the bomb can be explained by three factors: its desire to maintain strong ties with the West and cultivate its image as a “good international citizen”; its belief that the North Atlantic Treaty Organization’s (NATO) nuclear umbrella provided the most effective deterrent against both adversaries and regional proliferation; and its faith in the international nonproliferation regime as a means of preventing the spread of nuclear weapons.

Despite periodic tensions and repeated swings in its relationship with the United States, Turkey continued to value its NATO membership and hosted US nuclear weapons deployed under NATO auspices. As Ankara’s relationship with the West acquired an additional dimension through its pursuit of European Union membership, its commitment to the international nonproliferation regime grew stronger. Even as Iran’s nuclear program emerged as a concern for the US and countries across the region, Ankara continued to believe that diplomacy offered the best means of addressing the Iranian nuclear challenge.

These preferences were reflected in Turkey’s formal commitments to the international nonproliferation regime. Turkey ratified the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT) in 1980, formally committing itself to remaining a non-nuclear-weapon state. The following year, it brought into force a Comprehensive Safeguards Agreement with the International Atomic Energy Agency (IAEA), placing its nuclear material and activities under international verification.

Until 2016, Turkish policymakers consistently advocated a nuclear-weapons-free Middle East and, later, broader global nuclear disarmament. When pressed, they categorically denied that Turkey had either the intention or the capability to develop nuclear weapons. While serving as prime minister, Erdoğan captured Ankara’s position in a 2009 speech, as Western pressure over Iran’s nuclear program was mounting. Turkey, he said, was “completely against nuclear weapons in the Middle East,” while criticizing what Ankara saw as a double standard: “There are countries with nuclear weapons in the Middle East, for example Israel. There is a difference: Israel is not a member of the IAEA; Iran is a member.”

The 2016 coup attempt marked a turning point in the Turkish government’s rhetoric on nuclear nonproliferation. It came against the backdrop of a deteriorating security environment in Turkey’s immediate neighborhood and growing tensions with its NATO allies, particularly the US. The war in Syria had sharply heightened Ankara’s sense of vulnerability. Washington’s partnership with the Kurdistan Workers’ Party (PKK)-linked Syrian Kurdish militia against the Islamic State (ISIS) had strained US-Turkish ties, while Russia’s retaliation after Turkey shot down a Russian jet in late November 2015 intensified Ankara’s security concerns.

The failed coup deepened those doubts. Erdoğan repeatedly criticized the Obama administration for being slow to condemn the coup attempt and for hosting religious leader Fethullah Gülen, whom he accused of masterminding it. Erdoğan’s rhetoric on nuclear weapons began to shift. In 2017, he acknowledged that nuclear weapons were contrary to Islam but added that “unfortunately the power war in the world requires [you] to have such weapons, even if you don’t want to.” By 2019, his language had become more explicit: at a Justice and Development Party meeting in Sivas where Erdoğan praised advances in Turkey’s indigenous defense industry and the country’s decreasing dependence on Western security, he said, “Some countries have missiles with nuclear warheads, not one or two. But [they tell us] we cannot have them. This, I cannot accept.” He went on to say, “There is no developed nation in the world that does not have them. All of them have it,” later adding, “We are working on this.”

A Changing World Fuels Turkey’s Nuclear Rethink

The dynamics of the Iran war appear to have reinforced the rationale for Turkey’s changing stance on nuclear weapons. Turkish officials interviewed by the author believe that the Iranian leadership that emerged after the US and Israeli attacks on February 28, 2026, is more likely to pursue nuclear weapons than its predecessors, whom Ankara regarded as more risk-averse and restrained regarding weaponization. Although Turkey’s relationship with Iran has historically been less conflict-ridden than Iran’s relations with the Gulf states, Ankara still sees a nuclear-armed Tehran as a serious security threat — and one that could trigger a regional nuclear arms race.

In interviews, Turkish diplomats have pointed to the missiles Iran fired toward Turkey during the war as evidence of this new danger. NATO intercepted the missiles, and although Iran denied firing them, officials repeatedly suggested that Tehran was behind the attacks. Many in Ankara had assumed that Iran would never take such a risk against a NATO member. The attacks challenged that assumption, reinforcing the view that an Iranian regime fighting for its survival might take risks previously considered unthinkable.

A second development heightening Turkey’s concerns is the rise of an increasingly aggressive — and, in Ankara’s view, reckless — Israel. Israel has long maintained a policy of deliberate ambiguity about its nuclear arsenal, an approach successive US administrations have effectively supported. For Turkey’s ruling elite, threats by an Israeli minister to use nuclear weapons in Gaza not only amounted to a rare public acknowledgment of Israel’s nuclear capability but also underscored the risks of preserving a regional nuclear imbalance. In Ankara’s view, such rhetoric could give other states greater incentive to seek their own deterrent. And by continuing to support Israel even when its officials invoke the potential use of a nuclear weapon, the US reinforces a grievance Turkey has voiced for decades: that the global nonproliferation regime applies one standard to Israel and another to its regional rivals.

Another recent development that, in the eyes of Turkey’s ruling elite, lends weight to Ankara’s shifting rhetoric is the US-Saudi nuclear deal. The deal would open the door to uranium enrichment on Saudi soil without giving it an unequivocal green light, pending the conclusions of a joint US-Saudi study on the economic viability of such a program. The agreement marks a departure from the “gold standard” of US civilian nuclear cooperation — a legally binding commitment under a Section 123 agreement to forgo domestic uranium enrichment and spent-fuel reprocessing, as the United Arab Emirates agreed to do in its 2009 nuclear cooperation agreement with the US. Ankara sees this agreement as another indication that regional states are becoming more serious about keeping a nuclear weapons option open, but also that Washington is relaxing its stance on nonproliferation.

This shift comes as Ankara, like many US allies in the Middle East and beyond, increasingly questions Washington’s reliability. The Iran war has reinforced a perception that the US is becoming more willing to take military risks in the region without sufficient regard for the security interests of its allies and that the nuclear landscape itself is changing. Fears that Washington could retreat from longstanding security commitments have fueled nuclear debates among several US allies, including Poland, South Korea, and Finland. From Ankara’s perspective, these developments reinforce a broader conclusion: as confidence in US security guarantees erodes and nuclear hedging becomes increasingly normalized, Turkey has more reason to reconsider its own longstanding restraint.

Three Scenarios for Turkey’s Nuclear Future

1. Relying on NATO Alone

Since joining NATO in 1952, Turkey has relied on the alliance, and particularly the US, for extended nuclear deterrence. It is also one of five NATO countries that host US tactical nuclear weapons, with B61 gravity bombs stored at Incirlik Air Base under strict American custody and control. The storage facilities at the base have been repeatedly upgraded and modernized, but tensions between Ankara and Washington and periodic regional instability have fueled recurring speculation that the weapons could eventually be moved out of Turkey.

NATO membership and the US nuclear umbrella have long been pillars of Turkish security policy. During the Cold War, Turkey particularly valued the deterrence provided by US nuclear weapons against the Soviet Union. Yet its experience with NATO has also generated persistent doubts about the reliability of allied security guarantees. The 1974 US arms embargo following Turkey’s intervention in Cyprus and NATO’s reluctance to meet Ankara’s requests for alliance-backed missile defenses during the first Gulf War raised questions about how unconditional the treaty’s Article 5 protection really was. More recently, the Iran war and America’s cancellation of the F-35 sale to Turkey, combined with President Donald Trump’s threats to withdraw from NATO and his broader unpredictability regarding US commitments, have reinforced Ankara’s fears that Turkey’s security priorities may not be shared, or defended, by its allies.

2. Making a Run for the Bomb

Although the expansion of nuclear energy, increased access to nuclear-capable delivery systems, advances in enabling technologies, and greater availability and production of fissile material have made it easier and cheaper for states to reach nuclear-threshold status — and potentially choose to develop nuclear weapons — going nuclear remains a risky undertaking. For Turkey, particularly after years of tensions in its relations with NATO and its neighbors, the risks of following that path may be especially high. Turkey has taken significant steps to repair those relationships, and that effort reflects Ankara’s growing recognition that it cannot afford isolation in the Middle East or prolonged estrangement from its Western allies.

Turkey has a considerable stake in maintaining workable relations with both Western and Middle Eastern partners. Pursuing a nuclear weapons program — whether openly or covertly — would put those hard-won gains at risk, leading to renewed isolation from precisely the countries whose investment, technology, markets, and defense cooperation Ankara has spent years trying to secure. Therefore, Ankara is highly unlikely to pursue this path.

3. Moving Toward Nuclear Hedging

A shift toward nuclear hedging, as defined by Vipin Narang in Seeking the Bomb, is the most likely path for Ankara. This is why understanding the evolution of Erdoğan’s views matters. It is difficult to reach a definitive conclusion about Ankara’s intentions based solely on publicly available information. But Erdoğan’s increasingly assertive rhetoric, coupled with the foreign minister’s suggestion that international developments could compel Turkey to acquire nuclear weapons and changes in its security environment, points to a possible hedging strategy in which Ankara maintains strategic ambiguity about its intentions while keeping the nuclear option open. It avoids the potential break with the US and NATO involved in making a run for the bomb but gives Ankara more of a unilateral alternative if its partners continue to disappoint, or abandon it altogether.

How Close Is Turkey to a Bomb?

Those concerned about Turkey’s nuclear ambitions often point to several factors as evidence of both its interest in nuclear weapons and its potential technical capacity to pursue them. Some point to Turkey’s membership in the Nuclear Suppliers Group (NSG), which reflects, in part, its manufacturing capacity for materials with potential applications in the nuclear industry. Others point to its plans to build multiple nuclear power plants, Ankara’s unwillingness to commit to restrictions on enrichment and reprocessing (ENR) activities in its Section 123 nuclear agreement with the US, and Erdoğan’s statements that Turkey could develop uranium-enrichment capabilities if needed for its civilian nuclear program. Another point raised is Turkey’s effort to accelerate its long-range missile development program. Finally, Turkey joined Saudi Arabia’s mutual defense pact with nuclear-armed Pakistan in early August. Although the agreement did not mention nuclear weapons, it has further reinforced the strategic ambiguity surrounding Turkey’s nuclear intentions.

Indeed, Turkey’s interest in civilian nuclear technology, which dates back to the 1950s, has given the country a relatively advanced nuclear infrastructure. It operates longstanding nuclear research facilities and has expanded its scientific and engineering expertise. Yet the IAEA’s 2025 reporting suggests that Turkey remains well short of the technical capabilities associated with nuclear latency. It has no commercial uranium mining or conversion facilities and, most importantly, no identified uranium-enrichment or spent-fuel reprocessing capability. Its existing front-end activities are limited largely to safeguarded laboratory-scale research, including uranium concentrate refining, conversion to uranium dioxide (UO2), and fuel-pellet production.

Turkey plans to build multiple nuclear power plants as part of its strategy to diversify its energy mix and reduce dependence on foreign suppliers, which will significantly deepen Turkey’s experience with nuclear technology and will generate spent fuel. The specific model Turkey chose for its first plant limits its ability to develop some of the key indigenous capabilities associated with nuclear latency.

The Akkuyu plant is being developed under a build-own-operate (BOO) model, an unprecedented arrangement in the nuclear industry. Akkuyu Nükleer is wholly owned by subsidiaries of Russia’s state-owned Rosatom, which is providing roughly $20 billion in financing. Russia is responsible for the plant’s design, construction, maintenance, and operation for 60 years, as well as the supply and use of nuclear fuel and the plant’s eventual decommissioning.

The BOO model reduces Turkey’s financial exposure but creates significant dependencies. Turkey will rely heavily on Russian personnel to operate the plant and on Russia for its nuclear fuel. More importantly, the arrangement limits the extent to which Akkuyu can help Turkey develop autonomous nuclear capabilities, particularly in sensitive parts of the fuel cycle that can have both civilian and military applications.

The Turkish government has publicly acknowledged this dependence. Energy Minister Alparslan Bayraktar has admitted that Turkey will rely entirely on Russia’s Rosatom for the uranium fuel to power Akkuyu and signaled Ankara’s desire to diversify: “To overcome this dependence, we are talking about fuel cooperation both with the country we are currently working with and with others we are discussing new projects with.” Turkey is negotiating with other potential partners, including the US, Canada, France, and South Korea, over additional nuclear plants, and Turkish drone manufacturer Baykar is developing small modular reactor (SMR) technology.

Ankara’s negotiations with Canada’s AtkinsRéalis are particularly noteworthy. Turkish officials have indicated an interest in Canadian involvement in Turkey’s second and third nuclear power plants. The CANDU reactor design has several features that could provide a relatively direct technical pathway to a nuclear weapon while making proliferation activities more difficult to detect. Unlike conventional light-water reactors, CANDU heavy-water reactors can operate on unenriched natural uranium, reducing dependence on foreign enrichment services and giving the operator greater autonomy over the front end of the nuclear fuel cycle. More importantly, CANDU reactors can produce plutonium well suited for weapons purposes and can be refueled while operating, features that can complicate IAEA monitoring.

The acquisition of a CANDU reactor would not automatically put Turkey on a path to the bomb. Extracting plutonium would still require the ability to reprocess spent fuel, which Turkey does not currently possess. A Canadian diplomat told the author that the proposed deal with Ankara includes “significant technology sharing,” but what, if anything, it would entail regarding reprocessing or spent-fuel separation remains unclear. What is clear is that Ankara wants greater control over its nuclear supply chain and, over time, to develop more indigenous capabilities. For now, however, the Akkuyu model constrains that ambition. As Aaron Stein has noted, if Turkey sought to divert Akkuyu toward a weapons program, it would have to remove the foreign operator and gain control of foreign-owned spent fuel stored at the site before it could even contemplate extracting plutonium for a weapon — a difficult and highly visible undertaking. Akkuyu will therefore deepen Turkey’s experience with nuclear technology, but it does not by itself provide Ankara with the most proliferation-sensitive capabilities.

Turkey is still likely at least a decade away from being able to produce a nuclear weapon. But Ankara’s perception of its threat environment could drive it toward a hedging strategy of taking steps to acquire the expertise and technical capabilities needed to preserve the option of developing nuclear weapons. How far Ankara will move in that direction remains uncertain. It could pursue relatively modest technical hedging or seek more advanced capabilities associated with nuclear threshold status.

Whichever path it chooses, Turkey will most likely try to remain within the NPT, seeking to expand its nuclear options without openly crossing the line into weaponization while maintaining strategic ambiguity about its ultimate intentions. Even the most advanced point on the continuum of nuclear hedging — reaching nuclear threshold status, figuratively “one screwdriver’s turn away” from having a workable nuclear weapon — can, in principle, be maintained without withdrawing from the NPT.

Maintaining strategic ambiguity about its ultimate nuclear intentions would offer Ankara an additional advantage: preserving the deterrent and bargaining value of its growing capabilities while reducing some of the political and security costs of openly declaring a nuclear-weapons ambition, including the risk of accelerating a regional arms race.

Yet a hedging strategy carries risks of its own, particularly in a conflict-ridden region such as the Middle East. The proliferation of hedging could transform the nuclear order even without producing an increase in the number of nuclear-armed states. As more countries seek the capability to approach the nuclear threshold without crossing it, the distinction between nuclear and non-nuclear states becomes blurred. This could generate reciprocal hedging and arms-race dynamics, shorten breakout timelines, increase incentives for preventive military action, complicate intelligence assessments and safeguards, and ultimately erode the normative force of the NPT.

For Washington, the challenge is increasingly one of managing the nuclear trajectory of regional powers such as Turkey and Saudi Arabia rather than preventing them from acquiring greater nuclear capabilities altogether. The goal should be to prevent hedging from evolving into advanced threshold capabilities while addressing the security concerns that drive states to consider that option.

Attempting to eliminate all nuclear latency or prohibit enrichment altogether is neither realistic nor sustainable. Washington should focus on preventing the emergence of proliferation-prone national enrichment programs while promoting multilateral, IAEA-supervised fuel-cycle arrangements. One option would be a regional fuel-cycle framework in which participating states host different elements of the nuclear fuel cycle but no single country controls the entire supply chain necessary to rapidly convert a civilian program into a weapons capability. Such an arrangement could accommodate regional demands for greater nuclear autonomy while reducing incentives for competitive national enrichment programs.

Washington must simultaneously address the insecurity driving hedging behavior. In Turkey’s case, this means strengthening extended deterrence and restoring Ankara’s confidence in the credibility of US security guarantees. Reassurance, however, should be coupled with clear nonproliferation red lines. Washington should make explicit that continued US security guarantees are tied to adherence to nonproliferation commitments and that moves toward weapons-relevant capabilities would carry consequences for the bilateral security relationship.

*Gönül Tol is a senior fellow at the Middle East Institute, where she focuses on Turkish politics, US-Turkey relations, and regional dynamics in the Middle East.

Source: https://mei.edu/publication/turkey-ankaras-nuclear-ambitions-in-the-post-iran-war-environment/

Η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στους Χούθι, η αποχώρηση των τελευταίων στρατιωτών της από το Ιράκ και ο πόλεμος με το Ιράν θέτουν ένα ερώτημα: ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια της περιοχής τα επόμενα χρόνια;

Η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να χρειάζεται την αμερικανική στρατιωτική ισχύ. Οι κυβερνήσεις της, όμως, δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον θα τη χρησιμοποιήσει όποτε το ζητήσουν. Αυτή είναι η αλλαγή που αναδεικνύει ο Edward Carr σε προαναγγελία συζήτησης του Economist Insider: ακόμη και αν ο πόλεμος με το Ιράν τερματιστεί, η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή μπορεί να έχει μεταβληθεί οριστικά.

Η Υεμένη προσφέρει ένα πρόσφατο παράδειγμα. Παρά την κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι και την πίεση της Σαουδικής Αραβίας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ενέκρινε άμεσα αμερικανικά πλήγματα εναντίον τους. Η Ουάσιγκτον συνέχισε να στηρίζει το Ριάντ με πληροφορίες και βοήθεια στον εντοπισμό στόχων, αποφεύγοντας όμως να αναλάβει την ίδια μια νέα στρατιωτική επιχείρηση. Παράλληλα, αναφέρθηκαν επαφές Αμερικανών αξιωματούχων με εκπροσώπους των Χούθι μέσω του Ομάν.

Η διαφορά έχει σημασία. Για τη Σαουδική Αραβία, η αμερικανική παρουσία ήταν επί δεκαετίες κεντρικό στοιχείο της ασφάλειάς της. Αν η υποστήριξη των ΗΠΑ περιορίζεται σε όπλα, πληροφορίες και διπλωματία, οι σύμμαχοί τους θα χρειαστεί να υπολογίζουν πολύ περισσότερο τις δικές τους δυνατότητες και τους κινδύνους που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν.

Ένα δεύτερο σημάδι έρχεται από το Ιράκ. Η αποχώρηση των τελευταίων εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτών έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Μέρος του προσωπικού αναμένεται να μεταφερθεί σε άλλες χώρες της περιοχής. Η εξέλιξη, επομένως, δεν ισοδυναμεί από μόνη της με συνολική αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή. Αφήνει όμως ανοιχτό το ερώτημα ποιος θα περιορίσει την ισχύ των ένοπλων οργανώσεων στο Ιράκ, αρκετές από τις οποίες δηλώνουν ότι δεν σκοπεύουν να αφοπλιστούν.

Το κόστος μιας τέτοιας αβεβαιότητας ξεπερνά τα σύνορα της περιοχής. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο για την παγκόσμια ενέργεια: σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 περνούσαν από εκεί περίπου 20,9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων. Μια παρατεταμένη απειλή για τη ναυσιπλοΐα μπορεί συνεπώς να επηρεάσει οικονομίες πολύ μακριά από τον Περσικό Κόλπο.

Ποιος θα αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή αν οι ΗΠΑ περιορίσουν τον ρόλο τους; Το Ιράν, η Τουρκία και το Ισραήλ διαθέτουν διαφορετικά μέσα ισχύος, αλλά κανένα δεν μπορεί απλώς να αντικαταστήσει την Ουάσιγκτον. Το Ιράν μπορεί να ασκεί πίεση μέσω συμμάχων και ενόπλων ομάδων· η Τουρκία επεκτείνει τις περιφερειακές της σχέσεις· το Ισραήλ διαθέτει μεγάλη στρατιωτική και πληροφοριακή ισχύ. Τα συμφέροντά τους, ωστόσο, συγκρούονται σε πολλά μέτωπα. Η ενίσχυση ενός από αυτά μπορεί να προκαλέσει αντίδραση των άλλων, αντί να δημιουργήσει μια νέα, σταθερή ισορροπία.

Για τα αραβικά κράτη, η πιθανή αμερικανική υποχώρηση είναι συγχρόνως ευκαιρία και δοκιμασία. Οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν πόρους και εξοπλισμένες ένοπλες δυνάμεις. Η συλλογική ασφάλεια, όμως, απαιτεί κοινές αποφάσεις για την άμυνα, τη ναυσιπλοΐα και την αντιμετώπιση κρίσεων — αποφάσεις που γίνονται δυσκολότερες όταν κάθε κράτος έχει διαφορετικές σχέσεις με την Τεχεράνη, την Άγκυρα και το Ισραήλ.

Είναι λοιπόν πρόωρο να ανακοινωθεί το «τέλος» της αμερικανικής κυριαρχίας. Η αποχώρηση από μια βάση ή η άρνηση συμμετοχής σε μία επιχείρηση δεν αρκεί για ένα τόσο οριστικό συμπέρασμα. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πλέον πιο συγκεκριμένο: σε ποιες κρίσεις θα επιλέγουν οι ΗΠΑ να επέμβουν και πόση ευθύνη θα αναλάβουν οι ίδιες οι χώρες της Μέσης Ανατολής; Η απάντηση θα κρίνει αν η περιοχή οδεύει προς μια νέα ισορροπία ή προς μια περίοδο εντονότερου ανταγωνισμού.

Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε η προαναγγελία συζήτησης του Edward Carr στο Economist Insider.

[iEpikaira: Επιβεβαιώνονται από τον Economist οι αναλύσεις μας που εξηγούν ότι οι ΗΠΑ εκτελούν σχέδιο αποχώρησης από τη Μ. Ανατολή ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!]

Προσπελάστηκε: anixneuseis.gr

Το πρόβλημα με τα «οικονομικά θαύματα» της Μέσης Ανατολής δεν είναι ότι αποδεικνύονται εν τέλει εύθραυστα. Είναι ότι οικοδομήθηκαν πάνω στην αλαζονική ψευδαίσθηση πως η γεωστρατηγική, αυτή η αδυσώπητη κρεατομηχανή της ιστορίας, μπορεί να εξαγοραστεί με διπλωματικά χαμόγελα και με μια πλατινένια πιστωτική κάρτα.

The ‘Forty-Day War’ has revealed that Gulf security can no longer depend on external guarantees, but requires indigenous capabilities and multi-layered deterrence.

September 16, 2026

Zafer Muhammad Alajmi

Dr Burcu Ozcelik, 21 September 2026

Houthi gains around Bab Al-Mandeb have exposed rival visions of Gulf security, as Saudi Arabia, Israel, Turkey, Pakistan and the US weigh competing responses.

Commentary by Vali Nasr

Published September 14, 2026

Part of the Middle East Program’s Middle East Futures Project, this Commentary series will analyze the Middle East’s current period of disequilibrium, explore future scenarios for the region, and identify potential pathways forward.

Some blueprints of hegemonic powers are not whispered in dark, smoke-filled rooms by men in tailored suits. They are published in broad daylight, in the climate-controlled cowardice of op-ed pages, for reasons that make every serious observer reach for a notebook, a headache tablet, and a map of the last century.

Τελευταία πέφτουμε συχνά από τα σύννεφα, διαπιστώνοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν θα συνεχίσει να παίζει εσαεί τον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα. Η άρνηση των ΗΠΑ να χτυπήσουν τους Χούθι, παρά το επίμονο αίτημα του Πρίγκιπα MbS, αποτελεί ένα σκληρό, αλλά εξαιρετικά χρήσιμο μάθημα ρεαλισμού. Στη νέα πραγματικότητα, οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται βάσει των παλαιών συμμαχιών ή τις ευχές όσων ζουν στη γυάλα τους, αλλά με το ψυχρό ζύγι του εθνικού συμφέροντος και των διαθέσιμων πόρων.

Γιατί, λοιπόν, η Ουάσιγκτον είπε «όχι» στο Ριάντ;

Πρώτον, διότι η αμερικανική διπλωματία αρχίζει πλέον να ιεραρχεί αυστηρά τις απειλές. Όπως εύστοχα παρατηρεί η αναλύτρια April Longley Alley (ανώτερος συνεργάτης στο Washington Institute), το επιτελείο Τραμπ έχει «ανοιχτούς λογαριασμούς με το Ιράν και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και δεν επιθυμεί να ανοίξει ένα νέο μέτωπο, ειδικά πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές». Από την πλευρά τους, οι ίδιοι οι Χούθι, επιδεικνύοντας οξυδέρκεια που συχνά υποτιμούν οι «μεγάλοι» της Δύσης, φροντίζουν να κρατούν τις ΗΠΑ εκτός της εξίσωσης —χωρίς να τεστάρουν την υπομονή τους—, ώστε «να επικεντρώσουν την ενέργειά τους στη Σαουδική Αραβία και τους Υεμενίτες εταίρους της».   

Τον συγκεκριμένο κυνικό πραγματισμό εξέφρασε ωμά και ο Ντόναλντ Τραμπ, σημειώνοντας πως οι Χούθι επιτρέπουν στα περισσότερα πλοία να περνούν από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και ότι «υπάρχει μόνο μία χώρα με την οποία δεν είναι ικανοποιημένοι, και θα το τακτοποιήσουμε», φωτογραφίζοντας ξεκάθαρα τη Σαουδική Αραβία.

Υπάρχει, όμως, και η αμείλικτη επιχειρησιακή πραγματικότητα. Μπορεί ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης να απέρριψε πρόσφατα τις ανησυχίες περί εξάντλησης πόρων, υποστηρίζοντας ότι ο αμερικανικός στρατός «έχει αρκετά και περισσότερα από αρκετά πυρομαχικά και αποθέματα για να εκπληρώσει όλους τους στρατηγικούς στόχους του αρχιστράτηγου, και με το παραπάνω». Ωστόσο, η αλήθεια όλοι γνωρίζουν ότι είναι διαφορετική...

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του πρακτορείου Reuters, το οποίο επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, μια απευθείας σύγκρουση με τους Χούθι θα απαιτούσε σημαντικούς πόρους. Θα μπορούσε, παράλληλα, να αποστραγγίσει ή να ανακατευθύνει τις αμερικανικές δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, λόγω της ανάγκης να εντοπιστούν οι νέες θέσεις των Χούθι, οι οποίες έχουν αλλάξει από πέρυσι. Το κυριότερο; Οι ίδιοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι η αναχαίτιση των πυραύλων και των drones των ανταρτών θα μπορούσε να εξαντλήσει τα ήδη χαμηλά αποθέματα πυρομαχικών και αναχαιτιστικών βλημάτων.

Η εποχή όπου ένα τηλεφώνημα αρκούσε για να απλώσει η Αμερική την ασπίδα της έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η Ουάσιγκτον μετράει πλέον τα πυρομαχικά της ένα-ένα, την ώρα που ένα κύμα αντιδράσεων στο εσωτερικό της δεν συγχωρεί άσκοπες στρατιωτικές περιπέτειες που επιβαρύνουν τον μέσο φορολογούμενο.

Το δίδαγμα για όλους είναι αμείλικτο: Όποιος θέλει ασφάλεια στον 21ο αιώνα, καλό είναι να πάψει να ελπίζει σε υπερατλαντικούς σωτήρες. Πρέπει να είναι έτοιμος να ματώσει ο ίδιος και, κυρίως, να βάλει το χέρι βαθιά στην τσέπη. Η γεωστρατηγική ενηλικίωση δεν είναι πλέον επιλογή, είναι μονόδρομος...

Iran and its allies can now exert pressure on two strategic maritime chokepoints, with global implications. A more coherent international approach to Yemen is needed.

PUBLISHED 14 SEPTEMBER 2026

του Con Coughlin* 14 Σεπτεμβρίου 2026

Το Ισραήλ εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία για τις προσπάθειες του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επεκτείνει την επιρροή του στη γειτονική Συρία, όπου διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο βοηθώντας τον ισλαμιστή πρόεδρο της χώρας Αχμέτ αλ-Σαράα να ανατρέψει το καθεστώς Άσαντ και να αναλάβει την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024. 

Αθανάσιος Πλατιάς*

Η φύση της διεθνούς πολιτικής και του πολέμου δεν άλλαξαν, ούτε εξαφανίστηκαν οι παραδοσιακοί μηχανισμοί της ισχύος και της εξισορρόπησης. Αυτό που άλλαξε είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν

Ο όρος «πολυκρίση» χρησιμοποιήθηκε τα τελευταία χρόνια για να περιγράψει τη συνύπαρξη πολλών κρίσεων που αλληλεπιδρούν και ενισχύουν η μία την άλλη. Το πρόβλημα σήμερα είναι βαθύτερο. Οι κρίσεις δεν είναι πλέον παρεκκλίσεις από την κανονικότητα. Είναι η νέα κανονικότητα. Ο πλανήτης έχει εισέλθει σε μια περίοδο διαρκούς και επιταχυνόμενης γεωπολιτικής και γεωοικονομικής αστάθειας.

Οι εκδηλώσεις αυτού του φαινομένου είναι ήδη ορατές. Ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται στο πέμπτο έτος του χωρίς ορατή διέξοδο. Οχι μόνο δεν βρισκόμαστε κοντά στο τέλος του πολέμου, αλλά αντίθετα αυξάνονται οι ενδείξεις γεωγραφικής και λειτουργικής κλιμάκωσής του. Η Ουκρανία κλιμακώνει πλήττοντας σε μεγάλο γεωγραφικό βάθος ενεργειακές, βιομηχανικές και στρατιωτικές υποδομές της Ρωσίας. Η Μόσχα, από την πλευρά της, κλιμακώνει εντατικοποιώντας τις επιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας, χωρίς όμως να μπορεί να επιτύχει αποφασιστικό πολιτικό αποτέλεσμα.

Το πρόβλημα για τη Ρωσία είναι ότι το «στρατηγικό βάθος» της Ουκρανίας δεν βρίσκεται στο ουκρανικό έδαφος. Βρίσκεται στην Ευρώπη, η οποία παρέχει όπλα, οικονομικούς πόρους, πληροφορίες και διπλωματική υποστήριξη. Αυτό δημιουργεί ισχυρό κίνητρο στη Μόσχα να διευρύνει το γεωγραφικό πεδίο της αναμέτρησης, αυξάνοντας το κόστος για τις χώρες που στηρίζουν το Κίεβο, χωρίς ταυτόχρονα να περάσει το κατώφλι της στρατιωτικής σύγκρουσης με χώρες του ΝΑΤΟ. Κάτι τέτοιο θα δοκίμαζε μεν τη συνοχή της Ατλαντικής Συμμαχίας αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Ετσι βλέπουμε επιθέσεις στους κόμβους διοικητικής υποστήριξης που συνδέουν την Ουκρανία με ευρωπαϊκές χώρες (όπως πρόσφατα στα σύνορα Ουκρανίας – Ρουμανίας), υβριδικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις και προσπάθειες διατάραξης μεταφορικών και επικοινωνιακών δραστηριοτήτων. Ταυτόχρονα η Μόσχα μεταφέρει τεχνογνωσία παραγωγής υπερηχητικών πυραύλων στο Ιράν για να αυξήσει το κόστος στις ΗΠΑ. Τέλος, αναζητεί τρόπους να στείλει το ηχηρό μήνυμα (signaling) ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα. Ολα αυτά προοιωνίζονται περαιτέρω κλιμάκωση.

Κλιμάκωση έχουμε και στον Περσικό Κόλπο. Ο εξάμηνος πόλεμος έχει ήδη περιορίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, έχει επηρεάσει τις θαλάσσιες μεταφορές στην Ερυθρά Θάλασσα και έχει αναδιατάξει τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν δείχνει πώς μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί εύκολα να επεκταθεί γεωγραφικά και να αποκτήσει παγκόσμιες διαστάσεις.

Τα παραπάνω δεν αποτελούν μια σειρά άσχετων γεγονότων. Πίσω τους βρίσκονται βαθύτερες μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία του διεθνούς συστήματος.

Η πρώτη είναι η διάχυση και ανακατανομή της ισχύος. Η συγκέντρωση ισχύος στα χέρια των ΗΠΑ μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η άνοδος της κινεζικής ισχύος αποτελεί τη σημαντικότερη έκφραση αυτής της μεταβολής και έχει οδηγήσει σε έναν νέο, σφοδρό γεωπολιτικό και γεωοικονομικό ανταγωνισμό. Το πεδίο αυτού του ανταγωνισμού βρίσκεται στην περιφέρεια της Ευρασίας (Rimland): από τη Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα, τον Περσικό Κόλπο και τις θάλασσες της Ανατολικής Ασίας. Ολες οι θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Ευρασία «έχουν πάρει φωτιά». [iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!] Ταυτόχρονα, ισχύς διαχέεται προς μεσαίες δυνάμεις όπως η Ινδία, η Τουρκία, η Ινδονησία και η Βραζιλία, αλλά και προς μικρότερους κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες. Εδώ η γεωπολιτική μεταβολή συναντά την τεχνολογική. Drones, εμπορικοί δορυφόροι, φτηνοί αισθητήρες, όπλα εξαιρετικής ακριβείας στόχευσης και τεχνητή νοημοσύνη έχουν μειώσει το κόστος απόκτησης σημαντικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.

Αυτό δεν σημαίνει εξίσωση ισχύος. Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία εξακολουθούν να διαθέτουν πολύ μεγαλύτερη συνολική ισχύ από τους υπόλοιπους δρώντες. Η τεχνολογική διάχυση όμως επιτρέπει σε έναν ασθενέστερο δρώντα να επιβάλλει δυσανάλογο κόστος σε έναν ισχυρότερο. Οι Χούθι δεν χρειάζεται να ελέγχουν την Ερυθρά Θάλασσα για να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα. Αρκεί να αυξήσουν το ρίσκο διέλευσης. Το ίδιο ισχύει και για το Ιράν: δεν χρειάζεται να κυριαρχεί στον Περσικό Κόλπο για να αυξήσει το κόστος και το ρίσκο διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Η Ουκρανία δεν χρειάζεται να αποκτήσει αεροπορική υπεροχή για να πλήττει κρίσιμες ρωσικές υποδομές σε μεγάλο γεωγραφικό βάθος.

Αλλάζει ταυτόχρονα και η οικονομία του πολέμου. Φτηνά drones αναγκάζουν αμυνόμενους να χρησιμοποιούν πανάκριβα συστήματα προστασίας. Οπλα εξαιρετικής ακριβείας στόχευσης μπορούν πλέον να παραχθούν σε μεγάλους αριθμούς, να δημιουργήσουν κορεσμό στις αντίπαλες άμυνες και να εξαντλήσουν τα αποθέματα κάθε αμυνόμενου. Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει μια ακόμη διάσταση: επιτρέπει την ενοποίηση αισθητήρων, πληροφοριών, επικοινωνιών, διαδικασιών επιλογής στόχων και οπλικών συστημάτων. Ο ανταγωνισμός δεν διεξάγεται πλέον ανάμεσα σε μεμονωμένα οπλικά συστήματα αλλά ανάμεσα σε ολόκληρες στρατιωτικές αρχιτεκτονικές: ποιος συλλέγει καλύτερα πληροφορίες, ποιος τις επεξεργάζεται ταχύτερα και ποιος τις αξιοποιεί αποτελεσματικότερα.

Η δεύτερη βαθιά μεταβολή αφορά την ίδια τη διεθνή τάξη. Οι ΗΠΑ λειτούργησαν επί δεκαετίες ως ο βασικός πυλώνας της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Σήμερα, όμως, δεν μπορούν να υποστηρίξουν τις δεσμεύσεις που συσσώρευσαν στην περίοδο της ηγεμονίας τους. Δεν επαρκούν οι διαθέσιμοι πόροι για να υποστηρίξουν ταυτόχρονα συμμαχίες στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στην Ασία. Για αυτό προσπαθούν να απεγκλωβιστούν από τις δεσμεύσεις τους στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή ώστε να επικεντρωθούν στην Ανατολική Ασία όπου βρίσκεται ο κύριος ανταγωνιστής τους, η Κίνα. [iEpikaira: Περισσότερα ΕΔΩ!]

Ο πόλεμος στον Κόλπο κατέστησε ορατούς τους αμερικανικούς περιορισμούς σε αποθέματα πυρομαχικών, οπλικών συστημάτων, διαθεσιμότητας στρατιωτικών δυνάμεων και γενικότερα δυνατότητας ταυτόχρονης παρουσίας σε πολλά μέτωπα. Για να συγκεντρώσουν δυνάμεις στον Κόλπο, έπρεπε να τις αποσύρουν από το κύριο μέτωπο, την Ανατολική Ασία.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον αμφισβητεί πλευρές της μεταπολεμικής τάξης που η ίδια οικοδόμησε. Οι ιμπεριαλιστικές πολιτικές της στη Βενεζουέλα, ο εμπορικός πόλεμος κατά του Καναδά και οι απειλές για κατάληψη της Γροιλανδίας ενισχύουν την αβεβαιότητα για τον χαρακτήρα της αμερικανικής ισχύος. Οι ΗΠΑ έχουν πλέον μετατραπεί σε πηγή αστάθειας στο διεθνές σύστημα και συμπεριφέρονται στους συμμάχους τους ως να ήταν δορυφόροι. Ετσι δεν πρέπει να αιφνιδιάζει κανένα ότι οι σύμμαχοί τους αντιδρούν αναζητώντας εναλλακτικές διευθετήσεις ασφαλείας. Η Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν μπορεί να διαβαστεί μέσα από αυτό το πρίσμα. Η ίδια λογική εξηγεί τη συζήτηση για ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και την αναζήτησή πυρηνικών επιλογών από Νότια Κορέα, Ιαπωνία και Πολωνία. Η αβεβαιότητα για την αξιοπιστία των συμμαχιών ενισχύει τη λογική της αυτοβοήθειας.

Η τρίτη μεταβολή είναι η εργαλειοποίηση της οικονομικής αλληλεξάρτησης. Η παγκοσμιοποίηση αναπτύχθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η λογική της οικονομικής αποτελεσματικότητας υπερίσχυε της γεωπολιτικής λογικής. Αυτό άλλαξε με την άνοδο της Κίνας και την επιστροφή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Η διασύνδεση των οικονομιών μετατράπηκε έτσι σε πεδίο αντιπαράθεσης. Χρηματοπιστωτικά δίκτυα, τεχνολογία, σπάνιες γαίες, ενέργεια, λιμάνια, ναυτιλία, θαλάσσιες διαδρομές και εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν πλέον εργαλεία γεωοικονομικού πολέμου. Οι ΗΠΑ οπλοποιούν την κυριαρχία τους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, στην τεχνολογία και στην ενέργεια. Η Κίνα με τη σειρά της οπλοποιεί τη βιομηχανική της παραγωγή, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις σπάνιες γαίες.

Η φύση της διεθνούς πολιτικής και του πολέμου δεν άλλαξαν, ούτε εξαφανίστηκαν οι παραδοσιακοί μηχανισμοί της ισχύος και της εξισορρόπησης. Αυτό που άλλαξε είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν. Η διάχυση της ισχύος, η τεχνολογική επανάσταση, η εργαλειοποίηση της αλληλεξάρτησης και η μειωμένη ικανότητα της ηγεμονικής δύναμης να οργανώνει μόνη της τη διεθνή τάξη δημιουργούν πολλαπλά σημεία τριβής, περισσότερους δρώντες ικανούς να προκαλέσουν αναταραχή και περισσότερους μηχανισμούς μέσω των οποίων μια τοπική κρίση μπορεί να μεταδοθεί σε όλον τον πλανήτη.

Αυτός είναι ο λόγος που η πολυκρίση έχει μετατραπεί σε μόνιμη κρίση.

*Ομότιμος καθηγητής Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων. tovima.gr

Η 18η Σύνοδος Κορυφής των BRICS, η οποία ολοκληρώθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2026 στο Νέο Δελχί της Ινδίας, πραγματοποιήθηκε σε μια από τις πλέον ταραχώδεις και μεταβατικές περιόδους της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας. Με το παγκόσμιο σύστημα να δοκιμάζεται από ραγδαία κλιμακούμενες στρατιωτικές συγκρούσεις, διευρυνόμενες οικονομικές ανισότητες και ακραίο τεχνολογικό ανταγωνισμό, η Σύνοδος αποτέλεσε ορόσημο. Υπό την ινδική προεδρία, η οποία επικεντρώθηκε στο τετράπτυχο «Ανθεκτικότητα, Καινοτομία, Συνεργασία και Βιωσιμότητα», οι ηγέτες κλήθηκαν να αποδείξουν ότι η πρόσφατη διεύρυνση της ομάδας δεν έχει αλλοιώσει τη δυνατότητά της να διαμορφώνει κοινές θέσεις, παρά τους υφιστάμενους περιορισμούς.

yemen.liveuamap.com (14/09/2026)

SEP 11, 2026 AT 04:28 PM EDT

By Tom O'Connor, Deputy Editor, National Security and Foreign Policy

A rapid offensive by the Yemeni Ansar Allah movement, also known as the Houthis, has put a powerful Iranian ally in control of the nation's Red Sea coast and, with it, another key maritime corridor at the mercy of the Axis of Resistance.

The Bab el-Mandeb lies between Yemen's southwest and the East African nation of Djibouti, constituting a link between the Gulf of Aden and the Red Sea, which ties to the Mediterranean Sea via the Suez Canal. At its narrowest breadth, it's just 16 miles wide and Ansar Allah has a record of paralyzing global shipping from much farther away.

Χούθι: Πήραν τον έλεγχο ολόκληρης της ακτής της Υεμένης στην Ερυθρά

Οι Χούθι κατέλαβαν τα δύο τελευταία νησιά του Στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ και ελέγχουν πλέον ολόκληρη την ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, καταγράφοντας τη σημαντικότερη μέχρι σήμερα προώθησή τους προς την κρίσιμη διεθνή ναυτιλιακή οδό.

Οι Χούθι κατέλαβαν τα δύο τελευταία νησιά του Μπαμπ ελ Μάντεμπ, μετά την υποχώρηση των δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης.

Η οργάνωση ελέγχει πλέον ολόκληρη την ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με Υεμενίτη στρατιωτικό αξιωματούχο.

Οι Χούθι υπόσχονται «ασφαλή» διέλευση από το στενό, εξαιρώντας όμως τη Σαουδική Αραβία, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Οι φιλοϊρανοί αντάρτες Χούθι της Υεμένης πήραν τον έλεγχο των δύο τελευταίων νησιών του Στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, δήλωσε σήμερα Υεμενίτης αξιωματούχος.

Το σύνολο της ακτής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα είναι πλέον στα χέρια των Χούθι, οι οποίοι κατέλαβαν τα τελευταία νησιά του στρατηγικής σημασίας Στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, τόνισε.

“Όλα όσα ήταν υπό τον έλεγχό μας στη δυτική ακτή έχουν καταληφθεί“, δήλωσε στρατιωτικός αξιωματούχος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, η οποία υποστηρίζεται από το Ριάντ, ενώ οι Υεμενίτες μαχητές είχαν ήδη καταλάβει λίγες ώρες νωρίτερα το νησί Μαγιούν, που είναι επίσης γνωστό με την ονομασία Περίμ και βρίσκεται στο κέντρο του στενού, μετά την υποχώρηση των κυβερνητικών δυνάμεων.

Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την πιο σημαντική προώθηση της οργάνωσης προς τον έλεγχο της κρίσιμης σημασίας ναυτιλιακής οδού.

Παρά τις διεθνείς ανησυχίες, οι Χούθι υπόσχονται την “ασφαλή” διέλευση από το στρατηγικής σημασίας Στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, το οποίο συνδέει την Ευρώπη με την Ασία, κάτι που δεν θα ισχύει για τον Σαουδάραβα εχθρό τους.

Σε μια αστραπιαία επίθεση, οι μαχητές αυτοί, οι οποίοι ήλεγχαν μέχρι πρότινος ένα μεγάλο μέρος του βόρειου τμήματος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Σαναά και της πόλης Χοντέιντα (δυτικά), προωθήθηκαν προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσα σε λίγες ημέρες.

[iEpikaira: Κοσμογονία στη Μ. Ανατολή... Η ταυτόχρονη κυριαρχία των Χούθι στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ και του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ σημαίνει ότι ο έλεγχος των δύο κρισιμότερων παγκόσμιων αρτηριών ενέργειας και εμπορίου είναι πλέον στα χέρια του φιλοϊρανικού «Άξονα της Αντίστασης». Αυτή η διπλή λαβή μετατρέπει την Τεχεράνη σε ρυθμιστή της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς της δίνει τη δυνατότητα να στραγγαλίσει την εφοδιαστική αλυσίδα μεταξύ Ασίας και Ευρώπης (ακυρώνοντας την ασφάλεια της διαδρομής προς τη Διώρυγα του Σουέζ) και να μπλοκάρει τη ροή του περσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκαλώντας κατακόρυφη αύξηση στο κόστος των ναύλων, τεράστιες καθυστερήσεις λόγω του περίπλου της Αφρικής και, κατ' επέκταση, σφοδρές παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον σε καθεστώς ιδιότυπης ναυτικής περικύκλωσης, με τις εμπορικές και ενεργειακές της εξαγωγές τόσο από τα ανατολικά όσο και από τα δυτικά να εξαρτώνται από την ανοχή των ορκισμένων εχθρών της. Η εξέλιξη αποτελεί βαρύ χτύπημα επίσης στην παραπαίουσα αιγυπτιακή οικονομία η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα του Σουέζ. Ταυτόχρονα το Ισραήλ αποκόπτεται από τις αγορές της Ανατολής και τον σύνδεσμο μέσω Ερυθράς Θαλάσσης. Ευρύτερα, η εξέλιξη αυτή ακυρώνει στην πράξη τον παραδοσιακό ναυτικό έλεγχο των ΗΠΑ στην περιοχή, παραδίδοντας στο Ιράν το απόλυτο ασύμμετρο υπερόπλο: την ικανότητα να απειλεί τη διεθνή κοινότητα με ένα ταυτόχρονο εμπορικό και ενεργειακό μπλόκο, υπαγορεύοντας τους γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς όρους του στη Μέση Ανατολή και κατ' επέκταση στην υφήλιο.]

Πηγή: fortunegreece.com

Sources say the war on Iran and subsequent Iranian retaliations exposed ‘deep vulnerabilities’ within Washington’s regional military infrastructure

US army and intelligence officials have been having “quiet discussions” recently about reducing Washington’s military presence across West Asia, six sources were cited as saying in a CNN report released on 8 September.

Η ιστορία σπάνια γράφεται από βολικές συμπτώσεις. Οι αποκαλύψεις της Haaretz, σύμφωνα με τις οποίες ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε στα χέρια του ρητές προειδοποιήσεις πριν από το αιματοκύλισμα της 7ης Οκτωβρίου και επέλεξε να μην ενημερώσει τους επικεφαλής ασφαλείας, διαλύουν οριστικά μια βολική ψευδαίσθηση. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν έκανε λάθος. Άφησε τα γεγονότα να εξελιχθούν. Η 7η Οκτωβρίου δεν ήταν η μεγαλύτερη αποτυχία των μυστικών υπηρεσιών στην ιστορία. Ήταν η απαραίτητη, αιματηρή θρυαλλίδα.

Γεώργιος Κουτσούμης, Αναλυτής Μέσης Ανατολής

Η ταχεία αναδιάταξη των συμμαχιών στη Μέση Ανατολή φέρνει την Αίγυπτο στο επίκεντρο του ελληνικού στρατηγικού ενδιαφέροντος. Το Κάιρο επιχειρεί να διατηρήσει την αυτονομία των κινήσεών του, παραμένοντας εκτός της «Συμφωνίας της Μέκκας», ενώ ταυτόχρονα εμβαθύνει την εξομάλυνση των σχέσεών του με την Τουρκία και διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και το Ιράν. Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής επαναπροσέγγισης Τουρκίας-Ισραήλ, ιδιαίτερα σε μια μετα-Νετανιάχου περίοδο.

Στη γεωπολιτική, το μεγαλύτερο σφάλμα που μπορεί να διαπράξει μια υπερδύναμη είναι να διαβάζει τον παγκόσμιο χάρτη με τους φακούς του χθες ή απλώς να βλέπει τα πράγματα όπως αυτή θέλει. Να πορεύεται, δηλαδή, με βάση έναν συσχετισμό δυνάμεων που έχει πάψει προ πολλού να υφίσταται. Η μεγάλη εικόνα σήμερα είναι αμείλικτη. Η ψευδαίσθηση της αμερικανικής παντοδυναμίας έχει πλέον ξεπεραστεί υπό το βάρος των νέων, αμείλικτων γεωπολιτικών συσχετισμών. Εντούτοις, το αμερικανικό κατεστημένο παραμένει δέσμιο μιας βαθιάς στρατηγικής αγκύλωσης. Συνεχίζει να δρα σαν να είναι ο αδιαφιλονίκητος πλανητικός ηγεμόνας, απαιτώντας από τον υπόλοιπο κόσμο να χορεύει στον δικό της ρυθμό.

Αυτή η συλλογική ψευδαίσθηση αποτελεί τον πυρήνα μιας ανάλυσης (30/08/2026) του καθηγητή Τζον Μιρσάιμερ, γνωστού εκφραστή του επιθετικού πολιτικού ρεαλισμού (realpolitik). Η ανάγνωση που κάνει ο καθηγητής για τις αμερικανικές κινήσεις, τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ανατολική Ευρώπη, είναι αφοπλιστικά ρεαλιστική, διαλύοντας κάθε ψευδαίσθηση. Ξεγυμνώνει τις αδυναμίες ενός διευθυντηρίου που λαμβάνει αποφάσεις αγνοώντας τους ιστορικούς συσχετισμούς, παραβλέποντας τις δομικές αλλαγές του διεθνούς συστήματος και, κυρίως, υποτιμώντας την υπαρξιακή αποφασιστικότητα των αντιπάλων του.