Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ παραμένει μια «προβληματικά ασταθής γωνιά» του κόσμου. Ένα στενό πέρασμα 21 μιλίων από το οποίο διέρχεται περίπου το 20 με 25% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.
Καθώς ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ σταδιακά κλιμακώνεται, τα περιθώρια εξόδου στενεύουν επικίνδυνα και το ενδεχόμενο μιας απευκταίας χερσαίας επέμβασης γίνεται πιο ορατό.
Σύμφωνα με την ανάλυση συστημικού κινδύνου που δημοσιεύεται με το παρόν σημείωμα (δείτε ΕΔΩ την ανάλυση), δεν μιλάμε πλέον για έναν απλό «περιφερειακό καυγά», αλλά μια δυνάμει «παγκόσμια κρίση». Αναλυτές μάλιστα την χαρακτηρίζουν ως «πολυεπίπεδη απειλή» για τη διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα.
Το βαρέλι των 250(;) δολαρίων
Τα δεδομένα της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο είναι αρκετά κρίσιμα. Η δημοσιευθείσα ανάλυση προσδιορίζει διακριτές κατηγορίες κινδύνου. Το μόνιμο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η πιθανή ισραηλο-λιβανική ανάφλεξη και η ενεργοποίηση των ιρανικών proxies, ενδέχεται να λειτουργήσουν ως κύριοι πολλαπλασιαστές κινδύνου/αστάθειας.
Αν τα Στενά κλείσουν για περισσότερο από 30 ημέρες (ήδη είμαστε κοντά στο κατώφλι), η επίπτωση, από μια «γρατζουνιά» στις αγορές και τιμές ενέργειας, θα μετατραπεί σε «ακρωτηριασμό», με το αργό πετρέλαιο να εκτοξεύεται σταδιακά στα 200 και πλέον δολάρια το βαρέλι (το κακό σενάριο). Αυτό θα συνεπάγεται εκτός των άλλων και σε συνακόλουθη ραγδαία αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου για τη ναυτιλία με ότι αυτό σημαίνει για το παγκόσμιο εμπόριο.
Οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Shell, της TotalEnergies και της BlackRock χτυπούν ήδη το καμπανάκι του κινδύνου. Μετράμε, λένε, εβδομάδες πριν οι ελλείψεις σε καύσιμα εμφανιστούν στην καρδιά της Ευρώπης.
Η σκληρή πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης σημαίνει ότι περαιτέρω κλιμάκωση στον Κόλπο δεν σταματά απλώς τα τάνκερ, αλλά σταματά και τα τρακτέρ στη Θεσσαλία, δημιουργεί και πρόβλημα στα φαρμακεία στο Παρίσι, και στα σούπερ μάρκετ στο Τόκιο.
Από το λίπασμα στο πιάτο μας
Η απότομη άνοδος στην τιμή του πετρελαίου (και η διατήρηση σε υψηλά επίπεδα) επιφέρει επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Ένας από αυτούς που τονίζει η έκθεση είναι και η με χρονική υστέρηση -αλλά σημαντική- επίδραση στις τιμές των τροφίμων.
Συγκεκριμένα η ανάλυση εκτιμά:
-Το φυσικό αέριο να εκτοξεύεται (επηρεάζοντας άμεσα την παραγωγή λιπασμάτων).
-Η παραγωγή ουρίας (το κύριο λίπασμα που χρησιμοποιείται παγκοσμίως) να γίνεται απαγορευτικά ακριβή, με τις τιμές να αγγίζουν δυσθεώρητα ύψη, κάτι που ήδη συμβαίνει.
-Οι σοδειές να μειώνονται επειδή οι αγρότες δεν θα μπορούν να αντέξουν το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων.
-Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων θα κάνουν άλμα, σε μια διαφαινόμενη επισιτιστική κρίση που ήδη συμβαίνει στο παρασκήνιο.
Πρόκειται για μια βραδυφλεγή βόμβα η οποία ακόμα κι αν οι πύραυλοι σταματήσουν να πέφτουν σε τρεις μήνες, η επισιτιστική κρίση μπορεί να ξεκινήσει από 6 έως 24 μήνες (δεδομένου ότι η παραγωγή πετρελαίου / φυσικού αερίου θα αργήσει να αποκατασταθεί πλήρως, το ίδιο και οι τιμές / παραγωγή καυσίμων και λιπασμάτων).
«Ψηφιακά νύχια» από τα «γοητευτικά γατάκια»
Αν η προοπτική του ακριβού ψωμιού δεν σας ανησυχεί, ας μιλήσουμε και για την «Charming Kitten» (APT35) και τους φίλους της, όπως η APT33 (Elfin) και η APT34 (OilRig). Αυτές δεν είναι μπάντες Rock 'n Roll, αλλά ιρανικές ομάδες κυβερνοπολέμου με ικανότητα να προκαλέσουν ψηφιακό έμφραγμα σε κρίσιμες δυτικές δομές.
Σε ένα σενάριο κλιμάκωσης, ένας ψηφιακός πόλεμος λειτουργεί ως επιπλέον «καταλύτης κινδύνου», αυξάνοντας την επίδραση των υπόλοιπων αρνητικών συνθηκών έτι περαιτέρω.
Φανταστείτε ένα διυλιστήριο σε μια άλλη γωνιά του κόσμου, να σταματά τη λειτουργία του λόγω ransomware, ενώ το Ορμούζ παραμένει κλειστό. Είναι το γεωπολιτικό ισοδύναμο του να παθαίνεις λάστιχο ενώ τρέχεις να ξεφύγεις από μια πυρκαγιά. Άλλωστε μόνο ελάχιστες ενεργειακές εγκαταστάσεις παραμένουν πλήρως λειτουργικές / παραγωγικές (online) στον Κόλπο, όπως το παρόν βήμα έχει ήδη επισημάνει.
Η «πίκρα» των φαρμάκων
Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα της έκθεσης αποτελεί η ευαλωτότητα του φαρμακείου της γειτονιάς. Περίπου τα 2/3 των ενεργών φαρμακευτικών συστατικών (APIs) παγκοσμίως εκτιμάται ότι παράγονται στην Κίνα και την Ινδία.
Η εξάρτησή μας από την εφοδιαστική αλυσίδα σημαίνει ότι μια διαταραχή στη ναυτιλία άνω των 14 ημερών (πχ λόγω αυξημένων ναύλων ή έλλειψη καυσίμων ή απαγόρευση διάπλου Σουέζ / Ερυθράς Θάλασσας π.χ. λόγω συμμετοχής στον πόλεμο των Χούθι) θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις βασικών φαρμάκων.
Ξαφνικά, η γεωπολιτική επηρεάζει ακόμα και το αν μπορεί κανείς να βρει την ινσουλίνη ή τα αντιβιοτικά του (μνήμες covid).
Τρία σενάρια για το τέλος του Κόσμου... Όπως τον ξέρουμε
Η ανάλυση δεν αποτελεί μια καταστροφολογική σύνοψη, αλλά ένα οδικό χάρτη βασισμένο σε τρία ρεαλιστικά σενάρια:
Τι μπορούμε να κάνουμε
Για τις επιχειρήσεις, η συμβουλή είναι απλή. Αν δεν έχετε κλείσει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για καύσιμα και τρόφιμα, και δεν έχετε εναλλακτικούς προμηθευτές για φαρμακευτικά APIs, τότε είστε μάλλον πίσω από τις εξελίξεις.
Για τους πολίτες, η έκθεση προτείνει να αρχίσουν να σκέπτονται τις προετοιμασίες:
-Έκτακτο ταμείο: Τουλάχιστον 3 μήνες βασικών εξόδων σε ρευστό.
-Αποθέματα: Τρόφιμα μακράς διάρκειας, νερό και φάρμακα (ήδη πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν διανείμει εδώ και καιρό, φυλλάδια οδηγιών λόγω αβεβαιότητας του πολέμου στην Ουκρανία).
-Ενέργεια: Μείωση της εξάρτησης πριν οι τιμές εκτοξευτούν (ελπίζοντας εκτός των άλλων και σε καλύτερες εαρινές θερμοκρασίες).
Συμπέρασμα
Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η κλιμάκωση ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ θα λειτουργήσει σαν καταλύτης παγκόσμιων εξελίξεων. Η αλληλεξάρτηση ενέργειας, τροφίμων και φαρμάκων, σημαίνει ότι μια πολυεπίπεδη κρίση δεν είναι ένα απλό σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Όπως σημειώνει η έκθεση, η στρατηγική μας πρέπει να μετατοπιστεί από την πρόβλεψη στην προετοιμασία. Ίσως ήρθε η ώρα να αγοράσετε εκείνο το ποδήλατο τελικά, ή τουλάχιστον να αρχίσετε να σκέφτεστε πώς θα ανταπεξέλθετε σε συνθήκες αστάθειας και ενδεχομένως και κοινωνικής αναταραχής.
Είναι πολύ αμφίβολο -όσο κι αν αυτό ακούγεται πεσιμιστικό- ότι το «Σύνδρομο του Ορμούζ» και εν γένει η παρούσα συγκυρία, δεν θα επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις στην καθημερινότητά μας και τη διεθνή ασφάλεια. Οι καιροί ου μενετοί...
*με χρήση εργαλείων ΤΝ και των iEp Widgets™. Φωτο: Economist
.png)
