iEpikaira

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα Γροιλανδία

Τριγμοί στα θεμέλια της «Συμμαχίας»

12.7.26

Εκατομμύρια Καθολικοί και Προτεστάντες εγκαταλείπουν τις εκκλησίες - Γιατί άραγε;

18.3.26

Αρκτική: Το σχέδιο της Κίνας για έναν «πολικό δρόμο του μεταξιού»

13.2.26

Με πράσινο χρώμα η Βόρεια Θαλάσσια Οδός που ξεκινά από τη ρωσική Απω Ανατολή και φτάνει έως τις σκανδιναβικές χώρες – Φωτ.: Shutterstock

Η δραστηριότητα του Πεκίνου στην περιοχή έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια με παρουσία σε καίριες ναυτιλιακές διαδρομές της περιοχής μέσω έργων υποδομής, εξορύξεων και έρευνας. Ο αναδυόμενος ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ και τα όρια της συνεργασίας με τη Ρωσία

Το τελευταίο παγοθραυστικό που έστειλε η Κίνα στην Αρκτική εκλαμβάνεται από αναλυτές ως ένα σύμβολο των φιλοδοξιών του Πεκίνου στην ευρύτερη περιοχή, όπου η ένταση έχει ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες λόγω των αξιώσεων του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τη Γροιλανδία.

Το κρατικό Ινστιτούτο Ερευνών 708 της Κίνας, το οποίο σχεδίασε το συγκεκριμένο παγοθραυστικό, δήλωσε ότι το πλοίο, το οποίο είναι σε θέση να σπάει πάγο έως και 2,5 μέτρων σε πάχος, θα χρησιμοποιηθεί πολλαπλώς, από τη μεταφορά φορτίων έως τον τουρισμό.

Αναδυόμενος ανταγωνισμός για την Αρκτική

Αν και η Κίνα περιγράφει τα συμφέροντά της στην περιοχή σε όρους εμπορίου και έρευνας, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχει και μια πολιτικοστρατιωτική πτυχή στις κινήσεις αυτές, από την ίδρυση ερευνητικών βάσεων έως τη συνεργασία στον τομέα των ορυκτών και τις κοινές στρατιωτικές περιπολίες με τη Ρωσία.

«Η Κίνα θεωρεί την Αρκτική ως ένα νέο μέτωπο που είναι κρίσιμο για τον γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό ανταγωνισμό της με τις ΗΠΑ και με τη Δύση γενικότερα», δήλωσε η Χελένα Λεγκάρντα, επικεφαλής του προγράμματος για την ομάδα εξωτερικών σχέσεων στο Merics. «Το Πεκίνο θέλει να επεκτείνει την επιρροή, την παρουσία και την πρόσβασή του στην Αρκτική», πρόσθεσε.

Αυτές οι φιλοδοξίες του Πεκίνου έχουν εντείνει τις ανησυχίες των εμπειρογνωμόνων και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ και σε άλλες δυτικές πρωτεύουσες, οι οποίοι προβλέπουν έναν αγώνα για την εξασφάλιση ταχύτερων και φθηνότερων θαλάσσιων διαδρομών και πλούσιων φυσικών πόρων, καθώς οι πάγοι λιώνουν.

Η Αρκτική προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες για στρατιωτικές δραστηριότητες, από τον διαστημικό και δορυφορικό πόλεμο έως τη στρατηγική τοποθέτηση υποβρυχίων με πυρηνικά όπλα. Ως εκ τούτου, αυξάνεται και ο κίνδυνος οι εντάσεις στην περιοχή να μετατραπούν σε ξεκάθαρο ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.

Πώς ενισχύεται η κινεζική παρουσία

Η Κίνα έχει φιλοδοξίες στην Αρκτική εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, η δραστηριότητά της έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, σε συνάρτηση με την αυξανόμενη οικονομική και γεωπολιτική επιρροή της.

Το Πεκίνο αγόρασε το πρώτο του παγοθραυστικό, Xue Long, από την Ουκρανία το 1993, πριν αρχίσει να αναπτύσσει τον δικό του εγχώριο στόλο. Το 2004, εγκαινίασε τον πρώτο μόνιμο ερευνητικό σταθμό του στην Αρκτική, στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ της Νορβηγίας, και στη συνέχεια έναν άλλο στην Ισλανδία το 2018.

Την ίδια χρονιά, το Πεκίνο παρουσίασε την πολιτική του για την Αρκτική, η οποία προβλέπει «έναν πολικό δρόμο του μεταξιού μέσω της ανάπτυξης των ναυτιλιακών διαδρομών στην Αρκτική». Η πολιτική αυτή προωθούσε την έρευνα και τις «υδρογραφικές μελέτες» της Κίνας στην περιοχή, οι οποίες, αποσκοπούσαν στη βελτίωση της «ασφάλειας και των υλικοτεχνικών δυνατοτήτων στην Αρκτική».

Η Κίνα χαρακτήρισε τον εαυτό της «κράτος κοντά στην Αρκτική» στο έγγραφο πολιτικής του 2018, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του τότε υπουργού Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο. «Υπάρχουν μόνο κράτη της Αρκτικής και κράτη που δεν ανήκουν στην Αρκτική», απάντησε ο Πομπέο.

Η προσέγγιση με τη Μόσχα

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η Ευρώπη ήταν γενικά προτιμώμενος εταίρος της Κίνας στην Αρκτική. Ωστόσο, μετά την πανδημία και την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη άρχισε να «απομακρύνεται» από την Κίνα, με αποτέλεσμα το Πεκίνο να έρθει πιο κοντά στη Ρωσία.

Οι κύριες ναυτιλιακές διαδρομές μέσω Αρκτικής από την Ευρώπη προς την Κίνα διέρχονται σε ορισμένες περιπτώσεις από περιοχές που ανήκουν σε χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως ο Καναδάς και η Γροιλανδία. Ωστόσο, η Κίνα έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη λεγόμενη Βόρεια Θαλάσσια Οδό, η οποία διέρχεται εξ ολοκλήρου από ρωσικά ύδατα.

Οι αρκτικές διαδρομές «μπορούν να μειώσουν τις αποστάσεις του ταξιδιού έως 40% σε σύγκριση με την παραδοσιακή διαδρομή της Διώρυγας του Σουέζ», δήλωσε ο Γιου Γιουν, ερευνητής του Ινστιτούτου Ερευνών 708, στην κρατική εφημερίδα China Daily.

Το Πεκίνο έχει επίσης επενδύσει σε έργα εξόρυξης, ενέργειας και υποδομών στο βόρειο τμήμα της Ρωσίας. Χαρακτηριστικό είναι το λιμάνι βαθέων υδάτων στο Αρχαγγέλσκ στη Λευκή Θάλασσα, το οποίο η Cosco, σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει ως κύρια βάση της στην Αρκτική.

Τα όρια της συνεργασίας με τους Ρώσους

Ωστόσο, ορισμένοι πιστεύουν ότι ενώ η Ρωσία επιθυμεί να διευρύνει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα, η συνεργασία αυτή, ειδικά όσον αφορά την Αρκτική, έχει όρια.

«Η Ρωσία συνεργάζεται στενά με την Κίνα, αλλά υπάρχει αμφιβολία σχετικά με το αν θα της επιτρέψει να εισέλθει στην Αρκτική, καθώς [η Ρωσία] θέλει να είναι η ηγεμονική δύναμη», δήλωσε ο Τόρε Σάντβικ, υπουργός Αμυνας της Νορβηγίας.

Ενας ανώτερος αξιωματούχος των σκανδιναβικών χωρών δήλωσε ότι οι οκτώ αρκτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, δεν επιθυμούν η Κίνα να αναλάβει οποιοδήποτε επίσημο ρόλο στην περιοχή. «Η Κίνα αυτοαποκαλείται σχεδόν αρκτική χώρα. Δεν θέλουμε μια μορφή διαχείρισης που να δίνει στην Κίνα δικαίωμα λόγου».

Ωστόσο, ο Τζέιμς Τσαρ, ειδικός σε θέματα Κίνας από το Rajaratnam School of International Studies στη Σιγκαπούρη, δήλωσε ότι η στρατηγική του Πεκίνου είναι να επιδιώξει μακροπρόθεσμη «οικοδόμηση παρουσίας» στην περιοχή, και όχι «απρόσκοπτη προβολή δύναμης».

Οι περισσότερες κινεζικές στρατιωτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των κοινών περιπολιών του ναυτικού και της αεροπορίας με τη Ρωσία, πραγματοποιήθηκαν κοντά στην Αλάσκα, περίπου 4.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Γροιλανδία, σύμφωνα με τον Τζο Ινγκε Μπέκεβολτν, ανώτερο ερευνητή στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Αμυντικών Σπουδών. «Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί κανένα κινεζικό στρατιωτικό σκάφος να πλέει στον Αρκτικό Ωκεανό», δήλωσε ο Μπέκεβολντ.

Με πληροφορίες από Financial Times, kathimerini.gr

Η αλαζονεία της ισχύος: Μια θουκυδίδεια ανάγνωση της αμερικανικής στρατηγικής

5.2.26

Σοβαρός κίνδυνος να βρεθεί σε ένα τραπέζι με ένα χάρτη που θα ψάχνει να βρει τα σύνορα της Πατρίδας!

28.1.26

Η Γροιλανδία αναδεικνύεται σε κέντρο της Rimland

28.1.26

ΕΕ: Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δεν θα είναι πια οι ίδιες

23.1.26

Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ προκαλεί προβληματισμό στους Ευρωπαίους ηγέτες. Εικόνα: BPMI Sekretariat Presiden

Αλεξάνδρα Βουδούρη, Βρυξέλλες

Νέα εποχή στις ευρωατλαντικές σχέσεις διαπιστώνουν οι Ευρωπαίοι παρά την υποχώρηση του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας.

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

«Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δεν θα είναι πια οι ίδιες». Αυτό το μήνυμα εξέπεμψαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες, που βρέθηκαν χθες εκτάκτως στις Βρυξέλλες, ένα 24ωρο μετά την αποκλιμάκωση της σοβαρότερης κρίσης στις διατλαντικές σχέσεις από την ανάληψη της εξουσίας από τον Ντόναλντ Τραμπ.

Παρ’ ότι οι «27» συναντήθηκαν μετά την απόσυρση των απειλών του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία και την επιβολή νέων δασμών, στη διάρκεια των συζητήσεων διαπιστώθηκε αλλαγή της ατμόσφαιρας, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο.

«Οι διατλαντικές σχέσεις υπέστησαν μεγάλο πλήγμα την τελευταία εβδομάδα. Αλλά νομίζω ότι στη διάρκεια του έτους, μάθαμε ότι δεν θα είναι πια οι ίδιες», είχε δηλώσει η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας προσερχόμενη στη σύνοδο.

Για την πλειοψηφία των «27» είναι επίσης ξεκάθαρο πως, όταν συμβεί κάτι παρόμοιο με όσα βίωσαν τις τελευταίες ημέρες, τότε απαιτείται ήρεμη, άμεση αλλά και ξεκάθαρη απάντηση, που όπως φαίνεται λειτουργεί, υπογράμμισε Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η πρόεδρος της Κομισιόν επιβεβαίωσε επίσης αυτή την τακτική. Για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ο διάλογος με τις ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχιστεί, αλλά με «σταθερό και μη κλιμακούμενο» τρόπο. Όμως, εάν ξεπεραστούν «κόκκινες γραμμές» ή απειληθεί εκ νέου η Ευρώπη με δασμούς, τότε το «μπλοκ» θα πρέπει να απαντήσει με «εμπορικά αντίμετρα και εργαλεία».

Παράλληλα, η ΕΕ θα επιδιώξει αποτελεσματική σταθεροποίηση των εμπορικών σχέσεων με τις ΗΠΑ μετά την απόσυρση των απειλών για δασμούς, όπως διαβεβαίωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Προβληματισμός για το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ

Στο μεταξύ, προβληματισμό προκαλεί το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ, που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει θεσμικά τον ΟΗΕ και στο οποίο μετέχουν προσώρας μόνο δύο κράτη-μέλη, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία. Ο Αντόνιο Κόστα σημείωσε ότι υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά το πεδίο δράσης του, τη διακυβέρνησή του και τη συμβατότητά του με τον χάρτη του ΟΗΕ. Γαλλία, Ισπανία, Σουηδία, Δανία και Σλοβενία αρνήθηκαν ήδη να συμμετέχουν.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε επίσης ότι «όπως είναι διατυπωμένο, όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δυσκολία να συμμετάσχουν», αν και σημείωσε επιπλέον ότι αρκετές χώρες «βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε – αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο – το ενδεχόμενο ανάληψης ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, ώστε το “Συμβούλιο Ειρήνης” να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό»

Σε ό,τι αφορά την εμπορική συμφωνία Mercosur, που παραμένει αβέβαιη μετά την παραπομπή της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο από το Ευρωκοινοβούλιο, η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι δεν έχει αποφασίσει εάν θα εφαρμοστεί προσωρινά, κάτι που τεχνικά πάντως είναι εφικτό, καθώς έχει την έγκριση των κρατών-μελών.

Πηγή: dw.com

Γροιλανδία: Τι αλλάζει με το νέο «πλαίσιο συμφωνίας» - Στρατιωτικές βάσεις, ορυκτά και Golden Dome

22.1.26

«Το νέο «πλαίσιο συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, που ανακοίνωσε χθες από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ο Ντόναλντ Τραμπ, δίνοντας το έναυσμα για την αποκλιμάκωση της αντιπαράθεσής του με την Ευρώπη, προβλέπει συνεργασία ΗΠΑ – ΝΑΤΟ σε θέματα ασφάλειας, εκμετάλλευσης ορυκτών και ανάπτυξης της αντιπυραυλικής ασπίδας Golden Dome (Χρυσός Θόλος), χωρίς αλλαγή της κυριαρχίας.

Αρχικά μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, ανακοίνωσε την απόσυρση της απειλής επιβολής δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες, επικαλούμενος την κατάρτιση «πλαισίου μελλοντικής συμφωνίας» για την αυτόνομη περιοχή της Δανίας, κατόπιν συνάντησής του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

«Αν ολοκληρωθεί, αυτή η συμφωνία θα είναι εξαιρετική για τις Ηνωμένες Πολιτείες και όλα τα κράτη του ΝΑΤΟ. Βάσει αυτής της κατανόησης, δεν θα εφαρμόσω τους προγραμματισμένους δασμούς», τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος, ενώ νωρίτερα στην ομιλία του είχε διαβεβαιώσει ότι δεν προτίθεται να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για την απόκτηση της Γροιλανδίας.

Λίγο αργότερα σε συνέντευξή του στο CNBC, αργότερα την ίδια ημέρα, ο Τραμπ σημείωσε ότι «έχουμε τη γενική ιδέα μιας συμφωνίας», προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις εστιάζουν σε ευρύτερη συνεργασία στην Αρκτική, με επίκεντρο τη Γροιλανδία, κυρίως σε θέματα ασφάλειας.

Ο Αμερικανοός πρόεδρος απέφυγε να αποκαλύψει λεπτομέρειες του περιεχομένου, χαρακτηρίζοντας το πλαίσιο «αρκετά σύνθετο» και προαναγγέλλοντας ότι θα παρουσιαστεί αναλυτικά σε μεταγενέστερο στάδιο. Τόνισε ότι πρόκειται για συμφωνία μακράς διάρκειας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «θα ισχύει για πάντα».

Χωρίς να εισέλθει σε συγκεκριμένους όρους, υπέδειξε ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει συνεργασία των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων τους στην ανάπτυξη της αντιπυραυλικής ασπίδας «Χρυσός Θόλος» και στην εκμετάλλευση ορυκτών στη Γροιλανδία.

Παράλληλα, η στρατηγική σημασία του νησιού συνδυάζεται με τα τεράστια - σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα - αποθέματα σπάνιων γαιών, κρίσιμων για τεχνολογίες όπως κινητά τηλέφωνα και ηλεκτρικά οχήματα.

Ρούτε: Δεν συζητήθηκε η κυριαρχία

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε την Πέμπτη ότι συζήτησε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τρόπους για να παραμείνει ασφαλής η περιοχή της Αρκτικής, ενώ σημείωσε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στην Ουκρανία.

«Είχαμε μια πολύ καλή συζήτηση» για την Αρκτική, σημείωσε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Σύμφωνα με τον ίδιο, περαιτέρω συζητήσεις «θα διασφαλίσουν, κυρίως σε ό,τι αφορά τη Γροιλανδία, ότι θα φροντίσουμε πως οι Κινέζοι και οι Ρώσοι δεν θα αποκτήσουν πρόσβαση στην οικονομία της Γροιλανδίας ή στρατιωτικά στη Γροιλανδία».

Παράλληλα, όταν ρωτήθηκε αν ο Τραμπ είναι δεσμευμένος στην ουκρανική ανεξαρτησία και κυριαρχία, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ απάντησε: «Ναι! Και ποτέ δεν αμφέβαλα για αυτό». «Αυτό που χρειαζόμαστε είναι να παραμείνουμε προσηλωμένοι στην Ουκρανία. Ας μην χειριστούμε λάθος την υπόθεση αυτή», τόνισε.

Την Τετάρτη, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, διευκρίνισε ότι κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ δεν τέθηκε το θέμα της κυριαρχίας της Γροιλανδίας ούτε αν θα παραμείνει αυτόνομη περιοχή της Δανίας.

Σε ερώτηση του Fox News σχετικά με το εάν η Γροιλανδία θα παραμείνει μέρος της Δανίας σε πιθανή συμφωνία, ο Ρούτε τόνισε ότι η υπόθεση «δεν συζητήθηκε στις συνομιλίες με τον πρόεδρο». Η συζήτηση, πρόσθεσε, επικεντρώθηκε στην προστασία της τεράστιας αρκτικής περιοχής, όπου Κίνα και Ρωσία εμφανίζονται ολοένα πιο ενεργοί.

Σενάριο τύπου «βρετανικών βάσεων στην Κύπρο»;

Μετά τη συνάντηση, η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Άλισον Χαρτ, ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και ΗΠΑ θα συνεχιστούν με στόχο να αποτραπεί κάθε οικονομική ή στρατιωτική διείσδυση της Ρωσίας και της Κίνας στη Γροιλανδία.

Ωστόσο, μία από τους δύο Γροιλανδούς βουλευτές στο δανικό κοινοβούλιο αμφισβήτησε τον ρόλο του ΝΑΤΟ στη διαχείριση του ορυκτού πλούτου του νησιού, τονίζοντας: «Το ΝΑΤΟ δεν έχει δικαίωμα να διαπραγματεύεται χωρίς εμάς. Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς».

Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το σχέδιο θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να επεκτείνουν τις στρατιωτικές τους εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία. Αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνεδρίαση του ΝΑΤΟ δήλωσαν στους New York Times ότι η συμφωνία ενδέχεται να ακολουθήσει πρότυπο παρόμοιο με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, ενσωματωμένες στα Βρετανικά Υπερπόντια Εδάφη.

Οι ΗΠΑ ήδη διαθέτουν πάνω από 100 στρατιωτικά στελέχη στη βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό άκρο της Γροιλανδίας, σύμφωνα με τις υφιστάμενες συμφωνίες με τη Δανία.

Όταν ερωτήθηκε για τη θέση της Δανίας σχετικά με την πιθανή απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, ο Τραμπ σημείωσε ότι δεν επιθυμεί ενημέρωση «από δεύτερο χέρι» και προτιμά να ενημερώνεται απευθείας. Σε ερώτηση για το πότε θα συζητήσει το θέμα με τη Δανία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι θα συνομιλήσει με τον Μαρκ Ρούτε, προσθέτοντας με νόημα: «Είναι, ειλικρινά, πιο σημαντικός».

Τα κεντρικά σημεία της συμφωνίας

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ελέγχουν τμήματα της Γροιλανδίας, χαρακτηρίζοντάς τα ως κυρίαρχες περιοχές στρατιωτικών βάσεων, βάσει των όρων μιας προτεινόμενης συμφωνίας που φέρεται να συμφωνήθηκε στο Νταβός.

Σύμφωνα με το προσχέδιο-πλαίσιο, το οποίο, κατά πληροφορίες της Telegraph, προσομοιάζει με τη συμφωνία της Βρετανίας με την Κύπρο, οι αμερικανικές βάσεις θα θεωρούνται αμερικανικό έδαφος στην Αρκτική περιοχή.

Το πλαίσιο θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να διεξάγουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, δραστηριότητες πληροφοριών και εκπαιδεύσεις, ενώ παράλληλα θα διευκόλυνε ορισμένες τοπικές αναπτυξιακές δράσεις, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της εξόρυξης σπάνιων γαιών, χωρίς να απαιτείται άδεια από τη Δανία.

Επιβεβαιώνοντας το σχέδιο, διπλωματική πηγή δήλωσε στην Telegraph: «Η ιδέα ήταν να δοθεί στον Τραμπ μια συμφωνία».

Το μοντέλο τύπου Κύπρου–Ηνωμένου Βασιλείου θεωρείται μια δημιουργική παράκαμψη των απαιτήσεων του Τραμπ για «ιδιοκτησία» του νησιού, το οποίο ο ίδιος θεωρεί στρατηγικής σημασίας για την άμυνα των ΗΠΑ.

Οι όροι της συμφωνίας Ηνωμένου Βασιλείου–Κύπρου παρέχουν στο Λονδίνο κυριαρχία σε δύο στρατιωτικές βάσεις για στρατηγικούς σκοπούς, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουν στους Κυπρίους που ζουν εντός αυτών των περιοχών δικαιώματα αντίστοιχα με εκείνα που ισχύουν στην υπόλοιπη Δημοκρατία.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη το δικαίωμα να κατασκευάζουν και να λειτουργούν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, καθώς και απεριόριστη «ελευθερία επιχειρήσεων» μεταξύ καθορισμένων αμυντικών ζωνών, σε αέρα, ξηρά και θάλασσα.

Θεωρητικά, το νέο προτεινόμενο πλαίσιο θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να ελέγχουν τμήματα της Γροιλανδίας και ενδεχομένως να επεκταθούν σε περιοχές πλούσιες σε ορυκτά, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του Τραμπ.

Παράλληλα, αυτό θα σήμαινε ότι οι ΗΠΑ δεν θα χρειάζεται να ζητούν άδειες, όπως πολεοδομικές εγκρίσεις.

Η πρόταση θα διευκόλυνε επίσης την ανάπτυξη στοιχείων του υπό σχεδιασμό συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος» στην περιοχή.

Πηγή: liberal.gr

Το «Μεγάλο Παιγνίδι» στη «σκακιέρα» της Αρκτικής

21.1.26

Η Μόσχα, η Ουάσιγκτον, το Πεκίνο και τελευταία, η Ευρώπη, έχουν εμπλακεί σε ένα «μεγάλο παιγνίδι» σε αυτήν την Πολική περιοχή, που για καιρό ήταν μια γεωπολιτική υποσημείωση

Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Οι φιλοδοξίες του προέδρου Τραμπ για τη Γροιλανδία έχουν φέρει στο προσκήνιο την Αρκτική – μια περιοχή που βρίσκεται στην στρατηγική ατζέντα πολλών χωρών εδώ και πολύ καιρό.

Η Μόσχα, η Ουάσιγκτον, το Πεκίνο και τελευταία, η Ευρώπη, έχουν εμπλακεί σε ένα «μεγάλο παιγνίδι» σε αυτήν την Πολική περιοχή, που για καιρό ήταν μια γεωπολιτική υποσημείωση. Αλλά με το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής και χάρη στις νέες τεχνολογίες, η περιοχή έχει γίνει πολύ πιο προσβάσιμη για τη ναυσιπλοία και κυρίως για την εκμετάλλευση των πλούσιων πόρων της.

Οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία αφορούν στην πραγματικότητα έναν επαναπροσδιορισμό ολόκληρης της σχέσης μεταξύ των δύο χωρών – και στην Αρκτική.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες μετέχουν ήδη στην επιχείρηση «Αρκτική Αντοχή», στέλνοντας τώρα στρατιώτες στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με την Στοκχόλμη μάλιστα, θα σταλούν αρκετές χιλιάδες στρατιώτες από διάφορες συμμαχικές χώρες.

Στη νέα «Αρκτική Στρατηγική» των Ηνωμένων Πολιτειών, που δημοσιεύτηκε το 2024, τονίζεται ότι η περιοχή είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Η Αρκτική ορίζεται μάλιστα ως το βόρειο μέτωπο του Ινδο-Ειρηνικού θεάτρου, ένα βασικό σημείο για την κατανόηση της επιθετικότητας της Ουάσιγκτον προς τη Γροιλανδία.

Η Αρκτική διαθέτει θαλάσσια στρατηγικά σημεία, όπως ο Βερίγγειος Πορθμός και η Θάλασσα του Μπάρεντς – τα οποία, χάρη στην κλιματική αλλαγή, καθίστανται στρατηγικά για τη ναυτική κυκλοφορία, ανοίγοντας νέες οδούς επικοινωνίας και αυξάνοντας έτσι τον διεθνή ανταγωνισμό. Σε αυτό το έγγραφο, η Ουάσιγκτον αναφέρει ότι οι δραστηριότητες της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική – και η αυξανόμενη συνεργασία τους – αλλάζει τη σταθερότητα και το συνολικό πλαίσιο ασφάλειας του ΝΑΤΟ

Ο παράγοντας Κίνας

Για τους Αμερικανούς, ο μεγαλύτερος αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην Αρκτική είναι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Παρατηρείται ότι το Πεκίνο συμπεριλαμβάνει την Αρκτική στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του και επιδιώκει να αυξήσει την επιρροή και τις δραστηριότητές του. Αν και η Κίνα δεν είναι αρκτικό έθνος, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη συνεχιζόμενη δυναμική στην Αρκτική για να επιδιώξει μεγαλύτερη επιρροή και πρόσβαση, να αξιοποιήσει τους πόρους της και να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση του Απώτατου Βορρά.

Για παράδειγμα, το Πεκίνο προωθεί την κατασκευή υπερσύγχρονων παγοθραυστικών και, κατά τη διάρκεια των 13 ερευνητικών αποστολών στην Αρκτική που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα, τα πλοία της έχουν δοκιμάσει, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, μη επανδρωμένα υποβρύχια drones.

Τα τελευταία χρόνια, το Πολεμικό Ναυτικό της Κίνας πραγματοποιεί ασκήσεις γύρω από την Αρκτική ζώνη, παράλληλα με το Ρωσικό Ναυτικό. Η πολιτική του Πεκίνου για την Αρκτική του 2018 υποστηρίζει ότι και τα μη αρκτικά κράτη θα πρέπει να συμβάλουν στο «κοινό μέλλον της ανθρωπότητας» της περιοχής λόγω της παγκόσμιας σημασίας της Αρκτικής. Ο «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» έχει χρησιμοποιηθεί για να κερδίσει έδαφος με επενδύσεις σε υποδομές και φυσικούς πόρους, όπως στη Γροιλανδία, όπου, ωστόσο, οι περισσότερες κινεζικές εταιρείες έχουν εκτοπιστεί, μεταξύ άλλων από παραχωρήσεις εξόρυξης, με τη βούληση της Δανίας.

Το λιώσιμο των πάγων

Ο σημαντικότερος λόγος για την ανανεωμένη σημασία της Αρκτικής είναι η βελτιωμένη προσβασιμότητα. Η Αρκτική βίωσε μάλιστα πέρυσι την πιο ζεστή χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με την Αμερικανική υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (ΝΟΑΑ) που σκιαγραφεί μια ανησυχητική εικόνα για αυτήν την περιοχή, η οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Με την υποχώρηση των πάγων, η ετήσια περίοδος κατά την οποία η Βόρεια Θάλασσα και το Βορειοανατολικό Πέρασμα είναι ανοικτά στη ναυσιπλοία χωρίς περιορισμούς για σχεδόν τρεις μήνες χωρίς να χρειάζεται η βοήθεια παγοθραυστικών. Η Αρκτική διαδρομή μειώνει έτσι σημαντικά τους χρόνους μεταφοράς από και προς την Ασία, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Ένα ταξίδι από την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού προς την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ διαρκεί 22 ημέρες. Μέσω της Αρκτικής, χρειάζονται μόνο 10 ημέρες.

Στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής

Ωστόσο, η αύξηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας φέρνει νέους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για την ασφάλεια και την ανάγκης για ισχυρότερο εδαφικό έλεγχο, κυρίως στη Γροιλανδία. «Η ασφάλεια αυτών των ναυτιλιακών οδών απαιτεί στρατιωτική εποπτεία από τα κράτη της Αρκτικής. Αυτή η ανάγκη ενισχύεται από το γεγονός ότι, με την υποχώρηση των πάγων, ορισμένα από τα φυσικά εμπόδια που απομονώνουν τα κράτη της Αρκτικής μεταξύ τους εξαφανίζονται επίσης», αναφέρουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν επίσης διευκολύνει την πρόσβαση στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και σπάνιων ορυκτών της Αρκτικής. Βελτιωμένα παγοθραυστικά με προηγμένο σχεδιασμό κύτους και πιο ισχυρά συστήματα πρόωσης επιτρέπουν πλέον την πλοήγηση όλο το χρόνο σε προηγουμένως απρόσιτα νερά. Οι βελτιωμένες τεχνολογίες σεισμικής απεικόνισης και υπεράκτιων γεωτρήσεων, επιτρέπουν άλλωστε, την αποτελεσματικότερη εξόρυξη πόρων κάτω από τον καλυμμένο με πάγο, βυθό της θάλασσας.

«Μαζί με τις ευκαιρίες, αυξάνονται και τα οικονομικά κίνητρα για την εξασφάλιση αυτών των πολύτιμων πόρων, οδηγώντας σε αυξημένες εντάσεις σχετικά με τα χωρικά ύδατα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες. Για να μην αναφέρουμε τον ανταγωνισμό για τα αλιευτικά δικαιώματα και τα θαλάσσια σύνορα, ο οποίος θα εντείνει περαιτέρω τις γεωπολιτικές διαμάχες καθώς τα έθνη επιδιώκουν να προστατεύσουν την πρόσβασή τους σε ζωτικές πηγές τροφίμων και ευκαιρίες εισοδήματος», προσθέτουν οι ίδιες πηγές λες.

Οι δορυφόροι σε πολική τροχιά

Εκτός από τα οικονομικά της πλεονεκτήματα, η Αρκτική προσφέρει επίσης μοναδικές στρατιωτικές ευκαιρίες. Για παράδειγμα, η γεωγραφική της θέση αποτελεί πλεονέκτημα για τους δορυφόρους σε πολική τροχιά, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την παγκόσμια επικοινωνία, την επιτήρηση και τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας. Καθώς οι ένοπλες δυνάμεις βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε τεχνολογίες που βασίζονται σε δορυφόρους, η πρόσβαση στις υποδομές της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένων των δορυφορικών σταθμών της, καθίσταται απαραίτητο συμπλήρωμα των δυνατοτήτων επιτήρησης του διαστήματος.

Επιπλέον, η Αρκτική βρίσκεται στην ταχύτερη διαδρομή πτήσης από την Ασία προς τη Βόρεια Αμερική – που σημαίνει ότι βρίσκεται στην ταχύτερη διαδρομή για διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους και στρατηγικά βομβαρδιστικά που πετούν από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη. Μπορεί επομένως να διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για πιθανές απειλές.

Ωστόσο, προς το παρόν η στρατιωτική ανάπτυξη στην Αρκτική παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις. Το ακραίο κρύο, το μόνιμα παγωμένο έδαφος και τα καλυμμένα με πάγο νερά δημιουργούν δυσκολίες τόσο για το προσωπικό όσο και για τον εξοπλισμό. Οι στρατιώτες πρέπει να εκπαιδευτούν ώστε να αντέχουν στις παγωμένες συνθήκες, ενώ τα οχήματα, τα όπλα και τα αεροσκάφη πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να λειτουργούν αξιόπιστα σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν.

Σήμερα, υπάρχουν λίγες μόνιμες στρατιωτικές βάσεις στην Αρκτική και οι επιλογές ανεφοδιασμού είναι σπάνιες. Σε αντίθεση με άλλα στρατιωτικά θέατρα, οι δυνάμεις στην Αρκτική πρέπει να λειτουργούν με υψηλό βαθμό αυτάρκειας.

Η απομόνωση της περιοχής επηρεάζει επίσης τα δίκτυα επικοινωνιών, τα οποία απαιτούν μεγαλύτερη εξάρτηση από δορυφορικά συστήματα και ραδιοκύματα υψηλής συχνότητας για ασφαλή και αποτελεσματικό στρατιωτικό συντονισμό.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα της κυβερνοασφάλειας: τα δίκτυα της Αρκτικής είναι ευάλωτα σε επιθέσεις και έχουν περιορισμένη πρόσβαση για έγκαιρες επισκευές και υποστήριξη. «Όλα αυτά καθιστούν την επιχείρηση στην περιοχή εξαιρετικά δαπανηρή», λένε στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες. «Τα έθνη με συμφέροντα στην Αρκτική πρέπει να σταθμίσουν την οικονομική βιωσιμότητα μιας μακροπρόθεσμης στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, εξισορροπώντας τις προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας με το οικονομικό κόστος μιας ανάπτυξης στην περιοχή».

Οι ειδικοί εξηγούν μάλιστα ότι «οι ναυτικές επιχειρήσεις στην Αρκτική απαιτούν εξειδικευμένες στρατηγικές συντήρησης και ταχείας ανάπτυξης που λαμβάνουν υπόψη τις ξαφνικές καιρικές αλλαγές που επηρεάζουν την ορατότητα και την κινητικότητα. Τα πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά είναι επίσης απαραίτητα τόσο για στρατιωτικές όσο και για εμπορικές δραστηριότητες. Μπορούν να διασπάσουν πάγο πάχους έως και τριών μέτρων, διπλάσιο από τα ντιζελοκίνητα σκάφη, τα οποία απαιτούν επίσης ανεφοδιασμό. Ωστόσο, η λειτουργία και η συντήρηση πυρηνοκίνητων παγοθραυστικών είναι δαπανηρή και μόνο η Ρωσία διαθέτει τέτοια σκάφη.

Η Ρωσία παγκόσμιος ηγέτης στην Αρκτική

Η Ρωσία είναι παγκόσμιος ηγέτης στην στρατιωτική ανάπτυξη της Αρκτικής. Η Μόσχα έχει ανοίξει ξανά βάσεις στην Αρκτική και έχει επεκτείνει τον Βόρειο Στόλο της, ενώ τα περιορισμένα λιμάνια βαθέων υδάτων των ανταγωνιστών της περιορίζουν τις δυνατότητες ανεφοδιασμού και υποστήριξης για το ναυτικό, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εκτεταμένες υποδομές.

Η Ρωσία ειδικότερα είναι η χώρα που κάνει τα περισσότερα για να ανακτήσει το στρατηγικό αποτύπωμα που χάθηκε με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Τα τελευταία 15 χρόνια, ο Πρόεδρος Πούτιν έχει δρομολογήσει μια σειρά μέτρων που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της παρουσίας της Ρωσίας στην Αρκτική, ιδίως όσον αφορά τις υποδομές, την ενέργεια και τους στρατιωτικούς πόρους. Επιπλέον, η Ρωσία, μαζί με τον Καναδά, είναι η χώρα με το μεγαλύτερο τμήμα της Αρκτικής, επομένως για τη Μόσχα, από την εποχή της ΕΣΣΔ, αντιπροσώπευε ένα σύνορο όχι μόνο για άμυνα, αλλά και προς χρήση για την προβολή της δύναμής της προς τη βορειοαμερικανική ήπειρο.

Η Ευρώπη σε αναζήτηση

Η Ευρώπη έχει επίσης ανακτήσει την παρουσία της στην Αρκτική, αν και σε μικρότερο βαθμό από τις τρεις άλλες παγκόσμιες δυνάμεις: εντός του ΝΑΤΟ, η παρουσία στην Ισλανδία έχει επιστρέψει σε συνεχές επίπεδο, ειδικά όσον αφορά τα αεροπορικά μέσα για αποστολές εναέριας αστυνόμευσης και θαλάσσιας επιτήρησης. Ορισμένες σκανδιναβικές χώρες όπως η Νορβηγία, η Φινλανδία και η Σουηδία έχουν αυξήσει τον ρυθμό των ασκήσεών τους στην Αρκτική.

Όπως λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες, είναι απαραίτητο, δεδομένης της επιστροφής της πολιτικής των σφαιρών επιρροής, να διατηρούνται μόνιμες, στρατιωτικοποιημένες παρουσίες και της ΕΕ στον Αρκτικό Κύκλο.

Πηγή: naftemporiki.gr

Οι 15 Γερμανοί στρατιωτικοί εγκατέλειψαν άρον-άρον την Γροιλανδία...

19.1.26

Εκτάκτως και χωρίς διευκρινίσεις, η αποστολή του γερμανικού στρατού (15 στρατιωτικοί) που αφίχθηκαν την Παρασκευή στο παγωμένο νησί, την Κυριακή το μεσημέρι αναχώρησαν για τη Γερμανία!

Αυτό αναφέρει η γερμανική εφημερίδα Bild σημειώνοντας ότι η επιστροφή των Γερμανών στρατιωτικών με επικεφαλής τον 61χρονο Υποναύαρχο Στέφαν Πάουλι έγινε με ένα Boeing 737 της Icelandair. Το Σάββατο, ανακοινώθηκε ότι οι στρατιώτες θα έμεναν περισσότερο από το προγραμματισμένο. Τώρα, ωστόσο, οι Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις επιστρέφουν εσπευσμένα – χωρίς περαιτέρω επικοινωνία ή επίσημη ανακοίνωση.

Η BILD απαθανάτισε τους Γερμανούς στρατιώτες να απογειώνονται από το παγωμένο νησί

Σύμφωνα με την BILD, η εντολή αναχώρησης εκδόθηκε σήμερα το πρωί από το Βερολίνο. Η αναχώρηση είχε προγραμματιστεί για τις 2 μ.μ. ώρα Γερμανίας. Οι στρατιώτες παρέμειναν επομένως στη Γροιλανδία για λιγότερο από δύο ημέρες.

Οι 15 Γερμανοί στρατιωτικοί από τον στρατό, την αεροπορία και το ναυτικό έφτασαν στη Γροιλανδία την Παρασκευή στο πλαίσιο μιας αναγνωριστικής αποστολής από κράτη του ΝΑΤΟ, κατόπιν πρόσκλησης της Δανίας. Στόχος της αποστολής: η διεξαγωγή ασκήσεων και η διερεύνηση πιθανών μελλοντικών ευκαιριών εκπαίδευσης και ανάπτυξης.

Η ανάπτυξη ξεκίνησε μετά την κατάρρευση μιας συνάντησης μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Δανίας, της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ουάσινγκτον την Τετάρτη. Ο Ναύαρχος Πάουλι δήλωσε χθες ότι είχαν πραγματοποιηθεί συζητήσεις με Δανούς και άλλους σχετικά με τις δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας επί τόπου και ότι αυτές οι συζητήσεις είχαν αναφερθεί στο Βερολίνο.

Τώρα αναμένουν απάντηση σχετικά με την έγκριση, προκειμένου να συζητήσουν τα επόμενα βήματα με τους Δανούς. Ωστόσο, αυτό προφανώς δεν συνέβη: Ο στρατηγός έκανε τη δήλωσή του χθες στις 3:30 μ.μ. τοπική ώρα (6:30 μ.μ. ώρα Γερμανίας). Μέχρι τις 8:30 π.μ. σήμερα το πρωί (τοπική ώρα), οι στρατιώτες βρίσκονταν ήδη στο αεροδρόμιο με όλο τον εξοπλισμό τους. Τι μεσολάβησε; Τα οικονομικά μέτρα που ανήγγειλε ο Τραμπ ή κάτι άλλο;

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ – Echedoros.blog

Πώς ένα παγωμένο νησί γίνεται η μεγάλη κρίση της Δύσης – Θα γίνει και το κύκνειο άσμα του ΝΑΤΟ;

19.1.26

(REUTERS/Marko Djurica)

Η απειλή Τραμπ «δένει» εμπόριο και ασφάλεια σε μία σύγκρουση μηδενικού αθροίσματος, αμφισβητώντας το ίδιο το πολιτικό «τσιμέντο» της Συμμαχίας.

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα αρκτικό νησί με στρατηγική γεωγραφία. Στη δεύτερη θητεία Τραμπ γίνεται το πεδίο όπου δύο κρίσεις που επί χρόνια «έτρεχαν παράλληλα»—οι εμπορικές τριβές και η αμφισβήτηση της συλλογικής άμυνας—συγχωνεύονται σε μια ενιαία αναμέτρηση.

Το αποτέλεσμα: μια διατλαντική σχέση που δεν δοκιμάζεται πια από διαφωνίες πολιτικής, αλλά από έλλειμμα εμπιστοσύνης για το αυτονόητο— αν το ΝΑΤΟ θα σταθεί δίπλα στα μέλη του όταν το κόστος γίνει πραγματικό.

Όταν εμπόριο και ασφάλεια γίνονται ένα

Η ευρωπαϊκή στρατηγική του τελευταίου έτους απέναντι στον Λευκό Οίκο είχε έναν πυρήνα: απορρόφηση κραδασμών, λίγες παραχωρήσεις, πολλή διπλωματία παρασκηνίου. Στόχος, να μη μετατραπούν οι διαφωνίες σε ρήγμα.

Η απειλή, όμως, για δασμούς σε συμμάχους επειδή συμμετέχουν—κατόπιν πρόσκλησης της Δανίας—σε αποστολές/ασκήσεις στη Γροιλανδία ανατρέπει το «πρωτόκολλο διαχείρισης».

Για πρώτη φορά, το μήνυμα που εκπέμπεται δεν είναι «οι Ευρωπαίοι δεν πληρώνουν αρκετά» (μια κριτική που, έστω, έχει ιστορικό προηγούμενο στις ΗΠΑ), αλλά «αν δεν αποδεχθείτε την αμερικανική κυριαρχία σε έδαφος συμμάχου, θα πληρώσετε τίμημα στο εμπόριο».

Αυτή η σύντηξη εργαλείων—οικονομικής πίεσης για γεωπολιτική κατάληξη—δημιουργεί εκρηκτική ασάφεια για το τι είναι διαπραγματεύσιμο μέσα στη Συμμαχία.

Η εμπιστοσύνη ραγίζει

Το ΝΑΤΟ δεν είναι μόνο δομές διοίκησης, σχέδια επιχειρήσεων και κοινές ασκήσεις. Είναι, πάνω απ’ όλα, μια υπόσχεση: ότι η αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι βαθιά, προβλέψιμη και πολιτικά αδιαπραγμάτευτη.

Όταν η Ουάσιγκτον αφήνει να αιωρείται ότι το άρθρο 5 «εξαρτάται από τον ορισμό του»—ή όταν η δημόσια ρητορική υπονοεί πως «δεν θα είναι εκεί για τους συμμάχους»—η αποτροπή αποδυναμώνεται χωρίς να πέσει ούτε μία τουφεκιά.

Η συζήτηση γύρω από τη Γροιλανδία ανεβάζει το ρίσκο σε άλλο επίπεδο, επειδή αγγίζει κυριαρχία κράτους–μέλους (Δανίας) και την ίδια την ιδέα ότι τα σύνορα εντός ΝΑΤΟ είναι αμετακίνητα.

Ακόμη κι αν δεν υπάρξει στρατιωτική κλιμάκωση, η υποψία ότι μπορεί να υπάρξει, αρκεί για να σπάσει το «πολιτικό τσιμέντο» που κρατά τη Συμμαχία αποτελεσματική.

EPA/THOMAS TRAASDAHL DENMARK OUT

Γιατί η Γροιλανδία έχει γίνει εμμονή

Η αμερικανική επιχειρηματολογία κινείται σε δύο άξονες:

-Αρκτική γεωστρατηγική (θαλάσσιες οδοί, ρωσική δραστηριότητα, ανταγωνισμός με Κίνα),

-Αντιπυραυλική/διαστημική αρχιτεκτονική (βάσεις, έγκαιρη προειδοποίηση, επιτήρηση διαστήματος—όπως ο ρόλος του Pituffik Space Base).

Το παράδοξο, όπως το βλέπουν ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, είναι ότι οι ΗΠΑ ήδη έχουν δικαιώματα και παρουσία μέσω υφιστάμενων συμφωνιών και μπορούν να ενισχύσουν στρατιωτικά την τοποθέτησή τους χωρίς να «κατέχουν» το νησί.

Η μετατόπιση από «περισσότερη συνεργασία» σε «πλήρη απόκτηση» ερμηνεύεται ως πολιτική ισχύος: ένα τεστ αν η Ευρώπη θα λυγίσει μπροστά σε έναν νέο κανόνα—ότι οι ισχυροί παίρνουν αυτό που θέλουν.

Το ευρωπαϊκό δίλημμα: Να απαντήσει σκληρά ή να κερδίσει χρόνο;

Οι αντιδράσεις στην Ευρώπη δείχνουν ενότητα στη φραστική καταδίκη, αλλά η πράξη είναι πιο δύσκολη.

Ο λόγος είναι ωμός: η Ευρώπη, παρά την πρόοδο σε αμυντικές δαπάνες, παραμένει εξαρτημένη από τις ΗΠΑ σε κρίσιμες ικανότητες (πληροφορίες, αεροπορική ισχύ, δορυφορική επιτήρηση, logistics, βιομηχανική κλίμακα). Άρα, μια «σκληρή απάντηση» έχει κόστος που δεν μετριέται μόνο σε δασμούς, αλλά σε αβεβαιότητα ασφαλείας—ιδίως όσο η Ουκρανία παραμένει στο τραπέζι.

Έτσι, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κινούνται ανάμεσα σε τρεις επιλογές:

-Αποκλιμάκωση παρασκηνίου (κανάλια επικοινωνίας, «συμφωνία συνεργασίας» στη Γροιλανδία χωρίς θέμα κυριαρχίας).

-Ελεγχόμενη αποτροπή (σαφές «όχι», αλλά χωρίς άμεση σύγκρουση που θα «κάψει» την ευρύτερη ατζέντα).

-Οικονομική αντιπαράθεση (αντιστάθμιση/αντίμετρα, με ρίσκο εμπορικού πολέμου και πίεση στους προϋπολογισμούς).

REUTERS/Marko Djurica/File Photo

Το «ευρωπαϊκό μπαζούκα» και τα διαθέσιμα αντίμετρα

Στο οπλοστάσιο της ΕΕ υπάρχει το Μέσο Καταστολής Καταναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), το οποίο δεν περιορίζεται σε δασμούς.

Προβλέπει δυνατότητες όπως περιορισμούς σε επενδύσεις, πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις, μέτρα γύρω από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και ευρύτερους εμπορικούς φραγμούς—με ενεργοποίηση μέσω ειδικής πλειοψηφίας και όχι ομοφωνίας.

Με απλά λόγια: η Ευρώπη μπορεί να «σηκώσει κόστος» στις ΗΠΑ και πέρα από το εμπόριο αγαθών, στοχεύοντας πεδία όπου πονάνε πολιτικά και επιχειρηματικά (επενδύσεις, προμήθειες, τεχνολογία).

Όμως μια τέτοια κίνηση είναι διπλό στοίχημα: μπορεί να λειτουργήσει ως αποτροπή ή να επιταχύνει έναν φαύλο κύκλο αντιποίνων—με άμεση ζημιά στην ανάπτυξη και στα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης.

Το μεγάλο κέρδος των αντιπάλων: αποδυνάμωση αποτροπής χωρίς πόλεμο

Στο βάθος, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι οι δασμοί καθαυτοί. Είναι ότι η ρήξη εμπιστοσύνης προσφέρει σε Ρωσία και Κίνα το πιο πολύτιμο δώρο: μια Δύση που αμφιβάλλει για την ίδια της τη συνοχή.

Όταν οι σύμμαχοι αρχίζουν να υπολογίζουν «τι θα γίνει αν…» ανάμεσα τους, η αποτροπή γίνεται λιγότερο αξιόπιστη, άρα πιο προσβάσιμη σε «δοκιμές» (probe) και υβριδικές πιέσεις.

Ακόμη κι αν το ΝΑΤΟ «επιβιώσει θεσμικά», μπορεί να χάσει κάτι που δεν αντικαθίσταται με χρήματα: την πεποίθηση ότι η κοινή μοίρα είναι δεδομένη. Και αυτό, ιστορικά, είναι το σημείο όπου οι συμμαχίες αρχίζουν να μοιάζουν με μηχανισμούς που «δουλεύουν», αλλά δεν εμπνέουν.

Σενάρια εξέλιξης

Πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα; Τα ακόλουθα σενάρια έχουν έρθει στο προσκήνιο:Συμφωνία περισσότερων διευκολύνσεων στη Γροιλανδία: ενίσχυση αμερικανικής παρουσίας/υποδομών, χωρίς κυριαρχία. (Το «λιγότερο κακό» για όλους.)

Κλιμάκωση δασμών – ευρωπαϊκά αντίμετρα: -Εμπορικός πόλεμος με παράπλευρες απώλειες και στην ασφάλεια.

-Παρατεταμένη γκρίζα κρίση: ούτε συμφωνία ούτε ρήξη, αλλά μόνιμη αμφιβολία για τη βιωσιμότητα του ΝΑΤΟ.

-Ακραίο σενάριο: Πλήρης ρήξη εμπιστοσύνης που θα σήμαινε τον «θάνατο» του ΝΑΤΟ.

Η Γροιλανδία γίνεται το σύμπτωμα, όχι η αιτία. Η αιτία είναι η μετατόπιση της αμερικανικής ισχύος από «εγγύηση τάξης μέσω συμμαχιών» σε «διαπραγμάτευση ισχύος μέσω πίεσης». Αν αυτό παγιωθεί, η Ευρώπη θα αναγκαστεί να επιταχύνει κάτι που συζητά χρόνια: στρατηγική αυτονομία στην άμυνα. Το πρόβλημα είναι ότι η αυτονομία χτίζεται σε χρόνια—ενώ οι κρίσεις, όπως δείχνει η Γροιλανδία, ξεσπούν σε ημέρες.

Πηγή: naftemporiki.gr

Η μάχη για τη Γροιλανδία και την Αρκτική θα καταλήξει σε πόλεμο;

REUTERS/Marko Djurica

Στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν πλέον πιθανό να ξεκινήσει εδώ ένας μεγάλος πόλεμος

Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Η Αρκτική φαίνεται πώς θα αποτελέσει ένα νέο γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης, ακόμη και χωρίς την κρίση της Γροιλανδίας. Πέρα από τα σχέδια κατάκτησης της Γροιλανδίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες καταστρώνουν σχέδια για «ανάκτηση της υπεροχής στην Αρκτική».

Το Πεντάγωνο αναφέρεται ήδη στην περιοχή ως «πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού».

Οι ΗΠΑ προμηθεύονται νέα παγοθραυστικά και μαχητικά αεροσκάφη F-35 πρόκειται να σταθμεύσουν στην περιοχή.

Το ΝΑΤΟ αυξάνει επίσης την ετοιμότητά του: Στη Νορβηγία, μόλις άνοιξε ένα νέο κέντρο επιχειρήσεων για ταχύτερες αεροπορικές επιδρομές στην Αρκτική και πέρυσι 10.000 στρατιώτες του ΝΑΤΟ εκπαιδεύτηκαν σε τεχνικές άμυνας στον Αρκτικό κύκλο.

Δεν χρειάζονται και πολλά, λοιπόν, για να σημάνει συναγερμός στον αγώνα για την Αρκτική.

Ακόμα και η σύντομη επίσκεψη μιας μικρής στρατιωτικής αντιπροσωπείας από τη Γερμανία και άλλα κράτη της ΕΕ στη Γροιλανδία ήταν αρκετή για να προκαλέσει μια σφοδρή αντίδραση από τη Ρωσία.

«Αυτή είναι η επόμενη πρόκληση από τις δυτικές χώρες», δήλωσε οργισμένη η Μαρία Ζαχάροβα, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Μόσχας, όταν 13 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιωτικό προσωπικό από γειτονικές χώρες , έφτασαν στη Γροιλανδία την Παρασκευή ως μέρος μιας ομάδας αναγνώρισης. Αυτό, ισχυρίστηκε η Ζαχάροβα, θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της Ρωσίας. «Η στρατιωτική παρουσία στην περιοχή γίνεται υπό το ψευδές πρόσχημα μιας αυξανόμενης απειλής από τη Μόσχα και το Πεκίνο», πρόσθεσε.

Όλα αυτά ακούγονται πολύ διαφορετικό στην Ουάσιγκτον.

Λίγο πριν τις καταγγελίες της Ρωσίας, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωνε ότι η Αρκτική είναι «γεμάτη ρωσικά και κινεζικά πλοία, πολεμικά πλοία παντού». Αν οι ΗΠΑ δεν κατέχουν τη Γροιλανδία, τότε θα το κάνουν οι Ρώσοι και οι Κινέζοι, είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Κλιμακούμενη σύγκρουση

Η τεταμένη ρητορική αποτελεί ένδειξη μιας κλιμακούμενης σύγκρουσης για την οποία προειδοποιούν εδώ και καιρό πολλοί στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες: «Η Αρκτική έχει γίνει επίκεντρο γεωπολιτικής αντιπαλότητας. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, ειδικότερα, αλλά και τα ευρωπαϊκά κράτη, εμπλέκονται πλέον σε έναν αγώνα επιρροής γύρω από τον Βόρειο Πόλο», τονίζουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.

Στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν πλέον πιθανό να ξεκινήσει εδώ ένας μεγάλος πόλεμος. «Εάν η Ρωσία πειστεί ότι ένας πόλεμος με το ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτος, πιθανότατα θα εξαπολύσει μια πρώτη επίθεση στην Αρκτική», υποστηρίζει ο ειδικός σε θέματα Ρωσίας Μιχαήλ Κόμιν από το βρετανικό Center for European Policy Analysis (Cepa), με έδρα το Λονδίνο.

Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών (BND) έχει εντοπίσει μάλιστα και μια πιθανή τοποθεσία όπου, στο χειρότερο σενάριο, θα μπορούσε να ξεκινήσει ένας παγκόσμιος πόλεμος: « Η Ρωσία θα μπορούσε να δοκιμάσει τις αμυντικές ικανότητες του ΝΑΤΟ με μια γρήγορη επίθεση στο νορβηγικό αρκτικό νησί Σπιτσμπέργκεν», υποστήριξε πρόσφατα ο πρώην επικεφαλής της BND, Μπρούνο Καλ.

Επειδή η συντομότερη διαδρομή πτήσης για πυρηνικούς πυραύλους μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ περνάει πάνω από τον Βόρειο Πόλο, οι μεγάλες δυνάμεις παρακολουθούσαν άλλωστε στενά την Αρκτική ακόμη και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Η κλιματική αλλαγή

Ωστόσο, η αυξημένη σημασία της Αρκτικής περιοχής οφείλεται κυρίως στην κλιματική αλλαγή: η Αρκτική θερμαίνεται τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη και οι πάγοι λιώνουν. Μεσοπρόθεσμα, αυτό θα ανοίξει νέες, οικονομικά και στρατιωτικά σημαντικές θαλάσσιες διαδρομές.

«Ξεκλειδώνει» όμως και γιγαντιαία κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και σπάνιων γαιών. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης γράφουν ότι περίπου το 13% των ανεξερεύνητων αποθεμάτων πετρελαίου στον κόσμο και το 30% των αποθεμάτων φυσικού αερίου βρίσκονται κάτω από τον βυθό της Αρκτικής.

«Λόγω της υπερθέρμανσης, ένας Αρκτικός Ωκεανός χωρίς πάγους θα γίνει μια ρεαλιστική πιθανότητα στο εγγύς μέλλον», εξηγεί ο Μίκαελ Πάουλ, ειδικός σε θέματα Αρκτικής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλών Υποθέσεων (SWP), το οποίο συμβουλεύει τη γερμανική κυβέρνηση.

Νέοι εμπορικοί δρόμοι

Οι νέες θαλάσσιες οδοί επίσης, θα έχουν μεγάλη οικονομική σημασία: οι μελλοντικές εμπορικές οδοί αναμένεται να μειώσουν δραστικά τους χρόνους μεταφοράς μεταξύ Ασίας και Ευρώπης μέσα σε λίγα χρόνια. Εάν το Βορειοανατολικό Πέρασμα στην Αρκτική ανοίξει για τη ναυσιπλοΐα, οι παραδόσεις από τη Σαγκάη στο Αμβούργο θα διαρκέσουν μόνο 18 ημέρες αντί για τις 35 έως 40 ημέρες που απαιτούνται σήμερα, για ένα ταξίδι μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Ωστόσο, η απρόσκοπτη διέλευση κινεζικών ή ρωσικών πλοίων από την περιοχή ανησυχεί τους στρατιωτικούς και τους ειδικούς ασφαλείας του ΝΑΤΟ. «Ο κίνδυνος κυμαίνεται από συνεχιζόμενα περιστατικά που απειλούν την ασφάλεια έως τον αποκλεισμό των διατλαντικών οδών ναυτιλίας σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης στην Ευρώπη», προειδοποιεί πρόσφατη μελέτη που συνέταξε ο ειδικός σε θέματα Αρκτικής, Μίκαελ Πάουλ. Όπως λέει, κινεζικά και ρωσικά βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς περιπολούσαν τον Αρκτικό Ωκεανό κοντά στην Αλάσκα πριν από ενάμιση χρόνο.

Η πολιτική της Κίνας

Σχεδόν ταυτόχρονα, η Κίνα ανέπτυξε τρία παγοθραυστικά στα ύδατα της Αρκτικής. Τέτοιες ναυτικές επιχειρήσεις είναι πιθανό να αυξηθούν. Οι ΗΠΑ φοβούνται ότι τα κινεζικά υποβρύχια θα μπορούσαν να τις απειλήσουν από την Αρκτική, εξηγεί ο Γερμανός ειδικός: «Η Βόρεια Αμερική δεν αποτελεί πλέον ασφαλές καταφύγιο».

Αν και η Κίνα δεν είναι στην πραγματικότητα ένα παράκτιο κράτος της Αρκτικής, φιλοδοξεί να γίνει μια «πολική υπερδύναμη», όπως έχει δηλώσει ο Πρόεδρος Σι Τζιπίνγκ.

Ολόκληρη η διεθνής κοινότητα έχει συμφέρον στην Αρκτική, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, σύμφωνα με την εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ. «Τα δικαιώματα και οι ελευθερίες λειτουργίας στην Αρκτική πρέπει να γίνονται σεβαστά. Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να χρησιμοποιούν άλλες χώρες ως πρόσχημα για να επιδιώκουν τα δικά τους ιδιοτελή συμφέροντα», πρόσθεσε η Κινέζα εκπρόσωπος.

Η κυβέρνηση της Δανίας πάντως και πολυάριθμοι διεθνείς παρατηρητές δεν βλέπουν καμία άμεση απειλή για τη Γροιλανδία από την Κίνα. Σύμφωνα με Δανέζικες πηγές, κανένα κινεζικό πολεμικό πλοίο δεν έχει προσεγγίσει τη Γροιλανδία εδώ και περίπου δέκα χρόνια. «Αυτό που ισχυρίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ, ότι η Γροιλανδία είναι πρακτικά περικυκλωμένη από κινεζικά και ρωσικά πλοία, δεν ισχύει», λέει ο Μίκαελ Πάουλ. Η Κίνα έχει δείξει σαφές ενδιαφέρον για την Αρκτική, αλλά ακόμη και αυτό δεν αποτελεί άμεση στρατιωτική απειλή, ούτε για την Αρκτική ούτε για τη Γροιλανδία».

Στη Γροιλανδία, οι περισσότερες προσπάθειες κινεζικών εταιρειών να συμμετάσχουν σε οικονομικά και υποδομικά έργα, όπως ορυχεία ή αεροδρόμια, έχουν αποτύχει. Ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, είναι κατηγορηματικός: «Έχουμε αποτρέψει τις κινεζικές επενδύσεις μέσω της στενής συνεργασίας μεταξύ Γροιλανδίας και Δανίας. Για παράδειγμα, πριν από περίπου δέκα χρόνια υπήρχε η ιδέα να γίνουν επενδύσεις σε έργα υποδομών στη Γροιλανδία μέσω της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Αυτό δεν συνέβη, δεν υπάρχει κινεζική παρουσία στη Γροιλανδία».

Το ΝΑΤΟ και η Ρωσία

Από την οπτική γωνία του ΝΑΤΟ, η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από τη Ρωσία, η οποία διατηρεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική και πολιτική παρουσία στην Αρκτική. Ο Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει ανακηρύξει την περιοχή ως τη δεύτερη πιο σημαντική στρατηγική του προτεραιότητα μετά την Ουκρανία. Η Μόσχα κατασκευάζει υπερσύγχρονες στρατιωτικές βάσεις. Το πλεονέκτημα της Ρωσίας δεν έγκειται μόνο στη γεωγραφία της, αλλά και στον μεγάλο στόλο των 50 παγοθραυστικών της. Τα παγοθραυστικά είναι γεωπολιτικά όπλα χωρίς τα οποία δεν μπορούν να επιβληθούν εδαφικές διεκδικήσεις στην Αρκτική: η Κίνα έχει μόνο πέντε και αυτή τη στιγμή επεκτείνει τον στόλο της, ενώ οι ΗΠΑ διαθέτουν μόλις τρία

Η στρατηγική του Πούτιν στην Αρκτική καθοδηγείται επίσης από τον φόβο, τονίζει ο ειδικός σε θέματα Ρωσίας, Μιχαήλ Κόμιν. Το λιώσιμο των πάγων αποδυναμώνει τη φυσική άμυνα της Ρωσίας και η παρουσία του ΝΑΤΟ αυξάνεται – ειδικά μετά την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, η οποία περιορίζει την ελευθερία κινήσεων της Ρωσίας στη Βαλτική Θάλασσα και καθιστά την Αρκτική στρατηγικά ακόμη πιο σημαντική. Η Μόσχα ανησυχεί για την προστασία των πυρηνικά οπλισμένων υποβρυχίων του Βόρειου Στόλου, τα οποία εδρεύουν κυρίως στο Μούρμανσκ και προορίζονται να εξασφαλίσουν μια πυρηνική ικανότητα δεύτερου χτυπήματος.

Παρόλο που η Κίνα βασίζεται στη Ρωσία για την πρόσβαση στην Αρκτική, ο Πάουλ βλέπει τη Μόσχα να παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Η Ρωσία, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, εξαρτάται από την οικονομική δύναμη της Κίνας. Η ρωσική ηγεσία έκανε ένα σημαντικό βήμα ανοίγοντας τα δύο σημαντικά λιμάνια της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, το Βλαδιβοστόκ και το Μούρμανσκ, σε κινεζικά πλοία. Αυτό δίνει στην Κίνα άνευ προηγουμένου πρόσβαση στην Αρκτική.

Το Πεκίνο πρέπει, άλλωστε, να διαφοροποιήσει τις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές, αν θέλει να αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη. Για παράδειγμα, σε περίπτωση μελλοντικού αποκλεισμού της Νότιας Σινικής Θάλασσας, όπως το Στενό της Μάλακα, η Κίνα πρέπει να έχει πρόσβαση μέσω της Αρκτικής για την προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Πηγή: naftemporiki.gr

Φόρμα επικοινωνίας