Η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στους Χούθι, η αποχώρηση των τελευταίων στρατιωτών της από το Ιράκ και ο πόλεμος με το Ιράν θέτουν ένα ερώτημα: ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια της περιοχής τα επόμενα χρόνια;
Η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να χρειάζεται την αμερικανική στρατιωτική ισχύ. Οι κυβερνήσεις της, όμως, δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον θα τη χρησιμοποιήσει όποτε το ζητήσουν. Αυτή είναι η αλλαγή που αναδεικνύει ο Edward Carr σε προαναγγελία συζήτησης του Economist Insider: ακόμη και αν ο πόλεμος με το Ιράν τερματιστεί, η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή μπορεί να έχει μεταβληθεί οριστικά.
Η Υεμένη προσφέρει ένα πρόσφατο παράδειγμα. Παρά την κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι και την πίεση της Σαουδικής Αραβίας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ενέκρινε άμεσα αμερικανικά πλήγματα εναντίον τους. Η Ουάσιγκτον συνέχισε να στηρίζει το Ριάντ με πληροφορίες και βοήθεια στον εντοπισμό στόχων, αποφεύγοντας όμως να αναλάβει την ίδια μια νέα στρατιωτική επιχείρηση. Παράλληλα, αναφέρθηκαν επαφές Αμερικανών αξιωματούχων με εκπροσώπους των Χούθι μέσω του Ομάν.
Η διαφορά έχει σημασία. Για τη Σαουδική Αραβία, η αμερικανική παρουσία ήταν επί δεκαετίες κεντρικό στοιχείο της ασφάλειάς της. Αν η υποστήριξη των ΗΠΑ περιορίζεται σε όπλα, πληροφορίες και διπλωματία, οι σύμμαχοί τους θα χρειαστεί να υπολογίζουν πολύ περισσότερο τις δικές τους δυνατότητες και τους κινδύνους που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν.
Ένα δεύτερο σημάδι έρχεται από το Ιράκ. Η αποχώρηση των τελευταίων εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτών έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Μέρος του προσωπικού αναμένεται να μεταφερθεί σε άλλες χώρες της περιοχής. Η εξέλιξη, επομένως, δεν ισοδυναμεί από μόνη της με συνολική αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή. Αφήνει όμως ανοιχτό το ερώτημα ποιος θα περιορίσει την ισχύ των ένοπλων οργανώσεων στο Ιράκ, αρκετές από τις οποίες δηλώνουν ότι δεν σκοπεύουν να αφοπλιστούν.
Το κόστος μιας τέτοιας αβεβαιότητας ξεπερνά τα σύνορα της περιοχής. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο για την παγκόσμια ενέργεια: σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 περνούσαν από εκεί περίπου 20,9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων. Μια παρατεταμένη απειλή για τη ναυσιπλοΐα μπορεί συνεπώς να επηρεάσει οικονομίες πολύ μακριά από τον Περσικό Κόλπο.
Ποιος θα αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή αν οι ΗΠΑ περιορίσουν τον ρόλο τους; Το Ιράν, η Τουρκία και το Ισραήλ διαθέτουν διαφορετικά μέσα ισχύος, αλλά κανένα δεν μπορεί απλώς να αντικαταστήσει την Ουάσιγκτον. Το Ιράν μπορεί να ασκεί πίεση μέσω συμμάχων και ενόπλων ομάδων· η Τουρκία επεκτείνει τις περιφερειακές της σχέσεις· το Ισραήλ διαθέτει μεγάλη στρατιωτική και πληροφοριακή ισχύ. Τα συμφέροντά τους, ωστόσο, συγκρούονται σε πολλά μέτωπα. Η ενίσχυση ενός από αυτά μπορεί να προκαλέσει αντίδραση των άλλων, αντί να δημιουργήσει μια νέα, σταθερή ισορροπία.
Για τα αραβικά κράτη, η πιθανή αμερικανική υποχώρηση είναι συγχρόνως ευκαιρία και δοκιμασία. Οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν πόρους και εξοπλισμένες ένοπλες δυνάμεις. Η συλλογική ασφάλεια, όμως, απαιτεί κοινές αποφάσεις για την άμυνα, τη ναυσιπλοΐα και την αντιμετώπιση κρίσεων — αποφάσεις που γίνονται δυσκολότερες όταν κάθε κράτος έχει διαφορετικές σχέσεις με την Τεχεράνη, την Άγκυρα και το Ισραήλ.
Είναι λοιπόν πρόωρο να ανακοινωθεί το «τέλος» της αμερικανικής κυριαρχίας. Η αποχώρηση από μια βάση ή η άρνηση συμμετοχής σε μία επιχείρηση δεν αρκεί για ένα τόσο οριστικό συμπέρασμα. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πλέον πιο συγκεκριμένο: σε ποιες κρίσεις θα επιλέγουν οι ΗΠΑ να επέμβουν και πόση ευθύνη θα αναλάβουν οι ίδιες οι χώρες της Μέσης Ανατολής; Η απάντηση θα κρίνει αν η περιοχή οδεύει προς μια νέα ισορροπία ή προς μια περίοδο εντονότερου ανταγωνισμού.
Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε η προαναγγελία συζήτησης του Edward Carr στο Economist Insider.
[iEpikaira: Επιβεβαιώνονται από τον Economist οι αναλύσεις μας που εξηγούν ότι οι ΗΠΑ εκτελούν σχέδιο αποχώρησης από τη Μ. Ανατολή ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!]
Προσπελάστηκε: anixneuseis.gr
Is America’s hegemony over the Middle East coming to an end?
Shashank Joshi, Edward Carr
At the annual meeting of the UN yesterday, Donald Trump threatened, for the umpteenth time, to annihilate Iran—just before heralding the success of the first direct talks between America and Iran in months. Caught between escalation and negotiation, America seems stuck in the Middle East.
That is what makes the insight behind this week’s Insider so striking to me. We will be sitting down to discuss whether, however the war is resolved, America’s hegemony in the Middle East is in fact coming to an end. If so, it would be the first time since the great powers dismembered the Ottoman Empire a century ago that the Middle East’s security was no longer imposed from outside.
Despite the bravado of the American president, all the signs are there. Earlier this month, he refused to join Saudi Arabia in striking the Houthis in Yemen. Instead America held talks with the militia behind the Saudis’ backs—infuriating its ally in Riyadh. Many believe that America will cut its military presence in the region; its last remaining soldiers in Iraq are set to leave at the end of this month. Its bases, which have cemented its power, were pummelled in the war. Will they be rebuilt?
Why might America want to step back from a part of the world in which it has invested so much? To understand the shifting tides, I’ll be joined in the studio by our regional experts: Josie Delap, our Middle East editor, and Gregg Carlstrom and Nick Pelham, our Middle East correspondents. Anshel Pfeffer, our Israel correspondent, will beam in from Jerusalem.
While some reckon that America is pulling back after being exhausted by its war in Iran, my sense is that the country is making a hard-nosed calculation about where its national interests really lie. Do my colleagues agree? Or do they put it down to fatigue and the signs that Israel no longer has the strong, bipartisan support that it once did?
We’ll then consider which countries have the heft to begin filling the vacuum America would leave. Three stand out to me—and none of them is Arab. The most dangerous is Iran: if its regime survives the ongoing war, it could cement control over the Strait of Hormuz, rebuild militias abroad and even restart work on a nuclear weapon. I will ask Nick, our Iran expert, how he sees the regime’s future.
Gregg can explain how Turkey has been quietly building closer ties with Arab countries including Syria and Iraq. Anshel will shed light on how Israel sees its role as the region’s dominant military and intelligence power—and the importance of its relationship with the United Arab Emirates under the Abraham accords. And Josie, as our regional editor, can pull this together by analysing whether these three could possibly find a way to live together.
And what of the Arab countries, which have long yearned for a chance to recover lost glory? America’s retrenchment might give them a chance to do so. But first they must overcome a history of missed opportunities and division.
Finally, we’ll discuss what might help bring about a better outcome. Can the Arab countries work together—especially the wealthy members of the Gulf, which all have well-equipped armed forces? Can outsiders contribute something, even if they’re no longer calling the shots? Is there a way to revive the lost art of Middle East diplomacy?
The show will be available to watch from 6pm London time (1pm in New York) on Thursday. We’ll be reviewing the results of this week’s poll during the discussion, as well as answering some of your questions. Please tell us what you want to know by using the Q&A feature on the episode page. And if you have feedback or suggestions for future episodes, please write to insider@economist.com.
.png)
