iEpikaira

Οι επιθέσεις στην Κύπρο, την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν δεν ξεκίνησαν από ιρανικό έδαφος τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών, Εσμαίλ Μπαγκάι στο Ιράν.

Απαντώντας σε αναφορές για εκτοξεύσεις ιρανικών πυρομαχικών προς την Τουρκία, την Κύπρο και το Αζερμπαϊτζάν την τελευταία εβδομάδα, δήλωσε ότι «δεν ξεκίνησαν επιθέσεις από ιρανικό έδαφος» προς αυτές τις χώρες.

Δήλωσε επίσης ότι ορισμένες από τις αναφερόμενες επιθέσεις μπορεί να ήταν «σκηνοθετημένες», λέγοντας ότι «έχουμε προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι ο εχθρός μπορεί να σκηνοθετήσει ορισμένες επιθέσεις για να προκαλέσει διχόνοια μεταξύ ημών και άλλων χωρών».

«Δεν ξεκινήσαμε ούτε ξεκινήσαμε εμείς αυτόν τον πόλεμο», πρόσθεσε. «Δεν είναι πόλεμος επιλογής. Είναι ένας πόλεμος ανάγκης που μας επιβλήθηκε».

Πηγή: kathimerini.gr

Του Κώστα Ράπτη

Τελευταία φορά που είχε επισκεφθεί Αμερικανός αντιπρόεδρος τον Νότιο Καύκασο ήταν με την περιοδεία του Ντικ Τσένι το 2008 σε Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία.

Η νέα εξόρμηση του Τζ. Ντ. Βανς στην ίδια περιοχή την εβδομάδα αυτή, παραλείπει την Γεωργία, όπου η κυβέρνηση του "Γεωργιανού Ονείρου” έχει απομακρύνει τη χώρα από τη Δύση, αλλά συμπεριλαμβάνει την Αρμενία του Νικόλ Πασινιάν, άλλοτε θεωρούμενη αθεράπευτα προσδεδεμένη στο ρωσικό άρμα.

Το Αζερμπαϊτζάν, πάλι, παραμένει σταθερή αξία. Στη συνάντηση που είχε την Τρίτη ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ με τον Αζέρο πρόεδρο Ιλχάμ Αλίγιεφ στο Μπακού υπεγράφη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης που περιλαμβάνει σχέδια συνεργασίας τόσο οικονομικής όσο και στον τομέα της ασφάλειας. Ο Βανς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα στείλουν έναν άγνωστο αριθμό "νέων σκαφών" στο Αζερμπαϊτζάν για να βοηθήσουν στην "προστασία των χωρικών υδάτων" στην περίκλειστη Κασπία Θάλασσα, ενώ ο Αλίγιεφ από την πλευρά του δήλωσε ότι οι δεσμοί με τις ΗΠΑ εισέρχονται σε μια "εντελώς νέα φάση", συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, της τεχνητής νοημοσύνης και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

Κορυφαίο στόχο του Βανς όμως αποτελεί η προώθηση της εμπορικής διαδρομής Ανατολής-Δύσης με την επωνυμία "Δρόμος Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία" (TRIPP).

Η πρόταση προβλέπει έναν οδικό και σιδηροδρομικό διάδρομο που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, τον οποίο αποκόπτει από την λοιπή χώρα η αρμενική επαρχία του Σιουνίκ, η οποία συνορεύει με το Ιράν.

Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει το TRIPP ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης για την περιφερειακή ειρήνη και το Αζερμπαϊτζάν έχει δηλώσει ότι το άνοιγμα των περιφερειακών επικοινωνιών αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την υπογραφή μιας συνολικής συνθήκης ειρήνης με την Αρμενία. Υπενθυμίζεται ότι μετά τους πολέμους του 2020 και του 2023 το Αζερμπαϊτζάν ανέκτησε πλήρως την περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ που κατά την μετασοβιετική εποχή ήλεγχαν οι Αρμένιοι αυτονομιστές και εξώθησε στην προσφυγιά το αρμενικό στοιχείο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ μεσολάβησε σε μια συμφωνία στον Λευκό Οίκο τον Αύγουστο του 2025, καλώντας και τις δύο χώρες να αποκηρύξουν τις αξιώσεις τους σε εδάφη η μία της άλλης και να σταματήσουν τις στρατιωτικές δράσεις στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Πριν από τη συνάντηση με τον Αλίγιεφ την Τρίτη, ο Βανς δήλωσε ότι το ζήτημα των Αρμενίων αυτονομιστών ηγετών που φυλακίζονται στο Αζερμπαϊτζάν με κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου "σίγουρα θα προκύψει” κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με τους ηγέτες του Αζερμπαϊτζάν.

Ο Βανς χρειάσθηκε πάντως να διαγράψει μια ανάρτησή του στο X στην οποία ανέφερε ότι αυτός και η σύζυγός του Ούσα, βρίσκονταν στο μνημείο Τσιτσερνακαμπέρντ για να τιμήσουν "τα θύματα της Γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915". Τον Απρίλιο του 2021, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν αναγνώρισε επίσημα τη γενοκτονία των Αρμενίων.

Τη Δευτέρα, ο Βανς είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν στο Ερεβάν και συμφώνησαν να συνεργαστούν για την πολιτική πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας που επιτρέπει 5 δισ. δολάρια (4,2 δισ. ευρώ) σε αρχικές εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Αρμενία, συν επιπλέον 4 δισ. δολάρια σε μακροπρόθεσμες συμβάσεις καυσίμων και συντήρησης, δήλωσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Η Αρμενία εξετάζει προτάσεις από διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Γαλλίας και της Κίνας, για την κατασκευή ενός νέου πυρηνικού αντιδραστήρα που θα αντικαταστήσει τον παλιό ρωσικής κατασκευής σταθμό παραγωγής ενέργειας. Η Αρμενία δεν έχει ακόμη επιλέξει εταίρο, αλλά η συμφωνία της Δευτέρας θεωρείται ότι αυξάνει τις πιθανότητες επιλογής ενός αμερικανικού έργου, κάτι που θα αποτελούσε πλήγμα για τη Ρωσία.

Η διείσδυση των ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο συνιστά κίνηση "έξωσης" της Ρωσίας από αυτή την πρώην σοβιετική περιφέρειά της, αλλά και περικύκλωσης του Ιράν. Επιπλέον, η TRIPP χρησιμεύει για τη βελτιστοποίηση της υλικοτεχνικής πρόσβασης στις πλούσιες σε πόρους τουρκογενείς, πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας στην άλλη πλευρά της Κασπίας, η οποία παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις ΗΠΑ λόγω των κρίσιμων ορυκτών της. Οι ΗΠΑ υπέγραψαν σχετικά Μνημόνια Συνεργασίας με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν τον περασμένο Νοέμβριο.

Ο Βανς πρότεινε τη δημιουργία ενός μπλοκ συναλλαγών κρίσιμων ορυκτών κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας Υπουργικής Συνόδου για τα Κρίσιμα Ορυκτά, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι περισσότερων από 50 χωρών, μία εβδομάδα πριν την καυκασιανή περιοδεία του.

Αλλά βέβαια, από όλα αυτά έχει τα μάλα να επωφεληθεί η Τουρκία. Αντικαθιστώντας τον σχεδιαζόμενο διάδρομο της Ρωσίας κατά μήκος της νότιας Αρμενίας με έναν στον οποίο οι ΗΠΑ θα έχουν πλειοψηφικό μερίδιο για τα επόμενα 49-99 χρόνια και εμποδίζοντας το Κρεμλίνο να παρακολουθεί την κυκλοφορία σε αυτόν, η Τουρκία μπορεί πλέον να βελτιστοποιήσει κρυφά την στρατιωτική της διείσδυση προς την Κεντρική Ασία. Τέσσερα από τα πέντε κράτη της έχουν επίσημη σχέση με τον "Οργανισμό Τουρκικών Κρατών" (OTS) υπό την ηγεσία της Τουρκίας, ενώ δύο από τα μέλη του. το Καζακστάν και το Κιργιστάν είναι επίσης αμυντικοί εταίροι της Ρωσίας.

Η OTS αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερες ευθύνες ασφαλείας, κάτι που μπορεί να ερμηνευτεί ως μέσο αμφισβήτησης της επιρροής ασφαλείας της Ρωσίας κατά μήκος της ευάλωτης νότιας περιφέρειάς της. Για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο ανησυχητικά από την οπτική γωνία του Κρεμλίνου, το Καζακστάν ανακοίνωσε τα σχέδιά του στα τέλη του περασμένου έτους για την παραγωγή βλημάτων προδιαγραφών ΝΑΤΟ.

Όπως και να 'χει, ενώ οι διπλωματικές διεργασίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία παραμένουν ανολοκλήρωτες, η αμερικανική στρατηγική άσκησης πίεσης στην Ρωσία αναπτύσσεται σε τρία μέτωπα: το δυτικό, με την επανεξοπλισμό της Ευρώπης, το νότιο, με την διείσδυση στον Καύκασο και το οικονομικό, με την συμφωνία ΗΠΑ-Ινδίας για περιορισμό των ινδικών αγορών ρωσικού πετρελαίου. Τελικό έπαθλο εμφανίζεται η Κεντρική Ασία, κρίσιμος κόμβος για τους κινεζικούς νέους δρόμους του μεταξιού.

Πηγή: capital.gr

US President Donald Trump and Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan give a thumbs up at the White House on August 8, 2025. (REUTERS/Kevin Lamarque)

By Andrew D’Anieri and Joseph Epstein January 20, 2026 5:04 p.m. ET

WASHINGTON—A twenty-seven-mile stretch of land running through southern Armenia is poised to reshape the geopolitics of the South Caucasus. On January 13, US Secretary of State Marco Rubio and Armenian Minister of Foreign Affairs Ararat Mirzoyan announced a detailed framework to implement the Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP). This US-brokered corridor, which promises to become a vital connectivity link between Europe and Asia, could go down as one of US President Donald Trump’s most impressive foreign policy achievements of his second term.

TRIPP’s connectivity potential

The idea for a US-brokered transport route in southern Armenia that would link the main part of Azerbaijan to Baku’s Nakhchivan exclave grew out of 2025 peace talks between the two countries coordinated by US officials. Azerbaijan wanted to implement a crucial element of its 2020 cease-fire agreement with Armenia—unfettered transport access to Nakhchivan. At the same time, Armenia sought to maintain control over its sovereign territory along the proposed twenty-seven-mile route across its land.

In stepped Trump and his team with a creative solution: a US-led consortium would construct and manage the route, in concert with Armenian authorities, that would in turn safeguard Azerbaijani access to Nakhchivan. At a summit at the White House this past August, Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan, Azerbaijani President Ilham Aliyev, and Trump agreed to implement TRIPP with a view toward a comprehensive Armenia-Azerbaijan peace deal. This was a significant achievement: Armenia and Azerbaijan had clashed for more than thirty years, and they had fought a handful of wars in that time that killed tens of thousands.

But no details about how TRIPP would be built and managed were made public officially until this past week. In a joint statement, Rubio and Mirzoyan announced a new TRIPP Development Company (TDC) to construct the initial rail and road elements of the project, with the United States taking a 74 percent controlling stake for forty-nine years, which will revert to a 51 percent stake for the following fifty years. The agreement envisions the United States government providing upfront capital to develop the route and making a financial return via the TDC over the life of the project through transit fees and commercial opportunities along the route, in addition to construction contracts to US companies. Armenia will earn revenue based on its minority stake in the TDC, plus taxes and customs duties along TRIPP.

It’s an arrangement that should work well for both parties. The White House can tell Americans that they are getting an economic return for US diplomatic engagement in the South Caucasus and opening new opportunities for US companies. At the same time, Pashinyan can sell the agreement as a means of attracting high-quality Western infrastructure investment—something he had pursued through his Crossroads of Peace initiative—that can help position Armenia as a regional transport hub, all while maintaining control over Armenian territory.

TRIPP could provide spillover benefits to Washington, Yerevan, and the broader Caspian region, as well. The US government has been quietly supportive of the Middle Corridor, a multi-modal trade route that connects Central Asia to Turkey and Europe via the Caspian Sea and infrastructure chokepoints in Azerbaijan and Georgia. Washington and its European partners see the Middle Corridor as a way for overland trade with Asia to bypass Russia, including the potential export of critical minerals and rare earths from Central Asia. The South Caucasus and Central Asian countries seek prosperity through better integration with global markets. TRIPP provides another route across the Caucasus, increasing transport volume capacity as Azerbaijan and Kazakhstan work to build port capacity to meet trade demand.

The successful implementation of TRIPP would make it cheaper and faster to ship products and critical raw materials from Central Asia to Europe and beyond.

But cheaper, faster, better connectivity also carries some risks. The South Caucasus has at times swelled into a hotbed for sanctions evasion to both Russia and Iran, and possibly even evasion schemes between Moscow and Tehran. TRIPP can be a success as a regional trade route, but realizing its full potential relies on demand for trade between Europe and Asia. High transport costs along the Middle Corridor due to geopolitical instability or project economics—or an unforeseen increase in willingness to ship goods via Russia or Iran—could derail TRIPP’s prospects.

Pashinyan looks west

The finalization of TRIPP is not only an achievement of the Trump administration, but also a new peak of Pashinyan’s shift away from Russia. For thirty years, Armenia relied solely on Moscow for its security, leading to Russian domination of the country’s internal and foreign politics. When Russia failed to intervene during the 2020 Karabakh War, Pashinyan made a change. Understanding that a peace deal with Azerbaijan was the only way to remove Russian leverage and therefore achieve true independence, the Armenian prime minister staked his political future on such a deal. Simultaneously, he inked major defense deals with India, France, Greece, and Cyprus, among others.

But the United States is the only power capable of truly offering Armenia an exit ramp from Russian domination. By conducting peace negotiations under US auspices and placing US interests directly over TRIPP, Pashinyan and Aliyev have protected the most sensitive part of the deal with a US deterrent. But more than that, they tied the success of the peace process to closer relations with Washington. As Aliyev attested at the peace summit, “If any of us—Prime Minister Pashinyan or myself—had in mind to step back, we wouldn’t have come here.”

Yet Russia is not the only neighbor disturbed by a growing US presence in the South Caucasus. Iran has consistently called any change of the status quo to its northern border with Armenia a “red line.” In 2022, Tehran even staged large-scale military exercises on the Azerbaijani border when it thought Baku may try to take over the area by force. Recently, Ali Velayati, a senior advisor to Ayatollah Ali Khamenei, threatened to turn the South Caucasus into a “graveyard for the mercenaries of Donald Trump.” However, Iran is weaker than it has been in decades, and Pashinyan has taken advantage. As protests threaten the stability of the Iranian regime, Tehran weakly voiced concern that Washington could use TRIPP “within the framework of its security policy,” a far cry from red lines, graveyards, and military exercises.

Last month, Pashinyan sent Deputy Foreign Minister Vahan Kostanyan, responsible for TRIPP coordination with Washington, to Israel to discuss the corridor. Kostanyan’s visit showed that Pashinyan would not make the same mistake with Iran as it did with Russia, instead choosing to align with the US-backed regional order.

Such moves come at a key time. With parliamentary elections set for 2026, Pashinyan needs to show that his pursuit of peace and ties with the West have been successful. Already, there are some signs. Azerbaijan has begun to ship oil and gas to Armenia, driving fuel prices down by 15 percent. Meanwhile, incoming stability and regional integration with Azerbaijan and Turkey have the potential of transforming Armenia into a transit country and providing easy access to the European market.

Russia has organized against Pashinyan ahead of the elections in the way it knows best—information operations. Last month, Armenian outlet Civilnet reported a spike in fake news targeting Armenian authorities, often spreading through anonymous social media accounts and Russian-language Telegram channels. Moscow will almost certainly seek to expand these efforts ahead of the election.

Nonetheless, the coming implementation of the TRIPP route looks like a major success in the Trump administration’s commercially focused foreign policy, and it is a model of constructive partnership that the White House should use elsewhere around the world. The project promises openings for American companies to build a small but crucial link to knitting the Middle Corridor together, a boon for the United States, as well as its partners in the South Caucasus and Central Asia. Sidelining Russia and Iran in the process may also decrease their ability to exert economic pressure in the region, giving leaders such as Pashinyan and Aliyev a freer hand to exercise their sovereignty and pursue their countries’ best interests.

Source: https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/how-trumps-tripp-triumph-can-advance-us-interests-in-the-south-caucasus/

Νίκος Ταμπακόπουλος

Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας και η ανάδειξή της ως πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη περνά μέσα από τον Κάθετο Διάδρομο. Τις τελευταίες ημέρες εμφανίστηκαν σύννεφα στην υλοποίηση του project με αποτέλεσμα οι Αμερικανοί να συγκαλούν σύσκεψη στον Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου. Σε περίπτωση που το project δεν προχωρήσει ο Ερντογάν ήδη προετοιμάζεται για τον εφοδιασμό της Ευρώπης από την Τουρκία, κάτι που θα ήταν εθνικά επιζήμιο για τη χώρα μας.

Ο Κάθετος Διάδρομος (ο διάδρομος φυσικού αερίου που θα συνδέει την Ελλάδα με την ΝΑ Ευρώπη καλύπτοντας ανάγκες της Γηραιάς Ηπείρου με αμερικανικό LNG), αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για την γεωπολιτική αναβάθμιση και ασφάλεια της χώρας μας. Παράλληλα όμως υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι που ελλοχεύουν. Σε περίπτωση που δεν προχωρήσει το project και δεν υπάρξει αποφασιστική πολιτική στήριξη, εκτός από την Ελλάδα που φαίνεται πως την παρέχει και από τις Βρυξέλλες, ο Ταγίπ Ερντογάν θα δει τους στόχους του να υλοποιούνται.

Δηλαδή να καταστεί η Τουρκία κόμβος μεταφοράς φυσικού αερίου και η Ευρώπη να γίνει δέσμια της Άγκυρας, κάτι που είναι καταστροφικό για την Ελλάδα και τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αλήθεια είναι πως ο Ερντογάν ποτέ δεν έκρυψε τους στόχους του. Η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν νέα συμφωνία για την προμήθεια 33 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου που θα παραδίδεται στην Άγκυρα κατά τη διάρκεια 15 ετών από το κοίτασμα Άμπσερον στη Θάλασσα του Καυκάσου.

Πριν λίγες μέρες υπό την ηγεσία του κ. Ερντογάν παρουσιάστηκε από το κυβερνών AKP ένα ολοκληρωμένο και λεπτομερές στρατηγικό σχέδιο 198 σελίδων με στόχο την ενσωμάτωση τουρκογενών πληθυσμών, την οικονομική, εμπορική και ενεργειακή πολιτική. Ειδικά για την τελευταία αφιερώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της παρουσίασης.

Όπως το σχέδιο τονίζει, η Άγκυρα αναμένεται να αναλάβει κοινές πρωτοβουλίες για αγωγούς, ενεργειακά δίκτυα και νέες υποδομές με στόχο να αναβαθμιστεί γεωπολιτικά σε ενεργειακό κόμβο και να καταστεί «τουρκικό ενεργειακό μπλοκ». Στην ουσία πρόκειται για έναν σχεδιασμό ανάδειξης της Άγκυρας σε κυρίαρχο παίκτη στην περιοχή, που θα διοχετεύει αέριο την Ευρώπη άλλες περιοχές.

Η Τουρκία στοχεύει να ανταγωνιστεί ευθέως τον Κάθετο Διάδρομο και άλλες πρωτοβουλίες της Δύσης με έναν ενεργειακό διάδρομο που θα ελέγχει η ίδια και να σταθεί ως ισότιμος παίκτης με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.

Και μπορεί ο Ερντογάν να μην ακολούθησε την προτροπή του Αμερικανού Προέδρου για απεξάρτηση από το ρωσικό – αζερικό αέριο, ωστόσο καραδοκεί να εκμεταλλευτεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διατηρεί έχοντας στενή συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν. Σε περίπτωση ,δε, που δεν στεφθεί από επιτυχία ο Κάθετος Διάδρομος, στόχος είναι η Τουρκία να είναι έτοιμη να τροφοδοτήσει την Ευρώπη με αζερικό αέριο, λειτουργώντας εκείνη και όχι η Ελλάδα μέσω του αμερικανικού LNG ως πύλη εισόδου αερίου.

Οι Αμερικανοί, σε αυτήν τη φάση, δεν θα ήθελαν η Ευρώπη να περάσει ενεργειακά από την «ομπρέλα» της Ρωσίας σε αυτήν της Τουρκίας. Για τη χώρα μας δε, ένα τέτοιο σενάριο, που είναι υπαρκτό, θα σήμαινε και την γεωπολιτική αναβάθμιση της Άγκυρας με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα εθνικά μας θέματα και γενικότερα για την ασφάλεια στη ΝΑ Μεσόγειο. Οι Αμερικανοί σε κάθε ευκαιρία τονίζουν την απόλυτη δέσμευση της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών στην επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου. Κάτι άλλωστε που εξέφρασε ο Joshua Volz, Special Envoy for Global Energy Integration, του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ στο πλαίσιο του Athens Energy Summit 2026.

Ο κ. Volz σημείωσε ότι η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη γεωπολιτική διάσταση της ενέργειας. Όπως ανέφερε, «η Μόσχα χρησιμοποίησε την ενεργειακή της ισχύ πολιτικής πίεσης για τους εταίρους της», τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην Ευρώπη «για να προσφέρουν εναλλακτικές και επιλογές». Παρά τις επιμέρους διαφορές μεταξύ συμμάχων, υπογράμμισε ότι «η κοινή επιδίωξη για ενεργειακή ασφάλεια, σταθερότητα και αφθονία είναι κάτι που μοιραζόμαστε και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».

Ο κ. Volz υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά αξιόπιστο εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας πως οι διμερείς σχέσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω την περίοδο της κυβέρνησης Τραμπ. Όπως είπε, αυτό αποτυπώνεται και σε συγκεκριμένες επιλογές προσώπων, όπως ο διορισμός της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα. «Πρόκειται για σαφή ένδειξη της δέσμευσης του Λευκού Οίκου στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις», ανέφερε.

Ο «πόλεμος» από ρωσικά και…γαλλικά συμφέροντα

Η απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο περνά μέσα από την Ελλάδα και τον Κάθετο Διάδρομο, ενώ η πρόσφατη απόφαση στις Βρυξέλλες σηματοδοτεί το τέλος του ρωσικού αερίου το 2027. Οι εξελίξεις τρέχουν και η χώρα μας δεν πρέπει να χάσει την μοναδική ευκαιρία γεωπολιτικής αναβάθμισης ανοίγοντας τις ορέξεις του Σουλτάνου που ήδη προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ναυαγίου του Κάθετου Διαδρόμου.

Για ευνόητους λόγους ρωσικά συμφέροντα που έχουν ως βάση την Ελλάδα πολεμούν τον αγωγό με διάφορους τρόπους επικοινωνιακούς και πολιτικούς, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες πρόσφατος πολέμιος του αγωγού είναι και… γαλλικά συμφέροντα.

Το ελληνικό…παράδοξο

Και ενώ η χώρα μας θα έπρεπε να πιέζει προς όλες τις κατευθύνσεις για την επιτάχυνση του Κάθετου Διαδρόμου κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Επιχειρηματίες και ΜΜΕ που εκπροσωπούν ρωσικά συμφέροντα σε κάθε ευκαιρία μιλούν για αποτυχία του Κάθετου Διαδρόμου, ενώ αίσθηση προκαλούν δηλώσεις όπως της κας. Άννας Διαμαντοπούλου για τις ενεργειακές συμφωνίες της ΕΕ (διέψευσε αργότερα πως είναι αντίθετη με τον Κάθετο Διάδρομο) όπως επίσης και κομμάτων που έχουν αναφορές στη Μόσχα όπως η Ελληνική Λύση. Ακόμα και ο ΣΥΡΙΖΑ, εκτός από το ΚΚΕ, φαίνεται να μην ομονοούν για ένα ζήτημα που άπτεται των εθνικών μας συμφερόντων.

Πρόσφατα, οι Ευρωβουλευτές της Ελληνικής Λύσης, Εμμανουήλ Φράγκος (Φραγκούλης) και Γαλάτω Αλεξανδράκη, καταψήφισαν την πρόταση για ενεργειακό εμπάργκο προς τη Ρωσία. Ο κ. Βελόπουλος πριν λίγο καιρό είχε αναφέρει για τις ενεργειακές συμφωνίες της χώρας μας με τις ΗΠΑ:

«Το ερώτημα που γεννάται είναι «τι κερδίζει η Ελλάδα». Κερδίζουμε φθηνότερο φυσικό αέριο; Όχι. Μιλάμε για ένα θέμα γιατί αυτό σημαίνει επικοινωνιακό κρεσέντο της ΝΔ χωρίς να έρθουν συμβάσεις. Δεν ξέρουμε τι συμβάσεις έχει υπογράψει η Ελλάδα, δεν γνωρίζει το Κοινοβούλιο και δεν γνωρίζουν οι πολιτικοί αρχηγοί. Και ρωτώ: επί του κέρδους θα πάρουμε ποσοστά ή όπως κάνουν όλες οι χώρες, 50-50 ανάλογα; Δεν μας έχει πει κανένας τίποτα.. Δεν έχουμε αγωγούς, είμαστε διαμετακομιστικός κόμβος από το διαμετακομιστικό δεν κερδίζει η Ελλάδα αλλά οι εταιρείες που κάνουν την διαμετακόμιση».

Ο ΣΥΡΙΖΑ με ανακοίνωσή σχετικά με τις συμφωνίες Ελλάδας – Ουκρανίας για την προμήθεια φυσικού αερίου είχε αναφέρει: «Η Ελλάδα έχει ιστορική υποχρέωση να υπηρετεί μια πολυμερή, πολυδιάστατη και θεσμικά κατοχυρωμένη εξωτερική πολιτική, που στηρίζεται στη διαφάνεια, στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και στο διεθνές δίκαιο».

Στελέχη του ΚΚΕ δημόσια τοποθετούνται αναφέροντας: «Επιδιώκεται η πρόσδεση του λαού και της χώρας στο άρμα των ΗΠΑ και του ευρωατλαντικού στρατοπέδου, κόντρα σε Ρωσία και Κίνα. Δεδομένου ότι οξύνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί».

Η κα. Άννα Διαμαντοπούλου σε δημόσια τοποθέτησή της είχε μιλήσει για τη δυνατότητα της Ευρώπης, εφόσον αντιδράσει στις πολιτικές Τραμπ, να ακυρώσει τις ενεργειακές συμφωνίες. Η ίδια ωστόσο σε δηλώσεις της αργότερα τονίζοντας πως «είναι ανοησίες ότι αντιτίθεμαι στον Κάθετο Διάδρομο».

Παραθέτουμε αυτούσιες τις απόψεις δύο επώνυμων για το ζήτημα. Του κ. Τσαρλς Έλληνα, καθηγητή Ενεργειακής Πολιτικής - Senior Fellow στο Atlantic Council και του κ. Αλέξανδρου Δεσποτόπουλου, διεθνολόγου.

«Η Τουρκία, όσο και να επιδιώκει να διεκδικήσει σε ολόκληρη την Ευρώπη έναν αντίστοιχο ρόλο με αυτόν που διεκδικεί τώρα η Ελλάδα μέσα από το αζέρικο αέριο, είναι δύσκολο να το πετύχει, διότι δεν θέλουν αυτή τη στιγμή, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε η Ευρώπη να αντικαταστήσουν τη ρωσική εξάρτηση με εξάρτηση από την Τουρκία. Εδώ, ο Κάθετος Διάδρομος έρχεται να περιορίσει τον ρόλο της Τουρκίας, διότι στην Ευρώπη κινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε ένα νέο μονοπώλιο. Άρα, η Ελλάδα μετατρέπεται σε μια εναλλακτική πύλη.

Γι’ αυτό και οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για τον Κάθετο Διάδρομο, διότι ακριβώς δεν θέλουν μια ισχυρή Ρωσία να αντικατασταθεί από μια ισχυρή Τουρκία, χωρίς η Ευρώπη να έχει εναλλακτικές. Δεν θέλουμε να ξαναγίνει το ίδιο λάθος. Γι’ αυτό και βλέπουμε ότι η Τουρκία δεν φαίνεται να τα καταφέρνει να αποκτήσει μονοπώλιο.

Με αφορμή την χθεσινή παρουσία των Αμερικανών στο Athens Energy Forum, βλέπουμε, για ακόμα μια φορά, ότι ο ρόλος της Ελλάδας στο ενεργειακό τοπίο ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την παρουσία Αμερικανών στη χώρα μας.

Επίσης, εμείς έχουμε ένα ανταγωνιστικό συγκριτικό πλεονέκτημα: σε σχέση με τον τουρκο-αζερικό διάδρομο έχουμε το θέμα της ασφάλειας. Είναι πολύ πιο ισχυρός ως διάδρομος, νομίζω ότι θα τα καταφέρουμε, αρκεί να προσπεράσουμε—και πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε— τους διάφορους περιορισμούς που έχουμε. Πρώτα απ’ όλα, δεν μπορείς να αντικαταστήσεις το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει τόση παραγωγή. Συγχρόνως, το δεύτερο είναι ότι δεν θα υπάρχει διαφοροποίηση.

Δεν μπορεί, δηλαδή, μία πηγή -που είναι μεγάλη πηγή- το φυσικό αέριο, να περνά μόνο από την Τουρκία, να υπάρχει ένα κράτος ελέγχου και να εξαρτάται η Ευρώπη από την πολιτική σταθερότητα της Τουρκίας. Δεν θέλουμε, λοιπόν, στην Ευρώπη -ούτε και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν να αντικαταστήσουμε τη Ρωσία και να πάμε σε ένα νέο μονοπώλιο που θα είναι το αζερικό-τουρκικό. Γι’ αυτό και βλέπουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση να ευθυγραμμίζονται με τον Κάθετο Διάδρομο.

Άρα, συνοψίζοντας, τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα -τα δικά μας, απέναντι στην Τουρκία εντοπίζονται κυρίως στα θέματα της ασφάλειας και των αποθεμάτων και της ζήτησης. Οπότε, εκ των πραγμάτων σπάμε το μονοπώλιο της Τουρκίας. Δεν επιτρέπουμε να δημιουργηθεί άλλο ένα μονοπώλιο.

Όλοι οι μεγάλοι παίκτες και, κυρίως, η Ευρώπη, η οποία είναι ο πελάτης, συνηγορεί υπέρ του κάθετου διαδρόμου.

Για εμάς, καταρχάς, ο Κάθετος Άξονας μας είναι πάρα πολύ σημαντικός, διότι έχουμε μια ενίσχυση του ρόλου μας ως πύλη ενέργειας. Δηλαδή, σε μεγάλο βαθμό πλέον θα εξάγουμε ενέργεια, δεν θα είμαστε απλοί καταναλωτές. Και αυτό, προφανώς, μας δίνει μια ενίσχυση στη γεωπολιτική μας αξία, ειδικά στα Βαλκάνια. Επίσης, κάτι που είναι πολύ σημαντικό είναι ότι θα μπορούμε να παίρνουμε φυσικό αέριο σε καλύτερες τιμές και για εμάς, για τη δική μας αγορά. Υπάρχει όμως και κάτι παράλληλο με τον Κάθετο Άξονα, το οποίο ίσως δεν έχει αναφερθεί ιδιαίτερα, και έχει τεράστια σημασία για εμάς: ότι στη χάραξη δεν έχουμε μόνο τους αγωγούς για το φυσικό αέριο. Έχουμε και μια σιδηροδρομική γραμμή. Μια ταχεία σιδηροδρομική διασύνδεση που ευελπιστούμε να ξεκινά από την Αλεξανδρούπολη και να φτάνει ως στην Οδησσό και την Ουκρανία. Αυτή είναι πάρα πολύ σημαντική, διότι έρχεται να λειτουργήσει απολύτως ανταγωνιστικά προς τα στενά του Βοσπόρου.

Είναι γνωστό ότι η Τουρκία δεν θέλει καθόλου να λειτουργήσει το έργο αυτό. Στην περίπτωση αυτή, χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, που χρησιμοποιούν τώρα τα στενά του Βοσπόρου από τη Μαύρη Θάλασσα για να περάσουν τα εμπορεύματά τους ή να δεχτούν εμπορεύματα από τον υπόλοιπο κόσμο και χρειάζονται τρεις μέρες —στην καλύτερη— κατά μέσο όρο, πέντε μέρες, με ακριβό κόστος μέσα από τα στενά, θα έχουν μια συνδυασμένη, ταχεία σιδηροδρομική εναλλακτική, που θα είναι το πολύ 24 ώρες. Αυτό θα λειτουργεί τελείως ανταγωνιστικά στα στενά.

Άρα, προφανώς, όλα αυτά τα βλέπουν οι Τούρκοι και δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να προχωρήσουν τα έργα αυτά. Δεν θέλουν να γίνει η διασύνδεση, διότι θα δώσει μια μεγάλη ώθηση προς την Ελλάδα. Θα ισχυροποιήσει την Ελλάδα και θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις μας με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, αλλά και με άλλες χώρες που δευτερευόντως θα ενταχθούν και συνδεθούν, όπως η Σλοβακία και η Ουγγαρία.

Γι’ αυτό και οι Τούρκοι προωθούν τα δικά τους σχέδια. Έχουν, δηλαδή, αυτόν τον περίφημο νότιο διάδρομο φυσικού αερίου, που θέλει να λειτουργήσει η Τουρκία σαν αυτό που λέμε gatekeeper. Δηλαδή, όποιος θέλει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, όποιος θέλει αζέρικο φυσικό αέριο, θα περνά οπωσδήποτε από την Άγκυρα.

Να έχει διέλευση από την Τουρκία, δηλαδή, και από εκεί να διοχετεύεται στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Και όλο αυτό συνδυαστικά και με την επίσημη πλέον λήξη του ρωσικού αερίου από το 2028, κάτι που αναμένεται να πιέσει περισσότερο τα πράγματα χρονικά.

Και ξέρετε ότι αυτό το είχαμε ανάγκη εμείς. Διότι ο Κάθετος Διάδρομος, αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα που έχουν να κάνουν κυρίως με τη χρηματοδότηση. Και υπάρχουν διάφορες —ας μην πω ενστάσεις— αλλά, τέλος πάντων, σκέψεις ως προς το αρχικό κόστος.

Όταν βλέπουμε, λοιπόν, το ρωσικό φυσικό αέριο για την Ευρώπη να φεύγει από την εξίσωση, τότε αυτές οι αρνητικές σκέψεις μειώνονται. Διότι το LNG δεν είναι πάντα από τις ΗΠΑ, για παράδειγμα, απόλυτα φθηνό και δεν είναι πάντα διαθέσιμο σε περιόδους κρίσης. Όταν, όμως, βγάζεις από την εξίσωση το ρωσικό φυσικό αέριο, τότε σε μεγάλο βαθμό το θέμα του κόστους μειώνεται σημαντικά. Και εκεί πια σου μένει να λύσεις θέματα υποδομών και γεωπολιτικά θέματα».

«Η Τουρκία θα μπορούσε να διεκδικήσει μια αναβαθμισμένη θέση ως πύλη αερίου μέσα από το αζέρικο αέριο, αλλά δεν έχει τις ποσότητες που απαιτούνται για να αποκτήσει ρόλο αντίστοιχο με αυτόν που δρομολογεί η Ελλάδα στην Ευρώπη. Πρέπει να αναπτυχθούν νέα κοιτάσματα και, χωρίς απόφαση για την ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων, δεν υπάρχει επαρκές φυσικό αέριο στο Αζερμπαϊτζάν πέρα από αυτό που διοχετεύεται μέσω του ΤΑΡ. Συνεπώς, προς το παρόν δεν τίθεται θέμα Τουρκίας.

Το ερώτημα που γεννάται είναι αν η Τουρκία, μέσω του αζέρικου αερίου σε συνδυασμό με αμερικανικό LNG, αν θα μπορούσε να αποκτήσει έναν νέο αναβαθμισμένο ρόλο. Αμφιβάλλω, όμως, καθώς δεν πιστεύω ότι η Τουρκία μπορεί να αυξήσει τις εισαγωγές της στον βαθμό που χρειάζεται ή να προχωρήσει σε κινήσεις για να αναπληρώσει την Ελλάδα. Γι' αυτό και η Αμερική επιμένει και συνεχίζει να προωθεί τον Κάθετο Διάδρομο.

Η ισχυρή αμερικανική υποστήριξη για τον Κάθετο Διάδρομο, είναι πλέον αδιαμφισβήτητη και επιβεβαιώθηκε και χθες στη συνάντηση της Αθήνας στο Ζάππειο, και θα παραμείνει.

Η Τουρκία θεωρητικά έχει σταθμούς εισαγωγής που θα μπορούσε να φέρει αμερικάνικο, αλλά δεν πιστεύω ότι η Αμερική θα αφήσει την Ελλάδα στο περιθώριο, όλες οι κινήσεις της δείχνουν το αντίθετο. Δεν πρόκειται, όμως, μόνο για τον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος είναι μεν ένας πολύ σημαντικός κρίκος της αλυσίδας, αλλά είναι και η συνολικότερη εικόνα της αναβαθμισμένης σχέσης μεταξύ Αμερικής και Ελλάδας.

Η Αμερική έχει μια συνολική στρατηγική για όλη την περιοχή μας, μέχρι και το Ισραήλ. Το βλέπουμε και με την δραστηριότητα της Chevron και την ExxonMobil στην περιοχή μας, το είδαμε στην P-TEC, όπου ήρθαν τρεις Αμερικανοί υπουργοί για να ξετυλίξουν μια ολόκληρη αμερικανική στρατηγική για την ενέργεια στην περιοχή μας.

Βλέπουμε την Chevron όσο και η ExxonMobil να υπογράφει συμβόλαια για τα οικόπεδα γύρω από την Κρήτη και το Ιόνιο. Όλα αυτά είναι αλληλένδετα και αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης αμερικανικής στρατηγικής για την ενέργεια στην περιοχή μας.

Ένα σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής είναι ο Κάθετος Διάδρομος. Σκοπός του είναι να απεξαρτήσει την Ευρώπη από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς, όπως γνωρίζετε, η Ευρώπη έχει πάρει την απόφαση να σταματήσει κάθε εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου μετά το 2027, καθώς και να περιορίσει τη βίαιη διείσδυση της Κίνας στην περιοχή μας. Έτσι, αυτός ο διάδρομος έχει μεγάλη στρατηγική σημασία.

Η Αμερική προωθεί δυναμικά τον Κάθετο Διάδρομο και η επιτυχία και ολοκλήρωση του project είναι δεδομένη. Η ανησυχία μου, ωστόσο, είναι ότι αν επιδεινωθεί η κατάσταση μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης και η Ευρώπη αποφασίσει να περιορίσει τις εισαγωγές αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, ώστε να μην επαναλάβει την εξάρτηση που είχε από τη Ρωσία, τότε ίσως επηρεαστεί και ο Κάθετος Διάδρομος, καθώς απαιτεί τη στήριξη της Ευρώπης για να προχωρήσει.

Και είναι και ένας άλλος παράγοντας που είναι πάρα πολύ σημαντικός και μέρος αυτής της στρατηγικής που περιλαμβάνει και την Ελλάδα, είναι και το Ισραήλ. Η υποστήριξη της Αμερικής προς το Ισραήλ, προς τον διάδρομο IMEC, προς την εξαγωγή ισραηλινού φυσικού αερίου και την ενεργειακή απεξάρτηση του Ισραήλ, όλα αυτά, δυναμώνουν και τη θέση της Ελλάδας και της Κύπρου.

Η ενίσχυση της σχέσης με το Ισραήλ είναι μία ακόμα ένδειξη του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος που ήδη έχει η Ελλάδα συγκριτικά και με την Τουρκία».

Πηγή: liberal.gr

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, μια διπλωματική πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ το 2020, είχαν ως αρχικό στόχο την ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών χωρών. Βασισμένες στο όνομα του πατριάρχη Αβραάμ, που τιμάται από Χριστιανούς, Εβραίους και Μουσουλμάνους, οι συμφωνίες αυτές αποσκοπούσαν στην προώθηση μιας υποτιθέμενης χαμένης ενότητας μεταξύ των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών. Μέχρι το 2021, χώρες όπως το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μαρόκο υπέγραψαν τις συμφωνίες, ενώ το Σουδάν εξέφρασε ενδιαφέρον χωρίς να ολοκληρώσει τη διαδικασία.Η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να επεκτείνει τις Συμφωνίες, περιλαμβάνοντας χώρες όπως ο Λίβανος, η Συρία και η Σαουδική Αραβία. Η πρωτοβουλία αυτή δεν ήταν απλώς μια ειρηνευτική προσπάθεια, αλλά ένα στρατηγικό εργαλείο των ΗΠΑ για την ενίσχυση της σταθερότητας γύρω από το Ισραήλ, ανεξάρτητα από την επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος, και την ενοποίηση αραβικών χωρών ενάντια στο Ιράν.

Με την άνοδο του Τζο Μπάιντεν στην προεδρία, το εγχείρημα φάνηκε να παγώνει, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ,στη Λωρίδα της Γάζας και τον Λίβανο.

Ωστόσο, μια απροσδόκητη εξέλιξη ήρθε με την πρόσφατη σύνοδο κορυφής C5+1 (Κεντρική Ασία και ΗΠΑ), όπου το Καζακστάν ανακοίνωσε την προσχώρησή του στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Αυτή η κίνηση σηματοδοτεί όχι μόνο την επανενεργοποίηση του σχεδίου, αλλά και την επέκτασή του πέρα από την περιοχή του Μαγκρέμπ, στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ δεν ήταν ποτέ μια απλή διπλωματική πρωτοβουλία. Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, οι ΗΠΑ κατέβαλαν τεράστιες προσπάθειες για να ενώσουν το Ισραήλ με αραβικές χώρες, με στόχο την απομόνωση του Ιράν και την πίεση προς την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος διατηρούσε αντι-ισραηλινή στάση. Η ιδέα επεκτάθηκε γρήγορα πέρα από τον αραβικό κόσμο. Προσπάθειες για εμπλοκή των χωρών της Κεντρικής Ασίας ξεκίνησαν ήδη από το 2021, με το Ουζμπεκιστάν να δωρίζει 50 εκατομμύρια δολάρια στο Ταμείο των Συμφωνιών του Αβραάμ, που ιδρύθηκε από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τα ΗΑΕ.

Η πρόσφατη πρόσβαση του Καζακστάν στις συμφωνίες δεν ήταν τυχαία. Το έγγραφο αναφέρει ότι ο Αμερικανός Ειδικός Απεσταλμένος στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ, πραγματοποίησε εκτεταμένη προπαρασκευαστική εργασία, συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν τον Μάρτιο του 2025. Το Αζερμπαϊτζάν φαίνεται να έπαιξε κρίσιμο ρόλο ως διαμεσολαβητής, εκμεταλλευόμενο τις στενές σχέσεις του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι η μυστική πλευρά της ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν τον Αύγουστο του 2025, περιλαμβάνει ρήτρα για την προσχώρησή τους στις Συμφωνίες του Αβραάμ.

Από την πλευρά του Καζακστάν, η κίνηση παρουσιάζεται ως τυπική, μια συνέχεια των διμερών σχέσεων με το Ισραήλ από το 1992. Ωστόσο, Αμερικανοί αναλυτές όπως αυτοί του Atlantic Council βλέπουν σε αυτή, το ξεκίνημα μιας βαθύτερης στρατηγικής. Η μυστικότητα γύρω από τις προετοιμασίες υποδηλώνει ότι η επέκταση αυτή δεν είναι αθώα, αλλά μέρος ενός σχεδίου που απειλεί πολλαπλούς δρώντες στην περιοχή.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: Η ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Η κύρια στόχευση των ΗΠΑ μέσω αυτής της επέκτασης είναι η Ρωσία. Η Κεντρική Ασία και ο Καύκασος αποτελούν ιστορικές σφαίρες επιρροής της Μόσχας, κληρονομιά της Σοβιετικής Ένωσης. Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, επεκτεινόμενες εδώ, στοχεύουν στην αποδυνάμωση αυτής της επιρροής, προωθώντας εναλλακτικές συμμαχίες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Είναι προφανές ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει αν όχι να εκδιώξει, τουλάχιστον να μειώσει την επιρροή της Ρωσίας από αυτές τις περιοχές.

Πρόσφατες πληροφορίες δείχνουν ότι η Ρωσία έχει ήδη αντιδράσει. Μετά την ανακοίνωση του Καζακστάν, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Καζάκος ομόλογος του υπέγραψαν Διακήρυξη Στρατηγικής Συνεργασίας και Συμμαχίας, μαζί με 13 άλλα έγγραφα συνεργασίας σε τομείς όπως η οικονομία, οι μεταφορές και η εκπαίδευση. Αυτή η κίνηση φαίνεται ως δελεαστική για να διατηρήσει το Καζακστάν στην τροχιά της Μόσχας, αλλά ρωσικές πηγές αφήνουν να εννοηθεί, ότι μπορεί να ακολουθήσουν δύσκολες εξελίξεις εάν οι σύμμαχοι της Ρωσίας συνεχίσουν να “κάθονται σε δύο καρέκλες”.

Επιπλέον, η δημιουργία ενός “Διαδρόμου NATO” μέσω της Κασπίας Θάλασσας, ο οποίος θα μπορούσε να δημιουργηθεί, απειλεί την ασφάλεια της Ρωσίας. Αυτός ο διάδρομος θα επέτρεπε την παράκαμψη της Ρωσίας για εξαγωγές φυσικών πόρων, ενισχύοντας την οικονομική ανεξαρτησία των κεντροασιατικών χωρών από τη Μόσχα.

ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΤΟΥ ΙΡΑΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Το Ιράν είναι ένας ακόμα κύριος στόχος. Οι Συμφωνίες του Αβραάμ σχεδιάστηκαν αρχικά για να ενώσουν αραβικές χώρες ενάντια στην Τεχεράνη. Η κίνηση προς την Κεντρική Ασία επεκτείνει αυτό το μέτωπο, καθώς το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν, μέσω της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, μπορούν να ενισχύσουν τις θέσεις τους απέναντι στο Ιράν. Κύκλοι της Τεχεράνης εκφράζουν ανησυχίες, βλέποντας στην πρόσβαση του Ισραήλ και του ΝΑΤΟ στην Κασπία Θάλασσα μια απειλή για τα συμφέροντα του Ιράν, ιδιαίτερα στα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου.

Ιστορικά, το Ιράν έχει στενές σχέσεις με την Αρμενία, ενώ το Αζερμπαϊτζάν, με τις στενές σχέσεις του με το Ισραήλ (το οποίο παρέχει όπλα και τεχνογνωσία), αποτελεί αντίπαλο. Η μυστική ρήτρα στην ειρηνευτική συμφωνία Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν, εάν ισχύει, θα μπορούσε να απομονώσει περαιτέρω το Ιράν.

Για την Τουρκία, η επέκταση αυτή είναι ένα πλήγμα στα σχέδια της για ενότητα των τουρκικών λαών μέσω του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών (OTS). Η Άγκυρα αντιτάχθηκε εξαρχής στις Συμφωνίες του Αβραάμ λόγω της αντι-ισραηλινής πολιτικής της. Η C5+1 θεωρείται εναλλακτική στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών, απειλώντας το όραμα του “Μεγάλου Τουράν”. Το Αζερμπαϊτζάν, ενώ προωθεί την πρόσβαση του Καζακστάν, κρατά χαμηλό προφίλ λόγω των δεσμών του με την Τουρκία και της παρουσίας εκατομμυρίων Αζέρων στο Ιράν, οι οποίοι μπορεί να δουν αυτή την κίνηση ως προδοσία.

Η ΚΙΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΗΠΑ

Η Κίνα είναι ο τέταρτος παίκτης που πλήττεται. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν τον έλεγχο των διαδρομών μεταφοράς στην Κεντρική Ασία, που είναι κρίσιμες για την πρωτοβουλία “Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος” της Κίνας. Επιπλέον, το στρατιωτικό ενδιαφέρον των ΗΠΑ στην περιοχή οφείλεται στην εγγύτητα με τις βάσεις πυραύλων της Κίνας στο Σιντζιάνγκ, όπου βρίσκονται οι κύριες εγκαταστάσεις των Στρατηγικών Πυραυλικών Δυνάμεων της Κίνας.

Πρόσθετες λεπτομέρειες από γεωπολιτικές αναλύσεις δείχνουν ότι η επιστροφή αμερικανικών στρατευμάτων στην Κεντρική Ασία φαντάζει πιο ρεαλιστική από την επιστροφή στην αεροπορική βάση Μπαγκράμ στο Αφγανιστάν. Αυτό θα επέτρεπε παρακολούθηση και πιθανή απειλή κατά κινεζικών εγκαταστάσεων, εντείνοντας την αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ

Η επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο αποτελεί μέρος ενός νέου “μεγάλου παιχνιδιού”, παρόμοιου με αυτό του 19ου αιώνα μεταξύ Βρετανίας και Ρωσίας. Οι ΗΠΑ, μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, επιδιώκουν να αναδιατάξουν τις ισορροπίες, αποδυναμώνοντας τη Ρωσία, το Ιράν, την Τουρκία και την Κίνα, ενώ ενισχύουν το Ισραήλ και τις δικές τους στρατηγικές θέσεις.

Ωστόσο, αυτή η κίνηση ενέχει κινδύνους. Η μυστικότητα και οι αντιδράσεις δείχνουν ότι η περιοχή μπορεί να γίνει πεδίο έντονων αντιπαραθέσεων. Η Ρωσία έχει ήδη απαντήσει με ενίσχυση συμμαχιών, ενώ η Τουρκία πιθανότατα λαμβάνει μέτρα για να ματαιώσει τα σχέδια. Το Ιράν και η Κίνα, από την πλευρά τους, θα εντείνουν τις προσπάθειές τους για διατήρηση επιρροής.

Συνολικά, οι Συμφωνίες του Αβραάμ, από σύμβολο ενότητας, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ, μετατρέπονται σε εργαλείο γεωπολιτικής χειραγώγησης κατά τη δεύτερη θητεία του. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα των διεθνών σχέσεων και την ανάγκη για προσεκτική ανάλυση των κρυφών σχεδίων που κρύβονται πίσω από όλες τις διεθνείς πρωτοβουλίες. Προς το παρόν, μπορούμε να προβλέψουμε με σχετική βεβαιότητα, ότι οι αμερικανικές πρωτοβουλίες στη περιοχή θα φέρουν νέες αντιπαραθέσεις.

Πηγή: geoeurope.org

By Michael Tanchum, (Thursday, 10 April 2025)

The Eastern Mediterranean and the Black Sea are one natural waterway forming the core of a multi-modal connectivity arc that can serve as the transportation backbone of a commercial corridor spanning the Middle East and Central Asia. Azerbaijan’s inclusion in a wider Abraham Accords framework could radically reconfigure trade patterns and manufacturing value chains across the southern rim of Eurasia, to the benefit of U.S. strategic interests and those of its partners. While strengthening U.S.-Israel-Azerbaijan trilateral defense cooperation is a response to the looming prospect of a military showdown with Iran, the geo-economic significance of Azerbaijan’s inclusion in the Abraham Accords is of long-term strategic consequence. With the ports on Israel’s Eastern Mediterraneancoast and Azerbaijan’s Caspian Sea coast serving as anchor points, the India-Middle East-Europe Corridor can be linked to the Trans-Caspian International Transport Route, creating an crescent of commercial cooperation from India to the Central Asian Republics via the UAE, Saudi Arabia, Jordan, Israel, Georgia, and Azerbaijan, providing counterweight to the westward expansion of Chinese economic hegemony across the Central Asia-Caucasus region and the Middle East.

BACKGROUND: In early March 2025, the office of Israeli Prime Minister Binyamin Netanyahu made public that it favors elevating the trilateral partnership between Israel, Azerbaijan and the U.S.. Following a motion in the Israeli Knesset on "Upgrading the Strategic Alliance between Israel and Azerbaijan," a flurry of calls arose for Azerbaijan’s inclusion in the Abraham Accords. The September 15, 2020, agreement normalized relations between the United Arab Emirates (UAE) and Israel, followed by the establishment of relations between Israel and Bahrain and Sudan, respectively, and the restoration of relations with Morocco. The Abraham Accords also consists of an expanded framework of strategic and economic initiatives among the participants, developed in partnership with the U.S.

Azerbaijan and Israel have enjoyed an all-weather strategic relationship since diplomatic relations were established in the early 1990s following Azerbaijan’s independence. The two states have developed deep defense cooperation over the past 30 years, based on countering the threat Iran poses to both Israel and Azerbaijan, which shares a 428-mile (689 km) border with the Islamic Republic. Key proponents of extending the Abraham Accords to Azerbaijan have emphasized the Azerbaijani-Israeli defense relationship’s durability and Azerbaijan’s reliability as a principal oil supplier to Israel. Azerbaijan and Israel enjoy commercial cooperation in telecoms and other technology sectors. The State Oil Company of Azerbaijan (SOCAR) recently established the new subsidiary “SOCAR Tamar” following its March 17, 2025 acquisition of a 10 percent stake in Israel’s Tamar offshore natural gas field in the Eastern Mediterranean. Azerbaijan has also played an important mediating role between Baku’s close partner Turkey and Israel during times of tension.

Netanyahu’s public commitment to strengthen Israel’s trilateral relationship with Azerbaijan and the U.S was preceded by a collection of letters sent to U.S. President Donald Trump at the end of February by prominent rabbis advocating Azerbaijan’s inclusion in the Abraham Accords. Among them was a senior rabbi in the UAE and personal friend of Trump’s son-in-law Jared Kushner, who played a key role in the signing of the Abraham Accords. Additionally, opinion pieces from Israeli and American policy communities, including in the Wall Street Journal, added further political momentum amidst escalating tensions between Washington and Tehran over Iran’s nuclear weapons program. Two days after Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei’s March 12, 2025, rejection of the U.S. proposal to hold negotiations about Tehran’s nuclear weapons program, Trump’s special envoy to the Middle East Steve Witkoff visited Baku after an overnight visit to Moscow, in what appears to be a coordinated effort to prepare for possible military action against Iran by Israel or the U.S., following the exhaustion of diplomatic efforts.

IMPLICATIONS: Beyond defense cooperation, a compelling strategic and geo-economic logic exists to include Azerbaijan in a wider Abraham Accords framework, building upon the Azerbaijan’s parallel and separate bilateral economic relations with Israel and the UAE. Extending the Abraham Accords framework outside the Arab World has precedence in the quadrilateral cooperation among India, Israel, the UAE, and the U.S. – the “I2U2” framework – emerging from India’s robust yet parallel commercial cooperation and joint venture investments with Israel and the UAE. Trilateral cooperation emerged organically from the synergies between India’s commercial ventures with Israel and the UAE, traditionally India’s third-largest trading partner and Arabian Sea neighbor.

In February 2022, the UAE signed a Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA) with India followed by the May 2022 signing of a similar UAE-Israel free trade agreement. The two trade agreements paved the way for initiating three-way coordination in developing an India-Middle East Corridor. Quadrilateral cooperation involving the U.S. was then formalized with the July 2022 I2U2 summit.

The extended Abraham Accords cooperation gave rise to a vision of an India-to-Europe commercial corridor in which the UAE’s ports serve as the Indian Ocean connectivity node with Israel’s Eastern Mediterranean ports serving as the maritime outlet to Europe, connected by a UAE-to-Israel railway network transiting Saudi Arabia and Jordan. Once the transportation route is operational, Indian goods leaving Mumbai could arrive on the European mainland in as little as 10 days. An initiative to realize this corridor, now known as the India-Middle East-Europe Corridor (IMEC) was formalized with the signing of the September 9, 2023, Memorandum of Understanding at the New Delhi G20 Summit, with India, the U.S., the UAE, Saudi Arabia, France, Germany, Italy, and the EU as signatories.

Research has shown that commercial corridors only emerge where the requisite large investments in port and rail infrastructure are coupled with an industrial base anchored in manufacturing value chains. The IMEC is highly conducive for value chain integration because of the existing synergies between India’s commercial ventures with its Arab Gulf partners and its commercial ventures with Israel, as exemplified by the manufacturing value chain in food production that is one of the leading drivers of the IMEC’s development. India’s “Food Corridor to the Middle East” is driven by India’s investment partnerships with the UAE and Saudi Arabia that rely on the transformation of India’s agriculture and water management sectors being implemented through India’s partnership with Israel. Similar synergies exist in other sectors, with the most promising in green energy and innovative technology, which has already lead to joint venture production facilities in green manufacturing.

The inclusion of Azerbaijan, along with Georgia, in the wider Abraham Accords framework holds a similar potential to create a new trans-regional commercial architecture. The UAE is Azerbaijan’s top Arab trading partner, accounting for 40 percent of Azerbaijan’s trade with the Arab World. The UAE is also the largest Arab investor in Azerbaijan and one of the top 10 global investors in Azerbaijan, accounting for 7 percent of Azerbaijan’s FDI inflow. In 2023, the UAE’s Abu Dhabi National Oil Company acquired a 30 percent stake in Azerbaijan’s Absheron natural gas field in the Caspian Sea. Similarly, the UAE is Georgia’s largest trading partner in the Arab world, accounting for 63 percent of Georgia’s trade with the region. Trade is likely to increase further with the UAE-Georgia CEPA, which came into effect in June 2024. The UAE is also invested in solar power plant development in both Azerbaijan and Georgia. Most significantly, in March 2024, the UAE’s AD Ports group, acquired a 60 percent ownership share in the Tbilisi Dry Port, a new custom-bonded and rail-connected intermodal logistics hub in Georgia. At the heart of the Trans-Caspian Route, the port is a key logistics facility for the rail connection linking Georgia’s Black Sea coast and Azerbaijan’s Caspian coast.

Azerbaijan’s Baku port is the connectivity node from where the Wider Black Sea region connects to Central Asia across the Caspian Sea. The Trans-Caspian International Transport Route (TITR) connecting the Caspian and Black Seas via Azerbaijan and Georgia, commonly referred to as the Middle Corridor, was developed as an alternative to the Russia-based Northern Corridor for China-to-Europe trade. The TITR consists of multi-modal transportation links for container transshipment via Kazakhstan’s Caspian port Aktau to the specially constructed port of Baku at Alat from where goods can be shipped by railway connection from Azerbaijan to Georgia’s Black Sea ports and in turn to Israel’s Eastern Mediterranean ports. By linking IMEC and the TITR, India will possess its own multi-modal corridor to access Central Asia, enabling India to effectively compete with China in Eurasia without being reliant on Russia or Iran. IMEC provides India with a streamlined alternative to its 25-year effort to establish the troubled International North-South Transit Corridor (INSTC) to access Central Asia through Iran’s Chabahar port, serving as the Indian Ocean connectivity node with overland transportation links running northward via Iran and Afghanistan.

The multi-modal corridor connecting India to Central Asia would also open the opportunity for Turkey to participate in IMEC. The UAE’s ports and logistics giant DP World operates Turkey’s Yarımca port, reputed to be the most technologically advanced in Turkey. Yarımca’s Marmara coast location is highly suited for intermodal transportation in which cargo can be transshipped to the Black Sea or Georgia and Azerbaijan by rail from Kars via the Baku-Tbilisi-Kars railway.

CONCLUSION: The September 2023 signing of the IMEC declaration was preceded by the July 2022 I2U2 summit, the first convening of the heads of government of India, Israel, the UAE, and the U.S. As a step toward linking IMEC with the Trans-Caspian Corridor, a CC-I2U2 summit should be convened with the heads of Azerbaijan and Georgia participating. The format can be extended to include Central Asian Republics as well as Saudi Arabia and Jordan in anticipation of the extended arc of joint venture manufacturing investments and commercial cooperation.

By including Azerbaijan in a wider Abraham Accords framework, the U.S. can upend the geopolitics of connectivity in Central Asia, halting the westward expansion of Chinese commercial hegemony across the Eurasian landmass. Linking the IMEC corridor to the Caspian shores of Kazakhstan via a multi-modal sea route with trans-shipment across Georgia and Azerbaijan will effectively end India’s isolation from Central Asia – a strategic objective long sought by New Delhi. Consolidating the triangle of bilateral economic relationships among Azerbaijan, Israel, and the UAE into a multilateral framework through U.S. facilitation under the Abraham Accords is a necessary first step and a boon to the U.S. strategic position across Eurasia’s southern rim.

AUTHOR BIO: Prof. Michaël Tanchum teaches international relations of the Middle East and North Africa at the University of Navarra, Spain and an associate fellow in the Economics and Energy at the Middle East Institute in Washington, D.C. He is also a Senior Associate Fellow at the Austrian Institute for European and Security Studies (AIES) and an affiliated scholar of the Centre for Strategic Policy Implementation at Başkent University in Ankara, Turkey (Başkent-SAM) and the NTU-SBF Centre for African Studies in Singapore. @michaeltanchum

Source: https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/13860-azerbaijans-inclusion-in-the-abraham-accords-will-transform-the-commercial-architecture-of-eurasias-southern-rim.html

Γιώργος Σ. Ατσαλάκης*

Κατά τις περιόδους μεγάλων γεωοικονομικών και γεωπολιτικών μετατοπίσεων, οι χώρες που συνορεύουν με εμπόλεμες χώρες, συχνά προετοιμάζουν την έλευση νέων οικονομικών σχημάτων. Τέτοιες ζώνες φέρουν έμφυτη ένταση, διότι συγκλίνουν εκεί διαφορετικές αρμοδιότητες, πολιτισμικές παραδόσεις, πολιτικές πρακτικές και ασφάλεια συμφερόντων και γι’ αυτό και υπόκεινται σε αυξημένη πολιτική και οικονομική ρευστότητα.

Παρόλα αυτά, η ίδια αυτή ρευστότητα δημιουργεί και ευκαιρίες για ταχείς οικονομικούς μετασχηματισμούς όχι τόσο ως αποτέλεσμα ενιαίων κεντρικών σχεδίων, αλλά επειδή τοπικοί δρώντες και δίκτυα αναπροσαρμόζονται άμεσα σε νέους περιορισμούς και σε απρόβλεπτα ανοίγματα που προκαλούνται από εξωτερικές πιέσεις.

Το Καζακστάν είναι η ένατη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο και το μεγαλύτερο περίκλειστο κράτος του κόσμου με έκταση 2.724.900 τ. χλμ. αλλά είναι 63η σε πληθυσμό με περίπου 20 εκ. κατοίκους. Την 6η Νοεμβρίου 2025, κατά τη διάρκεια της πρώτης στην ιστορία, συνόδου των ΗΠΑ με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας (Καζακστάν, Τατζικιστάν, Κιργιζίας, Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν) στην Ουάσινγκτον, το Καζακστάν ανακοίνωσε την προσχώρησή του στις λεγόμενες Συμφωνίες του Αβραάμ. Ήταν μια κίνηση που, παρά τον συμβολικό της χαρακτήρα για ένα κράτος που έχει ήδη διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ από το 1992, φέρει πολλαπλές και βαθιές γεωστρατηγικές και οικονομικές προεκτάσεις.

Η ανακοίνωση έγινε στο περιθώριο της συνάντησης του προέδρου Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και επισημοποιήθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν. Οι επιθέσεις της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου έχουν ανασχηματίσει βαθιά τη Μέση Ανατολή, αποδυναμώνοντας την περιφερειακή επιρροή του Ιράν και δημιουργώντας ανοίγματα για νέους οικονομικούς διαδρόμους και νέες ισορροπίες ισχύος.

Η απόφαση δεν σηματοδοτεί ξαφνική «στροφή» στη διπλωματική γραμμή του Καζακστάν καθώς διατηρεί επίσημες σχέσεις με το Ισραήλ ήδη από το 1992, συνεπώς η ένταξη έχει περισσότερο έναν οικονομικό και πολιτικό-στρατηγικό και λιγότερο έναν νέο διπλωματικό χαρακτήρα. Η προσχώρηση λειτουργεί ως θεσμική σφράγιση και ως σήμα τακτικής συμμαχίας σε ένα νέο, ΗΠΑ-νοηματοδοτούμενο περιβάλλον και παράλληλα αποτελεί μια στρατηγικά πολύτιμη διαδρομή προς τις ανοιχτές θάλασσες. Κύριοι λόγοι της απόφασης είναι: Γεωγραφία, μεταφορές και αναζήτηση θαλάσσιας πρόσβασης: Το Καζακστάν είναι, ουσιαστικά, μία από τις μεγαλύτερες — και παράλληλα παραδοσιακά «περιορισμένες» — χώρες στον κόσμο: μεγάλο, πλούσιο σε πόρους, αλλά χωρίς οικονομική έξοδο στη θάλασσα. Η διασύνδεση με τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς περνά είτε μέσω της Βόρειας Ρωσίας είτε μέσω της Νότιας/Νοτιοδυτικής οδού που οδηγεί στη Μέση Ανατολή. Το Καζακστάν βλέπει τη Μέση Ανατολή και ειδικότερα διαδρόμους που διέρχονται από/μέσω του Ιράν, ως τον πιο άμεσο στρατηγικό δρόμο προς τη θάλασσα. Η προοπτική ανοίγματος νέων λωρίδων διαμετακόμισης και εμπορικών ροών μέσω της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου παραμένει κρίσιμη για τη μετατροπή του Καζακστάν σε πραγματικό κόμβο διαμεταφοράς.

Ενίσχυση της οικονομικής και τεχνολογικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ: Στη σύνοδο της Ουάσινγκτον συνάφθηκαν επί πλέον σημαντικές οικονομικές συμφωνίες: μνημόνια για κρίσιμα ορυκτά, εμπορικές συνεργασίες και μεγάλες επενδύσεις τεχνολογίας (π.χ. συμφωνίες στον χώρο των ημιαγωγών/τσιπ και της Tεχνητής Nοημοσύνης). Η προσχώρηση στις Συμφωνίες του Αβραάμ συνοδεύει και λειτουργεί ως «συγκολλητική» πολιτική χειρονομία προς την ενίσχυση αυτών των δεσμών με τις ΗΠΑ. Το πρακτικό όφελος είναι σαφές: πρόσβαση σε κεφάλαια, τεχνολογία και αγορές που μπορούν να καταστήσουν το Καζακστάν λιγότερο εξαρτώμενο από παραδοσιακούς εταίρους όπως η Ρωσία και η Κίνα.

Μείωση της δομικής επιρροής Ρωσίας και Κίνας: Η προσέγγιση των ΗΠΑ δεν έχει μόνον οικονομικό χαρακτήρα αλλά έχει και στρατηγικό: ενίσχυση των σχέσεων με κράτη-κλειδιά της κεντρικής Ασίας για διαφοροποίηση εφοδιαστικών αλυσίδων (π.χ. σπάνιες γαίες, ουράνιο) και αποθάρρυνση μονομερούς επηρεασμού από μεγάλες γειτονικές δυνάμεις. Για το Καζακστάν, το εγχείρημα της «επιμήκυνσης» διπλωματικών δεσμών προς τη Μέση Ανατολή και τη Δύση εξυπηρετεί τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της για πολυκατευθυντική πολιτική δηλαδή τη δυνατότητα να συνεργάζεται ταυτόχρονα με διαφορετικούς πόλους χωρίς να δεσμεύεται αποκλειστικά σε έναν.

Περιφερειακές ισορροπίες: Η γεωπολιτική του Καζακστάν διατρέχεται από την «παγίδα» των ανταγωνισμών στην ευρύτερη περιοχή. Το Ιράν αποτελεί κρίσιμο παράγοντα: για να λειτουργήσουν οι πιο σύντομοι διάδρομοι προς τον Περσικό Κόλπο, η σταθερότητα στην Τεχεράνη είναι ουσιώδης και ταυτοχρόνως, η σχέση με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν (κοινές τουρκικές/παντουρκικές πολιτιστικές αφετηρίες) δημιουργεί επιπλέον πολιτικές ευαισθησίες. Το Καζακστάν, παρακολουθώντας στενά τις πολιτικές μεταπτώσεις στο Ιράν και τις προσπάθειες των ΗΠΑ να αναμορφώσουν τη διαπεριφερειακή αρχιτεκτονική, αξιοποιεί την ένταξη ως εργαλείο για να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους και να προωθήσει την ανοικοδόμηση διαδρόμων διέλευσης.

Συμβολική διάσταση και διεύρυνση του ρόλου των Συμφωνιών του Αβραάμ: Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, που ξεκίνησαν το 2020 ως πρωτοβουλία εξομάλυνσης σχέσεων Ισραήλ–αραβικών κρατών, πλέον εξελίσσονται σε πλατφόρμα διεύρυνσης (και αναζωογόνησης) της αμερικανικής επιρροής σε περιοχές πέραν της «παραδοσιακής» Μέσης Ανατολής. Η προσχώρηση του Καζακστάν σηματοδοτεί τη μετάβαση της πρωτοβουλίας προς έναν ευρύτερο, γεωπολιτικό πυλώνα που συμπεριλαμβάνει και χώρες της Κεντρικής Ασίας — με όλα τα συνεπακόλουθα οφέλη και ρίσκα.

Υπάρχουν όμως κίνδυνοι και διαφορετικές αναγνώσεις. Από ρωσικής πλευράς, η κίνηση μπορεί να εκληφθεί ως προσπάθεια «υπονόμευσης» της γεωγραφικής της επιρροής — κάτι που ενδέχεται να επιφέρει πολιτικές ή οικονομικές αντιδράσεις εναντίον του Καζακστάν καθώς αποτελεί μοχλό πίεσης προς τη Ρωσία, τη στιγμή που πολεμά στο μέτωπο της Ουκρανίας. Από Κινέζικης πλευράς, στην πόλη Khorgos, η Κίνα έχει το μεγαλύτερο «λιμάνι» μεταφόρτωσης ξηρού φορτίου από τα τραίνα της Κίνας στις φαρδύτερες ράγες των σιδηρόδρομων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και θεωρεί την περιοχή ως ένα από τους σημαντικούς «Δρόμους του Μεταξιού». Η θέση απέναντι στο ισραηλο-παλαιστινιακό κύμα και το μέτωπο στη Γάζα δημιουργεί πολιτικό κόστος σε ορισμένους μουσουλμανικούς εταίρους και εγχώριες ομάδες. Υπάρχει ο κίνδυνος η ένταξη να παραμείνει περισσότερο τελετουργική παρά μετασχηματιστική, εάν οι υποδομές μεταφορών και τα εμπόδια διαλειτουργικότητας (τελωνεία, σιδηροδρομικά τυπικά) δεν αντιμετωπισθούν.

Για να αξιοποιήσει το Καζακστάν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται θα πρέπει να κάνει επενδύσεις στην υποδομή του Μεσαίου Διαδρόμου (Trans-Caspian / Middle Corridor) και διευκόλυνση θαλάσσιων συνδέσεων, με διεθνή χρηματοδότηση και δημόσιο-ιδιωτικά σχήματα. Επίσης, χρειάζεται διπλωματική ρεαλιστική «διπλή γραμμή»: διατήρηση στενών οικονομικών δεσμών με Ρωσία και Κίνα, ταυτόχρονα αξιοποίηση των ευκαιριών της Συμφωνίας του Αβραάμ για διαφοροποίηση και αποτελεσματική πολυκατευθυντικότητα. Απαιτούνται ενεργές πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης με το Ιράν ώστε να εξασφαλισθούν ασφαλείς διάδρομοι διαμετακόμισης (απαντώντας και στις ευρύτερες ανησυχίες ασφαλείας), Η μετατροπή της συμβολικής ένταξης σε απτά οφέλη, απαιτεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα συνεργασίας σε ενέργεια, εφοδιαστικές αλυσίδες κρίσιμων υλικών και τεχνολογία (ημιαγωγοί, Tεχνητή Nοημοσύνη κλπ.) που παρουσιάστηκαν παράλληλα στη Σύνοδο.

Η ένταξη του Καζακστάν στις συμφωνίες του Αβραάμ δεν είναι ένα μονοδιάστατο «άλμα φιλίας» με το Ισραήλ. Αντιθέτως, πρόκειται για στρατηγική κίνηση, που επιχειρεί να απαντήσει σε μια σειρά μόνιμων ζητημάτων: γεωγραφική απομόνωση, ανάγκη διαφοροποίησης από μεγάλες γειτονικές δυνάμεις, εκμετάλλευση αναδυόμενων εμπορικών διόδων και πρόσβαση σε τεχνολογίες και κεφάλαια με σκοπό να αναπτύξει την οικονομία του.

Αξιοποιώντας αυτές τις πολύπλευρες σχέσεις, το Καζακστάν επιδιώκει να υπερβεί το γεωγραφικό μειονέκτημα της ενδοχώρας και να ενσωματώσει την Κεντρική Ασία πιο αποτελεσματικά στα παγκόσμια γεωοικονομικά δίκτυα. Το πραγματικό τεστ θα είναι κατά πόσον αυτή η συμβολική ένταξη θα μεταφραστεί σε υποδομές, επενδύσεις και κυρίως σε ασφαλείς και αξιόπιστους διαδρόμους εμπορίου που θα αλλάξουν τις οικονομικές προοπτικές του Καζακστάν αλλά και ευρύτερα της Κεντρικής Ασίας.

*Οικονομολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πολυτεχνείου Κρήτης Εργαστήριο Επιστημονικών Δεδομένων liberal.gr

Η ισραηλινή εφημερίδα Times of Israel επισήμανε την επίδειξη τουρκικών σημαιών σε μπουλντόζες που καθαρίζουν τα συντρίμμια στη Γάζα μετά την κατάπαυση του πυρός, γράφοντας ότι επρόκειτο για «μια πραγματικά καταστροφική στρατηγική αποτυχία» για το Τελ Αβίβ, γράφει η Milliyet.

Συγκεκριμένα η ισραηλινή εφημερίδα προέβη σε μια ανάλυση με τίτλο «Η τουρκική παγίδα στη Γάζα» σχετικά με την κατάσταση που προέκυψε μετά την κατάπαυση του πυρός.

Συγκρίνουν την Τουρκία με το Ιράν

Η ανάλυση, η οποία περιελάμβανε το ερώτημα «Έκανε το Ισραήλ ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά του λάθη αποδεχόμενο το ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο επέτρεψε στην Τουρκία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να έχει ενεργή παρουσία στη Γάζα;» , συνέκρινε μάλιστα, την Τουρκία με το Ιράν, το οποίο το Ισραήλ έχει εδώ και καιρό στοχοποιήσει .

«Η Άγκυρα είναι δυνατότερη από την Τεχεράνη»

Σημειώθηκε ότι η Τουρκία είναι ισχυρότερη από το Ιράν από πολλές απόψεις και ότι η Άγκυρα διαθέτει έναν καλά εκπαιδευμένο, έμπειρο σε μάχη στρατό, ένα αναπτυσσόμενο ναυτικό και μια ώριμη εγχώρια βιομηχανία όπλων.

«Η ικανότητα ελιγμού του Ισραήλ μειώνεται»

Σχολιάστηκε ότι εάν η Τουρκία εισέλθει στη Γάζα μετά τη Συρία, θα υπάρξουν δυνατότητες όπως «η δημιουργία δικτύων πληροφοριών στο νότιο Ισραήλ, χρησιμοποιώντας την εγγύτητά της με την Αίγυπτο για να φέρει τα δύο μεγαλύτερα ναυτικά της Ανατολικής Μεσογείου σε στενότερη επιχειρησιακή επαφή, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα ελιγμών του Ισραήλ κατά μήκος των θαλάσσιων συνόρων του».

«Στρατηγική Αποτυχία»

«Έτσι ανακοίνωσαν την τουρκική παγίδα Καταστροφή για το Ισραήλ», γράφει η τουρκική εφημερίδα Milliyet.

Σύμφωνα με την Milliyet, η ανάλυση, η οποία αναφερόταν στις στιγμές που η τουρκική σημαία κυμάτιζε σε μπουλντόζες κατά τη διάρκεια εργασιών απομάκρυνσης συντριμμιών στη Γάζα, σημείωνε τα εξής:

Το να βλέπεις τουρκικές σημαίες να κυματίζουν στη Γάζα είναι μια εντελώς καταστροφική στρατηγική αποτυχία. Όποιος ανάγκασε ή έπεισε τον πρωθυπουργό Νετανιάχου να κάνει αυτή τη ρύθμιση φέρει την ευθύνη.

«Ένας επικίνδυνος δακτύλιος φωτιάς»

Η ανάλυση, η οποία περιελάμβανε επίσης αβάσιμες κατηγορίες κατά της Τουρκίας και του Προέδρου Ερντογάν, σχολίαζε : «Το να επιτραπεί στην Τουρκία, έναν ανοιχτό εχθρό, να εγκατασταθεί στα νότια σύνορα του Ισραήλ σημαίνει αντικατάσταση ενός δακτυλίου φωτιάς με έναν άλλο, ή ακόμα και με έναν ακόμη πιο επικίνδυνο δακτύλιο φωτιάς».

«Ο Νετανιάχου το έκρυψε από το κοινό»

Η ανάλυση, η οποία τόνιζε το σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Τραμπ για τη Γάζα, περιελάμβανε τη δήλωση : «Ο Νετανιάχου έχει κρύψει το μεταπολεμικό του όραμα για τη Γάζα από το κοινό. Αυτό που προέκυψε από το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ μοιάζει περισσότερο με εφιάλτη παρά με λύση, με την τουρκική επιρροή να αντικαθιστά την ιρανική επιρροή » .

Milliyet

—

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ – Echedoros.blog

Σε εξέλιξη είναι οι συζητήσεις για τη συμμετοχή του τουρκικού στρατού σε μια ειρηνευτική αποστολή στη Λωρίδα της Γάζας, ανέφερε σήμερα μια πηγή του τουρκικού υπουργείου Άμυνας.

"Είμαστε σε επαφή με τους ομολόγους μας για το θέμα της συμμετοχής μας στην αποστολή που θα δημιουργηθεί στη Γάζα" ανέφερε ο αξιωματούχος αυτός υπενθυμίζοντας ότι ιδρύθηκε ένα Κέντρο στρατιωτικοπολιτικού συντονισμού (ΚΣΠΣ) ενόψει την ανάπτυξης μιας επιχειρησιακής δύναμης στον παλαιστινιακό θύλακα.

"Στο πλαίσιο αυτού του θεσμού, προβλέπεται να δημιουργηθεί μια Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης, αρμόδια για τις περιπολίες ασφαλείας, την προστασία των πολιτικών υποδομών, την ανθρωπιστική βοήθεια, την ασφάλεια των συνόρων, την εκπαίδευση των τοπικών δυνάμεων ασφαλείας και την επιτήρηση της κατάπαυσης του πυρός", πρόσθεσε. "Το επίπεδο συμμετοχής της Τουρκίας σε αυτές τις δομές μένει να καθοριστεί", σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι περισσότερες λεπτομέρειες ενδέχεται να ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα.

Όταν ρωτήθηκε για την πιθανή αντίθεση του Ισραήλ στην παρουσία τουρκικών δυνάμεων στη Γάζα, ο αξιωματούχος απάντησε "Υπάρχει συμφωνία (σ.σ. κατάπαυσης του πυρός) και η Τουρκία είναι μια από τις εγγυήτριές της".

Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις είναι "έτοιμες να αναλάβουν κάθε αποστολή που θα τους ανατεθεί" στο πλαίσιο της επιχείρησης διαφύλαξης της ειρήνης στον θύλακα, ανέφερε την περασμένη εβδομάδα μια πηγή του υπουργείου Άμυνας.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς εγκαινίασε την Τρίτη το αμερικανοϊσραηλινό Κέντρο στρατιωτικοπολιτικού συντονισμού (ΚΣΠΣ) στο Κιριάτ Γκατ, στο νοτιοδυτικό Ισραήλ.

Το ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Λωρίδα της Γάζας προβλέπει την προσωρινή ανάπτυξη μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (ISF) στον θύλακα. Η ISF θα εκπαιδεύσει την παλαιστινιακή αστυνομία και θα της παράσχει τη βοήθειά της.

Οι διασώστες της Afad περιμένουν την έγκριση του Ισραήλ

Μια ομάδα 81 διασωστών της Afad, της τουρκικής υπηρεσίας διαχείρισης καταστροφών, που έστειλε η Τουρκία για να αναζητήσουν σορούς στη Λωρίδα της Γάζας, περιμένει το πράσινο φως του Ισραήλ για να μπουν στον θύλακα. Όταν ρωτήθηκε για το θέμα αυτό, ο αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας είπε ότι δεν έχει "σαφείς πληροφορίες".

"Το Ισραήλ δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του και δεν εγκρίνει την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας. Ελπίζουμε ότι θα αφήσει την Afad να μπει στη Γάζα για να εκτελέσει την αποστολή της το συντομότερο δυνατόν", συνέχισε.

Άλλος Τούρκος αξιωματούχος είπε ότι τα μέλη της Afad έχουν μαζί τους ειδικό εξοπλισμό και εκπαιδευμένους σκύλους που εντοπίζουν ενδείξεις ζωής και συνήθως χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις διάσωσης έπειτα από σεισμούς. Ένας ανταποκριτής του Γαλλικού Πρακτορείου στο Σέιχ Ζουέιντ, που απέχει περίπου 15 χιλιόμετρα από το μεθοριακό φυλάκιο της Ράφα, είδε πολλά μέλη της υπηρεσίας αυτής, που φορούσαν μπλουζάκια με το λογότυπο των τουρκικών ιατρικών σωστικών συνεργείων UMKE. Οργάνωναν τα εφόδια σε κοντέινερ που έφεραν το λογότυπο της Afad και, ορισμένα εξ αυτών, την πινακίδα "Νοσοκομείο εκστρατείας".

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ capital.gr

Σύμφωνα με την Israel Hayom το Αζερμπαϊτζάν και η Ινδονησία αναμένεται να αποτελέσουν τον πυρήνα της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ISF) που θα αναπτυχθεί στη Γάζα.

Η δύναμη αναμένεται να αριθμεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες. Η απόφαση αυτή έρχεται μετά το βέτο του Ισραήλ στην ένταξη τουρκικών στρατευμάτων στην πολυεθνική δύναμη, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το ισραηλινό δημοσίευμα.

Ο πυρήνας της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ISF) που θα αναπτυχθεί στη Γάζα αναμένεται να αποτελείται από στρατεύματα από το Αζερμπαϊτζάν και την Ινδονησία.

Αυτό προέκυψε από πρόσφατες συναντήσεις μεταξύ του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, του Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και των αντίστοιχων ομάδων τους. Σύμφωνα με την Israel Hayom, η δύναμη αναμένεται να αριθμεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες.

Η Ινδονησία έχει μακρά ιστορία συνεισφοράς στρατευμάτων σε διεθνείς αστυνομικές αποστολές εντός των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL).

Το Ισραήλ διατηρεί στενές και μακροχρόνιες σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας.

Η απόφαση για την ανάπτυξη στρατευμάτων από αυτές τις δύο χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία ελήφθη αφότου το Ισραήλ εμπόδισε την Τουρκία να συμμετάσχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Η Israel Hayom πληροφορήθηκε ότι οι ΗΠΑ έχουν αποδεχτεί τη θέση του Ισραήλ και ότι οι τουρκικές δυνάμεις δεν θα συμμετάσχουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Αναφέρθηκε επίσης ότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην αποστολή.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι τα αμερικανικά στρατεύματα δεν θα εισέλθουν στη Γάζα.

Η ιδέα της ανάπτυξης στρατευμάτων του Κατάρ για τον αφοπλισμό της Γάζας δεν εξετάστηκε ποτέ, αφήνοντας το Αζερμπαϊτζάν και την Ινδονησία ως τις τελευταίες επιλογές που απομένουν.

Η διαδικασία συντονισμού των αναπτύξεων στρατευμάτων από την Ινδονησία και το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά βρίσκεται ακόμη στα αρχικά της στάδια.Ένα εμπόδιο είναι η επιμονή της Ινδονησίας ότι οποιαδήποτε διεθνής δύναμη πρέπει να έχει εξουσιοδότηση από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την αντιμετώπιση ενός τέτοιου ψηφίσματος. Ωστόσο, το Ισραήλ παραμένει επιφυλακτικό απέναντι στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, επικαλούμενο πικρές εμπειρίες του παρελθόντος και την αδυναμία αποτελεσματικής εφαρμογής τους.

Η Γαλλία πιέζει επίσης για να συμπεριληφθεί η ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους στο προτεινόμενο ψήφισμα, μια κίνηση στην οποία το Ισραήλ αντιτίθεται σθεναρά.

Συνεχίζονται εντατικές διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας αμοιβαία αποδεκτής φόρμουλας μεταξύ των μερών.

Υπάρχουν αμφιβολίες στο Ισραήλ σχετικά με το αν μια τέτοια απόφαση θα ήταν αποδεκτή και αν μια διεθνής δύναμη, εφόσον συσταθεί, θα ήταν σε θέση να εκπληρώσει την αποστολή της. Προς το παρόν, η πολιτική κατεύθυνση που δίνεται στο αμυντικό κατεστημένο είναι να δώσει μια ευκαιρία στο σχέδιο που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, πολλοί πιστεύουν ότι η ισραηλινή στρατιωτική δράση θα είναι απαραίτητη κάποια στιγμή για την επίτευξη αυτών των στόχων.

Ένα άλλο ανεπίλυτο ζήτημα είναι το κατά πόσον οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις θα είναι σε θέση να διατηρήσουν την επιχειρησιακή τους ελευθερία απέναντι στις απειλές της Χαμάς στη Γάζα, παρόμοια με τις επιχειρήσεις που διεξάγουν επί του παρόντος εναντίον της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο.

Israel Hayom

—

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ – Echedoros.blog

By Ani Chkhikvadze (October 21, 2025) 

For half a century, the Mediterranean island of Cyprus has been Europe’s forgotten conflict. It’s been divided since 1974, when Turkey invaded after a coup backed by Greece. Today, Greek Cypriots control the south, a member of the European Union, while the Turkish-occupied north is recognized only by Ankara. A United Nations buffer zone cuts through the capital, Nicosia, separating the two sides by barbed wire and checkpoints.

Every U.S. president since Jimmy Carter has largely ignored Cyprus. The U.N. has hosted endless rounds of peace talks that have led nowhere. The division has settled into a semi-comfortable stalemate, with both sides becoming less enthusiastic about finding a solution. Past attempts to reunify Cyprus have repeatedly collapsed. In 2004, a U.N.-backed proposal was approved by Turkish Cypriots but overwhelmingly rejected by Greek Cypriots, who feared security risks and Turkish influence. The last serious effort came in 2017 in Switzerland, where negotiations between Greece, Turkey, and both Cypriot sides broke down over the question of Turkish troops and security guarantees. These same problems continue to block a deal today.

But the ground is shifting. Last weekend, Tufan Erhurman, a moderate candidate, defeated hard-liner Ersin Tatar in elections in the north. Erhurman campaigned on finding a solution with the Greek Cypriot government after years of deadlock and nationalist rhetoric. His victory marks a rare moment of optimism on an island. For Turkish Cypriots, exhausted by political isolation and worried about being outnumbered by Turkish settlers, his win represents a chance to rethink relations with the south.

The timing is significant. Earlier this year, U.S. Air Force experts assessed the air base in Paphos to see if it could support humanitarian and logistical operations in the region. The plan is to improve infrastructure so that the base could accommodate a wider range of U.S. aircraft during evacuations or regional crises. Washington has also looked at using Britain’s Akrotiri base for regional crisis response. As Henry Kissinger once described it, Cyprus functions as “an unthinkable aircraft carrier,” positioned within reach of Lebanon, Israel, and the wider Middle East. That geography explains why Washington could find it interesting to invest in the island.

Shift is taking place not only in the north but in the south as well. Under President Nikos Christodoulides, the government is seeking closer ties with Washington and Brussels, a break from the country’s soft alignment with Russia, which for decades served as both a diplomatic partner and financial backer. Nicosia has declared its desire to join NATO, cracked down on illicit Russian money in the country, and sought closer ties with Israel.

As the south turns westward, the north remains firmly under Turkey’s control. About 40,000 Turkish soldiers are still based there, and Turkey pays most of the region’s bills, from government salaries to energy supplies and new construction. Ankara sees the island as part of its security zone in the eastern Mediterranean and uses it for military purposes. In recent years, Turkey has built new bases and a drone site in the north, strengthening its presence. The local authorities rely heavily on Turkey for money and political backing, which means that no progress toward reunification can happen without Ankara’s approval.

That’s why the peace process has failed: No one has ever offered Turkey anything worth giving up its military foothold and power projection. President Donald Trump may be exactly what this frozen conflict needs. He managed to end decadeslong enmity between Armenia and Azerbaijan. Cyprus can be next.

Trump could offer Ankara what the U.N. never could, such as increased defense cooperation or trade or energy deals backed by European support, in exchange for the pullback of Turkish troops and a revived power-sharing plan for the island.

For decades, Cyprus has been the diplomats’ graveyard, a safe conflict in which a solution always appeared near but never could be reached. If the Trump White House chooses to engage, it could turn that stalemate into a rare foreign-policy success and give new momentum to ending one of Europe’s longest divisions.

Source: https://www.washingtonexaminer.com/opinion/beltway-confidential/3857141/is-time-ripe-for-trump-try-solving-cyprus-question/