Ο θησαυρός... αποδείχθηκε άνθρακας

«Άνθρακες ο θησαυρός πέφανεν»

δηλαδή «ο θησαυρός αποδείχθηκε άνθρακας»!

Καμία πρόθεση ή χρόνο είχα να ασχοληθώ με την επανέκδοση του βιβλίου των δύο δημοσιογράφων Ιγνατίου και Βενιζέλου (Ένοχος), αν ο πρώτος σε υστερόγραφο άρθρου του στον «Φ» στις 15.8.2026 δεν με προκαλούσε αποκαλώντας εμένα και τη φίλη Φανούλα Αργυρού «ταλαίπωρους» (αναφερόμενος σε ένα άνδρα και μια γυναίκα φωτογραφίζοντάς μας) με την ευχή «Ο Θεός να τους…ελεήσει!», αφού εγώ,  μέχρι εκείνη τη στιγμή, ούτε καν είχα εκφέρει γνώμη περί του βιβλίου τους.

Πανηγυρίζουν οι δύο συγγραφείς δημοσιογράφοι, ότι ανακάλυψαν νέα «συγκλονιστικά» στοιχεία για την τουρκική εισβολή, από μια προφορική μαρτυρία του τότε διπλωμάτη της Αμερικανικής πρεσβείας στην Άγκυρα James Spain. Με βάση εκείνη την ατεκμηρίωτη  δήλωσή του σε μια συνέντευξη, ως «μαρτυρία»  και μια φράση του Ιωαννίδη από το ηχητικό της συνεδρίας της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της Ελλάδας το πρωί της εισβολής, προσπαθούν να αποδείξουν: α) την ενοχή του Kissinger για την τουρκική εισβολή, γιατί, ισχυρίζονται, πως ήταν ο κύριος υπαίτιος να μη παραδοθεί μια επιστολή, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Richard Nixon προς τον Ετζεβίτ,  «αυστηρότερη από εκείνη του προέδρου Johnson προς τον Ινονού του 1964», αλλά χωρίς ακόμα να βρεθεί ώστε να γίνει γνωστό το περιεχόμενό της και β) ότι, επειδή ο Ετζεβίτ στην μη καταχωρημένη στα Αμερικανικά αρχεία συνομιλία του με τον Kissinger ανέφερε τη λέξη «προγεφύρωμα», κάτι που ανέφερε επίσης και ο Ιωαννίδης στο Στρατιωτικό Συμβούλιο της 20^ης Ιουλίου, επομένως, συμπεραίνουν οι δύο δημοσιογράφοι, ότι αυτό και μόνο αποτελεί απόδειξη συνεννόησης Ετζεβίτ με Ιωαννίδη! Μια βαθύτερη, όμως έρευνα αποδεικνύει ότι και οι δύο αυτές υποθέσεις  βασίζονται σε χλιαρά επιχειρήματα και επιφανειακά συμπεράσματα!

ΜΕΡΟΣ Α

Τα πρώτο «μέγα» συμπέρασμα των δύο δημοσιογράφων είναι βασισμένο σε μια προφορική μαρτυρία, 26 χρόνια μετά την εισβολή, του James W. Spain, Αμερικανού διπλωμάτη στην Άγκυρα, όπου πρέσβης ήταν ο William Macomber Jr.  Σύμφωνα με την προφορική μαρτυρία του Spain, οι δύο Αμερικανοί διπλωμάτες, φτάσανε στο γραφείο του Τούρκου Πρωθυπουργού το μεσημέρι (12.30 ώρα Άγκυρας) της 19^ης Ιουλίου 1974 για να του παραδώσουν «την αυστηρότατη» επιστολή Νίξον προς τον Ετζεβίτ, να μη πραγματοποιήσει την εισβολή. Ξαφνικά όμως, ενώ βρίσκονταν στο γραφείο του Ετζεβίτ, όταν άκουσαν μέρος της τηλεφωνικής συνομιλίας του Ετζεβίτ με τον Kissinger, αποφάσισαν εκείνη τη στιγμή να μην παραδώσουν την επιστολή. Και υποθέτουν και συμπεραίνουν οι δύο δημοσιογράφοι ότι α) υπεύθυνος για την μη παράδοση της επιστολής ήταν ο Kissinger και β) αν η επιστολή παραδινόταν, ο Ετζεβίτ δεν θα πραγματοποιούσε την εισβολή!

Αλλά, αυτά τα συμπεράσματα βασίζονται σε μια μαρτυρία με πλείστα όσα αδύνατα σημεία, ένεκα των οποίων δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πέραν πάσης αμφιβολίας ασφαλής πηγή. Και αυτά είναι τα εξής:

1.     Η προφορική μαρτυρία Spain έγινε μετά πάροδο 26 χρόνων και σε αυτή υπάρχουν σοβαρές ανακρίβειες .

2.     Για να αποτελέσει η προφορική μαρτυρία Spain αδιαμφησβήτητη πηγή πρέπει να αποσαφηνισθούν τα πιο κάτω εύλογα σημεία τα οποία παραμένουν ανεξακρίβωτα:

α) Πρέπει να εντοπιστεί η «αόρατη» επιστολή Νίξον προς Ετζεβίτ στα Αμερικανικά αρχεία και να γίνει γνωστό το περιεχόμενό της, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει (επιβεβαιώσεις περί τούτου από το Τμήμα Αρχείων της Προεδρικής Βιβλιοθήκης Richard Nixon, Εθνικό Αρχείο State Department FRUS και Αρχείο CIA).

β) Να απαντηθεί το εύλογο ερώτημα, πώς είναι δυνατόν δύο υπάλληλοι του State Department, εντεταλμένοι από τον ίδιο τον παντοδύναμο Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Henry Kissinger  να παραδώσουν μία σημαντικότατη, όπως διατείνεται ο Spain, επιστολή, υπογεγραμμένη από τον ίδιο τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Richard Nixon,  με καθοριστικές ίσως συνέπειες και επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και για το ΝΑΤΟ, να αποφασίσουν εκείνη τη στιγμή και ενώ βρίσκονταν ήδη στο γραφείο του Ετζεβίτ, να μην την παραδώσουν στον παραλήπτη της, επειδή άκουσαν απλά ένα μέρος τηλεφωνικής συνομιλίας του Ετζεβίτ με τον Kissinger, αλλά μόνο ότι έλεγε ο Εζεβίτ;

γ) Στα αποδεσμευμένα Αμερικανικά αρχεία, εξ όσων γνωρίζω, δεν έχει αποχαρακτηριστεί, ούτε η απομαγνητοφωνημένη τηλεφωνική συνομιλία Ετζεβίτ με Kissinger το μεσημέρι της 19^ης Ιουλίου 1974, την οποία αναφέρει ο Spain, ούτε άλλη επίσημη αναφορά σε αυτή. Αν οι δύο έχουν το έγγραφο στο αρχείο τους ή κάποιο κωδικό που αναφέρεται σε αυτό τότε να το παρουσιάσουν.

ε) Το τηλεγράφημα αρ.1212345 «με το οποίο απορρίφθηκε η παράδοση της επιστολής Νίξον στον Ετζεβίτ», όπως γράφουν, δεν βρέθηκε στους καταλόγους των αποδεσμευμένων Αμερικανικών αρχείων και με μια πρώτη εξέταση αυτός ο κωδικός καταχώρησης εμφανίζεται ως μια πλαστή αριθμητική σειρά! Αν οι δύο έχουν το έγγραφο στο αρχείο τους που αναφέρεται σε αυτό τότε να το παρουσιάσουν.

στ) Ανακρίβεια Spain: Ο Sisco δεν έφτασε στην Άγκυρα «τρεις μέρες πριν την εισβολή», όπως είπε ο Spain, αλλά στις 19 Ιουλίου, παραμονή της εισβολής. (σ.173). Στις 17 ο Sisco βρισκόταν στην Ουάσιγκτον, στις 18 στο Λονδίνο όπου είχε δύο συναντήσεις με τον Callaghan και δύο με τον Ετζεβίτ. Στις 19 πήγε στην Αθήνα και από εκεί στην Άγκυρα.

ζ) Ανακρίβεια Spain: «Την επόμενη μέρα έρχεται μια επιστολή από τον Πρόεδρο Νίξον προς τον Πρωθυπουργό Ετζεβίτ», είπε ο Spain. Αφού ο Sisco ταξίδεψε πρώτα στην Αθήνα και μετά στην Άγκυρα στις 19 Ιουλίου, τότε η επόμενη μέρα ήταν η μέρα της εισβολής!!! Σφάλλεται λοιπόν ξανά ο Spain (σ.173).

η) Ενώ ο Spain με τον Macomber, στο γραφείο του Ετζεβίτ, άκουσαν μόνο ένα μέρος από αυτά που έλεγε ο Ετζεβίτ, αφού δεν επρόκειτο για ανοικτή τηλεφωνική συνομιλία, πώς είναι δυνατόν ο Spain να λέει με βεβαιότητα ή καλύτερα να υποθέτει επακριβώς τι έλεγε ο Kissinger στην άλλη άκρη του τηλεφώνου; Να βάζει δηλαδή λόγια στο στόμα του Kissinger τα οποία δεν είχε ποτέ ακούσει, όπως: «Μπουλέντ, γέρο μου, δεν πρέπει να το κάνεις αυτό. Θα προσπαθήσουμε να σε βοηθήσουμε αλλιώς, αλλά δεν πρέπει να ξεκινήσεις αυτόν τον πόλεμο»!!! Άλλη μια ανεξακρίβωτη και υποθετική δήλωση του  Spain (σ.173)

3.     Οι  δύο συγγραφείς υποθέτουν και συμπεραίνουν ότι οι Macomber και Spain δεν παρέδωσαν την μη καταχωρημένη στα αρχεία επιστολή Νίξον προς Ετζεβίτ, κατόπιν εντολής του Kissinger!

α) Σε ποιο έγγραφο ή μαρτυρία βασίζουν αυτό το συμπέρασμά τους;

β) Για να είχε γίνει κάτι τέτοιο, όπως τα περιγράφει ο Spain, τότε ο Kissinger,  μόλις τελείωσε την τηλεφωνική συνομιλία του με τον Ετζεβίτ, έπρεπε να είχε μέσο να αποστείλει αμέσως μήνυμα στους δύο διπλωμάτες του, που ήδη βρίσκονταν στο γραφείο του Ετζεβίτ να μην παραδώσουν την επιστολή – κάτι παντελώς αδύνατο με τα τηλεπικοινωνιακά μέσα της εποχής.

γ) Αν ο Kissinger δεν ήθελε να παραδοθεί η επιστολή Νίξον προς Ετζεβίτ, κατά τους δύο συγγραφείς, γιατί  τότε την είχε αποστείλει στον πρέσβη στην Άγκυρα, όπως ομολογεί ο ίδιος ο Spain: (η επιστολή)  «έγραφε, ‘Από Υπουργό’ (σ.σ. Κίσινγκερ) και ήταν υπογεγραμμένη από τον Πρόεδρο (σ.σ.Νίξον)» (σ.173) και γιατί απέστειλε τους δύο διπλωμάτες του με εντολή  να την παραδώσουν στον Τούρκο Πρωθυπουργό;

δ) Τέλος, πώς εξηγείται το ότι ο Kissinger έδωσε οδηγίες, λίγο αργότερα την ίδια μέρα (19 Ιουλίου), προς τους Macomber και Sisco, να επιδώσουν στον Ετζεβίτ αυστηρότατες προειδοποιήσεις όπως μη πραγματοποιήσει εισβολή στην Κύπρο;

4. Οι συγγραφείς κάνουν επίσης την απίθανη υπόθεση (σ.172) ότι μία τόσο σοβαρή επιστολή, που αφορούσε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, στάλθηκε στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Άγκυρα, απ’ ευθείας από τον Λευκό Οίκο, χωρίς να ενημερωθεί ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και το Υπουργείο του! Διατείνονται, δηλ. ότι  ο Πρόεδρος Νίξον απέστειλε μια επιστολή, η οποία θα είχε  σοβαρότατες επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, χωρίς να ενημερώσει τον Υπουργό του Εξωτερικών, τον Kissinger, ο οποίος εκείνες τις μέρες βρισκόταν διαρκώς μαζί του στην προεδρική κατοικία στο San Clemente της Καλιφόρνιας. Παραλείπουν αυτή τη λεπτομέρεια της μαρτυρίας του Spain αλλά και τι του  είπε ο Wells Stabler (το τσιράκι του Κίσινγκερ): «Αυτό το τηλεγράφημα το έδωσε ο ίδιος ο Υπουργός. Το υπέγραψε κιόλας…» (σ.174)

5. Οι εν λόγω δημοσιογράφοι, αφού είναι κάτοχοι όλων των τότε απορρήτων  εγγράφων των ΗΠΑ, όπως λένε, γιατί άραγε αποσιωπούν, ότι, καθόλη τη διάρκεια της 19^ης Ιουλίου, την ημέρα που ο Μακάριος εκφωνούσε την αξιοκατάκριτη ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Kissinger σε αλλεπάλληλες συσκέψεις με τους αξιωματούχους και συνεργάτες του έδινε τηλεγραφικές εντολές στους Sisco και πρέσβη Macomber, όπως επιδώσουν αυστηρότατη προειδοποίηση των ΗΠΑ στον Ετζεβίτ να μην πραγματοποιήσει εισβολή στην Κύπρο;

α) Σύμφωνα με απόρρητο Αμερικανικό έγγραφο, στις 19 Ιουλίου 09:30 θερινή ώρα Ειρηνικού (PDT), 19:30 ώρα Άγκυρας, ο Kissinger έχει τηλεφωνική συνδιάλεξη (γιατί βρισκόταν με τον Πρόεδρο Νίξον στο San Clemente της Καλιφόρνιας) με τους ανώτερους συνεργάτες του Robert McCloskey, Robert Ingersoll, Wells Stabler και William Buffum. Διέταξε, τότε, όπως αποσταλεί αμέσως μια αυστηρότατη προειδοποίηση προς την Τουρκία. Υπαγόρευσε την ουσία στην Ομάδα Εργασίας της Ουάσινγκτον και έδωσε εντολή να συνταχθεί και να αποσταλεί αμέσως. Στη συνέχεια, εξέτασε το τηλεγράφημά και ενέκρινε τη διαβίβασή του. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίας, ο Kissinger υπογράμμισε την ανάγκη να σταλεί τηλεγράφημα στον Sisco  να τονίσει στον Ετζεβίτ τα εξής: «θέλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι είμαστε αντίθετοι σε οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση και ελπίζουμε ότι όλα τα μέρη θα επιδείξουν αυτοσυγκράτηση… οι ΗΠΑ θέλουν να καταστήσουν απολύτως σαφές ότι οι διπλωματικές διαδικασίες δεν έχουν ακόμη εξαντληθεί.»  Ο Kissinger συνεχίζει: Θέλω ένα τηλεγράφημα στον Sisco ότι μόλις φτάσει, πρέπει να πει στον Ετζεβίτ ότι «ανησυχούμε εξαιρετικά για ανεπιβεβαίωτες αναφορές που έχουμε για τουρκικές στρατιωτικές κινήσεις.» Του έχει δοθεί (του Sisco) εντολή να επισημάνει στην τουρκική κυβέρνηση ότι «οι ΗΠΑ θα λάβουν σοβαρά υπόψη την τουρκική στρατιωτική κίνηση πριν εξαντληθούν όλες οι διπλωματικές διαδικασίες». Αυτό είναι το πρώτο σημείο. Αυτό πρέπει να το κάνει αμέσως, γιατί νομίζω ότι αμφιταλαντευόμαστε και κλαίμε εδώ και εκεί και δεν έχουμε καταστήσει σαφές ότι είμαστε αντίθετοι στην στρατιωτική επέμβαση. Δεύτερον, πρέπει να πει ότι «το κάνουμε αυτό προς το συμφέρον της Τουρκίας, ότι η τουρκική επέμβαση δεν θα είναι η τελευταία κίνηση, θα είναι η πρώτη μιας ολόκληρης σειράς κινήσεων, ότι κατά την κρίση μας, κάτι που δεν είπε ποτέ, η (ελληνοκυπριακή) κυβέρνηση που θα προκύψει από αυτό (την εισβολή) δεν μπορεί να είναι μια ελληνοκυπριακή κυβέρνηση που θα γίνει τουρκικό ανδρείκελο,  αν αναζητάτε υποστήριξη από τη Σοβιετική Ένωση και τη δική της κομμουνιστική δύναμη στο νησί - την αριστερή δύναμη στο νησί». Τέλος ένα  μήνυμα από εμένα. «Ως φίλος, ως κάποιος που θαυμάζει τον Ετζεβίτ, θέλω να τον προειδοποιήσω ότι αυτό που ξεκινά είναι μια διαδικασία στην οποία μπορεί εύκολα να χάσει τον έλεγχο». Τώρα μπορούμε να στείλουμε αμέσως αυτό το τηλεγράφημα. Μετά θα του στείλουμε ένα εκτενέστερο για τη λύση.

β) Γιατί παραλείπουν τη διαφωνία του Κίσινγκερ με τους Βρετανούς, που καταγράφτηκε στα βρετανικά  και αμερικανικά αρχεία στις 17 Ιουλίου όταν τους προειδοποίησε ότι δεν είχαν μελετήσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του τι είχαν αποφασίσει;

γ) Και όμως, αυτές τις συγκλονιστικές ενέργειες και θέσεις του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, την παραμονή της εισβολής, αποσιωπούνται, στην προσπάθεια, προφανώς, να δαιμονοποιηθεί ο Kissinger και να αθωωθούν οι Βρετανοί Callaghan και Wilson, αλλά και ο Μακάριος!

δ) Τα υπάρχοντα στοιχεία καταδεικνύουν ότι ο μόνος, ο οποίος την παραμονή της εισβολής, 19 Ιουλίου, συνέχιζε να καταβάλλει προσπάθειες ματαίωσης της εισβολής των Τούρκων ήταν ο Kissinger. Αφού, οι άλλοι, η Βρετανία, το ΝΑΤΟ, η ΕΟΚ, η Μόσχα και ο ίδιος ο Μακάριος, ήδη από τις 17 Ιουλίου, είχαν δώσει τη συγκατάθεσή τους για στρατιωτική ενέργεια των Τούρκων, που δόλια διακήρυσσαν ότι σκοπός τους ήταν η επαναφορά του Μακαρίου στην εξουσία.

Επομένως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ασφαλώς η άποψη, ότι ο Kissinger έδωσε εντολή να μη παραδοθεί η ανεξακρίβωτη επιστολή Νίξον προς Ετζεβίτ, αφού ολόκληρη την 19^η Ιουλίου προσπαθούσε να ματαιώσει την  τουρκική εισβολή.

6. Οι δύο δημοσιογράφοι διατείνονται ότι αν η υποτιθέμενη «αυστηρότατη» επιστολή Νίξον  προς Ετζεβίτ παραδινόταν, τότε ο Τούρκος πρωθυπουργός θα άλλαζε γνώμη και δεν θα διενεργούσε την εισβολή!

Και αν ακόμα, παραδινόταν αυτή η, ανύπαρκτη μέχρι στιγμής, επιστολή Νίξον, της οποίας το ακριβές περιεχόμενο δεν γνωρίζουμε, πού βασίζουν οι δύο δημοσιογράφοι την άποψή τους, ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός θα άλλαζε γνώμη και δεν θα διενεργούσε την εισβολή;

Αντίθετα, οι πιο κάτω λόγοι και μαρτυρίες πιστοποιούν ότι οι Τούρκοι ηγέτες στις 19 Ιουλίου με τίποτε δεν θα άλλαζαν την απόφασή τους για εισβολή:

α) Η επιστολή Johnson προς Ινονού τον Ιούνιο του 1964  αποτέλεσε διεθνή διπλωματική προσβολή για την Τουρκία, διότι φάνηκε ότι υπάκουε τυφλά τις εντολές των Αμερικανών.

β) Έκτοτε οι Τούρκοι πολιτικοί και στρατιωτικοί έδωσαν την υπόσχεση, σύμφωνα με τα τουρκικά αρχεία, ότι δεν θα δεχόντουσαν πλέον εντολές από κανένα ως προς την εισβολή της Κύπρου.

γ) Ο Ετζεβίτ με τη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της Τουρκίας είχαν λάβει την απόφαση για στρατιωτική εισβολή στις 16 Ιουλίου. Το τι ζήτησαν οι στρατιωτικοί από τον Ετζεβίτ ήταν να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση των Συμμάχων τους.

δ) Στις 17 Ιουλίου  στο Λονδίνο ο Ετζεβίτ είχε ήδη λάβει το πράσινο φως από τη Βρετανία, (Wilson/Callaghan) για εισβολή, και μέσω του Callaghan από την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ, μάλιστα και από τον ίδιο τον Μακάριο, αλλά και τις επόμενες μέρες και από τη Σοβιετική Ένωση.  Έτσι αποφάσισε να αγνοήσει τις παραινέσεις και πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Εξάλλου, ο πρόεδρος Νίξον βρισκόταν ήδη σε πορεία εξόδου και στα χέρια του είχε μόνο μία φθίνουσα εκτελεστική εξουσία. Άρα, αυτή η επιστολή Νίξον και τα πιθανά αποτελέσματά της δεν αποτελούν σοβαρά πειστικά τεκμήρια και επιχειρήματα ότι θα μπορούσαν να αποτρέψουν την τουρκική εισβολή. Και όμως για τους δύο δημοσιογράφους αποτελεί τεράστιας σημασίας ανακάλυψη!!!

ε) Ο ίδιος ο Ετζεβίτ, σε τηλεοπτική συνέντευξή του επιβεβαίωσε ότι καμία Αμερικανική επέμβαση δεν μπορούσε να αλλάξει την απόφασή του για εισβολή.

Ετζεβίτ: Η αμερικανική κυβέρνηση, ο Kissinger και ο Sisco, άσκησαν κάθε δυνατή πίεση επάνω μας για να μας αποτρέψουν από αυτή την αντίδραση... Eίπα (στον Sisco)  ότι η Τουρκία έκανε λάθος όταν άκουσε τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1964 και το 1967 και ακόμα κι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να επαναλάβουν το ίδιο λάθος, εγώ δεν θα το επαναλάμβανα. Ως έμπειρος διπλωμάτης (ο Sisco) φυσικά κατάλαβε τι σήμαινε αυτό και είπε προς τις πρώτες πρωινές ώρες «μήπως μιλάω μάταια;»  Είπα, φοβάμαι (ναι)... Ήταν περίπου η ώρα 5:00 π.μ. ή 6:00 π.μ. Είπα ναι, (η απόβαση) μπορεί να είχε ήδη ξεκινήσει…

στ) Το ίδιο επιβεβαιώνει και ο τότε Αμερικανός διπλωμάτης Τζο Sisco, που μάταια επιχειρούσε, από τις 18 Ιουλίου στο Λονδίνο και την επομένη στην Άγκυρα, να ματαιώσει την τουρκική εισβολή και που είχε την τελευταία συνάντηση με τον Ετζεβίτ, ελάχιστο χρόνο πριν την απόβαση:

Sisco: Ο Ετζεβίτ βγήκε πολύ ευγενικός και (μου) είπε, ευχαριστώ πολύ, το έχουμε σκεφτεί αυτό, αυτή τη φορά θα το κάνουμε με τον δικό μας τρόπο… Είναι γεγονός ότι μου είπε ξεκάθαρα ότι η απόβαση βρισκόταν σε εξέλιξη…

 

 

ΜΕΡΟΣ Β

Η άλλη «μεγάλη ανακάλυψη» των δύο δημοσιογράφων, είναι λένε, η χρήση της λέξης «προγεφύρωμα» τόσο από τον Ετζεβίτ στις 19 Ιουλίου, όσο και από τον Ιωαννίδη στις 20 Ιουλίου.  Συμπεραίνουν λοιπόν, ότι, επειδή, ο Ετζεβίτ, στην μη καταχωρημένη στα Αμερικανικά αρχεία συνομιλία του με τον Kissinger, ανέφερε τη λέξη «προγεφύρωμα», κάτι που υπαινίχθηκε και ο Ιωαννίδης στο ακουστικό της συνεδρίας της Χούντας της 20^ης Ιουλίου, (το οποίο δημοσίευσε ο Αλέξης Παπαχελάς) επομένως, διατείνονται, αυτό και μόνο αποτελεί απόδειξη συνεννόησης Ετζεβίτ με Ιωαννίδη!

Ένα απίστευτο σενάριο σε μια προσπάθεια για να αποδειχθεί η δήθεν συνεργασία του Ιωαννίδη με τους Τούρκους!

Στον Ιωαννίδη μπορεί να καταλογίσει κάνεις την ευθύνη του πραξικοπήματος εναντίον του Μακαρίου, είτε ένεκα μίσους ή  βλακείας είτε ένεκα της ανικανότητάς του να εκτιμήσει το μήκος και το πλάτος των επιπτώσεων του εγχειρήματός του στην υπόθεση της Κύπρου και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή για άλλους επιπρόσθετους λόγους τους οποίους έχω δημοσιεύσει. Είναι όμως ανεύθυνο να επιχειρεί κανείς να αποδείξει συνεργασία του με τους Τούρκους ως προς τη διενέργεια του πραξικοπήματος και της εισβολής. Η άποψη ότι ο Ιωαννίδης είχε συνεργαστεί με τους Τούρκους πριν το πραξικόπημά του εναντίον του Μακαρίου, ώστε να ακολουθήσει η Τουρκική εισβολή και η διχοτόμηση της Κύπρου αποτελεί ένα μύθο πολλών χρόνων, για τους εξής λόγους:

1)     Η μη ύπαρξη μέχρι τούδε οποιασδήποτε πρωτογενούς μαρτυρίας ή εγγράφου στα απόρρητα αρχεία των εμπλεκομένων στο Κυπριακό χωρών που να πιστοποιεί ότι υπήρξε οποιαδήποτε επικοινωνία ή επαφή του Ιωαννίδη με τους Τούρκους.

2)      Ο ίδιος ο Ετζεβίτ, σε συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά, απαντώντας το ερώτημα αν οι Τούρκοι γνώριζαν για το επικείμενο πραξικόπημα, δήλωσε κατηγορηματικά, ότι δεν είχαν οποιαδήποτε πληροφορία, μήνυμα ή μυστική επικοινωνία με το ελληνικό καθεστώς περί τούτου.

3)     Εάν οι Τούρκοι είχαν οποιαδήποτε συνεργασία ή πληροφόρηση από τον Ιωαννίδη τότε θα γνώριζαν για το πραξικόπημα, αλλά γι’ αυτό δεν είχαν ιδέα, όπως αποδεικνύεται από τα πιο κάτω  αδιάσειστα στοιχεία. Ο Ιωαννίδης, όχι μόνο δεν είχε προειδοποιήσει τους Τούρκους για το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου, αλλά τους είχε πιάσει στον ύπνο. Στις 15 Ιουλίου η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τουρκίας βρισκόταν ανέμελη εκτός  Άγκυρας!  α) Το πρωί της 15ης Ιουλίου ο Τούρκος πρωθυπουργός Ετζεβίτ μαζί με τον υπουργό Άμυνας Ισσίκ αναχωρούσαν από το αεροδρόμιο της Άγκυρας για ταξίδι εσωτερικού για την πόλη Αφιόν να πείσει του αγρότες να σταματήσουν την καλλιέργεια οπίου (παπαρούνας), κατόπιν Αμερικανικών πιέσεων. β) Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Γκιουνές βρισκόταν σε επίσκεψη στην Κίνα. γ) Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού στρατηγός Σεμίχ Σαντζάρ  στην Κωνσταντινούπολη και δ) ο Τούρκος πρέσβης στην Αθήνα έκανε κρουαζιέρα στο Αιγαίο. Ήταν αδύνατο οι Τούρκοι ηγέτες να γνώριζαν για το επικείμενο πραξικόπημα στην Κύπρο και να βρίσκονταν διασκορπισμένοι εντός και εκτός της Τουρκίας. Επομένως, οιαδήποτε εισήγηση ότι οι Τούρκοι ήταν ενήμεροι για το πραξικόπημα και επέλεξαν να κάνουν ταξίδια και διακοπές είναι  τουλάχιστον γελοία!

4)     Η λέξη «προγεφύρωμα», την οποία οι δύο δημοσιογράφοι θεωρούν ως απόδειξη συμφωνίας Ετζεβίτ και Ιωαννίδη, υπήρχε στο λεξιλόγιο σχεδόν όλων των Ελλήνων αξιωματικών που υπηρέτησαν στην Κύπρο από το 1964, περιλαμβανομένου και του Ιωαννίδη. Για αντιμετώπιση πιθανού προγεφυρώματος μεταξύ της ακτής Κερύνειας και  του τουρκικού θύλακα βορείως της Λευκωσίας, ο Στρατηγός Γρίβας είχε επεξεργαστεί σχέδια και είχε διατάξει το 1964 την κατάληψη της στενωπού της Αγύρτας, αλλά εξαναγκάστηκε από τον Μακάριο να την εγκαταλείψει. Σημειωτέο ότι η περιοχή Αγύρτας και ο εκεί εγκαταλειμμένος παλιός δίαυλος αποτέλεσε τον τόπο προσγείωσης των τουρκικών ελικοπτέρων και μία από τις περιοχές πτώσης των τεσσάρων μοιρών Τούρκων καταδρομέων την πρώτη μέρα της εισβολής. 

5)     Εδώ, όμως, το ζήτημα δεν ήταν μόνο το προγεφύρωμα των Τούρκων, όταν ήδη αποβιβάστηκαν, ουσιαστικά χωρίς σοβαρή αντίσταση, όχι ένεκα έλλειψης ανδρείας και αυτοθυσίας των ανδρών της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ και των Ελλαδιτών και Ελληνοκυπρίων αξιωματικών τους, αλλά ένεκα έλλειψης αμυντικών μέσων.  Το ζήτημα, το οποίο επιμελώς αποσιωπάται, είναι ότι η άμυνα της Κύπρου κατακρημνίστηκε εγκληματικά από τον Νοέμβριο 1967 με την εκδίωξη της Ελληνικής Μεραρχίας και του Στρατηγού Γρίβα, από τους Μακάριο, Σπαντιδάκη, τέως βασιλιά, Κόλια και Πιπινέλη. Εκεί πρέπει να καταλογιστούν οι εγκληματικές ευθύνες!

6)     Ο Ιωαννίδης, σε ερώτηση πράκτορα της CIA πριν το πραξικόπημα «τι θα έκανε αν αποφάσιζε να ανατρέψει τον Μακάριο και αυτό προκαλούσε την αντίδραση των Τούρκων, απάντησε: Θα βρεθώ στην Κωνσταντινούπολη σε τρεις μέρες! – εννοώντας τον Ελληνικό Στρατό. Και ο πράκτορας του απάντησε θα βρεθείς στην Κωνσταντινούπολη σε τρεις μέρες ως όμηρος πολέμου! Επομένως ο Ιωαννίδης είχε κατά νου πόλεμο και όχι υποχωρήσεις προς τους Τούρκους.

7)     Στις 19 Ιουλίου, η Ελληνική Κυβέρνηση και ο Ιωαννίδης απέρριψαν κατηγορηματικά την αξίωση του Ετζεβίτ να του παραχωρήσουν προγεφύρωμα στην Κερύνεια.

Την αξίωση του Ετζεβίτ να του παραχωρήσει η Ελληνική Κυβέρνηση προγεφύρωμα στην Κερύνεια μετέφερε στην Αθήνα ο Sisco στις 19 Ιουλίου το απόγευμα αλλά η Ελληνική Κυβέρνηση, παρουσία και του Ιωαννίδη, την απέρριψε κατηγορηματικά. Γράφει ο Sisco ενημερώνοντας τον Kissinger αμέσως μετά τη συνάντησή του:

Δεν κατάφερα να βρω κανένα αποτέλεσμα στο ζήτημα που ενδιέφερε περισσότερο τους Τούρκους, δηλαδή την προθυμία να δοθεί στην τουρκική κοινότητα πρόσβαση στη θάλασσα... Όπως περίμενα, η  Ελληνική Κυβέρνηση είδε αυτή την πρόταση ως μια μορφή αυτονομιστικής δράσης ή διχοτόμησης (που είναι) και ως εκ τούτου την απέρριψε ευγενικά αλλά κατηγορηματικά. Η Ελληνική Κυβέρνηση απέρριψε οτιδήποτε επηρέαζε τη διχοτόμηση, και ως εκ τούτου δεν υπέβαλα την άμεση πρόταση για διχοτόμηση που μου έκανε ο Ετζεβίτ στη δεύτερη συνάντησή μου χθες, καθώς θα μπορούσε να τους ψυχράνει να πάνε στο Λονδίνο.

8)     Ο τότε Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Henry Tasca επιβεβαιώνει στην Επιτροπή Πάικ (Pike Committee) στις 26.9.1975 πως ο Ιωαννίδης ήταν αδύνατο να είχε οποιαδήποτε επαφή με τους Τούρκους. Ο Jack Boos της Επιτροπής υπέβαλε το εξής ερώτημα: «Οι Τούρκοι μπορεί όχι μόνο να περίμεναν το πραξικόπημα, αλλά να είχαν συνεννόηση με τον Ιωαννίδη για την ανατροπή του Μακαρίου και κάποιου είδους διχοτόμηση που θα προέκυπτε από αυτή;».  Ο Tasca απάντησε: Είναι πολύ απίθανο, γιατί δε νομίζω ότι ο Ιωαννίδης θα πήγαινε ποτέ για διχοτόμηση. Δεν του άρεσαν τόσο πολύ οι Τούρκοι και κανένας Έλληνας εθνικιστής δε θα σκεφτόταν ποτέ να παραχωρήσει οποιοδήποτε μέρος της Κύπρου στην Τουρκία...

Άλλος λόγος που ο Αμερικανός πρέσβης απέρριψε την πιθανότητα ο Ιωαννίδης να είχε οποιαδήποτε συνεργασία με τους Τούρκους ως προς την εισβολή και τα τετελεσμένα της, ήταν ότι εκείνη την περίοδο οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας βρίσκονταν σε τρομερή ένταση και μάλιστα με κίνδυνο πολέμου, ένεκα τελεσιγράφου της Τουρκίας για τα πετρέλαια στο Αιγαίο.

Tasca: Ο Ιωαννίδης μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου μου είπε ότι ήταν εξωφρενικό να καθίσουν σε συνομιλίες με τους Τούρκους. Αν γινόταν κάτι τέτοιο, ισοδυναμούσε με παραδοχή ότι υπήρχε πρόβλημα σε αυτές τις περιοχές και αρνήθηκαν να δεχτούν τις τουρκικές εκδοχές. Ως εκ τούτου αρνήθηκαν να το κάνουν.

9)     Ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα Sir Robin Hooper σε τηλεγράφημά του τον James Callaghan, στις 20 Ιουλίου 1974, περιγράφει τον Ιωαννίδη ως «τον ηγέτη των γερακιών που ήθελαν πόλεμο με την Τουρκία, ενώ τον Μπονάνο, ως τον ηγέτη των εριφίων» δηλ. των ενδοτικών αρχηγών του στρατού. Το τηλεγράφημα του Βρετανού Πρέσβη καταλήγει ως εξής: Θα πρέπει να δώσουμε στον τελευταίο (δηλαδή το Μπονάνο) λίγα ψίχουλα παρηγοριάς προτού είναι αργά.

10)  Στις 19 Ιουνίου ο Ιωαννίδης πληροφόρησε πράκτορα της CIA στην Αθήνα ότι «θα πρότεινε (στους Τούρκους) μια συνολική συμφωνία για την επίλυση όλων των εκκρεμών προβλημάτων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και οι όροι του ισοδυναμούσαν με τουρκική (παράδοση) συνθηκολόγηση στην Κύπρο και το Αιγαίο».

Από τις πιο πάνω μαρτυρίες προκύπτει ότι ο Ιωαννίδης ουδεμία επαφή ή επικοινωνία είχε με τους Τούρκους πριν ή κατά το πραξικόπημα και την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η τρομερή ένταση σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ένεκα του τελεσιγράφου των Τούρκων για το Αιγαίο, τα αντιτουρκικά αισθήματα του Ιωαννίδη, το γεγονός ότι οι Τούρκοι ηγέτες βρίσκονταν διασκορπισμένοι εντός και εκτός Τουρκίας τη μέρα του πραξικοπήματος, το ότι ο Ιωαννίδης ζητούσε την κήρυξη πολέμου κατά των Τούρκων δεν αφήνουν οποιαδήποτε αμφιβολία περί τούτου. Ο Ιωαννίδης πίστευε ότι οι Τούρκοι θα ένιωθαν ικανοποίηση με την απομάκρυνση του Μακαρίου και έτσι δεν ανέμενε την αντίδρασή τους. Δε σκόπευε να κηρύξει την ένωση και έτσι πίστευε ότι δε θα προκαλούσε τους Τούρκους. Ακολούθως θα ήταν σε θέση να διαπραγματευθεί με τη γείτονα χώρα, αλλά οι όροι του, σύμφωνα με το πιο πάνω αμερικανικό έγγραφο, ισοδυναμούσαν με τουρκική παράδοση.

 

ΜΕΡΟΣ Γ

Η πολυσυζητημένη μαγνητοφώνηση του Πολεμικού Συμβουλίου της 20^ης Ιουλίου  και ο Ιωαννίδης.

Η δεύτερη «μεγάλη ανακάλυψη» των δύο δημοσιογράφων είναι μια δήλωση του Ιωαννίδη κατά τη διάρκεια του Πολεμικού Συμβουλίου της Ελλάδας, πέντε χρόνια μετά τη δημοσίευση της 38 λεπτών απομαγνητοφώνησης της ηχογράφησης από τον Αλέξη Παπαχελά, στο βιβλίο του  «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967–1974».

Το Πολεμικό Συμβούλιο της 20ής Ιουλίου 1974 άρχισε περίπου στις 8:00–8:30 π.μ. και έλαβε χώρα όταν ήδη, δύο ώρες προηγουμένως, είχαν αρχίσει: η τουρκική απόβαση στο Πέτε Μίλι της Κερύνειας, οι πτώσεις αλεξιπτωτιστών στον θύλακα Χαμίτ Μάνδρες-Κιόνελι-Αγύρτα και οι βομβαρδισμοί από την τουρκική αεροπορία. 

Στο Συμβούλιο συμμετείχαν:

Πολιτική ηγεσία:  Φαίδων Γκιζίκης (Πρόεδρος της Δημοκρατίας), Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος (Πρωθυπουργός),  Κωνσταντίνος Κυπραίος (Υπουργός Εξωτερικών), Κωνσταντίνος Ράλλης (Υπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ), Ευστάθιος Λατσούδης (Υπουργός Εθνικής Άμυνας), Γεώργιος Τσουμάνης, (Υπουργός Δημόσιας Τάξης), Γεώργιος Αναστασόπουλος (Υπουργός Εμπορίου), Δημήτριος Καρακώστας (Υπουργός Τύπου), Ηλίας Μπαλόπουλος (Αναπληρωτής Υπουργός Συντονισμού).

Στρατιωτική ηγεσία: Δημήτριος Ιωαννίδης, Γρηγόριος Μπονάνος (Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων), Ανδρέας Γαλατσάνος (Αρχηγός ΓΕΣ),  Πέτρος Αραπάκης (Αρχηγός ΓΕΝ) και Αλέξανδρος Παπανικολάου (Αρχηγός ΓΕΑ).

Από τα 38 λεπτά της ηχογράφησης, απομονώθηκε το πιο κάτω πολύκροτο απόσπασμα που είχε πει ο Ιωαννίδης στη σύσκεψη αυτή της ηγεσίας της Ελλάδας και χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον για να αποδειχθεί η δήθεν συμφωνία του με τους Τούρκους, οι οποίοι είχαν ήδη αποβιβαστεί στο Πέντε Μίλι της Κερύνειας, να αφεθούν να προχωρήσουν χωρίς αντίσταση και να δημιουργήσουν το «προγεφύρωμά» τους:

ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ: Η Αμερική αυτήν την στιγμή εκείνο που θέλει είναι το εξής: Θέλει να μην πολεμήσει η Ελλάς με την Τουρκία. Κάποιος θα πληρώσει τα έξοδα. Αλλά τον τρίτον σε μία παρέα, αν θα πληρώσει ο ένας από τους δύο άλλους - αν δεν πληρώνει ο τρίτος- δεν τον ενδιαφέρει αν θα πληρώσει περισσότερα ο ένας ή ο άλλος από τους δύο άλλους, ποιος θα πληρώσει. Και αυτήν τη στιγμή θα προσπαθήσει ώστε ανεξαρτήτως του εάν έχουν δίκιο οι Τούρκοι ή αν έχουμε εμείς δίκιο, όπως διαρρηγνύει τα ιμάτια του ο κύριος Τάσκα, θα επιχειρήσουν οπωσδήποτε να πληρώσει κάποιος τα έξοδα. Εάν μπορούμε να τα πληρώσουμε εμείς τα έξοδα, θα μας επιρρίψουν σε εμάς τα έξοδα. Εάν δεν μπορέσουμε, θα τα επιρρίψουν στους Τούρκους. Συνεπώς η θέση μας πρέπει να είναι αυτή. Πώς δηλαδή τα έξοδα δεν θα τα πληρώσουμε εμείς. Δηλαδή το πράγμα να το εντοπίσουμε εκεί ως…

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Μα δεν την ξέρουμε την λύση... Την ξέρουμε κύριε Πρωθυπουργέ; Τώρα καθόμαστε εδώ. Αυτοί θα βγούνε στην Κερύνεια.. Και αφού βγούνε τότε θα μπουν. Πρέπει να το ξέρουμε αυτό. Επομένως τι έξοδα; Αυτό που θέλουν οι Τούρκοι το κάνουν.

ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ: όχι εάν μπορούμε να τους σταματήσουμε.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Μα θα τους σταματήσουμε μετά. Αφού πάρουν το λιμάνι, την Κερύνεια, και ενώσουν τη Λευκωσία τότε θα σταματήσουν. Αυτό είμαστε σίγουροι. Επομένως ας κάνουμε επιστράτευση εμείς και ας μην μιλάμε εδώ…

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Ας διακόψουμε τώρα. Πηγαίνετε πέστε εμείς κάναμε επιστράτευση, μπήκαμε στον πόλεμο τώρα ότι βγάλει ο τόπος…

Η δήλωση αυτή του Ιωαννίδη, ουσιαστικά εξέφραζε την αξίωση του  Ετζεβίτ, την οποία, την προηγούμενη μέρα, είχε μεταφέρει στην Αθήνα ο Sisco, αλλά ο ίδιος ο Ιωαννίδης μαζί με την Κυβέρνηση (Πρωθυπουργό Ανδρουτσόπουλο και Υπουργό Εξωτερικών  Κυπραίο) απέρριψαν κατηγορηματικά. Αυτή την αξίωση των Τούρκων διατύπωσε ο Ιωαννίδης στο Πολεμικό Συμβούλιο με το επιπρόσθετο  σχόλιο «αυτό που θέλουν οι Τούρκοι το κάνουν».

Αλλά είτε έτσι είτε αλλιώς, η πιο πάνω δήλωση του Ιωαννίδη στη σύσκεψη, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ήταν αποτέλεσμα οποιασδήποτε συμφωνίας ή συνεργασίας του Ιωαννίδη με τους Τούρκους!

ΠΡΙΝ τη δήλωση αυτή ο Ιωαννίδης είχε πει  17 φορές ότι η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, που είχε ήδη αρχίσει δυο ώρες προηγουμένως, ισοδυναμούσε με κήρυξη πολέμου και πρότεινε 4 φορές να κηρυχθεί η Ένωση.

Μερικά λεπτά μετά την πιο πάνω δήλωσή του, και στην ίδια σύσκεψη, ο Ιωαννίδης διακηρύσσει: «οι Τούρκοι… να μη βάλουνε πόδι και να πάρουν την Κερύνεια» και «να σταματήσουνε»:

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Με συγχωρείτε ο πόλεμος έχει αρχίσει, αυτοί τουφεκιούνται εκεί μέσα.

ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ: … να σταματήσει περαιτέρω οποιαδήποτε ενέργεια της Τουρκίας.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: ... Δηλαδή, ο σκοπός είναι να μην βάλουνε πόδι και να πάρουν την Κερύνεια. Αυτό είναι.

ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ:   Επομένως να περιορισθούν στους θύλακες.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Όχι! Δεν θα πούμε τίποτα. Να σταματήσουνε!

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Δεν συμφωνώ, θα μου επιτρέψετε… Εδώ γίνεται πόλεμος. Να σταματήσουν οι πολεμικές ενέργειες αμέσως! Ούτε συνθήκες ούτε τίποτε. Αμέσως. Εμείς κάνουμε ότι μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε…

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Και εμείς λαμβάνουμε τα αναγκαία μέτρα να αμυνθούμε. Τίποτε άλλο. Αυτό θα μπούμε και στον Σίσκο.

Αυτές οι δηλώσεις του Ιωαννίδη, που ακολούθησαν  την πολύκροτη δήλωση που χρησιμοποιείται κατά κόρο από τους δύο δημοσιογράφους και άλλους για να αποδειχθεί η δήθεν συνεργασία του με τους Τούρκους, καθόλου δεν συμβαδίζουν με τις αμέσως μετέπειτα δηλώσεις του. Και όμως αυτό και πάλι αποσιωπάται!

Το μόνο συμπέρασμα, το οποίο μπορεί να εξαχθεί είναι ότι ο ισχυρός άνδρας της Χούντας, με την έναρξη της Τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, τα έχει χαμένα, ότι στο Πολεμικό Συμβούλιο απομονώνεται, οι εισηγήσεις του απορρίπτονται και τελικά παραμερίζεται από τον Μπονάνο.

Από εκείνη τη στιγμή η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, Μπονάνος, Γαλατσάνος,  Αραπάκης και Παπανικολάου και κατά τις επόμενες μέρες οι Καραμανλής, αλλά κυρίως ο Αβέρωφ φέρουν ακεραία την ευθύνη για την εγκατάλειψη της Κύπρου στις ορέξεις της Τουρκίας. Το σχέδιο αμύνης Κύπρου «Αφροδίτη 73» πρόβλεπε ότι η αντίσταση της Εθνικής Φρουράς θα ήταν διάρκειας μόνο μερικών ημερών, μέχρι την άφιξη της Ελληνικής Αεροπορίας, του Ελληνικού Ναυτικού και άλλων στρατιωτικών ενισχύσεων. Αυτό όμως, ένεκα ολιγωρίας, υποχωρητικότητας, φοβίας, δειλίας, ατολμίας, λιποψυχίας και αναξιοπρέπειας οι πιο πάνω δεν το έπραξαν, αφήνοντας τους Έλληνες στην Κύπρο εκτεθειμένους στην καταστροφική λαίλαπα του Αττίλα!

Ως προς τους πραγματικούς ΕΝΟΧΟΥΣ της τραγωδίας της Κύπρου, αναμφισβήτητα την πρώτη θέση κατέχει ο Ετζεβίτ και η ηγεσία της Τουρκίας για τη δολιότητά τους, ότι δήθεν θα έκαναν εισβολή για να επαναφέρουν τον Μακάριο στην εξουσία, ενώ επιδόθηκαν στα εγκλήματα του 1974, την εθνοκάθαρση και τη διχοτόμηση. Ακολουθούν οι κύριοι συνεργοί τους: ο Ιωαννίδης, που αφελώς, απερίσκεπτα και χωρίς να υπολογίσει τις συνέπειες, τους έδωσε αφορμή με το πραξικόπημα, και οι Βρετανοί σύμμαχοι και συνεργάτες των Τούρκων, Wilson και Callaghan και τον συμφωνούντα μαζί τους αρχομανή Μακάριο. Μαζί με  αυτούς, οι πιο πάνω τέσσερις Αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων και οι Αβέρωφ και Καραμανλής, φέρουν ακεραία την ευθύνη για την καταστροφή της Κύπρου! Ως προς τον Kissinger δεν υπάρχουν επαρκείς μαρτυρίες ευθύνης για το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή. Η ευθύνη του έγκειται: α) στην άσκηση πιέσεων στη χούντα να μην αντιδράσει, κατά την έναρξη και εξέλιξη της εισβολής, κάτι το οποίο  η χούντα έπραξε εγκαταλείποντας την Κύπρο ανυπεράσπιστη, β) στην απάθειά του έναντι των εγκλημάτων των Τούρκων εισβολέων και γ) στην απροθυμία του να παρεμποδίσει τον Αττίλα ΙΙ.

Τέλος, ως προς τις νέες «ανακαλύψεις» κατά τον λόγιο Ζηνόβιο, «Άνθρακες ο θησαυρός πέφανεν» δηλαδή «ο θησαυρός αποδείχθηκε άνθρακας»!

Λεωνίδας Λεωνίδου, Ερευνητής - Συγγραφέας, articles@nostos.com