[δημοσιεύτηκε 12:25-29/07/24, ανανεώθηκε 9:54-30/07/24]
Δεν είναι λίγες φορές που οι σχέσεις της οικογένειας Μητσοτάκη με το πολιτικό κατεστημένο της Τουρκίας έχουν απασχολήσει τον δημόσιο διάλογο. Χαρακτηριστική ήταν η διαχυτικότητα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για τις σχέσεις του με τον Τούρκο πρώην ΥΠΕΞ Ιχσάν Σαμπρί Τσαγκλαγιανγκίλ. Αυτές ξεκίνησαν με ένα κύκλο μυστικών διερευνητικών επαφών για το Κυπριακό τον Μάρτιο του 1966 στις Βρυξέλλες, όπου συναντήθηκαν ο τότε υπουργός Συντονισμού (και ισχυρός παράγοντας της κυβέρνησης Στεφανόπουλου) Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τον Τσαγλαγιανγκίλ. Οι επαφές αυτές και οι συνομιλίες σε πρεσβευτικό επίπεδο που ακολούθησαν, οδήγησαν τελικά στις 17 Δεκεμβρίου 1966 την συνυπογραφή ενός Πρακτικού «επί των στοιχείων μιας ενδεχόμενης λύσης» του Κυπριακού μεταξύ του Έλληνα τότε ΥΠΕΞ Ιωάννη Τούμπα και του Τσαγλαγιανγκίλ στο Παρίσι.
«Είχα απόλυτη εμπιστοσύνη στην Τουρκική πλευρά, στους φίλους Τούρκους»
Η σχέση εμπιστοσύνης Μητσοτάκη-Τσαγλαγιανγκίλ ενεργοποιήθηκε κατά τη διαφυγή του πρώτου στην Τουρκία την εποχή της χούντας. Το 2013 ο πρώην πρωθυπουργός, ενόψει της επίσκεψής του στην Κωνσταντινούπολη ως προσκεκλημένος της λέσχης Bab-I Ali (υψηλή πύλη), παραχώρησε συνέντευξη όπου αποκαλύπτει πτυχές της σχέσης αυτής. Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης όπως δημοσιεύθηκε στο Τουρκικό Πρακτορείο Ειδήσεων «Anadolu»:
«Ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είπε ότι πιστεύει πως η χώρα του και η Τουρκία είναι συνέταιροι εντός της ευρωπαϊκής οικογένειας και ότι μπορεί να αποτελέσουν το παράδειγμα του 21ου αιώνα, όμοιο με εκείνο της Γερμανίας και της Γαλλίας. Ο Μητσοτάκης υποστήριξε ότι δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να μας κάνουν εχθρούς τα λάθη του παρελθόντος.
Ο K. Μητσοτάκης πριν το ταξίδι του στην Τουρκία όπου θα μεταβεί προσκεκλημένος του ιδρύματος Bab-I Ali, μίλησε στο πρακτορείο Ανατολή. Ο 95χρονος Μητσοτάκης που παρακολουθεί με ενδιαφέρον την Ελληνική πολιτική σκηνή μίλησε για πρώτη φορά μετά από χρόνια στο Τουρκικό τύπο. Το 1967, όταν στην χώρα του υπήρχε πολιτική αστάθεια λόγω της στρατιωτικής χούντας, συνελήφθη από το καθεστώς και διέφυγε κρυφά στη Τουρκία.
Ο Κ. Μητσοτάκης σχετικά με όσα έζησε εκείνη την εποχή και κατά τη διάρκεια της διαφυγής του μοιράστηκε μαζί μας τα εξής:
«Είχα απόλυτη εμπιστοσύνη στην Τουρκική πλευρά, στους φίλους Τούρκους. Προετοιμάζοντας την απόδραση μου είχα επικοινωνήσει μέσω του τελευταίου Έλληνα Υπουργού των Εξωτερικών πριν την δικτατορία, Ναυάρχου Τούμπα, με την Άγκυρα και ρώτησα αν θα μπορούσα σε περίπτωση ανάγκης, να φύγω, μέσω Τουρκίας. Έλαβα καταφατική απάντηση. Έτσι, μια νύχτα του Αυγούστου του 1968 διέσχισα το φουρτουνιασμένο Αιγαίο με ένα μικρό σκάφος 10 μέτρων, έφτασα στο Τσεσμέ και έπειτα πέρασα στην Σμύρνη.
Τηλεφώνησα στο προσωπικό τηλέφωνο του ΥΠΕΞ Ihsan Sabri Caglayangil, τον ειδοποίησα για την άφιξή μου και μέσα σε λίγη ώρα κινητοποιήθηκε ο κρατικός μηχανισμός. Είχα τότε ζητήσει δικαίωμα διόδου και μυστικότητα. Δυστυχώς, από δικό μου λάθος, οι Τούρκοι δημοσιογράφοι με αντελήφθησαν.»
Ο Μητσοτάκης διηγείται ότι όντας καταδιωκόμενος από αυτούς και προστατευόμενος από την αστυνομία, έφτασε στην Πόλη, όπου τον οδήγησαν στο ξενοδοχείο Χίλτον. «Εκεί συνάντησα τον Ihsan Sabri Caglayangil με τον οποίο είχαμε μια ουσιαστική και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, συζήτηση. Με έκρυψαν σε ένα ξενοδοχείο στον Βόσπορο και από την μπροστινή πόρτα του αεροπλάνου, αυτή του πληρώματος, με επιβίβασαν στην πτήση για Γενεύη.» Θυμάται πάντοτε με συγκίνηση την θερμή υποδοχή και φιλοξενία που δέχτηκε τότε. Ο ίδιος πιστεύει ότι ήταν μια ένδειξη του καλού κλίματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης που είχε δημιουργηθεί.
Ομιλητής στη λέσχη Bab-i-Alli τον Απρίλιο του 2013
(αναδημοσιεύεται από dealnews.gr)
Τα προβλήματα ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα είναι εύκολο να λυθούν επεσήμανε σε ομιλία του στη λέσχη Bab-i-Ali (υψηλή πύλη), στην Κωνσταντινούπολη ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ενώ επεσήμανε και τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται για την λύση του Κυπριακού.
«Οι διμερείς μας διαφορές, στο πλαίσιο του διαλόγου που έχει αναπτυχθεί, είναι δυνατόν, θα τολμούσα να πω είναι εύκολο, να αντιμετωπιστούν στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αρκεί να υπάρχουν κατά την ίδια χρονική περίοδο και στις δύο όχθες του Αιγαίου ισχυρές και αποφασισμένες κυβερνήσεις», είπε.
Αλλά και για το Κυπριακό, όπου «έχουν χαθεί πολλές ευκαιρίες, θα σας εκπλήξω όμως λέγοντάς σας πως σήμερα το θέμα είναι περισσότερο ώριμο παρά πότε» είπε ο πρώην πρωθυπουργός. «Η λύση του Κυπριακού, στη βάση ενός ενιαίου κράτους, μιας δικοινοτικής ομοσπονδίας, αποτελεί όχημα για την περαιτέρω προσέγγισή των δύο λαών μας. Στα μικρά όρια της Κύπρου, μπορεί και πρέπει να χωρέσει ένα μεγάλο δίδαγμα: πως Έλληνες και Τούρκοι μπορούν να μάθουν να ζούνε μαζί, με ασφάλεια και ευημερία. Οι δύο μας μητέρες πατρίδες θα αποκομίσουν έτσι πολλαπλά οφέλη» υπογράμμισε.
Ο στενός συνεργάτης του προέδρου Τουργκούτ Οζάλ, Μπουλέντ Ακαρτσαλί χαρακτήρισε την ομιλία «ιστορική», και «σταθμό στην πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
«Πίστευα και πιστεύω πως μπορούμε και πρέπει να ζήσουμε μαζί, ειρηνικά και φιλικά. Είναι μια πολιτική που, σήμερα, διαπιστώνω με ικανοποίηση, πως δικαιώνεται και στις δύο χώρες» είπε, χαρακτηριστικά, ο πρώην πρωθυπουργός στην ομιλία που εκφώνησε στην Κωνσταντινούπολη. «Έχω αγωνιστεί για πάνω από μισό αιώνα για την ομαλοποίηση των Ελληνοτουρκικών σχέσεων» πρόσθεσε.
Ο κ. Μητσοτάκης διαπίστωσε ότι «το κυρίαρχο αφήγημα των Ελληνοτουρκικών σχέσεων εμφανίζει τις σχέσεις των δύο χωρών μας όμηρο αρχέγονων εθνικών παθών. Μαθαίνουμε στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας πιο πολλά για όσα μας χωρίζουν, παρά για όσα μας ενώνουν». Τόνισε, όμως, ότι «οι ζωντανοί λαοί, δεν ζουν με το παρελθόν, ζουν και προοδεύουν οικοδομώντας το μέλλον». «Άλλωστε, δεν είναι τόσο απλή η ανάγνωση των γεγονότων» σημείωσε και εκτίμησε ότι «λιγότερο από 10 χρόνια μετά τον καταστροφικό πόλεμο του 1922, η Ελλάδα και η Τουρκία έδωσαν τέρμα στις αντιπαραθέσεις τους, με πνεύμα αλληλοσεβασμού, φιλίας και συνεργασίας, με ακρογωνιαίο λίθο τη Συνθήκη της Λοζάνης».
«Σήμερα, η πολιτική της Ελληνοτουρκικής προσέγγισης όχι μόνο δικαιώνεται, αλλά αποτελεί μια πραγματικότητα παραδεκτή απ΄ όλους. Σε έναν κόσμο που γύρω μας αλλάζει, ωφελεί και την Ελλάδα και την Τουρκία να διαμορφώσουν ένα σταθερό περιβάλλον πολυεπίπεδης συνεργασίας και ουσιαστικής φιλίας στις διμερείς τους σχέσεις», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης. «Χαίρομαι γιατί, ως πρωθυπουργός, κατάφερα αυτή την πολιτική να την καταστήσω εθνική στρατηγική» είπε.
«Επιμένω στην ανάγκη για ρεαλισμό, διότι η εξωτερική πολιτική δυστυχώς προσφέρεται για εσωτερική πολιτική εκμετάλλευση, με την εύκολη έξαψη των παθών, τη στρέβλωση και ιδιοποίηση των εθνικών αξιών» είπε ο πρώην πρωθυπουργός και σημείωσε ότι «το έχουμε πληρώσει αυτό ακριβά στην Ελλάδα, το έχετε πληρώσει και εσείς στην Τουρκία. Όπως έχουμε πληρώσει ακριβό τίμημα από τις παρεμβάσεις τρίτων, οι οποίοι εύλογα προωθούν τα δικά τους συμφέροντα, κάποιες φορές δε, εις βάρος των δικών μας».
Ωστόσο, τα προβλήματα ανάμεσα στην Τουρκία για την Ελλάδα συνδέονται και με μια «βασική αντινομία στην Ευρώπη» υπογράμμισε ο πρώην πρωθυπουργός. «Την ώρα που ο στόχος της είναι να ενωθεί, ταυτόχρονα κατατμείται σε διαρκώς μικρότερες οντότητες. Το ζήσαμε στη βαλκανική, τη δεκαετία του ΄90, όταν Ελλάδα και Τουρκία είχαμε την ίδια πολιτική. Σήμερα, το πρόβλημα είναι υπαρκτό στην Κύπρο και όπου αλλού υπάρχουν μειονότητες. Γι΄ αυτό και καλό είναι- θα έλεγα παρενθετικά- να μην υποτιμάμε τον βαθύ συμβολισμό που μπορούν να έχουν ενδεχόμενες απλές και εύκολες κινήσεις όπως το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ή το μουσουλμανικό τέμενος στην Αθήνα» τόνισε.
«Ο Κυπριακός γόρδιος δεσμός τοποθετείται στη βάση του αν θέλουν και αν μπορούν οι δύο κοινότητες να ζήσουν μαζί», είπε ο πρώην πρωθυπουργός και σημείωσε ότι «η μεγάλη στροφή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, βασιζόταν στην αναγνώριση του προβλήματος και στην παραδοχή ότι υπάρχει αδήριτη ανάγκη για μια δίκαιη και λειτουργική λύση».
«Η Ελλάδα και η Τουρκία μπορούν να γυρίσουν νέα σελίδα και να γράψουν νέα κεφάλαια στην ιστορία των δύο λαών» είπε ο κ. Μητσοτάκης. «Άνθρωποι δημιούργησαν τα προβλήματα και άνθρωποι θα τα λύσουν. Οφείλουν, βεβαίως, οι εκατέρωθεν λήπτες των αποφάσεων να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους με γενναιότητα. Διότι ο σύγχρονος πατριωτισμός εδράζεται στην προώθηση των πραγματικών συμφερόντων των λαών, μακριά από τη στείρα άρνηση και τις ιδεοληψίες του παρελθόντος. Ο σύγχρονος πατριωτισμός συνδέεται με τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την ευημερία. Ο σύγχρονος πατριωτισμός ισοδυναμεί με το ορθό και το δίκαιο» κατέληξε ο πρώην πρωθυπουργός.
Επιλογικά
Η λεγόμενη «ελληνοτουρκική φιλία» έχει τις ρίζες της στο μακρινό παρελθόν της μετά Λωζάνης εποχής και των πολιτικών του Ελευθερίου Βενιζέλου. Θα τονίσουμε για άλλη μια φορά ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε συγκεκριμένη ατζέντα στα ελληνοτουρκικά που ήταν προαποφασισμένη πριν ακόμη αναλάβει τον πρωθυπουργικό θώκο (1 και 2). Βασίζεται στο «όραμα Μητσοτάκη» (του οποίου εμπνευστής ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και έχει τις ρίζες του στην ελληνοτουρκική προσέγγιση που προώθησε πρώτος ο Ελευθέριος Βενιζέλος με την υπογραφή του «Συμφώνου Φιλίας» του 1930), που οδήγησε στη σύναψη της ετεροβαρούς «Διακήρυξης των Αθηνών» με τον Ρ.Τ. Ερντογάν (περισσότερα και εδώ). Γιατί όπως διαπίστωνε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης από το 2013, οι «διμερείς μας διαφορές» (πληθυντικός!), είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν, «αρκεί να υπάρχουν κατά την ίδια χρονική περίοδο και στις δύο όχθες του Αιγαίου ισχυρές και αποφασισμένες κυβερνήσεις»...
.png)
