iEpikaira

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Σε προηγούμενο άρθρο στο SLpress είχαμε εξετάσει τη γεωιστορική δυναμική που διαμόρφωσε το Δίκαιο της Θάλασσας μέχρι σήμερα και πώς αυτό είναι ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο μέγεθος, το οποίο συνεχίζει να αλλάζει ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις και τις μεταλλάξεις της στρατιωτικής ισχύος, ιδιαίτερα τη μονομαχία μεταξύ χερσαία εδραζόμενων συστημάτων προβολής ισχύος προς τη θάλασσα Ναυτικού “Βαθέων Κυανών Υδάτων” (Deep Blue Water Navy), βασισμένο σε εμβληματικά μεγάλα πολεμικά πλοία.

Σήμερα, οι μεταλλάξεις στο ισοζύγιο ισχύος, όχι μόνο μεταξύ Θάλασσας και Στεριάς, αλλά μεταξύ “παραδοσιακών” πλατφορμοκεντρικών μοντέλων μάχης και και οπλικών συστημάτων χαμηλής τεχνολογίας και κόστους, μαζικής και γρήγορης παραγωγής, θέτει νέα δεδομένα στις παγκόσμιες εξελίξεις. Αυτές οι εξελίξεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μονομαχίας ιστορικών διαστάσεων, που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή γεωπολιτικού παραδείγματος ως προς τη φύση των εγγύς υδάτων.

Από τη μία έχουμε την ομάδα των χερσαίων δυνάμεων που επιδιώκουν να μετατρέψουν μεγάλα κομμάτια των εγγύς υδάτων σε γαλάζιο έδαφος και από την άλλη έχουμε τις Ναυτικές Δυνάμεις που μάχονται να επιτύχουν την ανάσχεση αυτής της γεωπολιτικής επιχωμάτωσης και να κρατήσουν τα εγγύς ύδατα κομμάτι των ωκεανών και όχι προέκταση της στεριάς.

Και κατά την άποψη του γράφοντος αυτή η επική μονομαχία θα κριθεί, εν πολλοίς, σε δύο σημεία του πλανήτη. Το ένα είναι οι σινικές θάλασσες και οι προεκτάσεις τους στον Ειρηνικό. Και το άλλο είναι το Αιγαίο. Συγκεκριμένα, τυχόν επιτυχία της Τουρκίας να επιβάλει τη “Γαλάζια Πατρίδα”, έστω και ντε φάκτο, δια της αδράνειας και πολύ περισσότερο δια της άτυπης συνεργασίας της Ελλάδας μέσω κάποιου “συμβιβασμού”, θα αποτελέσει δυνάμει συντριπτικό πλήγμα στη γεωστρατηγική των Ναυτικών Δυνάμεων, κυρίως φυσικά των Ηνωμένων Πολιτειών, με απρόβλεπτες αρνητικές συνέπειες ως προς τη θέση και τον ρόλο της Ελλάδας στη δυτική γεωπολιτική αρχιτεκτονική.

Κινεζική κατά αμερικανικής στρατηγικής

Αναλυτικότερα, η δημόσια συζήτηση γύρω από την άνοδο της Κίνας επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην ταχύτατη ανάπτυξη του Κινεζικού Ναυτικού και στην υποτιθέμενη επιδίωξη του Πεκίνου να αναλάβει τον ρόλο που διαδραμάτισαν άλλοτε η Βρετανική Αυτοκρατορία και αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες ως κυρίαρχες Ναυτικές Δυνάμεις. Η ερμηνεία αυτή, όσο διαδεδομένη και αν είναι, ενδέχεται να βασίζεται σε μια λανθασμένη ιστορική αναλογία. Αντί να εξετάζεται η κινεζική στρατηγική μέσα από το δικό της γεωιστορικό πλαίσιο, ερμηνεύεται με βάση τα πρότυπα της δυτικής ναυτικής ιστορίας.

Η υπόθεση του παρόντος άρθρου είναι διαφορετική. Η Κίνα πιθανότατα δεν επιδιώκει να μετατραπεί σε μια νέα παγκόσμια ναυτική αυτοκρατορία δυτικού τύπου αλλά να επιδιώξει τη δημιουργία ενός εκτεταμένου θαλασσοχερσαίου χώρου απόλυτης στρατηγικής κυριαρχίας γύρω από την κινεζική επικράτεια. Με άλλα λόγια, δεν επιχειρεί πρωτίστως να κυριαρχήσει στους ωκεανούς αλλά προσπαθεί να μετατρέψει μεγάλα τμήματα των εγγύς θαλασσών της σε “γαλάζιο έδαφος”, δηλαδή σε λειτουργική προέκταση της χερσαίας ισχύος της. Ή, υπό μία έννοια, να ενώσει το έδαφός της με μια μεγάλη “ωκεάνια λίμνη” σε έναν χώρο, αποκλειστικής και αναντίρρητης κυριαρχίας.

Η δυνητική αυτή αλλαγή εδράζεται πάνω στις μεταλλάξεις στη γεωγραφία της στρατιωτικής ισχύος τα τελευταία χρόνια. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένα εκτεταμένο χερσαία εδραζόμενο πλέγμα αισθητήρων, πυραυλικών συστημάτων, μη επανδρωμένων μέσων και δικτύων διοίκησης και ελέγχου μπορεί να ασκεί αποφασιστική στρατιωτική επιρροή σε τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εγγύς θάλασσες παύουν να λειτουργούν ως προέκταση των ωκεανών και αρχίζουν να μετατρέπονται σε προέκταση της χερσαίας επικράτειας.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να επιδιώκει η Κίνα. Το εντυπωσιακά αναπτυσσόμενο κινεζικό ναυτικό δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένας ανεξάρτητος στόλος “βαθέων κυανών υδάτων” αλλά ως τμήμα μιας ενιαίας θαλασσοχερσαίας αρχιτεκτονικής ισχύος, στην οποία το ναυτικό, η αεροπορία, οι αντιπλοϊκοί βαλλιστικοί πύραυλοι, τα υπερ – υπερηχητικά βλήματα αερολίσθησης (HGV), τα δίκτυα αισθητήρων και οι διαστημικές υποδομές λειτουργούν ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα – συστημάτων (system – of – systems).

Ο στόχος της Κίνας

Στόχος του δεν είναι απλώς η νίκη σε μια δυνητική μεγα – ναυμαχία με το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά η δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο η στρατιωτική παρουσία και δράση κάθε άλλης Δύναμης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, να καθίσταται εξαιρετικά επισφαλής. Με άλλα λόγια, επιδιώκεται η δημιουργία μιας εικόνας αναντίρρητης κινεζικής κυριαρχίας σε ένα μεγάλο κομμάτι του Ειρηνικού, η οποία θα επιτρέψει την άτυπη ενοποίηση αυτής της θαλάσσιας έκτασης με τη στεριά σε έναν και ενιαίο χώρο αδιαίρετης κινεζικής κυριαρχίας.

Εάν αυτή η ανάγνωση είναι ορθή, τότε η σημαντικότερη γεωστρατηγική μεταβολή της εποχής μας δεν είναι η άνοδος μιας νέας μεγάλης Ναυτικής Δύναμης, δηλαδή της Κίνας, αλλά η σταδιακή αντικατάσταση της λογικής του “ανοικτού ωκεανού” από τη λογική του “γαλάζιου εδάφους” και των “ωκεάνιων λιμνών”. Υπό μία έννοια θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναφερόμαστε σε έναν πιθανό νέο κόσμο όπου θα έχουμε υβριδικές υπερ – ηπείρους αποτελούμενες από “καφέ και γαλάζιο έδαφος” και συρρικνωμένους ωκεανούς.

Υπό αυτήν την έννοια, η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση αποκτά μια διάσταση που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της Ανατολικής Μεσογείου και θα παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μελλοντικού διεθνούς συστήματος.

Του Ιωάννη Μπαλτζώη*

Ποιος πρόεδρος επιθυμεί να καταστήσει την χώρα του όχι περιφερειακή δύναμη, αλλά παγκόσμια που θα εξάγει πολιτική, εφαρμόζοντας κάθε μέσο, τρόπο, απειλές, πολιτικό και διπλωματικό «μπούλιγκ», τον στρατιωτικό καταναγκασμό εναντίον πάντων των γειτόνων του;

Ποιος στην χώρα του καταργεί την δημοκρατία, εκκαθαρίζει τον κρατικό μηχανισμό, καταπιέσει, φυλακίζει, διαλύει με άνομες πράξεις την αντιπολίτευση, φιμώνει τον Τύπο, διώκει τις μειονότητες, για να καθιερωθεί ο πρωταθλητής του πολιτικού Ισλάμ, που έχει εφαρμόσει στην επικράτειά του;

Ποιος προκαλεί τις ΗΠΑ, απειλεί με πλήρη καταστροφή το Ισραήλ, ανταγωνίζεται την Ρωσία, εκβιάζει ποικιλοτρόπως την Ευρώπη, καλύπτει τις τρομοκρατικές οργανώσεις της περιοχής, βοηθώντας το ISIS, την Χαμάς, την Χεζμπολάχ, καταδιώκοντας και γενοκτονώντας τους Κούρδους σε όλη την Μέση Ανατολή, στέλνει μισθοφόρους στην Λιβύη, στην Συρία, καταλαμβάνοντας το βόρειο τμήμα της, πολεμάει τους Αρμένιους στον Καύκασο, βοηθάει την Ουκρανία στον πόλεμο με την Ρωσία, για να στεφθεί ηγέτης της ισλαμικής διεθνούς;

Ποιος φιλοδοξεί να γίνει ο νέος Σουλτάνος, φιλοδοξεί να μεταβληθεί σε νέο Χαλίφη, επιδιώκει να ανασυστήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, εις βάρος των γειτονικών κρατών του, ακολουθώντας τους νέο-οθωμανικούς οραματισμούς και μεγαλοϊδεατισμούς, αναπολώντας το μεγαλείο του παρελθόντος, για να θεωρηθεί μεγάλη δύναμη στο γεωπολιτικό πλανητικό ανταγωνισμό;

Ποιος είναι ο πρόεδρος της χώρας που έχει εισβάλει σε τρεις χώρες, την Κύπρο το 1974, με κατοχή επί 52 έτη του 38%, το Ιράκ με επανειλημμένες επιχειρήσεις κατά των Κούρδων, την Συρία με διαρκείς επιχειρήσεις από το 2016 (Ασπίδα του Ευφράτη, Κλάδος Ελαίας, Πηγή Ειρήνης) και διατήρηση στρατιωτικής παρουσίας, διαθέτει βάσεις στην Κύπρο, Συρία, Ιράκ, Κατάρ, Σομαλία, Λιβύη, Αλβανίας;

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενθουσιάζεται με την ιδέα να γίνει ο νέος Ατατούρκ, μεγαλύτερος του πρώτου, ακόμη και με την δαιμονοποίησή του, τρέφεται με αυτήν, την διεκδικεί. Η στρατηγική του εκφοβισμού, της πρόκλησης, της απειλής, του εκφοβισμού και παράλληλα της αδράνειας και αφωνίας της καταρρέουσας Ε.Ε., των κρατών στην Μέση Ανατολή, της περιοδικής αδιαφορίας των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας ενισχύει το σύστημα εκφοβισμού και καταπίεσης.

Αυτά τα ερωτήματα θα έπρεπε να προβληματίζουν την Ευρώπη , τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, όλο τον ελεύθερο κόσμο, αλλά τα συμφέροντα επιβάλλουν φιλικές σχέσεις, συνεργασίες, αμυντικές συμφωνίες και συνέργειες.

Ό Ερντογάν αποφάσισε να προσδώσει νομική υπόσταση στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», μια παράνομη τουρκική χαρτογραφία, για να κάνει το Αιγαίο, το Ελληνικό Αρχιπέλαγος, θάλασσα ειδικού επιχειρησιακού καθεστώτος, όπου κάθε δραστηριότητα θα προϋποθέτει τη δική της άδεια. Το νομοσχέδιο μια πολιτική κίνηση, μεθοδευμένη και καλά σχεδιασμένη επιθετική πολιτική, αποσκοπεί στην κυριολεξία υφαρπαγή μιας θαλάσσιας περιοχής, που ανήκει σε άλλο κράτος και είναι παγκόσμιο παράδοξο. Η πρόθεση αυτή του Ερντογάν είναι στην πράξη μια επιθετική ενέργεια, ένας ασύμμετρος υβριδικός πόλεμος, που απαιτείται άμεση και σκληρή αντίδραση. Πως αντιδρά η Ελλάδα; Με ύποπτη αφωνία και εξοργιστική αδράνεια, δέσμια των φοβικών συνδρόμων της και ανίκανων πολιτικών ηγεσιών, θυμίζοντας μας τους στίχους του ποιήματος του Βάρναλη «Οι Μοιραίοι»

Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,

προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!

*Αντγος (ε.α.), M.Sc. του ΕΚΠΑ στην Γεωπολιτική, πρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ. Δημοσιεύτηκε στην Αμυντική Βίβλο 2026-2027, militaire.gr

Θα μας φυλάει η Τουρκία; Ο νέος ρόλος στο ΝΑΤΟ και τα αλισβερίσια Τραμπ – Ερντογάν

Οι σύμμαχοι ετοιμάζονται να παραδώσουν στην Άγκυρα ρόλο φύλακα σε μια γειτονιά όπου συμπεριφέρεται ως εμπρηστής

Η Άγκυρα ετοιμάζεται να υποδεχθεί τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ σαν να ανεβαίνει σε σκηνή που περίμενε χρόνια. Όχι απλώς ως οικοδέσποινα. Ως χώρα που ζητά να της αναγνωριστεί ρόλος περιφερειακού ρυθμιστή – από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή και από την Ουκρανία έως την Ανατολική Μεσόγειο.

Το ενδιαφέρον, βέβαια, δεν είναι τι θέλει η Τουρκία. Αυτό το ξέρουμε. Το ενδιαφέρον είναι πόσοι εμφανίζονται διατεθειμένοι να της το δώσουν.

Διότι πίσω από τις μεγάλες λέξεις περί «νότιας πτέρυγας», «ανθεκτικότητας», «ενεργειακής ασφάλειας» και «νέας αρχιτεκτονικής του ΝΑΤΟ», υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα: μπορεί η Τουρκία να εμφανίζεται ως πυλώνας ασφάλειας σε μια περιοχή όπου η ίδια παραμένει μέρος του προβλήματος;

Η Άγκυρα θέλει αναβαθμισμένο ρόλο στα ΝΑΤΟϊκά στρατηγεία, λόγο στην Ανατολική Μεσόγειο, εμπλοκή στη θαλάσσια ασφάλεια, στα καύσιμα, στις κρίσιμες υποδομές, στις επιχειρήσεις. Θέλει, με λίγα λόγια, να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από σύνθημα εσωτερικής κατανάλωσης σε επιχειρησιακή πραγματικότητα με ΝΑΤΟϊκή σφραγίδα.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για Αθήνα και Λευκωσία. Γιατί άλλο πράγμα να συζητείται ο ρόλος της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα ή στη Συρία και άλλο να ανοίγει η πόρτα για κεντρικό ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που συνεχίζει την κατοχή στην Κύπρο, κρατά ανοιχτό το casus belli στο Αιγαίο και αμφισβητεί ελληνικές και κυπριακές θαλάσσιες ζώνες.

Το ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η Ευρώπη δείχνει να βολεύεται με αυτή την ανάγνωση. Η Τουρκία παρουσιάζεται ξανά ως «κλειδί» για την ασφάλεια, το μεταναστευτικό, την ενέργεια. Μόνο που αυτό το κλειδί, όπως ξέρουμε καλά στην περιοχή, ανοίγει και πόρτες που η Αθήνα και η Λευκωσία δεν θα ήθελαν καθόλου να δουν ανοιχτές.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έχουμε και τα μαχητικά. Πρώτα θα δοθούν οι αμερικανικοί κινητήρες για τα τουρκικά μαχητικά KAAN και μετά η επανένταξη στο πρόγραμμα F-35. Αυτό τουλάχιστον θέλει ο Τραμπ, αυτό εννοούσε όταν μιλούσε για «δώρο» στον Ερντογάν. Το Κογκρέσο παραμένει παράγοντας-κλειδί και οι ομογενειακές οργανώσεις Ελλάδας και Ισραήλ στις ΗΠΑ προσπαθούν να φρενάρουν μια εξέλιξη που θα άλλαζε ισορροπίες. Τα πράγματα όμως είναι πιο δύσκολα από ποτέ.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Τουρκία θέλει περισσότερα. Πάντα ήθελε. Το ερώτημα είναι αν, στο όνομα της νέας ΝΑΤΟϊκής ανάγκης για έναν ισχυρό φρουρό στον Νότο, οι σύμμαχοι ετοιμάζονται να παραδώσουν στην Άγκυρα ρόλο φύλακα σε μια γειτονιά όπου συμπεριφέρεται ως εμπρηστής. [...]

Πηγή: naftemporiki.gr σκίτσο με χρήση εργαλείων ΤΝ

Από αυτό της διεύρυνσης των χωρικών υδάτων σε αυτό του εξοπλισμού των νήσων του Αιγαίου

Λάζαρος Καμπουρίδης*

Ο τουρκικός αναθεωρητισμός έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Μία απλή ματιά των κινήσεων των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στο Αιγαίο και κυρίως η καθαρή ανάγνωση των δηλώσεων Τούρκων κυβερνητικών αξιωματούχων και αναλυτών αρκούν για να γίνει αντιληπτό ότι οι απαιτήσεις της Αγκυρας εναντίον της Ελλάδας έχουν λάβει μία νέα επιθετική διάσταση ολισθαίνοντας προς το χειρότερο, το οποίο θα πρέπει να το λάβει σοβαρά υπόψη η ελληνική πλευρά.

Ενώ στο παρελθόν η Τουρκία έθετε ως αιτία απειλής πολέμου (casus belli) το θέμα της επέκτασης των χωρικών μας υδάτων πέραν των 6 ν.μ., τώρα το θέμα έχει διαφοροποιηθεί προς το χειρότερο, αφού ως αιτία πολέμου οι Τούρκοι πλέον θεωρούν και το θέμα του περαιτέρω εξοπλισμού των νησιών μας στο Αιγαίο. Ενα άλλο σημείο που ενοχλεί πολύ την Τουρκία και το συναντά κανείς σε τουρκικά θεσμικά κείμενα ως αιτία σύγκρουσης αποτελεί το θέμα μιας πιθανής συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Κύπρου. Ομως το θέμα της απειλής από τουρκικής πλευράς για απαγόρευση εξοπλισμού των νησιών μας ξεπερνά κάθε προηγούμενη αναθεωρητική στάση της Αγκυρας έναντι της Αθήνας.

Τουρκικές προθέσεις

Τις προθέσεις της στο θέμα του εξοπλισμού των νησιών μας η Τουρκία τις έδειξε αμέσως μετά την ένταση – κρίση με το πλοίο ερευνών «Ορούτς Ρέις» το καλοκαίρι του 2020. Την αμέσως επόμενη περίοδο η Τουρκία είχε αναγγείλει πολλές Νavtex στο Αιγαίο απαιτώντας την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Το αποκορύφωμα της τουρκικής προκλητικότητας ήρθε λίγους μήνες αργότερα, όταν η Αγκυρα κατέθεσε στον ΟΗΕ τις θέσεις της για τον εξοπλισμό των νησιών μας θέτοντας για πρώτη φορά το θέμα της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας για τα νησιά που η Ελλάδα διατηρούσε στρατό και τα οποία, κατά την Αγκυρα, θα έπρεπε να υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

Το λάθος της Αθήνας την αμέσως επόμενη περίοδο ήταν να προχωρήσει στην υπογραφή της Διακήρυξης Φιλίας των Αθηνών. Ο ισχυρός και ο επιτιθέμενος έχει την πολυτέλεια και το προνόμιο της επιλογής του χρόνου και των συνθηκών της πρόκλησης έντασης – κρίσης – πολέμου. Για τον αμυνόμενο και ασθενέστερο κρίνεται επιβεβλημένη όχι μόνο η αμυντική θωράκιση των αμφισβητούμενων περιοχών αλλά και η συνεχής προβολή της επιθετικότητας και της προκλητικότητας του αναθεωρητή ισχυρού. Στην προκειμένη περίπτωση, η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε τη Διακήρυξη Φιλίας των Αθηνών και παθητικοποίησε τις αντιδράσεις μας, με αποτέλεσμα η Αγκυρα να μην αισθάνεται καμία πίεση από τον διεθνή παράγοντα και επιπλέον να αρθεί και το εμπάργκο που είχαν επιβάλει πολλές χώρες στην Τουρκία σε θέματα αμυντικών εξοπλισμών.

Μάλιστα κάποιες χώρες-μέλη της Ε.Ε. στο διάστημα αυτό, πίεσαν για ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. και στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό. Επιπλέον, η Αγκυρα, εκμεταλλευόμενη την έμμεση «καλή μαρτυρία» της Ελλάδας ότι η Τουρκία αποτελεί «έναν ήσυχο γείτονα», διεκδικεί και διευρυμένο – προνομιούχο ρόλο στο ΝΑΤΟ. Το νέο τουρκικό casus belli για την απαγόρευση εξοπλισμού των νησιών μας, αν και όχι επίσημα διακηρυγμένο από την Αγκυρα, έχει γίνει ευδιάκριτο από την ανακοίνωση τού υπό ψήφιση νέου νόμου, της αποκαλούμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η Τουρκία, στη βάση αυτού του νόμου, επιδιώκει την απαγόρευση του εξοπλισμού των νησιών μας με τα νέα υψηλής τεχνολογίας ισραηλινής κατασκευής οπλικά συστήματα. Αυτό φαίνεται καθαρά εξετάζοντας τον χρόνο που η Τουρκία έφερε στην επιφάνεια την πρόθεσή της να περάσει από την τουρκική Εθνοσυνέλευση τον νόμο αυτό. Θορυβήθηκε από την ενίσχυση του άξονα Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ και συγκεκριμένα από τις συζητήσεις που έγιναν κατά την τριμερή σύνοδο στο Τελ Αβίβ τον περασμένο Δεκέμβριο, με τη συμμετοχή του Ελληνα πρωθυπουργού, του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού του Ισραήλ. Επίσης η Τουρκία έδειξε ιδιαίτερη ανησυχία από την εξαγγελία από ελληνικής πλευράς να εγκαταστήσει τα ισραηλινά οπλικά συστήματα στα νησιά του Αιγαίου. Η τουρκική πλευρά αντέδρασε ρητορικά αλλά και επιχειρησιακά, ανακοινώνοντας Navtex μόνιμης διάρκειας σε όλο το Αιγαίο.

Οι ανάγκες του ΝΑΤΟ

Οι τελευταίες δηλώσεις Ερντογάν και του κυβερνητικού του εταίρου Μπαχτσελί υποδηλώνουν μία άνευ προηγουμένου αποφασιστικότητα να εκμεταλλευτούν την ανάγκη που δείχνουν το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε. στις τουρκικές στρατιωτικές δυνατότητες, ενώ δεν πρέπει να παραβλέπεται και η αίσθηση ψυχολογικής υπεροχής που αισθάνεται η Αγκυρα λόγω των καλών λόγων και εκπεφρασμένων καλών προθέσεων του Αμερικανού προέδρου Ντ. Τραμπ για δωράκια στην Τουρκία και στον «φίλο του» Ερντογάν. Επίσης η Αγκυρα στην παρούσα χρονική συγκυρία σκοπεύει να εκμεταλλευτεί και το πολιτικό και επιχειρησιακό «τσαλάκωμα» που φαίνεται να υπέστη το Ισραήλ λόγω του πολέμου με το Ιράν.

Η Τουρκία υπό αυτές τις συνθήκες θα απαιτήσει την απαγόρευση του εξοπλισμού των νησιών μας με νέα συστήματα, έχοντας καλλιεργήσει όλο αυτό το διάστημα ότι αποτελεί το θύμα μιας προσπάθειας Ελλάδας – Κύπρου και Ισραήλ να την περικυκλώσουν στρατιωτικά. Η ψήφιση του νόμου «Γαλάζια Πατρίδα» από την τουρκική Εθνοσυνέλευση θα δώσει στον Ερντογάν την εσωτερική νομιμοποίηση να απαιτήσει αποκλεισμό περιοχών του Αιγαίου και φυσικά να απαγορεύσει τον περαιτέρω εξοπλισμό των νησιών μας. Η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη έναντι αυτής της τουρκικής πρόθεσης. Η Αθήνα θα έπρεπε ήδη να είχε καταγγείλει τον υπό ψήφιση νόμο «Γαλάζια Πατρίδα» και να προχωρήσει στον εξοπλισμό των νησιών μας χωρίς τυμπανοκρουσίες. Επίσης η Αθήνα θα πρέπει να δείξει αποφασιστικότητα στην περαιτέρω σύσφιγξη της συνεργασίας με το Ισραήλ διεξάγοντας κοινές ασκήσεις στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο.

[iEpikaira: Το παρόν βήμα επιβεβαιώνεται για το νέο casus belli που στήνεται ΕΔΩ γεγονός που είναι πλέον ορατό και σε άλλους αναλυτές. Το ότι τα ελληνοτουρκικά έχουν μπει σε άλλο επίπεδο αντιπαράθεσης δεν απασχολεί κανέναν;]

* Αντιστράτηγος ε.α. dimokratia.gr

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Στον δημόσιο διάλογο εν Ελλάδι η “Γαλάζια Πατρίδα” συνήθως αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη τουρκική διεκδίκηση στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών, ή έστω ως μια εκδήλωση της τουρκικής επιθετικότητας έναντι της Ελλάδας και μόνο. Αυτή όμως είναι μια εξαιρετικά περιορισμένη ανάγνωση ενός φαινομένου που έχει πολύ μεγαλύτερες και βαθύτερες γεωπολιτικές και διεθνοπολιτικές προεκτάσεις.

Στην πραγματικότητα, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αμφισβητεί απλώς ορισμένα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά θεμελιώδεις αρχές της μεταπολεμικής διεθνούς έννομης τάξης και επιχειρεί να εισαγάγει ένα νέο πρότυπο οργάνωσης της θαλάσσιας κυριαρχίας, οι συνέπειες του οποίου εκτείνονται πολύ πέρα από το Αιγαίο και διαχέονται σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα και σε μεγάλο ιστορικό βάθος.

Συγκεκριμένα, η Τουρκία αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος του Αιγαίου ως φυσική προέκταση της μικρασιατικής χερσαίας μάζας. Με αυτόν τον τρόπο, εκατοντάδες ελληνικά νησιά παύουν να λειτουργούν ως αυτόνομα υποκείμενα παραγωγής θαλάσσιων δικαιωμάτων και μετατρέπονται σε απομονωμένους θύλακες μέσα σε έναν ενιαίο τουρκικό θαλάσσιο χώρο. Πρόκειται ουσιαστικά για μια “έρπουσα” άτυπη επέκταση της τουρκικής επικράτειας πάνω στη θάλασσα, η οποία οδηγεί στην υποβάθμιση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας χωρίς να προηγηθεί στρατιωτική κατάκτηση.

Η ιδιαιτερότητα αυτής της στρατηγικής είναι ότι δεν αμφισβητεί απλώς την έκταση ορισμένων θαλάσσιων ζωνών, αλλά την ίδια τη νομική λειτουργία των ίδιων των ελληνικών νησιών ως θεμελίων της ελληνικής κυριαρχίας. Εάν τα νησιά δεν παράγουν θαλάσσιες ζώνες, επειδή θεωρούνται προέκταση της απέναντι ηπειρωτικής ακτής, τότε ουσιαστικά ακυρώνεται η νομική και ευρύτερη γεωπολιτική τους υπόσταση. Πρόκειται επομένως για μια έμμεση, αλλά ουσιαστική αμφισβήτηση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας, η οποία συγκρούεται όχι μόνο με το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και με θεμελιώδεις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί εδαφικής ακεραιότητας, πολιτικής ανεξαρτησίας και κυριαρχικής ισότητας των κρατών.

Το διεθνές προηγούμενο της Τουρκίας

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Η σημασία της τουρκικής στρατηγικής έγκειται κυρίως στο ότι επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο διεθνές προηγούμενο. Το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί ένα στατικό σύστημα κανόνων που εφαρμόζεται μηχανικά ανεξαρτήτως των εξελίξεων. Αντιθέτως, διαμορφώνεται διαχρονικά μέσα από τις αξιώσεις, τις πρακτικές και τις αντιδράσεις των κρατών. Η ιστορία του Δικαίου της Θάλασσας είναι χαρακτηριστική. Η Διακήρυξη Τρούμαν για την υφαλοκρηπίδα, η Διακήρυξη του Σαντιάγο, η Διακήρυξη Τζουάντα, ακόμη και οι συγκρούσεις που έμειναν γνωστές ως “Πόλεμοι του Μπακαλιάρου”, προηγήθηκαν της τελικής διεθνούς κωδικοποίησης. Πρώτα δημιουργήθηκαν κρατικές πρακτικές και στη συνέχεια διαμορφώθηκε ο κανόνας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η άποψη ότι η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν παράγει αποτελέσματα, επειδή είναι νομικά άκυρη, αποδεικνύεται επικίνδυνα αφελής. Στο διεθνές σύστημα ακόμη και οι παράνομες πράξεις παράγουν πραγματικότητες, ιδιαίτερα όταν παραμένουν αναπάντητες. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο ουδέποτε απέκτησε διεθνή νομιμότητα. Παρ’ όλα αυτά, πενήντα χρόνια αργότερα εξακολουθεί να παράγει συγκεκριμένα πολιτικά και γεωστρατηγικά αποτελέσματα. Η αδράνεια απέναντι σε μια αναθεωρητική αξίωση δεν διατηρεί αναλλοίωτο το διεθνές δίκαιο· αντιθέτως, διευκολύνει τη σταδιακή μεταβολή του.

Μύρνα Νικολαίδου

Θαλάσσιες ζώνες δικής του δικαιοδοσίας απαιτεί ο Πρόεδρος Ερντογάν από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τράμπ γύρω από τα νησιά που θεωρεί «αποστρατιωτικοποιημένα», για να εξουδετερώσει με πολεμικά πλοία την «ισραηλινή απειλή» των πυραύλων Spike στο Βόρειο Αιγαίο – Γιατί δεν θα κλείσει η Τουρκική Εθνοσυνέλευσις την 1η Ιουλίου Στο τραπέζι και η ΑΟΖ του Καστελλορίζου, που επηρεάζει την οριοθέτηση στα Κατεχόμενα – Τι σημαίνουν για την Κύπρο η κοινή άσκησις Τουρκίας – Αιγύπτου – Αζερμπαιτζάν και το ανακοινωθέν του Τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας

Η Τουρκία θέτει σε εφαρμογή νέο "Εθνικό Σχέδιο Δράσης" για την αντιμετώπιση της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας, παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο προστασίας των θαλάσσιων πόρων και ενίσχυσης των ελέγχων.

Σύμφωνα με τουρκικό δημοσίευμα, το σχέδιο του υπουργείου Γεωργίας και Δασών βασίζεται σε πρότυπα του FAO και προβλέπει αυστηρότερη επιτήρηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, ηλεκτρονική παρακολούθηση σκαφών, ελέγχους στα λιμάνια, κυρώσεις και μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία.

Ωστόσο, το ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά είναι ότι η Άγκυρα συνδέει το συγκεκριμένο σχέδιο και με την ενίσχυση των "κυριαρχικών δικαιωμάτων" της στην υφαλοκρηπίδα και τις ΑΟΖ της, εντάσσοντάς το ουσιαστικά στο πλαίσιο της "Γαλάζιας Πατρίδας".

Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στην οικονομική σημασία του κλάδου, σημειώνοντας ότι οι εξαγωγές ψαριών και υδατοκαλλιεργειών της Τουρκίας έφτασαν τα 2 δισ. δολάρια το 2024 και ξεπέρασαν τα 2,2 δισ. δολάρια το 2025.

Η αναφορά σε Αιγαίο, Μεσόγειο και θαλάσσιους πόρους δείχνει ότι η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει την πολιτική της για την αλιεία όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά και ως κομμάτι της ευρύτερης στρατηγικής της στη θάλασσα.

Π.Κ. capital.gr

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛΑΚΑΣ

Την ώρα που στην Αθήνα η δημόσια συζήτηση εξαντλείται σχεδόν αποκλειστικά στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση, η Τουρκία φαίνεται να προχωρά μεθοδικά σε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό και μακροπρόθεσμο: στην οικοδόμηση ενός θεσμικού και επιχειρησιακού πλαισίου, που επιχειρεί να μετατρέψει τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο σε οργανωμένη κρατική πολιτική με νομικό, στρατιωτικό και διοικητικό βάθος.

Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν μοιάζει. Σύμφωνα με πληροφορίες και δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η κυβέρνηση Ερντογάν προωθεί νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα ενσωματώνει βασικές αρχές της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στο εσωτερικό δίκαιο της Τουρκίας. Το περιεχόμενο του σχεδίου φέρεται να αφορά ζητήματα ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδας, γκρίζων ζωνών και θαλάσσιων δικαιοδοσιών σε Αιγαίο, ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα.

Ουσιαστικά, η Άγκυρα επιχειρεί να κάνει ένα ποιοτικό βήμα: να περάσει από τη ρητορική και την πολιτική θεωρία στην εσωτερική θεσμική κατοχύρωση των διεκδικήσεών της. Να μετατρέψει δηλαδή τη «Γαλάζια Πατρίδα» από δόγμα στρατηγικής και εργαλείο εθνικιστικής κινητοποίησης σε τμήμα της κρατικής και νομικής κανονικότητας της Τουρκίας.

Για αυτό ακριβώς τώρα δοκιμάζει (και πάλι) την πρακτική εφαρμογή αυτής της λογικής στο στρατιωτικό/επιχειρησιακό πεδίο.

Το χρονολόγιο των τουρκικών κινήσεων

1 Ιουνίου – 2 Ιουλίου 2026: Η τουρκική Πολεμική Αεροπορία πραγματοποιεί την άσκηση Yildirim-2026 Seferberlik Tatbikati, άσκηση κινητοποίησης και επιστράτευσης υλικών και υπηρεσιών, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας.

2, 4 και 5 Ιουνίου 2026: Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η Τουρκία προχωρά σε NAVTEX για ασκήσεις έρευνας και διάσωσης στο Αιγαίο, με παράνομες δεσμεύσεις περιοχών.

4 – 14 Ιουνίου 2026: Προγραμματίζεται η μεγάλη διακλαδική άσκηση Denizkurdu-II / Θαλασσόλυκος 2, σε Μαύρη Θάλασσα, Μαρμαρά, Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με τουρκικές πηγές και ανακοινώσεις.

Αρχές – μέσα Ιουνίου 2026: Τουρκικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η πρόταση νόμου για τη Mavi Vatan / «Γαλάζια Πατρίδα» αναμένεται να οδηγηθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.

Η χρονική πυκνότητα αυτών των κινήσεων είναι το πραγματικό πολιτικό μήνυμα. Η Άγκυρα δεν κινείται μόνο στο επίπεδο της ρητορικής, αλλά επιχειρεί να συγχρονίσει τη νομοθετική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας» με την επιχειρησιακή παρουσία του στόλου, της αεροπορίας και των μηχανισμών έρευνας και διάσωσης στο Αιγαίο.

Νόμος και… πράξη

Η κρίσιμη λεπτομέρεια δεν είναι απλώς η χρονική αλληλουχία των κινήσεων. Είναι ότι οι ασκήσεις, οι NAVTEX και οι στρατιωτικές δραστηριότητες μοιάζουν να κινούνται μέσα στη λογική τού υπό διαμόρφωση νομοθετικού πλαισίου.

Με άλλα λόγια, η Τουρκία δεν επιχειρεί μόνο να δηλώσει τι θεωρεί δικό της. Επιχειρεί να το εμφανίσει ως θεσμικά κατοχυρωμένο, επιχειρησιακά υποστηριζόμενο και διαρκώς εφαρμοζόμενο.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της τρέχουσας περιόδου. Η Άγκυρα φαίνεται να απομακρύνεται από τη λογική των μεμονωμένων κρίσεων και να περνά σε μια πιο σύνθετη στρατηγική σταδιακής εγκατάστασης των θέσεών της στο πεδίο. Οι NAVTEX, οι ασκήσεις SAR, οι δεσμεύσεις περιοχών, οι αεροναυτικές δραστηριότητες, ακόμη και η εσωτερική νομοθέτηση, δεν λειτουργούν αποσπασματικά. Συνθέτουν ένα ενιαίο πλέγμα πολιτικής, στρατιωτικής και διοικητικής πίεσης.

Η Τουρκία μοιάζει να επιδιώκει κάτι βαθύτερο από μια απλή επίδειξη ισχύος. Επιχειρεί να δημιουργήσει μια νέα εικόνα «κανονικότητας» στο Αιγαίο.

Το βασικό χαρακτηριστικό της τουρκικής στρατηγικής είναι ότι δεν εξελίσσεται αποσπασματικά. Ο νόμος, η στρατιωτική άσκηση, η NAVTEX, η δημόσια ρητορική και η διπλωματική πίεση λειτουργούν ως τμήματα μιας ενιαίας αντίληψης κρατικής ισχύος. Αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί αμηχανία στην ελληνική πλευρά.

Το πραγματικό πρόβλημα για την Ελλάδα δεν είναι μόνο οι ίδιες οι ασκήσεις ή οι NAVTEX. Είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο υπόβαθρο πάνω στο οποίο θα στηρίζονται στο μέλλον οι διεκδικήσεις της.

Η Άγκυρα προχωρά μεθοδικά βήμα – βήμα: Πρώτα διατυπώνεται η θεωρία. Στη συνέχεια τη μετατρέπει σε επίσημη κρατική αφήγηση. Μετά ακολουθεί η επιχειρησιακή εφαρμογή της μέσα από ασκήσεις, χάρτες, NAVTEX και παρουσία στο πεδίο. Και τελικά η θεωρία γίνεται πράξη με την ενσωμάτωσή της στην εσωτερική νομοθεσία.

Κάπως έτσι οικοδομούνται οι νέες «κανονικότητες» στις διεθνείς σχέσεις. Όχι απαραίτητα μέσα από μια θερμή κρίση ή μια ανοιχτή σύγκρουση, αλλά μέσα από αργές, επαναλαμβανόμενες και σταθερές κινήσεις που παράγουν τελικά νέο συσχετισμό πραγματικότητας. Και αυτό ακριβώς φαίνεται να επιχειρεί σήμερα η Άγκυρα στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική ομφαλοσκόπηση

Το πρόβλημα (για την Αθήνα) είναι ότι απέναντι σε αυτή τη μεθοδική στρατηγική η ελληνική πολιτική τάξη δείχνει να στερείται αντίστοιχου βάθους σχεδιασμού. Δεν υπάρχει ορατή μακροπρόθεσμη στρατηγική απάντηση, ούτε μια δημόσια συζήτηση για το πώς αντιμετωπίζεται μια χώρα που επιχειρεί να μετατρέψει τις αμφισβητήσεις της σε εσωτερικό κρατικό δίκαιο και σε διαρκή επιχειρησιακή πρακτική.

Αντιθέτως, το ελληνικό πολιτικό σύστημα μοιάζει συχνά εγκλωβισμένο σε μια διαρκή εσωτερική αντιπαράθεση χαμηλού ορίζοντα, την ώρα που απέναντι διαμορφώνεται σταδιακά ένα νέο θεσμικό και στρατηγικό περιβάλλον.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της περιόδου: ότι η Τουρκία δεν δείχνει πλέον να επιδιώκει μόνο στιγμές έντασης ή επεισόδια πίεσης, αλλά τη σταδιακή εγκατάσταση ενός νέου πλαισίου διεκδικήσεων που θα εμφανίζεται ως μόνιμο, θεσμοθετημένο και επιχειρησιακά υποστηριζόμενο.

Το status στο Αιγαίο, άλλωστε, δεν αλλάζει μόνο μέσα από κρίσεις. Αλλάζει και μέσα από τη σταδιακή εγκατάσταση νέων αντιλήψεων, νέων πρακτικών και νέων τετελεσμένων.

Πηγή: topontiki.gr

Πρώην διευθυντής Χουριέτ: Να τα βρούμε για την Γαλάζια Πατρίδα, ο Μητσοτάκης καταλαβαίνει και μάζεψε τους Patriot – Σύνοψη νομοσχεδίου

Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος

Ο διακεκριμένος και μετριοπαθής Τούρκος δημοσιογράφος και αναλυτής Μουράτ Γετκίν έγραψε μια ενδελεχή ανάλυση σχετικά με την έντονη διπλωματική κινητικότητα της Τουρκίας απέναντι σε ΝΑΤΟ, ΕΕ και Μέση Ανατολή, συνδέοντάς την με την επανεμφάνιση της συζήτησης για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και το νέο τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες.

Ο Γετκίν εργάστηκε επί σειρά ετών στη Hürriyet και διετέλεσε διευθυντής της αγγλόφωνης έκδοσής της, πριν αποχωρήσει και δημιουργήσει (επιδιώκοντας να γράφει πιο ελεύθερα) το προσωπικό ανεξάρτητο ενημερωτικό site “Yetkin Report”, όπου και δημοσιεύθηκε το παρακάτω άρθρο.

Το άρθρο με τίτλο «Η Τουρκία πρέπει να επιλύσει τη διαμάχη για τη Γαλάζια Πατρίδα με την Ελλάδα και να σημειώσει πρόοδο με την ΕΕ» σημειώνει μεταξύ άλλων, το πώς αναζωπυρώθηκε η συζήτηση για την «Γαλάζια Πατρίδα» και τα βήματα εκδημοκρατισμού που πρέπει να γίνουν στην Τουρκία για να υπάρχει πιθανότητα να χρησιμέψει «το ΝΑΤΟ ως Δρόμος προς την ΕΕ».

Ο αρθρογράφος αναφέρεται στην σχέση Ελλάδας και Κύπρου με το Ισραήλ, θεωρεί ότι η αυξημένη σημασία της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, λόγω Ουκρανίας και Μέσης Ανατολής, ενισχύει τη διαπραγματευτική της ισχύ ενώ μας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο του τούρκικου νομοσχεδίου.

Για την πιθανή ελληνική αντίδραση ο Γετκίν αναφέρει ότι: «Η Αθήνα μπορεί να επιδιώξει είτε να μπλοκάρει εντελώς τον νόμο είτε τουλάχιστον να τον καθυστερήσει αρκετά ώστε να πιέσει την Άγκυρα να προβεί σε αναθεωρήσεις μέσω της επιρροής των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα μπορεί να προτιμήσει το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας να παγώσει ουσιαστικά μέχρι τις ελληνικές εκλογές του επόμενου έτους».

Ο Μουρατ Γετκίν αφιερώνει τον επίλογο του άρθρου του στον Έλληνα πρωθυπουργό αναφέροντας:

«Ο Μητσοτάκης καταλαβαίνει, αλλά…

Στην πραγματικότητα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να έχει επίγνωση αυτής της πραγματικότητας. Η απόφασή του — που ελήφθη εν μέσω της διαμάχης για την «Γαλάζια Πατρίδα» — να αποσύρει δύο συστοιχίες πυραύλων Patriot από τα νησιά που είχαν γίνει το επίκεντρο της διαμάχης μπορεί να θεωρηθεί ως ένδειξη αυτής της επίγνωσης».

Αυτές τις ημέρες είχαμε και την πρώτη διεθνή ανάλυση για το αναμενόμενο τούρκικο νομοσχέδιο, από ακαδημαϊκό αναλυτή με βάση της ΗΠΑ.

Ο διακεκριμένος Δρ. Ουμούντ Σοκρί δημοσίευσε ανάλυση σχετικά με τους λόγους που προχωρούν οι γείτονες σε αυτή την κίνηση, με ποιο σημαντικό από όλους την προσπάθεια της Άγκυρας 

Ακολουθεί το άρθρο του Μουράτ Γετκίν μεταφρασμένο στα Ελληνικά

Η Τουρκία πρέπει να επιλύσει τη διαμάχη για τη Γαλάζια Πατρίδα με την Ελλάδα και να σημειώσει πρόοδο με την ΕΕ

από τον Μουράτ Γετκίν / 20 Μαΐου 2026,

Τις τελευταίες ημέρες, έχει παρατηρηθεί σημαντική διπλωματική δραστηριότητα στην τουρκική εξωτερική πολιτική τόσο στο δυτικό μέτωπο, δηλαδή στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και στο ανατολικό μέτωπο, η οποία διαμορφώνεται από τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και το Ισραήλ. Σε αυτό το πλαίσιο, η τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τις συναντήσεις του Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στο Ηνωμένο Βασίλειο τον περασμένο μήνα και στη Γερμανία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Ο χρόνος αυτών των επαφών παρέχει επίσης ένα σημαντικό πλαίσιο, καθώς πραγματοποιήθηκαν πριν από τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε σήμερα (20 Μαΐου) στη Σουηδία, όπου θα συζητηθεί η ατζέντα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου.

Αυτές οι συνομιλίες συνδέονται αναμφίβολα με ευρύτερα ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας που συζητούνται αυτή τη στιγμή σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας. Μέσα σε αυτή τη «μεγάλη εικόνα», έχει επίσης αναδυθεί μια νέα συζήτηση για το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Αναζωπύρωση της συζήτησης για την Γαλάζια Πατρίδα

Η διαμάχη με την Ελλάδα σχετικά με την έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας» αναζωπυρώθηκε στις 12 Μαΐου, όταν ο Μουσταφά Μπασκάρα, επικεφαλής του Κέντρου Έρευνας Ναυτικού Δικαίου (DEHUKAM) του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, παρουσίασε δημόσια σε συνέντευξη Τύπου μια πρόταση «Νόμου για τις Περιοχές Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας». Η συμμετοχή του Çağrı Erhan, αναπληρωτή προέδρου του Προεδρικού Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής και ήδη γνωστού για τη συμμετοχή του σε αυτό το θέμα την τελευταία δεκαετία, ερμηνεύτηκε ως ένδειξη πολιτικής υποστήριξης.

Αν και το πλήρες κείμενο του σχεδίου νόμου – που φέρεται να καταρτίστηκε με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας – δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, χάρτες και διαφωνίες σχετικά με την ιδιοκτησία διαφόρων νησιών έχουν ήδη προκαλέσει έντονη συζήτηση τόσο στην τουρκική όσο και στην ελληνική πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης.

Στην Τουρκία, η συζήτηση έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χάρη στην πρώιμη υποστήριξη του CHP. Το νομοσχέδιο αναμένεται να υποβληθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας μετά τις διακοπές εννέα ημερών του Eid al-Adha.

Το ερώτημα «Γιατί τώρα;» και το Ισραήλ

Όταν φτάσαμε στην Αθήνα στις 17 Μαΐου για τις συναντήσεις του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, του οποίου είμαι μέλος, έγινε αμέσως σαφές ότι το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας κυριαρχούσε στην ημερήσια διάταξη. Τόσο οι αξιωματούχοι του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών όσο και οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις μας τις επόμενες δύο ημέρες έθεσαν επανειλημμένα το ίδιο ερώτημα: «Γιατί τώρα;»

Ένα άλλο επαναλαμβανόμενο ερώτημα ήταν: «Δεν έπρεπε να σταματήσουμε να εκπλήσσουμε ο ένας τον άλλον;» Η Αθήνα φέρεται να ανέμενε ότι η Άγκυρα θα συμβουλευόταν την Ελλάδα πριν αποκαλύψει το νομοσχέδιο για τις Ζώνες Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας. Η απάντηση της Άγκυρας που ήταν: «Μας συμβουλευτήκατε ενώ στρατιωτικοποιούσατε τα νησιά του Αιγαίου κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης;» ,αντιμετωπίστηκε με την απάντηση: «Αυτό είναι άλλο θέμα».

Η Αθήνα πιστεύει επίσης ότι οι λεπτομέρειες που εμφανίζονται στον Τύπο, ειδικά στο Bloomberg, διέρρευσαν από την τουρκική κυβέρνηση. Οι Έλληνες αξιωματούχοι φαίνεται να μην επιθυμούν να αναγνωρίσουν την αυξανόμενη κίνηση κατά μήκος των πολιτικών τομέων στην περιοχή.

Μεταξύ αυτών των εξελίξεων είναι η διευρυνόμενη συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ , συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής της ελληνικής Κύπρου, σε μια εποχή που το Ισραήλ κατηγορείται ότι επιχειρεί να σβήσει τους Παλαιστίνιους από τον χάρτη.

Τούρκοι αξιωματούχοι, εν τω μεταξύ, προσπαθούν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης ότι «η κυβέρνηση δεν κάθεται άπραγη», ενώ επιμένουν ότι αυτές οι κινήσεις «δεν στρέφονται κατά της Τουρκίας».

Παρανοήσεις και Πραγματικότητες

Ο ισραηλινός παράγοντας σίγουρα δεν είναι το πρωταρχικό ζήτημα. Το πιο θεμελιώδες σημείο είναι ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο που να ορίζει τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, παρά τις πολυάριθμες εξελίξεις από το 1982.

Ο νομικός ακαδημαϊκός Γιουτζέλ Ατσέρ, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία του σχεδίου νόμου και είναι ο ίδιος μέλος του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, είναι μεταξύ εκείνων που γνωρίζουν το πλήρες κείμενο.

Σύμφωνα με τον Ατσέρ:

• Ούτε ο τίτλος ούτε το κείμενο του νομοσχεδίου περιέχουν τη φράση «Γαλάζια Πατρίδα».

• Το νομοσχέδιο δεν περιέχει χάρτες.

• Οι «γκρίζες ζώνες», που σημαίνει αμφισβητούμενες περιοχές κυριαρχίας, δεν περιλαμβάνονται. Η πρόταση δεν αφορά διεκδικήσεις κυριαρχίας, αλλά χρησιμεύει ως νόμος-πλαίσιο.

• Αναφορές όπως «152 νησιά» ή παρόμοιες αριθμητικές διεκδικήσεις δεν εμφανίζονται στο προσχέδιο. Αυτό δεν είναι έγγραφο που ορίζει περιοχές κυριαρχίας.

• Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου νόμου.

• Στην πραγματικότητα, η πρόταση δεν εισάγει τίποτα θεμελιωδώς νέο, αλλά αντίθετα επιδιώκει να κωδικοποιήσει και να επισημοποιήσει την υπάρχουσα κατάσταση.

Μια άλλη ανησυχία στην Αθήνα είναι ότι το νομοσχέδιο θα παραχωρούσε στον Πρόεδρο πρόσθετες εξουσίες σε θέματα που σχετίζονται με το ναυτικό δίκαιο. Ωστόσο, βάσει του ισχύοντος Συντάγματος, όλες οι εκτελεστικές εξουσίες ανήκουν ήδη στον Πρόεδρο.

Η χρονική συγκυρία και το ΝΑΤΟ

Η Αθήνα μπορεί να επιδιώξει είτε να μπλοκάρει εντελώς τον νόμο είτε τουλάχιστον να τον καθυστερήσει αρκετά ώστε να πιέσει την Άγκυρα να προβεί σε αναθεωρήσεις μέσω της επιρροής των ΗΠΑ και της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα μπορεί να προτιμήσει το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας να παγώσει ουσιαστικά μέχρι τις ελληνικές εκλογές του επόμενου έτους.

Η επιρροή της Άγκυρας σε αυτό το θέμα φαίνεται να είναι η επερχόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ. Με την υποστήριξη του CHP ήδη να υπάρχει, η κυβέρνηση μπορεί να επιδιώξει να ψηφίσει τη νομοθεσία με ισχυρή κοινοβουλευτική υποστήριξη πριν από τη σύνοδο κορυφής, ακολουθώντας τη λογική της τουρκικής παροιμίας: «Χτύπα το σίδερο όσο είναι ζεστό». Από την οπτική γωνία της Άγκυρας, αυτή φαίνεται να είναι μια ορθολογική πορεία δράσης.

Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η πολιτική ενεργητικής ουδετερότητας της Τουρκίας, αρχικά στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας και αργότερα στην αντιπαράθεση ΗΠΑ/Ισραήλ-Ιράν, φαίνεται να έχει ενισχύσει τον ολοένα και πιο «ευρωπαϊκό» προσανατολισμό του ΝΑΤΟ, παρά τις προσπάθειες του άξονα Γαλλίας-Ελλάδας να τον περιορίσει. Εάν ζητήματα όπως η Μέση Ανατολή, η Μαύρη Θάλασσα και η αμυντική βιομηχανία παραμείνουν ψηλά στην ατζέντα του ΝΑΤΟ, η θέση της Τουρκίας θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο ισχυρή.

Το ΝΑΤΟ ως Δρόμος προς την ΕΕ;

Αν ο Ερντογάν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ως ευκαιρία για να ξεπεράσει αυτές τις διαμάχες και να επιδιώξει στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και αν αυτό είναι κάτι περισσότερο από ένας τακτικός ελιγμός, θα αποτελούσε μια ορθή στρατηγική. Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων ή στρατιωτικοβιομηχανικής ισχύος. Δύο βήματα εκδημοκρατισμού που θα συμβάλουν επίσης στην εσωτερική ειρήνη της Τουρκίας είναι απαραίτητα:

• Εξεύρεση πολιτικής λύσης στο κουρδικό ζήτημα υπό την αιγίδα του Κοινοβουλίου μέσω του αφοπλισμού του ΡΚΚ, διασφαλίζοντας την επιτυχία της διαδικασίας «Τουρκία Χωρίς Τρομοκρατία».

• Εφαρμογή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παράλληλα με τη δικαστική μεταρρύθμιση που θα έβαζε τέλος στις αντιλήψεις ότι η δικαστική εξουσία χρησιμοποιείται εναντίον της αντιπολίτευσης.

Εάν η συζήτηση για τη Γαλάζια Πατρίδα ενισχύσει τελικά την πολιτική διατήρησης «ήρεμων νερών» με την Ελλάδα, τότε παρά τις σημερινές σκληρές ανταλλαγές αντιπαραθέσεων, θα μπορούσε να ωφελήσει και τις δύο χώρες μακροπρόθεσμα.

Ο Μητσοτάκης καταλαβαίνει, αλλά…

Στην πραγματικότητα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να έχει επίγνωση αυτής της πραγματικότητας. Η απόφασή του — που ελήφθη εν μέσω της διαμάχης για την «Γαλάζια Πατρίδα» — να αποσύρει δύο συστοιχίες πυραύλων Patriot από τα νησιά που είχαν γίνει το επίκεντρο της διαμάχης μπορεί να θεωρηθεί ως ένδειξη αυτής της επίγνωσης.

Ωστόσο, η ελληνική εσωτερική πολιτική παραμένει σε μεγάλο βαθμό βασισμένη στην αφήγηση μιας «απειλής από την Τουρκία», η οποία εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για πραγματικά πιο ήρεμες σχέσεις.

Ένα τελευταίο σημείο θα πρέπει να προστεθεί: από ό,τι μπορώ να παρατηρήσω, η ελληνική κοινωνία δεν υποστηρίζει την πολιτική συμμαχίας της κυβέρνησής του με το Ισραήλ. Η κοινή γνώμη συμπαθεί τον παλαιστινιακό λαό που δέχεται επίθεση. Οι επιθετικές πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης κινδυνεύουν να δηλητηριάσουν όχι μόνο τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, αλλά ενδεχομένως και τις ευρύτερες περιφερειακές σχέσεις της μακροπρόθεσμα.

Πηγή: militaire.gr

Κίνδυνος να μετατραπούν Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειος σε μόνιμη ζώνη συγκρούσεων

«Η αξίωση μη διαπραγματεύσιμης επικράτειας κινδυνεύει να μετατρέψει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε μόνιμες ζώνες σύγκρουσης»

Ελίζαμπεθ Σάμσον* (31 Οκτωβρίου 2025)

Οι τουρκικές και ελληνικές αντιπροσωπείες ολοκλήρωσαν έναν ακόμη κύκλο διαπραγματεύσεων για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην Άγκυρα στις 23 Οκτωβρίου 2025. Οι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τη συνάντηση «θετική και εποικοδομητική». Ωστόσο, παρά τις δεκαετίες διαλόγου, η στρατηγική εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο συμμάχων του NATO παραμένει χαμηλή. Η ριζική αιτία έγκειται στην ολοένα πιο αποφασιστική ναυτική στάση της Τουρκίας που εκφράζεται μέσω της δόγματος της Mavi Vatan (Γαλάζια Πατρίδα).

Από το 2006, η Άγκυρα αντιμετωπίζει τα ύδατα γύρω από την Τουρκία ως εθνικό έδαφος, αναβαθμίζοντας τις ναυτικές διαφορές σε υπαρξιακές αξιώσεις. «Η Γαλάζια Πατρίδα» δεν βλέπει την Τουρκία ως χώρα με στενό παράκτιο μέτωπο, αλλά ως ναυτική δύναμη με μια εκτεταμένη «πατρίδα» που εκτείνεται στη Μαύρη Θάλασσα, στη Θάλασσα του Μαρμαρά, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Στοχεύει στον έλεγχο εκτεταμένων ζωνών — συμπεριλαμβανομένης της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών (ΑΟΖ) — βάσει της τουρκικής ερμηνείας της γεωγραφίας και του δικαίου, θέτοντας υπό αμφισβήτηση διεθνείς κανονισμούς και απειλώντας τη συνοχή εντός του NATO.

Απορρίπτοντας το πλαίσιο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UN Convention on the Law of the Sea — την οποία η Τουρκία αρνείται να επικυρώσει), ο τούρκος δημοσιογράφος Cengiz Çandar χαρακτήρισε την «Γαλάζια Πατρίδα» ως «συνταγή για διαρκή σύγκρουση» στην Ανατολική Μεσόγειο. (turkeyanalyst.org). Με τον επαναπροσδιορισμό θαλασσίων ζωνών ως μη διαπραγματεύσιμης επικράτειας, η Τουρκία ρισκάρει να μετατρέψει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο από πεδία διπλωματίας σε μόνιμες ζώνες σύγκρουσης. Αντί να επιδιώκει διαπραγματευτικές, νόμιμες λύσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, η Άγκυρα επιλέγει αναθεωρητισμό και επεκτατικό όραμα της ναυτικής κυριαρχίας.

Το δόγμα πλέον καθορίζει τις τουρκικές επιχειρήσεις και διαμορφώνει τις περιφερειακές πολιτικές της Άγκυρας. Στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία χρησιμοποιεί την «Γαλάζια Πατρίδα» για να αιτιολογήσει τη μονομερή κήρυξη θαλασσίων ζωνών, να αμφισβητήσει συμφωνίες ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου, Αιγύπτου και Ισραήλ, και να συνάψει συμφωνίες που παραβιάζουν την κυριαρχία των γειτόνων της.

Στις 27 Νοεμβρίου 2019 υπέγραψαν η Τουρκία και η Λιβύη Μνημόνιο Κατανόησης για την οριοθέτηση και στρατιωτική συνεργασία — μια συμφωνία που δημιούργησε διάδρομο ΑΟΖ που συνδέει τη νότια ακτή της Τουρκίας με τη βορειοανατολική της Λιβύης, διαπερνώντας ζώνες που διεκδικούν η Ελλάδα και η Κύπρος και αγνοώντας νησιά όπως η Κρήτη. Η Ελλάδα και η Κύπρος κατήγγειλαν τη συμφωνία ως «παράνομη», οι ΗΠΑ την χαρακτήρισαν «μη βοηθητική και προκλητική», και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε ότι «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών» και παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Αθήνα προσέθεσε πως το ανανεωμένο Μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης το 2022 για υδρογονάνθρακες αποτελεί σκόπιμη κλιμάκωση πλήττοντας τη σταθερότητα και παραβιάζοντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα. (Βικιπαίδεια)

Στο Αιγαίο, η Τουρκία αμφισβητεί την αρχή του Δικαίου της Θάλασσας ότι τα νησιά δημιουργούν πλήρη θαλάσσια δικαιοδοσία όταν βρίσκονται κοντά στην τουρκική ηπειρωτική χώρα. Για να επιβάλει τη κυριαρχία της, η Άγκυρα επανειλημμένα εκδίδει NAVTEX ειδοποιήσεις για ερευνητικά σκάφη που κινούνται σε αμφισβητούμενα ύδατα — έξι μόνο μεταξύ 2024 και 2025 — προκαλώντας άμεσες ελληνικές αντιδράσεις. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι αυτές οι ενέργειες παραβιάζουν την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα της, ενώ η Άγκυρα ισχυρίζεται πως βρίσκονται εντός των αυτοκαθορισμένων θαλασσίων ζωνών της. (Βικιπαίδεια)

Τι σημαίνει αυτό για Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο

-Η αξίωση της Τουρκίας για «μη διαπραγματεύσιμη επικράτεια» απορυθμίζει τις παραδοσιακές διαδικασίες διαπραγμάτευσης και νομιμότητας, ανοίγοντας το ενδεχόμενο μόνιμης έντασης στην περιοχή.

-Η προσπάθεια επανερμηνείας συνόρων, ηπειρωτικών υφαλοκρηπίδων και ΑΟΖ συνιστά απειλή για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, της Κύπρου και άλλων κρατών.

-Η συμμετοχή της Τουρκίας σε στρατιωτικές και ερευνητικές ενέργειες ενισχύει τον κίνδυνο στρατιωτικού επεισοδίου.

-Η διεθνής διάσταση (NATO, ΕΕ, μεσόγειες συμφωνίες) καθιστά το ζήτημα κρίσιμο όχι μόνο για τα εμπλεκόμενα κράτη αλλά και για την περιφερειακή ασφάλεια.

-Για την Ελλάδα, η στρατηγική αντιμετώπισης περιλαμβάνει την ενίσχυση διπλωματικών συμμαχιών, τη διατήρηση επιφυλακής στο Αιγαίο και τη διεκδίκηση διεθνών μηχανισμών για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων της.

Παρά τις προκλήσεις αυτές, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στις 17 Οκτωβρίου 2025 πρόταση για την αναβίωση ενός Φόρουμ της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο θα περιλαμβάνει την Αίγυπτο, την Κύπρο, τη Λιβύη και την Τουρκία, με στόχο την επίτευξη θαλάσσιων συμφωνιών «βάσει του σεβασμού του διεθνούς δικαίου, και ιδίως του Δικαίου της Θάλασσας». Η Τουρκία δεν έχει αποδεχθεί ακόμη την πρόταση, αλλά οι εκτεταμένες της αξιώσεις στο πλαίσιο της «Γαλάζια Πατρίδας» και η απόρριψη των νομικών κανόνων καθιστούν τη συμμετοχή της απίθανη.

Αμφισβητώντας εκτενείς θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα υπονομεύει τη συνοχή του ΝΑΤΟ και την περιφερειακή σταθερότητα, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη που είναι ζωτικής σημασίας για τη συλλογική άμυνα.

Οι επιπτώσεις της «Γαλάζια Πατρίδας» υπερβαίνουν τις διμερείς διαφορές. Με την αμφισβήτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα διακυβεύει τη συνοχή του ΝΑΤΟ και την περιφερειακή σταθερότητα, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη που απαιτείται για την αποτελεσματική συλλογική άμυνα. Οι επεκτατικές της αξιώσεις εναντίον συμμάχων αποδυναμώνουν την αποτρεπτική ισχύ της Συμμαχίας και εισάγουν αβεβαιότητα σε επενδύσεις και έργα ενέργειας, όπως ο αγωγός EastMed. Καθώς η περιοχή γίνεται κρίσιμη για την εξερεύνηση φυσικού αερίου και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία, η επιθετική ναυτική στάση της Τουρκίας απειλεί τόσο την περιφερειακή τάξη όσο και την ενεργειακή ασφάλεια της Δύσης.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η ιδεολογική εδραίωση της «Γαλάζια Πατρίδας» εντός της Τουρκίας. Η δόγμα έχει πλέον ενσωματωθεί στα σχολικά προγράμματα σπουδών, με τους μαθητές να μαθαίνουν ότι η Τουρκία «αγωνίζεται ενάντια σε άδικες αξιώσεις» που αρνούνται τα νόμιμα θαλάσσια δικαιώματά της. Αυτή η ιδεολογική κατήχηση παρουσιάζει τις θαλάσσιες διαφορές ως αγώνες εθνικής απελευθέρωσης, διαμορφώνοντας μια νέα γενιά που αντιλαμβάνεται τη διπλωματία ως αδυναμία και τον εδαφικό αναθεωρητισμό ως πατριωτικό καθήκον. Η μεταμόρφωση αυτή δείχνει ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν αποτελεί απλώς ένα διαπραγματευτικό εργαλείο, αλλά ένα μακροπρόθεσμο ιδεολογικό σχέδιο. Συνδυάζει εθνικισμό, μιλιταρισμό και γεωπολιτικό αναθεωρητισμό – ένα επικίνδυνο μείγμα για ένα μέλος του ΝΑΤΟ που βρίσκεται σε στρατηγικό σταυροδρόμι.

Για την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ερώτημα δεν είναι εάν μπορούν να μετριαστούν οι φιλοδοξίες της Τουρκίας, αλλά εάν μπορούν να περιοριστούν. Αν η Τουρκία συνεχίσει να εφαρμόζει τη στρατηγική της «Γαλάζια Πατρίδας», οι προκλήσεις προς την Ελλάδα και την Κύπρο θα συνεχιστούν, η ενότητα εντός του ΝΑΤΟ θα διαρραγεί και η Ανατολική Μεσόγειος θα παραμείνει εστία σύγκρουσης. Η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ εξαρτάται από τη βούλησή του να αντιμετωπίσει τις απειλές που προέρχονται από το εσωτερικό του με την ίδια αποφασιστικότητα όπως εκείνες από το εξωτερικό. Η ανοχή απέναντι σε ένα μέλος που εφαρμόζει επεκτατικές δοξασίες, αποσταθεροποιεί συμμάχους και παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα προηγούμενο που καμία συμμαχία δεν μπορεί να αντέξει.

[iEpikaira: Η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου είναι μονολεκτική και αποφατική...]

*Η Elizabeth Samson είναι διεθνολόγος, Επίκουρη Καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Queens College-CUNY, Writing Fellow στο Middle East Forum και πρώην Visiting Fellow στο Hudson Institute. Είναι κάτοχος πτυχίου Νομικής (J.D.) από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Fordham και μεταπτυχιακού τίτλου (LL.M.) στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Η κα Samson μιλάει διεθνώς για θέματα δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με εξειδίκευση στο διεθνές και συνταγματικό δίκαιο. Έχει συγγράψει πολυάριθμες δημοσιεύσεις με αξιολόγηση από ομότιμους πάνω σε θέματα συγκριτικού διεθνούς δικαίου και ανθρωπιστικού δικαίου. Άρθρα της έχουν δημοσιευθεί στους New York Times, Wall Street Journal, The Guardian, Washington Times, New York Post και σε άλλα έντυπα. meforum.org απόδοση anixneuseis.gr (με διορθώσεις από iEpikaira)

Η Κύπρος «ανακήρυξε» ΑΟΖ, εμείς τι φοβόμαστε;

Με την οριοθέτηση που ανεκοίνωσε η Λευκωσία με τον Λίβανο ολοκλήρωσε τις νομικές διαδικασίες αψηφώντας τις απειλές της «Γαλάζιας Πατρίδος» – Η Ελλάς, όμηρος της θεωρίας του «θερμού επεισοδίου», δεν ασκεί μέχρι σήμερα τα δικαιώματά της

Με καθυστέρηση 23 ετών εκυρώθη από την Κυβέρνηση του Λιβάνου η συμφωνία οριοθετήσεως θαλασσίων ζωνών με την Κύπρο, αναδιαμορφώνοντας τα γεωστρατηγικά δεδομένα στην ανατολική Μεσόγειο. Την επίτευξη της συμφωνίας η «Εστία» είχε αναδείξει από ημερών ήδη, στο φύλλο της της 25ης Οκτωβρίου. Η συμφωνία αυτή είχε επιτευχθεί το 2007, εποχή κατά την οποία η Κύπρος προέβαινε σε ανάλογες οριοθετήσεις με την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Ήταν από τις πρώτες χώρες που έσπευσαν να εφαρμόσουν τα προβλεπόμενα από το Διεθνές Δίκαιον της Θαλάσσης, αμέσως μόλις η Σύμβασις του Μοντέγκο Μπαίυ (διά της οποίας καθιερώθηκε το ΔΔΘ) κυρώθηκε από τα κοινοβούλια των χωρών που μετείχαν στην σχετική διάσκεψη. Η Κύπρος λοιπόν έσπευσε και εκμεταλλεύθηκε την ευκαιρία την οποία η Ελλάς έχει αφήσει να περάσει. Και όμως η Ελλάς έπρεπε να είναι η πρώτη χώρα που θα έπρεπε να υπογράψει οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο, κατοχυρώνοντας τα δικαιώματα των δύο ελληνικών Κρατών στις θαλάσσιες ζώνες της ανατολικής Μεσογείου. Δεν το έπραξε και το ερώτημα είναι: Γιατί; Τι φοβείται;

Με την κύρωση της συμφωνίας οριοθετήσεως με τον Λίβανο, κλείνει ένα κεφάλαιο εκκρεμοτήτων για την Λευκωσία. Ή μάλλον κλείνει ως προς τις ζώνες νοτίως και ανατολικώς της Μεγαλονήσου. Εκ δυσμών, που θα έπρεπε να έχει υπογραφεί οριοθέτησις με την Ελλάδα, υπάρχει κενό. «Μαύρη τρύπα». Η Ελλάς μάλιστα δεν έχει καν κηρύξει ΑΟΖ, αρκουμένη στο γεγονός ότι εφάπτεται η ελληνική με την κυπριακή υφαλοκρηπίδα (και πάλι χωρίς συμφωνία οριοθετήσεως) και εφάπτονται το FIR Αθηνών και το FIR Λευκωσίας καθώς και συναρτωμένη ζώνη ευθύνης για έρευνα και διάσωση.

Το σημαντικό είναι ότι η καθυστέρησις των 23 ετών στην κύρωση της συμφωνίας με τον Λίβανο ήταν αποτέλεσμα ασφυκτικών τουρκικών πιέσεων προς την χώρα. Το γεγονός δηλαδή ότι τώρα η Βηρυττός απεφάσισε να προχωρήσει συνιστά πραγματική ήττα για τις τουρκικές επιδιώξεις στην περιοχή. Σημαίνει ότι, στην συγκεκριμένη περίπτωση, η σταθερή πολιτική της Τουρκίας για επιβολή τετελεσμένων διά της απειλής βίας έπεσε στο κενό. Και τούτο θα έπρεπε να αποτελέσει «μάθημα» για την Αθήνα, η οποία δείχνει να κινείται υπό τον διαρκή φόβο ενός «θερμού επεισοδίου» με την Τουρκία, ο οποίος την αποτρέπει από του να λάβει τις γενναίες αποφάσεις που απαιτούνται για την στήριξη των εθνικών συμφερόντων στην ευρύτερη περιοχή.

Το γεγονός δηλαδή ότι η Ελλάς αποφεύγει την κήρυξη ΑΟΖ (έχει μερικώς μόνον κηρυχθεί ταυτοχρόνως με τις συμφωνίες οριοθετήσεως με την Ιταλία και την Αίγυπτο) δείχνει ότι η Αθήνα εξακολουθεί να ζει υπό ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας, το οποίο επιτρέπει στην Τουρκία να επιβάλλει τις θέσεις της. Και είναι χαρακτηριστική η πανομοιότυπη ρητορική που «δικαιολογεί» αυτήν την στάση. «Αποφύγαμε τον πόλεμο» ήταν η απολογία του Κώστα Σημίτη μετά την υποχώρηση των Ιμίων. «Αποφύγαμε μια κρίση» ήταν η απολογία του Γιώργου Γεραπετρίτη μετά την υποχώρηση της Κάσου. Έρχεται όμως η Κύπρος να μας δείξει ότι υπάρχει και άλλος δρόμος. Αυτός της επιμονής στα εθνικά δίκαια. Που, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δημιούργησε τετελεσμένα και στρίμωξε στην γωνία την Τουρκία, σε μια στιγμή κατά την οποία ετοιμαζόταν να υπογράψει συμφωνία οριοθετήσεως με την Συρία του «φίλου» της αλ Σάαρα. Η προσήλωσις στον στόχο φέρνει αποτελέσματα. Η Κύπρος τα κατάφερε εφαρμόζοντας μια συνεπή πολιτική θαλασσίων οριοθετήσεων, που άρχισε από τα χρόνια του αειμνήστου Τάσσου Παπαδόπουλου. Για ποιόν λόγο ολιγωρεί η Αθήνα;

Πηγή: estianews.gr φωτο protagon.gr

Ο πατέρας του δόγματος της "Γαλάζιας Πατρίδας", ιδρυτής του Τουρκικού Κέντρου Ναυτιλιακών και Παγκόσμιων Στρατηγικών, απόστρατος ναύαρχος και κατά δήλωσή του ακαδημαϊκός, Τζιχάτ Γιαϊτζί, προσφάτως έγινε και συγγραφέας συμμετείχε στην 1η Έκθεση Βιβλίου Παλαικάστρου (Μπαλικεσίρ) με την παρουσίασή του με θέμα τη "Γαλάζια Πατρίδα".

Ξεκινώντας την ομιλία του κρατώντας το βιβλίο του "Γαλάζια Πατρίδα" ανά χείρας, ο Γιαϊτζί επεσήμανε την αγάπη των κατοίκων του Μπαλικεσίρ για τα βιβλία και το ενδιαφέρον τους για την έκθεση. Τόνισε τη σημασία της ναυτιλίας στην ιστορία της Τουρκίας και τον κρίσιμο ρόλο των θαλασσών για την εθνική ασφάλεια.

Κάνοντας κριτική για την απουσία τουρκικής δραστηριότητας στη Μεσόγειο και τη μη χρήση σεισμογραφικών πλοίων, υπογράμμισε –με ιστορικά παραδείγματα που βολεύουν το αφήγημα – ότι η ασφάλεια στη θάλασσα είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα των χερσαίων δυνάμεων.

Αναφέρθηκε στη σημασία που έδινε ο Ατατούρκ στη ναυτιλία και παράλληλα διαγράφοντας χιλιετίες ιστορίας, τόνισε ότι οι Τούρκοι είναι ναυτικός λαός με πολιτισμικούς δεσμούς με τη θάλασσα. Επεσήμανε επίσης το γεωγραφικό πλεονέκτημα της Τουρκίας ως χώρα περιβαλλόμενη από θάλασσες και την ανάγκη ενίσχυσης της ναυτικής συνείδησης στον λαό.

"Αν δεν εξασφαλίσεις τη θάλασσά σου, δεν μπορεί να είναι ασφαλής ούτε η ενδοχώρα σου", δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Γιαϊτζί τόνισε ότι για να γίνει μια χώρα παγκόσμια δύναμη και να αποκρούει εξωτερικές απειλές, πρέπει να αμύνεται μέσω της θάλασσας. Ανέφερε ιστορικά παραδείγματα από τις αποβάσεις των ελληνικών και ιταλικών δυνάμεων στην Ιωνία και την Καλλίπολη, τονίζοντας ότι όλες έγιναν μέσω θάλασσας. Εάν δεν υπάρχει ναυτική υπεροχή, ακόμα και οι ισχυρότερες χερσαίες δυνάμεις δεν μπορούν να διασφαλίσουν την ακεραιότητα της χώρας, είπε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στον Ατατούρκ, υπενθύμισε τη φράση του: "Η ναυτιλία πρέπει να είναι το μεγάλο όραμα του Τούρκου και να επιτευχθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα", δίνοντας έμφαση στο ότι μόνο τη ναυτιλία χαρακτήρισε ως μεγάλο εθνικό όραμα.

Τέλος, σημείωσε ότι ο "πατέρας" της Γαλάζιας Πατρίδας στη σύγχρονη εποχή είναι ο Ατατούρκ, ενώ στην Οθωμανική περίοδο ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και στην τουρκική αρχαιότητα ο Ογούζ Χαν, σύμφωνα με το ομώνυμο επικό ποίημα που αφορά τον πατέρα των Ογούζων Τούρκων.

Η έννοια της Γαλάζιας Πατρίδας, είναι συνυφασμένη με την εθνική ταυτότητα και τη γεωστρατηγική πορεία του τουρκικού έθνους, σχολίασε ο Γιαϊτζί.

Π.Κ. capital.gr

Νέα πρόκληση της Τουρκίας με το «Piri Reis» εκ νέου στην καρδία του Αιγαίου. Το ιστορικό των γεγονότων επιβεβαιώνει τις προθέσεις της Άγκυρας αλλά και τον ρόλο της Αθήνας. Άκρως ανησυχητικές οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα για ότι συμβαίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο... 

-Πρώτη τουρκική Navtex (0863/25) (15 έως 25/09/25) για την οποία υπήρξε άμεση ελληνική αντι-Navtex (154/25) και ταυτόχρονη ευρεία κινητοποίηση του στόλου. Το αποτέλεσμα ήταν το Piri Reis να παραμείνει στο λιμάνι της Σμύρνης. Μάλιστα τότε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδιας προέβησαν σε απαξιωτικά και παραπλανητικά σχόλια για τις δυνατότητες του γηρασμένου ερευνητικού αναφέροντας ότι «μία φωτογραφία του Piri Reis αρκεί». Είναι πρόδηλο βέβαια ότι η ποιότητα των εργασιών του δεν απασχολεί την Άγκυρα αλλά αντιθέτως η «επίδειξη σημαίας» (1, 2) στην καρδιά του Αιγαίου, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το στίγμα των «εργασιών» του παρακάτω.

-Δεύτερη τουρκική Navtex 0947/25 (4 έως 14/10/25) περιλάμβανε τις ίδιες συντεταγμένες με την πρώτη. Υπήρξε νέα ελληνική αντι-Navtex αλλά χλιαρή κινητοποίηση του στόλου. Τότε μάλιστα το Piri Reis προσέγγισε στα 9 μίλια από τον 25ο Μεσημβρινού ο οποίος διχοτομεί το Αιγαίο! Εντωμεταξύ το αφήγημα της κυβέρνησης στα Μέσα ήταν ότι το ερευνητικό παρακολουθείται δήθεν σθεναρά, δημιουργώντας κλίμα πλασματικής έντασης, ενώ το ερευνητικό ανενόχλητο έπλεε στην καρδιά του Αιγαίου.

Από το στίγμα του Piri Reis (από 09:40-05/10/25 μέχρι 09:40-06/10/25 και από 11:20-09/10/25 μέχρι 11:20-10/10/25) προκύπτει ότι το τουρκικό ερευνητικό προσέγγισε τα απώτατα όρια των Navtex που εξεδόθησαν τα οποία σχεδόν αγγίζουν τα όρια της Γαλάζιας Πατρίδας. Σημειώνεται επίσης ότι κατά τη δεύτερη έξοδό του (από 11:20-09/10/25 μέχρι 11:20-10/10/25), ελάχιστη δημοσιότητα δόθηκε επί του ζητήματος, με αίολες αναφορές για τις ενέργειες του στόλου. Ο δε ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης δήλωσε μάλιστα ότι: «Πρόκειται για έρευνα επιφανειακή, δεν καταλαμβάνει ελληνική υφαλοκρηπίδα και άρα δεν αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο. Αυτό που είναι αντίθετο στους διεθνείς κανονισμούς είναι η NAVTEX που εκδόθηκε και η οποία απαντήθηκε αμέσως από την Ελλάδα, η οποία εξέδωσε δική της αντί-NAVTEX. Η ίδια η έρευνα δεν μας επηρεάζει. Σε κάθε περίπτωση είναι κάτι που το παρακολουθούμε».

Μετά την Κάσο όπου η Τουρκία «πέτυχε» δια της ισχύος να έχει λόγο για οτιδήποτε συμβαίνει σε διεθνή ύδατα, ακόμη και εντός της οριοθετημένης Ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ, ο επόμενος -κρίσιμος- στόχος της είναι το Αιγαίο αρχιπέλαγος. Και για να γίνει ακόμη πιο σαφές, δεν είναι καθόλου τυχαίες οι δηλώσεις Μητσοτάκη-Ερντογάν στο περιθώριο των εργασιών της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη (Σεπτέμβριος 2025), όπου ο μεν πρώτος είπε: «Εάν κάποιες φορές, εάν αυτό που κάνουμε προκαλεί κάποια δυσφορία στη Τουρκία, ας είναι. C’est la vie, όπως θα έλεγαν και οι Γάλλοι. Αλλά θα συνεχίσουμε να συνομιλούμε μαζί τους εποικοδομητικά και να προσπαθούμε να βρούμε project αμοιβαίου ενδιαφέροντος», ο δε δεύτερος δήλωσε με νόημα: «Θα πάρουμε το μερίδιο που μας αναλογεί και θα συνεργαστούμε με τους γείτονές μας με την αρχή του “win-win”». 

Κατά τα άλλα, χρόνος δεν υπήρχε για κατ' ιδίαν συνάντηση στη Νέα Υόρκη, αλλά εκ του αποτελέσματος συνάγεται πως ότι συμβαίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο συναποτελεί μια προσυμφωνημένη κακοστημένη «χορογραφία» που είναι το προοίμιο συνεκμετάλλευσης κάτω από τη μύτη του κυρίαρχου λαού.