
Στη «σωστή» πλευρά της Ιστορίας κάθονται αυτοί που έχουν τη δυνατότητα να τη γράψουν. Και στην πόλη – τεχνολογική μητρόπολη – Σεντζέν, βόρεια του Χονγκ Κονγκ στις ακτές της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, οι Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ κάθονται στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουν ζητήματα που επηρεάζουν καθοριστικά (και) το μέλλον της Ευρώπης. Μόνο που οι Ευρωπαίοι δεν βρίσκονται εκεί. Ούτε ως Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ως μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, με ξεχωριστή παρουσία.
Η συνάντηση πραγματοποιείται στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), στον οποία η Ε.Ε. δεν συμμετέχει. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Εκείνο που έχει πολιτική σημασία είναι η χωριστή τριμερής συνάντηση, στην οποία οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας θα διερευνήσουν δυνατότητες συνεννόησης για μείζονα διεθνή ζητήματα, χωρίς ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.
Η απουσία αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή δύο από τα θέματα που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα μπουν στο τραπέζι (οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν), συνδέονται άμεσα με την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την οικονομία και την ενέργεια.
Σύμφωνα με το Reuters, η ατζέντα περιλαμβάνει τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, ενώ ενδέχεται να τεθούν η Ουκρανία, το Ιράν και οι εμπορικές αντιπαραθέσεις. Η Ουάσιγκτον αρχικά υποβάθμιζε το ενδεχόμενο συζήτησης για την Ουκρανία, αλλά ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι το θέμα θα συζητηθεί.
Η προεργασία έχει ήδη αρχίσει. Ο Πούτιν και ο Σι συναντήθηκαν την Τετάρτη (18.11) στη Σεντζέν, προβάλλοντας την κοινή τους αντίθεση στις δυτικές κυρώσεις και την επιδίωξη ενός πολυπολικού κόσμου.
Μένει να δούμε εάν η σημερινή τριμερής συνάντηση θα καταλήξει σε συγκεκριμένες συμφωνίες. Το ουσιαστικό όμως είναι ότι οι τρεις μεγαλύτεροι γεωπολιτικοί ανταγωνιστές αναζητούν μεταξύ τους διαύλους συνεννόησης για ζητήματα στα οποία η Ευρώπη έχει ζωτικά συμφέροντα, αλλά όχι αντίστοιχη θέση στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Το γεγονός προκαλεί δικαιολογημένη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθώς γνωρίζουν ότι σε τέτοιες σημαντικές συναντήσεις «αν δεν βρίσκεσαι στο τραπέζι, βρίσκεσαι, πιθανότατα, στο μενού».
Η Ουκρανία
Στην Ουκρανία αποτυπώνεται καθαρότερα αυτή η αντίφαση. Οι Ευρωπαίοι χρηματοδοτούν και εξοπλίζουν το Κίεβο, επωμίζονται μεγάλο μέρος των οικονομικών συνεπειών του πολέμου και καλούνται να αναλάβουν σημαντικό βάρος των μελλοντικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Ωστόσο, οι βασικές παράμετροι μιας πιθανής διευθέτησης μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο απευθείας διαβουλεύσεων ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα, με το Πεκίνο να διεκδικεί τον δικό του ρόλο.
Το ίδιο ισχύει, από διαφορετική αφετηρία, για το Ιράν. Οι αποφάσεις σχετικά με την αποκλιμάκωση ή τη συνέχιση της σύγκρουσης επηρεάζουν τις διεθνείς ενεργειακές ροές και, κατ’ επέκταση, το κόστος παραγωγής και διαβίωσης στην Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν στερούνται διπλωματικών διαύλων ή οικονομικών μέσων πίεσης. Το πρόβλημα είναι ότι δεν διαθέτουν ενιαία στρατηγική και αποφασιστικό ρόλο σε μια διαδικασία που μπορεί να επανακαθορίσει την ασφάλεια της ηπείρου.
Αμερικανο-ρωσικό αέριο
Το πιο αποκαλυπτικό παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία ερήμην των Ευρωπαίων βρίσκεται στην ενέργεια.
Όπως αποκάλυψε τον Οκτώβριο το Reuters, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, διερεύνησαν το ενδεχόμενο συμμετοχής Αμερικανού επενδυτή στους αγωγούς (μεταφοράς ρωσικού αερίου) Nord Stream.
Πρόκειται, προς το παρόν, για διερευνητικές επαφές και όχι για συμφωνία. Ωστόσο, η προοπτική είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα: αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην επαναφορά ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η αντίφαση είναι προφανής. Η Ευρώπη επένδυσε τεράστιους οικονομικούς και πολιτικούς πόρους στην απεξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια, ενώ η Ουάσιγκτον ενδέχεται να αποκτήσει εμπορικό συμφέρον από την επανασύνδεση που οι Ευρωπαίοι επιδίωξαν να τερματίσουν!
Την ίδια ώρα η Ε.Ε. έχει αποφασίσει τη σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου. Η ανατροπή αυτής της πολιτικής προϋποθέτει ευρωπαϊκές αποφάσεις. Μια ενδεχόμενη αμερικανορωσική συμφωνία, όμως, θα μπορούσε να μεταφέρει την πίεση στο εσωτερικό της Ένωσης, αναζωπυρώνοντας τις διαφωνίες ανάμεσα στις κυβερνήσεις.
Ποια Ευρώπη…
Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή ευημερία, ιδιαίτερα στη γερμανική εκδοχή της, στηρίχθηκε σε τρεις πυλώνες:
-την αμερικανική εγγύηση ασφαλείας,
-τη σχετικά φθηνή ρωσική ενέργεια
-και την τεράστια κινεζική αγορά.
Σήμερα, και οι τρεις αυτές παραδοχές έχουν ανατραπεί. Οι ΗΠΑ απαιτούν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες, η ρωσική ενέργεια έχει μετατραπεί σε πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και η Κίνα από μεγάλη αγορά εξελίσσεται σε ισχυρό ανταγωνιστή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Και στη Σεντζέν συναντώνται ακριβώς αυτές οι τρεις δυνάμεις πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε αυτό το ευρωπαϊκό μοντέλο.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι «Financial Times» προτρέπουν πλέον τους Ευρωπαίους να αποκαταστήσουν διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα, επισημαίνοντας ότι η αποτροπή απαιτεί και διάλογο. Ούτε ότι ο Φινλανδός Πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ θέτει την ανάγκη ευρωπαϊκής συμμετοχής στις συζητήσεις για τη μεταπολεμική ασφάλεια ανοίγοντας δίαυλο απευθείας επικοινωνίας με τη Μόσχα.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι με ποια κοινή θέση θα προσέλθει η Ευρώπη σε έναν τέτοιο διάλογο, όταν οι μεγάλες χώρες της αντιμετωπίζουν εσωτερικές πολιτικές κρίσεις και διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες.
Η Ε.Ε. εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια οικονομική ισχύ, τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων και σημαντικούς πόρους για τη χρηματοδότηση της ουκρανικής ανοικοδόμησης. Όλα αυτά, ωστόσο, δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε γεωπολιτική επιρροή».
Η παρακμή του ευρωπαϊκού οράματος δεν θα αποτυπωθεί αναγκαστικά σε μια οικονομική κατάρρευση ή σε μια στρατιωτική ήττα. Μπορεί να αποτυπωθεί πολύ απλούστερα: στο γεγονός ότι οι μεγάλες αποφάσεις για την ασφάλεια, την ενέργεια και το μέλλον της Ευρώπης θα συζητούνται ερήμην της.
Και όταν οι Ευρωπαίοι κληθούν τελικά στο τραπέζι, ενδέχεται να μην είναι για να διαμορφώσουν τους όρους, αλλά για να πληρώσουν τον λογαριασμό.
Πηγή: topontiki.gr
.png)
