Επιμέλεια iEpikaira*
Τα νούμερα είναι αμείλικτα και η γεωγραφία, ως γνωστόν, αδυσώπητη. Σύμφωνα με την τελευταία αναλυτική έκθεση του παρόντος βήματος (δείτε ΕΔΩ), ο δείκτης παγκόσμιου συστημικού κινδύνου άγγιξε το κόκκινο, σκαρφαλώνοντας στο ιλιγγιώδες 83%. Με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν να βρίσκονται σε παρατεταμένο πλέον καθεστώς «ενεργού πολέμου» και τις περιφερειακές δυνάμεις να αρχίζουν να εμπλέκονται -φανερά ή παρασκηνιακά- σε μια σκακιέρα υψηλού ρίσκου, ενώ οι κρίσιμες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου ασφυκτιούν, στέλνοντας ωστικά κύματα από τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής μέχρι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
Αυτή δεν είναι άλλη μια συνηθισμένη κρίση στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη γεωπολιτική θύελλα που απειλεί να επαναπροσδιορίσει την παγκόσμια ενεργειακή και εφοδιαστική τάξη.
Τα «Στενά της Αγωνίας»
Η καρδιά του προβλήματος χτυπάει στα θαλάσσια περάσματα. Το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται το 1/5 περίπου της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG, κατατάσσεται στην κατηγορία «Κρίσιμου» κινδύνου. Η ισχυρή στρατιωτική παρουσία και ο κίνδυνος κλιμάκωσης έχουν μετατρέψει τη διέλευση σε ρωσική ρουλέτα.
Παράλληλα, στην Ερυθρά Θάλασσα, η δράση των Χούθι στο Στενό Μπαμπ ελ-Μάντεμπ εγείρει το εφιαλτικό σενάριο ενός πλήρους ναυτιλιακού αποκλεισμού, αναγκάζοντας τα πλοία σε δαπανηρές αναδρομολογήσεις και ασκώντας αφόρητη πίεση στη Διώρυγα του Σουέζ και την παραπαίουσα οικονομία της Αιγύπτου και όχι μόνο. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει η έκθεση, ο κίνδυνος κατάρρευσης στα στρατηγικά σημεία συμφόρησης (chokepoints) έχει εκτιναχθεί κατά 15-25%.
Το Ενεργειακό Σοκ και το Τέλος της Φθηνής Εφοδιαστικής Αλυσίδας
Οι αγορές ήδη τιμολογούν τον φόβο. Ο «πολλαπλασιαστής ενεργειακού σοκ» (energy shock multiplier) καταγράφει αύξηση έως και 20% μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ενώ το πετρέλαιο παραμένει προς το παρόν εντός μιας οριακά διαχειρίσιμης κλίμακας, η αγορά του Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) εμφανίζει τεράστια ευπάθεια. Ήδη, χώρες όπως η Αυστραλία (Δείκτης Κινδύνου: 50) αντιμετωπίζουν οξέα προβλήματα διαθεσιμότητας καυσίμων.
Ωστόσο, το ντόμινο δεν σταματά στην ενέργεια. Το αυξημένο κόστος φυσικού αερίου ακριβαίνει κατακόρυφα την παραγωγή λιπασμάτων. Αυτό σημαίνει ότι μια κρίση που ξεκίνησε στα νερά του Περσικού Κόλπου, καταλήγει να απειλεί την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, δημιουργώντας πληθωριστικές πιέσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ και πιέζοντας ασφυκτικά τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως ήδη εξηγήσαμε σε προηγούμενο σημείωμα.
Ο Παγκόσμιος Χάρτης Κινδύνου
Η έκθεση ζωγραφίζει έναν πλανήτη στις αποχρώσεις του κόκκινου σε κρίσιμες περιοχές:
Το Επίκεντρο: Υεμένη (98), Ιράν (95) και Ιράκ (90) φέρουν το βαρύτερο φορτίο του πολέμου. Το Ισραήλ (91) που βρίσκεται στη δίνη ενός πολυμέτωπου ταυτόχρονου πολέμου -με στόχο τις εξαγγελίες για το Μεγάλο Ισραήλ- με το Ιράν, τους Χούθι και τη Χεζμπολάχ, ενώ ο Λίβανος (88) ακροβατεί στο απόλυτο χάος.
Η Ευρωπαϊκή Ευαλωτότητα: Η Ευρώπη δεν μένει στο απυρόβλητο. Η Γερμανία (58) πληρώνει την εξάρτηση της βιομηχανίας της από την ενέργεια, ενώ χώρες με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές όπως η Ιταλία (64) και η Ουγγαρία (61) βρίσκονται σε ζώνη υψηλού κινδύνου.
Η Θέση της Ελλάδας και της Κύπρου: Η Ελλάδα, με δείκτη κινδύνου 55 και 62 αντίστοιχα, βρίσκονται στο επίκεντρο αυτού του γεωπολιτικού κυκλώνα. Η εξάρτηση της ελληνικής ναυτιλίας από τις ασφαλείς θάλασσες και ο ρόλος της χώρας ως ενεργειακού διαδρόμου αναδεικνύουν τη στρατηγική αλλά και επισφαλή της θέση στον νέο χάρτη. Οι Βρετανικές Βάσεις, η εγγύτητα και η ιρανική επιθετικότητα -καθώς και των proxies όπως η Χεζμπολάχ-, συνιστούν επιπλέον επιβαρυντικούς παράγοντες για τη Μεγαλόνησο.
Η Επόμενη Μέρα
Η εποχή της αμεριμνησίας έχει παρέλθει. Οι συστάσεις των αναλυτών προς τις κυβερνήσεις είναι σαφείς και επείγουσες: τα στρατηγικά αποθέματα ενέργειας της Ευρώπης πρέπει να ενισχυθούν άμεσα για να καλύπτουν πάνω από 90 ημέρες, η διαφοροποίηση των προμηθευτών είναι πλέον ζήτημα εθνικής ασφάλειας, και ο στενός συντονισμός μεταξύ ΝΑΤΟ και Ε.Ε. κρίνεται επιβεβλημένος αλλά σύμφωνα με πολλούς, δείχνει ανέφικτος (περισσότερα και εδώ).
Βραχυπρόθεσμα, η παγκόσμια οικονομία οφείλει να μάθει να ζει με την ακραία μεταβλητότητα. Μεσοπρόθεσμα, όμως, η απειλή ενός νέου, επίμονου πληθωρισμού και η επιβράδυνση της ανάπτυξης είναι προ των πυλών. Στα τέλη Μαρτίου του 2026, ο κόσμος αντιλαμβάνεται με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η παγκοσμιοποίηση, όσο γρήγορα χτίζει γέφυρες ευημερίας, τόσο εύκολα μπορεί να τις δει να γκρεμίζονται σε μια στενή λωρίδα θάλασσας στη Μέση Ανατολή.
*με χρήση εργαλείων ΤΝ και των iEp Widgets™. Φωτο: protagon.gr
.png)
