Τα τρία σενάρια για το τέλος του πολέμου στο Ιράν

Edited by iEpikaira

Η Μέση Ανατολή σπάνια προσφέρει μια καθαρή λύση. Με το Στενό του Ορμούζ σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, η τρέχουσα «κατάπαυση του πυρός» θυμίζει περισσότερο με ένα τακτικό διάλειμμα για αναγόμωση όπλων παρά το προοίμιο μιας διαρκούς ειρήνης.

Τα τρία σενάρια για τη λήξη του πολέμου στο Ιράν 

Ι) Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση: Ο «ψυχρός πόλεμος» της ερήμου

Μια άτυπη διευθέτηση που σταματά τις εχθροπραξίες μεγάλης κλίμακας, αφήνοντας όμως τις βασικές διαφορές ανοικτές. Μια κατάσταση «γεωπολιτικής χρόνιας οσφυαλγίας» η οποία παραμένει ενοχλητική, αλλά τη συνηθίζεις.

Η εικόνα στο πεδίο:

• Η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ συνεχίζεται με σποραδικούς «λόξιγκες» και περιστασιακές εντάσεις.
• Το καθεστώς των κυρώσεων παραμένει, ενώ το Ιράν διατηρεί τη στρατιωτική του ικανότητα.
• Καμία καθεστωτική αλλαγή, καμία καθοριστική ήττα. Ομάν, Κατάρ και Πακιστάν συνεχίζουν τον ρόλο των διεθνών ταχυδρόμων.

Η ερμηνεία: Αυτό είναι το λιγότερο χειρότερο σενάριο. Ικανό να αποτρέψει τον όλεθρο, αλλά είναι αρκετά ασταθές.

ΙΙ) Παρατεταμένη Σύγκρουση: Το δόγμα «ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη»

Ο πόλεμος δεν τελειώνει, απλώς μεταλλάσσεται σε έναν μαραθώνιο φθοράς και παρενοχλήσεων. Πρόκειται για το σενάριο της «γεωοικονομικής χοληστερίνης» η οποία βουλώνει σταδιακά τις αρτηρίες του παγκόσμιου συστήματος.

Η εικόνα στο πεδίο:

• Συνεχείς επιθέσεις, κατασχέσεις πλοίων και κυβερνοεπιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.
• Το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ παγιώνεται. Οι αλυσίδες εφοδιασμού λειτουργούν υπό καθεστώς μονίμου στρες.
• Ο όγκος διελεύσεων από το Ορμούζ μειώνεται σταθερά κάτω απο 30-50% για καιρό.

Η ερμηνεία: Και οι δύο πλευρές έχουν κίνητρα να διατηρήσουν την πίεση χωρίς να πατήσουν το κουμπί της ολικής καταστροφής. 

ΙΙΙ) Σοβαρή Κλιμάκωση: Ο «Μαύρος Κύκνος» του Κόλπου 

Η κατάρρευση της ανακωχής και η επιστροφή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ευρείας κλίμακας. 

Η εικόνα στο πεδίο:

• Μαζικά χτυπήματα σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές.
• Παρατεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, πιθανή χερσαία επέμβαση  και προσπάθειες για άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ δια των όπλων.
• Ενεργοποίηση όλων των περιφερειακών «πληρεξουσίων» (Χεζμπολάχ, Χούθι, Ιρακινές πολιτοφυλακές).
• Κυβερνοεπιθέσεις ή και σαμποτάζ υποθαλάσσιων καλωδίων ίντερνετ που διέρχονται από την περιοχή με επιπτώσεις ακόμη και σε παγκόσμια κλίμακα.

Η ερμηνεία: Σκοπεύει να αναδείξει πιο ξεκάθαρο «νικητή», αλλά με τρομακτικό κόστος. Ένα στρατηγικό λάθος υπολογισμού ή η πίεση των σκληροπυρηνικών και του Ισραήλ, αρκεί για να βάλει μεγαλύτερη φωτιά στην περιοχή.

Το χρονολόγιο της κρίσης

• 0-3 Μήνες (Η φάση του ιδρώτα): Κυριαρχεί η προσπάθεια ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης (Σενάριο Ι). Διπλωματικός πυρετός και υψηλή αβεβαιότητα.
• 3-9 Μήνες (Η φάση της κόπωσης): Αν η διπλωματία βαλτώσει, η σύγκρουση χαμηλής έντασης (Σενάριο ΙΙ) ριζώνει. Οικονομική φθορά και κοινωνική αναστάτωση στο εσωτερικό των χωρών.
• 9+ Μήνες (Η ώρα της κρίσης): Το Σενάριο ΙΙ θεσμοθετείται ως η νέα, άσχημη κανονικότητα, ή το πολιτικό κόστος γίνεται τόσο δυσβάσταχτο που οδηγεί σε λάθος υπολογισμούς και στο καταστροφικό Σενάριο ΙΙΙ.

Η ενεργειακή ρουλέτα

Ο πόλεμος έχει ήδη πυροδοτήσει αυτό που το Reuters ονομάζει «σοβαρό παγκόσμιο ενεργειακό σοκ». Η αντίδραση της αγοράς δεν θα είναι γραμμική.

• Σενάριο Ι (90-120 δολ/βαρέλι Brent): Υψηλές τιμές, αλλά το σύστημα αναπνέει. Τα στρατηγικά αποθέματα προσφέρουν το απαραίτητο «παυσίπονο».
• Σενάριο ΙΙ (110-160 δολ/βαρέλι Brent): Χρόνια αβεβαιότητα προσφοράς. Τα ασφάλιστρα εκτοξεύονται, τα διυλιστήρια ασφυκτιούν και τα logistics γίνονται εφιάλτης. Η ανάκαμψη θα είναι αργή ακόμα και αν σταματήσουν οι πύραυλοι αύριο.
• Σενάριο ΙΙΙ (140-220+ δολάρια/βαρέλι Brent): Ακραία μεταβλητότητα. Μια σύγχρονη πετρελαϊκή κρίση επιπέδου δεκαετίας '70, ικανή να βυθίσει τον πλανήτη σε ύφεση. Τα στρατηγικά αποθέματα σε αυτή την περίπτωση είναι απλώς ασπιρίνες για βαριά πνευμονία.

Επισιτιστική Ασφάλεια: Το καλάθι τη νοικοκυράς στο στόχαστρο

Η Ευρώπη παρακολουθεί, και το στομάχι της γουργουρίζει... Η γεωργία είναι πρακτικά, ενέργεια μεταμφιεσμένη σε τρόφιμα (τα λιπάσματα για παράδειγμα απαιτούν τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου). 

Η Διάγνωση για την Ε.Ε.: Εκτεθειμένη, για άλλη μια φορά...

• Σενάριο Ι (Πληθωρισμός Τροφίμων +5-10%): Διαχειρίσιμο. Ακριβότερα έλαια και σιτηρά για 12-18 μήνες. Οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών θα επιχειρήσουν να το λύσουν με μερικά στοχευμένα επιδόματα.
• Σενάριο ΙΙ (Πληθωρισμός Τροφίμων +12-20%): Εδώ αρχίζει ο πόνος. Οι αυξημένες τιμές εδραιώνονται για 1,5 με 2,5 χρόνια. Τα νοικοκυριά πιέζονται, τα τρακτέρ βγαίνουν ξανά στους δρόμους. Πολύ πιθανές οι κοινωνικές εκρήξεις.
• Σενάριο ΙΙΙ (Πληθωρισμός Τροφίμων +20-35%): Ακραίο σοκ 6-12 μηνών. Η εφοδιαστική αλυσίδα καταρρέει. Τα θεσμικά εργαλεία της Ε.Ε. θα δοκιμαστούν στα όριά τους, με αμφίβολη την ήδη παραπαίουσα συνοχή της Ευρώπης.

Συμπέρασμα

Οι πέντε βασικοί δείκτες που πρέπει να παρακολουθούνται για έγκαιρη προειδοποίηση αλλαγών στα σενάρια.

Οι δείκτες / ραντάρ

1. Διελεύσεις από το Ορμούζ: Το απόλυτο θερμόμετρο. Μια πτώση στο σύνολο των πλοίων που διέρχονται τα Στενά μάλλον φωνάζει: Σενάριο ΙΙ. Ένας πλήρης αποκλεισμός δείχνει το Σενάριο ΙΙΙ.
2. Εσωτερική πολιτική σκηνή του Ιράν: Αν η ηγεσία στην Τεχεράνη θρυμματιστεί σε σκληροπυρηνικές φραξιες, ο κίνδυνος λάθους εκτοξεύεται.
3. Τιμές Λιπασμάτων στην Ε.Ε.: Το καναρίνι στο ορυχείο για τον επερχόμενο επισιτιστικό πληθωρισμό και πιθανές σοβαρές ελλείψεις.
4. Οι αγορές: Είναι ασφαλέστερο να παρακολουθούμε τι κάνει το κεφάλαιο, παρά ότι λένε οι πολιτικοί. Το πώς η αγορά τιμολογεί τον φόβο είναι ενδεικτικό.

Εν κατακλείδι, το «τέλος» αυτής της κρίσης είναι πιθανό ότι δεν θα έχει τη μορφή ταινίας γουέστερν με ξεκάθαρους νικητές και ηττημένους. Η Μέση Ανατολή, εξάλλου, δεν ευνοεί τα καθαρά αποτελέσματα. Είναι πιθανότερο ότι βαδίζουμε ολοταχώς προς μια νέα χρόνια πληγή.

Όσο το Στενό του Ορμούζ εργαλειοποιείται ως μέσο εκβιασμού, η παγκόσμια οικονομία και επισιτιστική ασφάλεια θα συνεχίσουν να ακροβατούν σε ένα σπιλάρ αβεβαιότητας.

Για την Ευρώπη, το μήνυμα είναι κυνικά σαφές, όσο κι αν οι ηγέτες της προτιμούν να ομφαλοσκοπούν. Η απόσταση από τον Περσικό Κόλπο μέχρι το ράφι του σούπερ μάρκετ είναι επικίνδυνα μικρή. Το πετρέλαιο/φυσικό αέριο και τα τρόφιμα είναι συγκοινωνούντα δοχεία, και η ψευδαίσθηση της αδιατάρακτης, φθηνής προσφοράς έχει θαφτεί κάτω από την άμμο της αραβικής χερσονήσου.

Η προετοιμασία για το Σενάριο ΙΙ, την παρατεταμένη δηλαδή φθορά ενός ιδιότυπου ενεργειακού και ναυτιλιακού Ψυχρού Πολέμου, δεν είναι πλέον μια υπόθεση εργασίας για απαισιόδοξους αναλυτές, αλλά εγχειρίδιο επιβίωσης για κάθε κυβέρνηση και κεντρική τράπεζα.

Σε αυτή τη νέα, άβολη κανονικότητα, οι αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων δεν θα είναι απρόσκλητοι, παροδικοί επισκέπτες, αλλά οι μόνιμοι, ενοχλητικοί «συγκάτοικοι στην τρέλα» της Μέσης Ανατολής.

*φωτο protagon.gr