iEpikaira

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα 1821

10 Απριλίου 1826: Η έξοδος του Μεσολογγίου

10.4.24

Με την έκρηξη της επανάστασης, μετά την Πελοπόννησο, ολόκληρη η Στερεά Ελλάδα είχε επαναστατήσει και είχαν απελευθερωθεί πολλές περιοχές. Μάλιστα οργανώθηκε και πολιτικά με την “Γερουσία” στο Μεσολόγγι και τον “Άρειο Πάγο” στα Σάλωνα. Ο Σουλτάνος όμως αποφάσισε να αντιδράσει οργανωμένα με δυο στρατιές!

Η δεύτερη με τους Κιουταχή και Ομέρ Βρυώνη κατέληξε στο Μεσολόγγι, στις 25 Οκτωβρίου 1822, το οποίο οι Τούρκοι πολιόρκησαν. Ύστερα από λίγες μέρες, στις 31 Δεκεμβρίου, οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να λύσουν την πολιορκία και να επιστρέψουν στην Ήπειρο.

Μετά την συμφωνία του Σουλτάνου και του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, η εισβολή του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο συνδυάστηκε με επιχειρήσεις από τους Τούρκους στην Στερεά Ελλάδα, με κύριο στόχο το Μεσολόγγι. Της νέας εκστρατείας ηγείται και πάλι ο Κιουταχής που με πανίσχυρη στρατιά 35.000 ανδρών έφτασε στο Μεσολόγγι στα μέσα Απριλίου 1825. Είναι η δεύτερη και καθοριστική πολιορκία της πόλης που κατέληξε στην ηρωική έξοδο.

1η Φάση της πολιορκίας: Από τον Απρίλιο ως το Δεκέμβριο του 1825 κράτησε η πρώτη φάση της πολιορκίας και στο διάστημα αυτό οι Τούρκοι έφτασαν σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων από το τείχος. Μια ισχυρή επίθεση του Κιουταχή στις 21 Ιουλίου 1825 απέτυχε και τρεις μέρες αργότερα μια Ελληνική νυκτερινή αντεπίθεση προκάλεσε σοβαρότατες απώλειες στο τουρκικό στρατόπεδο.

Στο μεταξύ Ελληνικά πλοία είχαν διασπάσει το θαλάσσιο αποκλεισμό και είχαν εφοδιάσει τους πολιορκημένους με τροφές και πολεμοφόδια, ενώ στις αρχές Αυγούστου η άμυνα του Μεσολογγίου ενισχύθηκε με 1500 ακόμα άντρες. Μετά τις άκαρπες επιθέσεις του ο Κιουταχής αποσύρθηκε στις γύρω υπώρειες και κατά διαστήματα βομβάρδιζε την πόλη, χωρίς όμως την ασφυκτική πίεση των πρώτων μηνών.

2η Φάση της πολιορκίας: Τον Δεκέμβριο του 1825 άρχιζε η δεύτερη φάση της πολιορκίας όταν ο Ιμπραήμ έφτασε στο Μεσολόγγι με ισχυρή δύναμη (10.000 άνδρες), αποφασισμένος να το καταλάβει. Μετά την απόρριψη από τους πολιορκημένους της πρότασής του για παράδοση, η πολιορκία έγινε στενότερη και από τον Φεβρουάριο οι πολιορκημένοι πιέζονταν από τις επιθέσεις των Αιγυπτίων και από την πείνα.

Τα νησάκια της λιμνοθάλασσας, προπύργια του Μεσολογγίου, έπεσαν στα χέρια του εχθρού, εκτός από την Κλείσοβα, που η νίκη των Ελλήνων υπήρξε θριαμβευτική. Οι πολιορκημένοι μάταια περίμεναν την ενίσχυσή τους από το Ναύπλιο και η προσπάθεια του Ελληνικού στόλου να λύσει την πολιορκία από την θάλασσα αποδείχτηκε αδύνατη. Μόνη λύση μέσα σε αυτές τις συνθήκες, που διαρκώς χειροτέρευαν, απέμεινε η έξοδος...

Το Μεσολόγγι το 1825 αποτελούσε σε μικρογραφία μια μικρή Ελλάδα, στην καρδιά της Ελλάδος, γιατί μέσα στην πόλη εκείνη δεν ήταν κλεισμένοι μόνο Μεσολογγίτες και Πελοποννήσιοι, αλλά και αντιπρόσωποι όλων των Ελληνικών πληθυσμών από τον Ισθμό και επάνω. Κατά την πρώτη φάση της πολιορκίας οι πολιορκημένοι με συνεχείς αντεπιθέσεις αλλά και με συνεχή ανεφοδιασμό, έστω και δύσκολα, από τον Ελληνικό στόλο υπέμειναν την πολιορκία. Η θέση των Ελλήνων χειροτέρεψε κατά την δεύτερη φάση της πολιορκίας.

Είχαν κουραστεί από την εννεάμηνη πολιορκία και ιδίως από την έλλειψη τροφίμων. Η κατάσταση βέβαια ήταν περισσότερο τραγική για τους αρρώστους και τους πληγωμένους. Μολαταύτα η μαχητικότητά τους ήταν άκαμπτη και αμετακίνητη η απόφασή τους να νικήσουν ή να πεθάνουν, ιδιαίτερα των ντόπιων που έφθασαν στον ύψιστο βαθμό του ηρωισμού και της αυτοθυσίας.

Μετά την κατάληψη του Βασιλαδίου, του Ντολμά και του Πόρου (μόνο η Κλείσοβα έμενε ακόμα στους Έλληνες) οι πολιορκημένοι απελπισμένοι και εξαντλημένοι από τη φοβερή πείνα και τις άλλες στερήσεις, μόνο από την άφιξη του στόλου περίμεναν σωτηρία.

Από τα μέσα κιόλας Φεβρουαρίου η κατάσταση στο Μεσολόγγι είχε αρχίσει να γίνεται τραγική. Πολλές οικογένειες είχαν αρχίσει να στερούνται εντελώς τα τρόφιμα και αναγκάζονταν να σφάζουν άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια και κατόπιν σκύλους, γάτες, ποντικούς. Αλλά και αυτά έλειψαν. Από τις 16 Μαρτίου άρχισαν να τρώνε αρμυρίκια, πικρά χόρτα που φύτρωναν κοντά στην θάλασσα.

Ο υποσιτισμός και οι αρρώστιες εξασθένιζαν τους ρωμαλέους οργανισμούς των ανδρών της φρουράς και προκαλούσαν πολλούς θανάτους. Από τον Απρίλιο όμως τα ολιγάριθμα Ελληνικά πλοία με ναύαρχο τον Μιαούλη, απέτυχαν σε επανειλημμένες προσπάθειες να διασπάσουν τον αποκλεισμό του τουρκοαιγυπτιακού στόλου. Στους πολιορκημένους δεν έμενε άλλη λύση από την έξοδο!

Για τους ασθενείς και πληγωμένους, αποφάσισαν να μεταφερθούν στα πιο οχυρωμένα σπίτια και εκεί να πεθάνουν πολεμώντας. Εκείνοι δέχτηκαν.

“Τα παράθυρα να μας αφήσετε ανοιχτά μονάχα και ώρα σας καλή ! Ο Θεός να μας ανταμώσει στον άλλο κόσμο” είπαν και αποχαιρετίστηκαν πολιορκημένοι, απελπισμένοι πια, πήραν την οριστική απόφαση να επιχειρήσουν έξοδο την νύχτα της 10ης Απριλίου προς την 11η, Κυριακή των Βαΐων και ειδοποίησαν σχετικά τους Έλληνες του στρατοπέδου της Δερβέκιστας να προσπαθήσουν να φέρουν αντιπερισπασμό στους Τούρκους.

Αποφάσισαν να σκοτώσουν όλους τους αιχμαλώτους, καθώς και τα γυναικόπαιδα για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων. Ενώ η πρώτη απόφαση πραγματοποιήθηκε, την δεύτερη απέτρεψε ο επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ. Οι ασθενείς και τραυματισμένοι μεταφέρθηκαν στα πιο οχυρά σπίτια και εκεί να πεθάνουν πολεμώντας.

Το μεσημέρι της 10ης Απριλίου καταρτίστηκε το σχέδιο και το δειλινό άρχισαν όλοι να μαζεύονται στις προσδιορισμένες θέσεις. Κατά τις 6.30 ακούστηκε επάνω στο Ζυγό η ομοβροντία του Ελληνικού επικουρικού σώματος, που είχε φθάσει από την Δερβέστικα. Όταν νύχτωσε οι περισσότεροι της φρουράς είχαν βγει έξω από την πόλη και περίμεναν το σύνθημα του ξεκινήματος. Το σχέδιό τους όμως προδόθηκε και οι Τουρκοαιγύπτιοι άρχισαν να τους κτυπούν με πυκνά πυρά κανονιών και τουφεκιών.

Τελικά οι Έλληνες αποφάσισαν να κινηθούν όρμησαν οι άνδρες των δύο πρώτων σωμάτων με τα γιαταγάνια και τα σπαθιά τους επάνω στις εχθρικές γραμμές. Καμιά δύναμη δεν ήταν ικανή να αναχαιτήσει τον χείμαρρο εκείνο των απελπισμένων. Ο καθένας τους κοίταζε πως να ανατρέψει τα εμπόδια που βρίσκονταν μπροστά του και να περάσει. Εκείνη την στιγμή ακούστηκε από το τρίτο σώμα των γυναικόπαιδων η φωνή “οπίσω, οπίσω, μωρέ παιδιά!” και αποχωρίστηκαν μερικοί από τα δύο πρώτα σώματα. Η σύγκρουση ήταν φονικότατη!

Οι Έλληνες ανατρέπουν όποιον βρουν μπροστά τους και προχωρούν αφήνοντας πίσω πολλούς νεκρούς. Την πορεία τους συνόδευσαν δύο εκρήξεις από την πόλη. Η πρώτη από την έκρηξη των υπονόμων και η άλλη από την ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης με τον ηρωικό Χρήστο Καψάλη. Οι Έλληνες είχαν απώλειες και από τους κρυμμένους στα διάφορα υψώματα και τις χαράδρες Αλβανούς. Μολαταύτα αντιμετώπιζαν με σταθερότητα τον αόρατο εχθρό.

Είχε αρχίζει να γλυκοχαράζει η Κυριακή των Βαΐων, όταν η μάχη έπαψε. Εκεί επάνω μόνο, στην κορυφή του Ζυγού, μπόρεσαν να αναπνεύσουν λίγο ελεύθερα. Από τους 3000 στρατιωτικούς που πήραν μέρος στην έξοδο, μόνο 1300 σώθηκαν! Οι υπόλοιποι 1700 σκοτώθηκαν στις συμπλοκές της εξόδου. Από τις γυναίκες, 13 μόνο Σουλιώτισσες σώθηκαν και από τα παιδιά τρία ή τέσσερα. Οι απώλειες των Τουρκοαιγυπτίων υπολογίστηκαν σε 5000. Την ντροπή του Ελληνικού εμφυλίου πολέμου εξαγνίζει η θυσία μιας πόλης και των αγωνιστών της.

Η θυσία του Μεσολογγίου, που επί 12 ολόκληρους μήνες αντιστάθηκε ηρωικά, προώθησε το Ελληνικό ζήτημα, όσο καμιά άλλη Ελληνική νίκη: πλημμύρισε τους άλλους Έλληνες και τους Ευρωπαίους με αισθήματα θαυμασμού για τους άνδρες της φρουράς του και τον ηρωικό πληθυσμό του Μεσολογγίου. Πραγματικά σπάνια συναντά κανείς στις σελίδες της ιστορίας παραδείγματα παρόμοιας υπεράνθρωπης ψυχικής αντοχής. Οι φλόγες του Μεσολογγίου θέρμαναν τις καρδιές των πολιτισμένων λαών και τους ξεσήκωσαν σε μια αληθινή σταυροφορία για την απελευθέρωση του Ελληνικού έθνους.

“Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι”, Δ. ΣΟΛΩΜΟΣ

Προσπελάστηκε: aktines

8 Μαΐου 1821: Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς

8.5.23

Η Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς ήταν μία από τις πολεμικές εμπλοκές της ελληνικής επανάστασης του 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. στη μάχη αυτή, που έγινε στις 8 Μαΐου του 1821, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με μόνο 117 άνδρες νίκησε το στρατό του Ομέρ Βρυώνη.

Η εξέλιξη των γεγονότων

Πρίν ξεκινήσει από τα Τρίκαλα ο Ομέρ Βρυώνης για την εκστρατεία του κατά της Πελοποννήσου, διέταξε τους πιστούς του καπεταναίους της Δυτικής Ελλάδας να μαζευτούν στη Γραβιά Φωκίδος, απ' όπου περνώντας θα τους έπαιρνε μαζί του. στον Οδυσσέα Ανδρούτσο, έστειλε ιδιαίτερο αγγελιοφόρο για να του αναγγείλει το τέλος του Αθανάσιου Διάκου και να του δηλώσει ότι αν ερχόταν στη Γραβιά μαζί με τους άλλους καπετάνιους όχι μόνο θα τον συγχωρούσε για το φόνο του Χασάν μπέη Γκέκα, αλλά θα του έδινε και το αρματολίκι της Λιάκουρας.

στις 3 Μαΐου του 1821, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος έφθασε στη... Γραβιά με τον Κοσμά Σουλιώτη, τον Ευστάθιο Κατσικογιάννη και μία ομάδα από 100 άνδρες. Κατάλαβε αμέσως καλά ποια ήταν η κατάσταση και υπέδειξε στους επαναστάτες ότι έπρεπε με κάθε θυσία να σταματήσουν εκεί την πορεία του εχθρού.

Αφού μαζεύτηκαν εκεί ύστερα από πρόσκληση του Ανδρούτσου και άλλοι καπεταναίοι, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος τους πρότεινε να κλειστούν στο Χάνι, ώστε μη μπορώντας να υποχωρήσουν, να αναγκαστούν να πολεμήσουν πάση θυσία για να ανακόψουν την πορεία του Ομέρ Βρυώνη. Όμως ούτε ο Πανουργιάς, ούτε ο Γιάννης Δυοβουνιώτης δέχτηκαν. Τελικά, χωρίστηκαν σε τρία τμήματα. το ένα, με τον Πανουργιά και τον Δυοβουνιώτη, έπιασε τα υψώματα του Χλωμού, αριστερά από το δρόμο. το άλλο με τον Κοσμά Σουλιώτη και τον Κατσικογιάννη, τα υψώματα δεξιά από το δρόμο. Όσοι ήθελαν θα κλείνονταν μαζί με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο μέσα στο Χάνι. Μάλιστα, για να τους ενθαρρύνει περισσότερο, ο Ανδρούτσος κάλεσε τους άνδρες του να χορέψουν και έσυρε το τσάμικο. Πρώτος άρπαξε το μαντήλι ο Γιάννης Γκούρας, ύστερα ο Παπανδριάς, ο Κομνάς Τράκας, ο Αγγελής Γοβιός, οι Καπογιωργαίοι κ. α. Μέσα σε λίγα λεπτά, είχαν μετατρέψει το Χάνι σε φρούριο. Έφραξαν τα ανοίγματα και άνοιξαν τουφεκήθρες.

η πορεία της μάχης

Μόλις έφτασε ο Ομέρ Βρυώνης, αφού εκτόπισε τα τμήματα του Πανουργιά, του Δυοβουνιώτη, του Σουλιώτη και του Κατσικογιάννη, αντιλήφθηκε όσα συνέβαιναν μέσα στο Χάνι και θύμωσε πολύ. Αφού οι Τούρκοι περικύκλωσαν την περιοχή και το Χάνι, έστειλε τον Χασάν-δερβίση για να πει στον Ανδρούτσο να παραδοθεί. Όμως ο Ανδρούτσος δεν δέχτηκε και η διαπραγμάτευση έγινε υβριστική, με αποτέλεσμα ο δερβίσης να πέσει νεκρός από σφαίρα του Ανδρούτσου. Αυτό έδωσε το σύνθημα της μάχης. οι Τούρκοι επιτέθηκαν στο πανδοχείο, αλλά αποκρούσθηκαν με μεγάλες απώλειες και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Έτσι η πρώτη έφοδος αποκρούσθηκε, το ίδιο και η δεύτερη και η τρίτη. ο Βρυώνης βλέποντας τους άνδρες του να πέφτουν από τα πυρά των Ελλήνων, διέταξε να φέρουν κανόνια για να ανατινάξει το κτίριο. οι Τούρκοι σταμάτησαν την επίθεση μέχρι να έρθουν τα κανόνια, ενώ οι Έλληνες, που κατάλαβαν τις προθέσεις τους, τη νύχτα, αργά προς τα ξημερώματα, αφού είχαν πετύχει να προβάλλουν γενναία αντίσταση και να σκοτώσουν πάνω από 300 Τούρκους, καθυστερώντας ταυτόχρονα την πορεία του εχθρού, κατάφεραν να εγκαταλείψουν κρυφά το Χάνι περνώντας ανάμεσα από τις εχθρικές τουρκικές γραμμές. η παράτολμη έξοδος τους στοίχισε μόνο τέσσερις νεκρούς.

Συνέπειες της μάχης

Τά θύματα των Τούρκων ήταν πολυάριθμα. Πάνω από 300 νεκροί και 600 τραυματίες μέσα σε λίγες ώρες. οι Έλληνες έχασαν μόνο έξι πολεμιστές. η στρατηγική επιτυχία της μάχης αυτής ήταν μεγάλη. Εμπόδισε την κάθοδο του Ομέρ Βρυώνη στην Πελοπόννησο και διευκόλυνε τη νίκη στο Βαλτέτσι που εμψύχωσε την επανάσταση. Συγκεκριμένα, μετά τη μάχη στη Γραβιά, ο Βρυώνης συγκλονίστηκε τόσο πολύ που αποφάσισε να σταματήσει προσωρινά την εκστρατεία του και να υποχωρήσει στην Εύβοια, για να συναντήσει αργότερα τις δυνάμεις του Κιοσέ Μεχμέτ. Έτσι παρεμποδίστηκε η κάθοδος ενός τόσο ισχυρού στρατού στην Πελοπόννησο, όπου η επανάσταση ακόμα δεν είχε εδραιωθεί, ενώ συνέβαλε στην έναρξη του αγώνα και στη δυτική Ελλάδα.

Παραπομπές

Σπυρίδωνος Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, εκδ. Γιοβάνη, τόμος α, κεφ. ιδ.

Ιωάννα Διαμαντούρου, «ο Αγώνας στην Ανατολική Στερεά. η μάχη της Γραβιάς», Ιστορία, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ιβ, 1975, σελ. 115

Πηγή: orthodoxia-ellhnismos.gr

Η Σφαγή της Χίου [30 Μαρτίου 1822]

30.3.23

Η Μάχη στα Δερβενάκια – 26 Ιουλίου 1822

26.7.22

Η Μάχη των Δερβενακίων ήταν μία από τις σημαντικότερες μάχες που πραγματοποιήθηκαν κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες και μεγάλη καταστροφή των οθωμανικών δυνάμεων υπό τον αρχιστράτηγο Μαχμούτ πασά Δράμαλη. Η μάχη αυτή δόθηκε στις 26 Ιουλίου 1822, σε δύο από τα τέσσερα μικρά ορεινά περάσματα (δερβενάκια), μεταξύ Κορίνθου και κοιλάδας Άργους, εξ ου και η ονομασία της. Άλλο αποτέλεσμα της μάχης αυτής ήταν η ενίσχυση της φήμης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, η οποία φόβισέ τους...τότε πολιτικούς αντιπάλους του.

Αποκλεισμός στην Αργολίδα

Ο Δράμαλης φθάνοντας με το ασκέρι του στο Άργος στις 12 Ιουλίου αντελήφθη την ερήμωση του κάμπου πλην όμως αποφάσισε να στρατοπεδεύσει προκειμένου να καταλάβει την ακρόπολη (Λάρισσα), μη θέλοντας στη πορεία του για Τρίπολη ν΄ αφήσει πίσω του εχθρικές εστίες. Στην απόφαση αυτή συνέβαλε και το γεγονός ότι το κάστρο Λάρισσα ήταν και το πρώτο κατά τη κάθοδό του στην Πελοπόννησο που πρόβαλε αντίσταση, κάνοντας τον να πιστέψει ότι σ΄ αυτό οι Αργείοι έχουν αποθηκεύσει τις περιουσίες τους καθώς και πολλά τρόφιμα. Έτσι ξεκίνησε από την επομένη η πολιορκία του κάστρου.

Μέρα με τη μέρα όμως ο οθωμανικός στρατός άρχισε να αντιμετωπίζει σοβαρά επισιτιστικά προβλήματα. Επιπλέον, το καλοκαίρι του 1822 ήταν ιδιαίτερα θερμό, την άνοιξη υπήρξαν λίγες βροχοπτώσεις και τα περισσότερα πηγάδια και ρέματα γύρω από το Άργος είχαν στερέψει. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο Δράμαλης άρχισε να σκέπτεται σοβαρά τη διακοπή της εισβολής και την επάνοδο στην Κόρινθο.

Στις 20 Ιουλίου οι Μύλοι Αργολίδας αποτελουσάν το στρατηγείο των Ελλήνων αγωνιστών πέριξ των οποίων είχαν συρρεύσει τα ελληνικά σώματα ατάκτων. Στο συμβούλιο που ακολούθησε, ο Κολοκοτρώνης πρότεινε να περικυκλώσουν τους Τούρκους και έτσι αποφασίστηκε ο εγκλωβισμός του εχθρού στην αργολικό κάμπο, με αποκλεισμό των στενών των Δερβενακίων και ισχυρή άμυνα του Αχλαδόκαμπου και των Μύλων. Παράλληλα αποφασίστηκε ο απεγκλωβισμός των πολιορκημένων του κάστρου Λάρισα, οι οποίοι είχαν αρχίσει να υποφέρουν από ελλείψεις σε τρόφιμα και νερό. Άλλωστε ο αντικειμενικός σκοπός, για τον οποίο είχαν εγκλειστεί, είχε πετύχει απόλυτα με την καθήλωση του Δράμαλη στο Άργος, δίνοντας τον απαιτούμενο χρόνο στρατολόγησης και συγκέντρωσης των ελληνικών στρατευμάτων. Έτσι το βράδυ της 23ης Ιουλίου διατάχθηκαν κάποια τμήματα να προσβάλουν απ΄ όλες τις πλευρές τον χώρο. Μέσα στη νυκτερινή εκείνη ταραχή ειδοποιημένοι κατάλληλα οι πολιορκημένοι εξήλθαν ανενόχλητοι και ενώθηκαν με τα υπόλοιπα ελληνικά τμήματα.

Η καταστροφή του τούρκικου στρατού

Στις 26 Ιουλίου ο Δράμαλης αποφάσισε να επιστρέψει προσωρινά στην Κόρινθο και κινήθηκε προς τα Δερβενάκια, στενό που ενώνει την αργολική με την κορινθιακή πεδιάδα. Η βασική διάβαση, με βάση το σχέδιο του Θ. Κολοκοτρώνη, φυλαγόταν από τον Αντώνη Κολοκοτρώνη και περίπου 1.500 άντρες.

Παράλληλα ο Θ. Κολοκοτρώνης είχε τοποθετήσει τον Πλαπούτα με περίπου 800 άντρες στο Σχινοχώρι για να φυλάει τη βορειοδυτική έξοδο της Αργολίδας προς τη Στυμφαλία, και τους Νικηταρά – Παπαφλέσσα στο Στεφάνι – Αγιονόρι, με άλλους 800 άντρες για να φυλάξουν την τρίτη διάβαση προς την Κλένια.

Οι Τούρκοι της εμπροσθοφυλακής μπήκαν στο στενό πέρασμα και όταν έφτασαν στην έξοδο δέχτηκαν τα πυρά των κρυμμένων Ελλήνων. Λίγοι πέρασαν προς την πεδιάδα της Κουρτέσας και ο κύριος όγκος οπισθοχώρησε με μεγάλες απώλειες.

Αφού αυτό το πέρασμα φυλαγόταν καλά από τους Έλληνες, η εμπροσθοφυλακή και το κύριο σώμα στράφηκαν προς το δεύτερο κοντινό πέρασμα, αυτό του Άγιου Σώστη, ανατολικά από την κύρια διάβαση. Αυτό το πέρασμα ήταν πολύ ανηφορικό και πιο δύσκολο για τους πεζούς και τα ζώα, αλλά οι Τούρκοι το βρήκαν αφύλακτο και άρχισαν να περνούν προς την Κουρτέσα, ενώ τα τμήματα του Αντώνη Κολοκοτρώνη τους πλευροκοπούσαν. Εν τω μεταξύ, το σώμα των Νικηταρά – Παπαφλέσσα, το μεσημέρι ειδοποιήθηκε με σήματα καπνού ότι ο Δράμαλης κινείται προς τα Δερβενάκια. Ανασυντάχτηκε και με γρήγορη πορεία έφτασε το απόγευμα στις κορυφές ανατολικά, πάνω από τον Άγιο Σώστη, και είδαν τους Τούρκους που περνούσαν προς την Κουρτέσα. Τότε επιτέθηκαν αμέσως στους Τούρκους που βρέθηκαν ανάμεσά σε δύο πυρά, ανατολικά οι νεοφερμένοι και δυτικά τα τμήματα του Α. Κολοκοτρώνη.

Η μάχη κράτησε μέχρι αργά τη νύχτα και οι Τούρκοι είχαν τρομακτικές απώλειες, σε ανθρώπους, ζώα και υλικά. Όταν σκοτείνιασε, η προσπάθεια των Τούρκων σταμάτησε και γύρισαν στην Τίρυνθα οπου είχαν και πριν το στρατόπεδό τους. Οι απώλειες των Τούρκων, κατά την 26η Ιουλίου, και με βάση τη διασταύρωση απομνημονευμάτων, άλλων ειδήσεων και εγγράφων, υπολογίζονται περίπου στους 2.500 – 3.000 νεκρούς και τραυματίες.

Σύντομα η καταστροφή του Δράμαλη έγινε τραγούδι και θρύλος σε πολλά δημώδη ελληνικά τραγούδια:

Της Ρούμελης οι Μπέηδες και του Μωριά οι λεβέντες

Στο Ντερβενάκι κείτονται κορμιά δίχως κεφάλια…

Επίλογος

Η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη ολοκληρώθηκε στη μάχη του Αγιονορίου, στις 28 Ιουλίου 1822. Έτσι, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στάθηκε ο οργανωτής και κύριος αυτουργός αυτής της νίκης που έσωσε την Επανάσταση και εξασφάλισε την ελευθερία στη νεότερη Ελλάδα.

Προσπελάστηκε: orthodoxia-ellhnismos.gr

27 Μαΐου 1821: Η πυρπόληση τουρκικού δικρότου από τον Παπανικολή

27.5.22

Η πυρπόληση από τόν Παπανικολή στόν κόλπο τής Ερεσού.

Η ναυμαχία τής Ερεσού θεωρείται η πρώτη κατά μέτωπο ναυμαχία πού έδωσαν οι Έλληνες ναυμάχοι στήν ελληνική επανάσταση τού 1821 μέ πλοίο γραμμής, δίκροτο, τού τότε αυτοκρατορικού οθωμανικού στόλου, η οποία καί διεξήχθη στίς 27 Μαΐου 1821 στόν όρμο Ερεσού τής Λέσβου. Πρωταγωνιστής τής ναυμαχίας αυτής ήταν ο Δημήτριος Παπανικολής ο οποίος καί επιχείρησε γιά πρώτη φορά μέ απόλυτη επιτυχία πυρπόληση μέ χρήση καυστικού όπως λεγόταν αρχικά το πυρπολικό μέ αποτέλεσμα τήν ανατίναξη τού εχθρικού πλοίου.

Η επιτυχία αυτή υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική τόσο στό ηθικό των Ελλήνων ναυμάχων, γιά τήν μελλοντική εξέλιξη στόν κατά θάλασσα αγώνα όσο καί αντίστροφα στό ηθικό των Τούρκων πρό τού καινοφανούς αυτού τύπου καταδρομής καί δολιοφθοράς. Παράλληλα όμως τραγική συνέπεια αυτής ήταν η καταστροφή τών Κυδωνιών (τού Αϊβαλί) πού ακολούθησε 15 ημέρες αργότερα.[1]

Ιστορικό κατάστασης

Μέ τό ξέσπασμα τής ελληνικής επανάστασης η αναγκαιότητα δημιουργίας ενός αξιόμαχου στόλου γιά τήν από θάλασσα αρωγή καί προστασία τού αγώνα υπήρξε άμεση αντιληπτή. Έτσι μέσα στόν επόμενο μήνα καί μετά από πολλές διαβουλεύσεις τών προυχόντων καί καραβοκυραίων τών τριών κυριοτέρων ναυτικών νήσων Σπετσών, Ύδρας καί Ψαρών αποφασίσθηκε. στίς 17 Απριλίου, ημέρα Κυριακή, μέ πανηγυρισμούς η σύμπραξη καί διάθεση τών εμπορικών τους στόλων στόν ιερό αγώνα, καλώντας μέ προκήρυξη ομοίως καί τ΄ άλλα νησιά. Τό παράδειγμα αυτών ακολούθησαν αμέσως τά νησιά τού Σαρωνικού, οι Κυκλάδες καί άλλα όπως η Κάσος. Έτσι δημιουργούνται τρείς μοίρες πλοίων καθεμιά μέ ναύαρχο πού διορίστηκε από τήν κοινότητα ναυτικής νήσου.

Η έξοδος τού συγκροτημένου ελληνικού στόλου στό Αιγαίο συνέπεσε μέ τά τραγικά γεγονότα πού συνέβησαν στήν Κωνσταντινούπολη καί τόν απαγχονισμό τού πατριάρχη, γεγονότα πού εξαγρίωσαν όχι μόνο τα πληρώματα αλλά καί τούς κατοίκους νήσων καί παραλίων της Μικράς Ασίας πολλοί εκ τών οποίων προσέτρεξαν νά ενισχύσουν τά τσούρμα τών ελληνικών πλοίων.

Αρχικά κρίθηκε αναγκαίος ο αποκλεισμός τόσο τών Δαρδανελίων όσο καί κάποιων σημαντικών όρμων τής μικρασιατικής ακτής καθώς καί η υποστήριξη τών ελληνικών σωμάτων στά παραλιακά κάστρα τής Πελοποννήσου. Περί τά μέσα Μαΐου μιά μοίρα τού ελληνικού στόλου έπλευσε πρός τόν Κορινθιακό Κόλπο προκειμένου ν΄ αποκλείσει τά κάστρα Ναυπάκτου, Ρίου καί Αντιρίου καί νά εμποδίσει κάθοδο τών Τούρκων στήν Πελοπόννησο, ενώ μιά δεύτερη μεγαλύτερη μοίρα έπλευσε στό Β. Αιγαίο γιά τόν αποκλεισμό τών Δαρδανελίων. Παρά ταύτα δύο πλοία γραμμής, τρείς φρεγάτες καί τρείς κορβέτες μέ υποναύαρχο διοικητή (ριαλάμπεη) τού οθωμανικού στόλου πρόλαβαν στίς 22 Μαΐου νά εξέλθουν τών στενών στό Αιγαίο.

Παραπομπές

Η Ελληνική Επανάσταση καί η ίδρυση τού Ελληνικού Κράτους (1821-1832) (τόμος ΙΒ), Ιστορία τού Ελληνικού Έθνους,Εκδοτική Αθηνών, 1975, Αθήνα. σέλ. 126-127

Πηγές

Η Ελληνική Επανάσταση καί η ίδρυση τού Ελληνικού Κράτους (1821-1832) (τόμος ΙΒ). Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών. 1975. ISBN 960-213-108-Χ. ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ, Ενωμένη Ρωμηοσύνη προσπελάστηκε tideon.org

Δ.Νατσιός: Οι ήρωες του 1821 ως διαχρονικά πρότυπα

4.1.22

Ιλαρίων Καρατζόγλου: Ένας Καβαλιώτης αγωνιστής του ’21 και της απελευθέρωσης της Μακεδονίας

30.11.21

του Δημήτρη Κουγιουμτζόγλου, εκπαιδευτικού-αρχαιολόγου, από το Άρδην τ. 121

Μ ετά την αποτυχία του επαναστατικού κινήματος στη Μακεδονία, πολλοί ήταν οι Μακεδόνες που κατήλθαν στη νότια Ελλάδα για να συνδράμουν στα πεδία των μαχών εκεί. Ανάμεσα σε αυτούς, υπήρξαν και τρεις Καβαλιώτες, ο Γεώργιος Χατζησίμου, ο Θεόδωρος Καβαλιώτης – που δεν πρέπει να συγχέεται με τον ομώνυμο λόγιο – και ο Ιλαρίων Καρατζόγλου καθώς και τρεις Θάσιοι, οι Σωτήριος Δημητρίου, Θωμάς Γεωργίου και Αυγερινός Βάγιας. Στη Θάσο άλλωστε είχε συντελεστεί, με τη συνδρομή ψαριανών πλοίων, επαναστατικό κίνημα τον Ιούνιο του 1821 υπό τον πρόεδρο και μυημένο στη Φιλική Εταιρεία Χατζηγιώργη Μεταξά, το οποίο, όμως, έληξε με την παρέλευση περίπου έξι μηνών και υπό τον φόβο αντιποίνων.

Από τους παραπάνω αγωνιστές θα γίνει μια εκτενέστερη αναφορά στον Ιλαρίωνα Καρατζόγλου, για τον οποίο πληροφορίες μάς δίνει στα απομνημονεύματά του ο στρατηγός Μακρυγιάννης: «Ὀταν ήμουν εις την Νύδρα [Ύδρα] και τις δύο φορές [καλοκαίρι 1824, φθινόπωρο 1825], όπου την φοβέριζαν οι Τούρκοι, ήτανε και ο Καρατάσιος, εκεί και ήμουνε φιλιωμένος με τους αξιωματικούς του και καταξοχή με τον Βελέτζα και μ’ ένα γενναίον παληκάρι –τον είχε ο Καρατάσιος πολύ αγαπημένον– τον έλεγαν Λαρίων Καράτζογλον, η πατρίδα του από την Καβάλα, του Μεμεταλή την πατρίδα. Φιλελεύθερος και πολύ γενναίος άντρας. Τον είχα φίλον στενώτερον από αδελφόν, και εις τη Νύδρα αυτεινού και του Βελέτζα τους ξήγαγα τα αιστήματά μου και πάντοτε τους ηύρα πρόθυμους αυτούς τους αγαθούς ανθρώπους κι όλους τους αξιωματικούς του Καρατάσιου… κι ως σύμφωνοι εις τα πατριωτικά αιστήματα ορκιστήκαμεν να βαστάξωμεν τον δρόμον μας με την Κυβέρνησιν να γένουν νόμοι, ν’ αποκατασταθούμεν κι εμείς έθνος».

Παρατηρούμε πως ο Μακρυγιάννης ήδη από τις πρώτες του αναφορές εκφράζεται τόσο θερμά για τον Καβαλιώτη αγωνιστή, χαρακτηρίζοντάς τον γενναίο, φιλελεύθερο, πατριώτη, αγαπημένο πρωτοπαλίκαρο του μεγάλου Μακεδόνα επαναστάτη Τάσου Καρατάσου, αλλά και φίλο δικό του «στενότερο και από αδερφό». Επίσης, το γεγονός ότι ήταν πρωτοπαλίκαρο του Καρατάσου οδηγεί στο συμπέρασμα πως θα πρέπει να συμμετείχε και σε όλες τις μάχες που έδωσε ο Καρατάσος με το σώμα των περίπου δύο χιλιάδων Μακεδόνων του, όπως τη νίκη στο Κομπότι της Άρτας (10 Ιουνίου 1822), την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 1822), τη νίκη στο Τρίκκερι Μαγνησίας (4 Μαΐου 1823), αλλά και τη νίκη κατά του Ιμπραήμ Πασά στον Σχοινόλακκο Μεσσηνίας (15 Μαρτίου 1825).

Ο Μακρυγιάννης μάς εξιστορεί στη συνέχεια πως ο Ιλαρίων, κατά το έτος 1828, έκανε τη σκέψη να γίνει κλέφτης, πικραμένος από τον παραγκωνισμό του από τον κυβερνήτη Καποδίστρια, επειδή δεν του έδωσε θέση στον στρατό που οργάνωνε, όπως έκανε και με πολλούς ακόμα οπλαρχηγούς της επανάστασης. Μεταπείστηκε, όμως, ο Ιλαρίων από τον Μακρυγιάννη και σε συνεννόηση μαζί του πήγε αρχικά στο Άγιο Όρος και ύστερα στα Μαδεμοχώρια Χαλκιδικής, προκειμένου να στρατολογήσει νέους επαναστάτες με στόχο μια νέα εξέγερση στη Μακεδονία. Εκεί κατάφερε τελικά να κάνει δικό του καπετανλίκι. Αργότερα, όπως αναφέρει ο Μακρυγιάννης, η καθοδηγούμενη από το ρωσικό κόμμα των Ναπαίων Φιλορθόδοξη Εταιρεία –ιδρυμένη τον Ιούνιο του 1839– επιχείρησε να προσεγγίσει τον Ιλαρίωνα και να τον στρατολογήσει στους σκοπούς της, οι οποίοι ήταν μεν η απελευθέρωση της Θεσσαλίας και Μακεδονίας, αλλά με τοποθέτηση εκεί ηγεμόνα υπό τον έλεγχο της Ρωσίας –σύμφωνα με τον Μακρυγιάννη– και ταυτόχρονα η ανατροπή του Όθωνα και η τοποθέτηση ενός ορθόδοξου βασιλιά στην ελεύθερη Ελλάδα. Πράγματι, ο Ρώσος αρχιμανδρίτης Ανατόλιος ήρθε σε επαφή με τον ανυποψίαστο Ιλαρίωνα στο Όρος και πέτυχε την προσχώρησή του στο σχεδιαζόμενο κίνημα. Όταν όμως ο Ιλαρίων ειδοποιήθηκε από τους ανθρώπους του Μακρυγιάννη, αλλά και κάποιους μοναχούς, για τους σκοπούς της Φιλορθόδοξης Εταιρείας, έκανε πίσω, με αποτέλεσμα να μπει στο στόχαστρο του Ρώσου πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι, αναγκάστηκε να φύγει από τη Μακεδονία και πήγε στην Αίγυπτο στον συμπατριώτη του Μεχμέτ Αλή. Αυτός πάλι, το ίδιο έτος τον έστειλε στην Κρήτη με στόχο να υποκινήσει εκεί κίνημα ως αρχηγός του στρατού που θα έστελνε ο Μεχμέτ Αλή στο κατόπιν του. Μάλιστα του έδωσε γράμματα με παραλήπτες τόσο Τουρκοκρητικούς όσο και Έλληνες του νησιού. Όμως τελικά ο Μεχμέτ Αλή φαίνεται πως εγκατέλειψε αυτό το σχέδιο και ξέχασε τον Ιλαρίωνα, γι’ αυτό κι εκείνος επέστρεψε στην ελεύθερη Ελλάδα, όπου διηγήθηκε στον Μακρυγιάννη τα παθήματά του.

Ο Ιλαρίων συμμετείχε, για τελευταία φορά, σε κίνημα με στόχο την απελευθέρωση της Μακεδονίας κατά το έτος 1840, κίνημα οργανωμένο από οπλαρχηγούς, ανάμεσα στους οποίους και ο Μακρυγιάννης, χωρίς την υποστήριξη της κυβέρνησης του Όθωνα. Στο Άγιο Όρος προδόθηκε στους Τούρκους από ανθρώπους του Τσάμη Καρατάσου –γιου του Τάσου Καρατάσου, με τον οποίο φαίνεται πως ήταν σε αντιπαλότητα–, με αποτέλεσμα να φυλακιστεί στην Κωνσταντινούπολη. Μετά από ενέργειες του Μακρυγιάννη παρενέβησαν οι πρέσβεις της Αγγλίας και της Γαλλίας και απελευθερώθηκε. Ωστόσο, αμέσως μετά την απελευθέρωσή του, όπως σημειώνει ο Μακρυγιάννης, «οι Ρούσοι διά την απάτη όπου έκαμεν του Ανατόλιου, όπου τον όρκισε στο Όρος, ενέργησαν και τον σκότωσαν οι Τούρκοι ύστερα οποϋφυε από το Μπάνιο [φυλακές της Κωνσταντινούπολης] και χάσαμεν έναν γενναίον άντρα» (το 1841). Έτσι, ο Ιλαρίωνας υπήρξε ίσως ο πρώτος μάρτυρας του Μακεδονικού Αγώνα, αν αναλογιστεί κανείς πως έπεσε για τη Μακεδονία, αντιτιθέμενος σε μια πρώτη ρωσική κίνηση στην περιοχή. Φαίνεται μάλιστα πως η καθοδηγούμενη από το ρωσικό κόμμα εφημερίδα Αιών (φ. 328/4 Φεβρουαρίου 1842) προσπάθησε στη συνέχεια με ανώνυμο άρθρο να σπιλώσει τη μνήμη του Ιλαρίωνα, συσχετίζοντάς τον με την εγκληματική δράση ενός ….Ιλαρίωνα, υποτιθέμενου Αλβανού ληστή, αν πράγματι υπήρξε ποτέ ένα τέτοιο πρόσωπο και βέβαια αν ο όλος συσχετισμός δεν ξεκίνησε από τη λάθος παραπομπή του Βλαχογιάννη στα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη. Ωστόσο, ο Α. Βακαλόπουλος, σε άρθρο του απέδειξε, πέραν πάσης αμφιβολίας, το ανυπόστατο αυτού του συσχετισμού, για το οποίο άλλωστε βοούν και τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη.

Η ελληνική πολιτεία, στις 2 Ιουνίου 2021, τιμώντας τη μνήμη του Καβαλιώτη αγωνιστή και εκπροσωπούμενη από την ανώτατη αρχή της, την Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, προχώρησε στα αποκαλυπτήρια της προτομής του στη γενέτειρά του την Καβάλα.

Βιβλιογραφία

-Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη, επιμέλεια Γιάννης Βλαχογιάννης, εκδοτικός οίκος Κοσμαδάκη, Αθήνα.

-Απόστολος Βακαλόπουλος, «Οι άγνωστοι Μακεδόνες αγωνιστές του ’21 και πρόδρομοι των Μακεδονομάχων, Ιλ. Καράτζογλου από την Καβάλα και Βασ. Αθανασίου από την Παλαιόχωρα Αρναίας (Σοποτνίκια)», Πρακτικά Β΄ Τοπικού Συμποσίου «Η Καβάλα και η περιοχή της», Καβάλα 1987, σ. 67-88.

-Δημήτρης Κουγιουμτζόγλου, Προτομή Καβαλιώτη επαναστάτη Ιλ. Καρατζόγλου: ανοιχτή πρόταση στον Δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο Καβάλας, εφημερίδα Πρωινή, 5.10.2020, www.proininews.gr

-Λυκουρίνος Κυριάκος, «Ιλαρίων Καρατζόγλου, ένας Καβαλιώτης αγωνιστής του ’21», www.lykourinos-kavala.blogspot.com.

-Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τ. ΙΓ΄, σ.σ. 77-79.

-Κώστας Παπακοσμάς, «Καβαλιώτες και Θάσιοι αγωνιστές του 1821 και η οικογένεια Αστεριάδη», www.eykalipsis.com.

-Κωνσταντίνος Χιόνης, «Σωτήριος Δημητρίου, ένας Θάσιος αγωνιστής του 1821», στον συλλογικό τόμο Η Καβάλα και τα Βαλκάνια από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου Βαλκανικών Ιστορικών Σπουδών, τ. Α΄, Ιστορικό και Λογοτεχνικό Αρχείο Καβάλας, επιμέλεια Νικόλαος Ρουδομέτωφ, Καβάλα 2004, σσ. 325-332.

Πηγή: ardin-rixi.gr

Το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου

9.11.21

Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας. Είναι το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Η κακοδιοίκηση και η καταπίεση της τουρκικής διοίκησης ανάγκασε την Παγκρήτια Συνέλευση που συνήλθε στα Χανιά να αποστείλει στις 14 Μαΐου 1866 αναφορά στον Σουλτάνο με μια σειρά αιτημάτων. Συγκεκριμένα, ζητούσε: βελτίωση του φορολογικού συστήματος, σεβασμό της χριστιανικής θρησκείας, αναγνώριση του πληθυσμού να εκλέγει ελεύθερα τους δημογέροντές του και τη λήψη μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, απέστειλε μυστικό υπόμνημα προς τους μονάρχες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με το οποίο τους καλούσε να ενεργήσουν για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ή να μεσολαβήσουν στη χορήγηση από τον Σουλτάνο «Οργανικού Νόμου». Στη συγκέντρωση αυτή συμμετείχε και ο Γαβριήλ Μαρινάκης, ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου, που ήταν το επαναστατικό κέντρο της περιοχής Ρεθύμνης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφόρησαν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δήλωνε ουδετερότητα και δεν πήρε ανοιχτά το μέρος των επαναστατών. Μόνο η Ρωσία κινήθηκε δραστήρια, χάρη στους υποπροξένους της στο νησί Ιωάννη Μιτσοτάκη και Σπυρίδωνα Δενδρινό.

Μη αναμένοντας βοήθεια από πουθενά, οι Κρητικοί αποφάσισαν να ξεσηκωθούν μόνοι τους και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης στις 21 Αυγούστου 1866, με το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» και αρχηγούς τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη στα Χανιά, τον Ελλαδίτη συνταγματάρχη Πάνο Κορωναίο στο Ρέθυμνο και τον Μιχαήλ Κόρακα στο Ηράκλειο. Στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν εθελοντικές ομάδες, που βοήθησαν τους Κρητικούς, με χρήματα, τρόφιμα και άλλα εφόδια.

Ο Σουλτάνος θορυβήθηκε από την εξέγερση και έστειλε στις 30 Αυγούστου 1866 τον Μουσταφά Ναϊλή Πασά, με εντολή να την καταστείλει, αφού προηγουμένως είχε απορρίψει τα αιτήματα των Κρητικών. Ο Πασάς έφερε το προσωνύμιο Γκιριτλί (Κρητικός), επειδή είχε συντελέσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη. Πρώτα προσπάθησε να καλοπιάσει τους επαναστάτες και να τους πείσει να επιστρέψουν στις δουλειές τους. Όταν αυτοί αρνήθηκαν, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το στρατιωτικό του σχέδιο για την κατάπνιξη της επανάστασης.

Η Μονή ΑρκαδίουΤον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο προέβη σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή των Χανίων και στη συνέχεια στράφηκε προς το Ρέθυμνο και τη Μονή Αρκαδίου, όπου ήταν η έδρα της τοπικής επαναστατικής επιτροπής, αποθήκη πολεμοφοδίων και τροφίμων, καθώς και καταφύγιο πολλών χριστιανών. Ο Μουσταφά Πασάς έφθασε έξω από το μοναστήρι το απόγευμα της 6ης Νοεμβρίου 1866. Στη διάθεσή του είχε 15.000 άνδρες (Τούρκους, Αλβανούς, Αιγυπτίους και Τουρκοκρητικούς) και ισχυρό πυροβολικό. Στη Μονή βρίσκονταν 966 άνθρωποι, από τους οποίους μόνο 250 μπορούσαν να πολεμήσουν. Επικεφαλής των αγωνιστών του Αρκαδίου ήταν ο πελοποννήσιος ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δημακόπουλος και ο ηγούμενος Γαβριήλ.

Οι προτάσεις προς παράδοση απορρίφθηκαν από τους πολιορκημένους και το πρωί της 8ης Νοεμβρίου άρχισαν οι εχθροπραξίες. Οι Οθωμανοί, παρά τις λυσσαλέες επιθέσεις τους, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Μονή την πρώτη μέρα. Το βράδυ ζήτησαν ενισχύσεις και μετέφεραν ένα μεγάλο πυροβόλο από το Ρέθυμνο. Την επομένη, 9 Νοεμβρίου, άρχισε το δεύτερο κύμα της επίθεσης. Νωρίς το απόγευμα γκρεμίστηκε το δυτικό τείχος της Μονής από τις βολές του πυροβόλου και οι επιτιθέμενοι εισέβαλαν στο μοναστήρι, αρχίζοντας τη μεγάλη σφαγή.

Στη μπαρουταποθήκη της μονής γράφτηκε η τελευταία πράξη του δράματος και μία ακόμα ένδοξη σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Ο Κωστής Γιαμπουδάκης ή κατ' άλλους ο Εμμανουήλ Σκουλάς την ανατίναξε, σκορπίζοντας το θάνατο, όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους εισβολείς. Αμέσως μετά, οι Τουρκοκρητικοί και οι Αλβανοί όρμησαν και κατέσφαξαν όσους είχαν διασωθεί, ενώ έκαψαν τον ναό και λεηλάτησαν τα ιερά κειμήλια.

Από τους Έλληνες που βρίσκονταν στη Μονή, μόνο 3 ή 4 κατόρθωσαν να διαφύγουν, ενώ περίπου 100 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Δημακόπουλος, που εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Ο ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης είχε σκοτωθεί πριν από την ανατίναξη της μπαρουταποθήκης. Οι νεκροί και τραυματίες του Μουσταφά ανήλθαν σε 1.500 ή σε 3.000, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς.

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, όπως είχε συμβεί με την καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου, συγκίνησε όλο τον χριστιανικό κόσμο κι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και ο Βίκτωρ Ουγκώ, πήραν θέση υπέρ του Κρητικού Αγώνα και ξένοι εθελοντές έσπευσαν να ενισχύσουν από κοντά την Επανάσταση. Σημαντικές ήταν και οι χρηματικές συνεισφορές από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με προεξάρχοντα τον φιλέλληνα Σαμουήλ Χάου.

Η Κρητική Επανάσταση φυλλορρόησε τον Ιανουάριο του 1869, αλλά ο Σουλτάνος δεν μπόρεσε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τους Χριστιανούς της Κρήτης. Έτσι, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον «Οργανικό Νόμο» (3 Φεβρουαρίου 1868), ένα είδος Συντάγματος, που προέβλεπε προνόμια για τους χριστιανούς και καθεστώς ημιαυτονομίας για το νησί. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πήρε αναβολή για το 1912.

Πηγή: sansimera.gr

Χίλιοι Κύπριοι αγωνιστές συμμετείχαν στην ελληνική επανάσταση

16.10.21

Η συμμετοχή των Κυπρίων αγωνιστών στην ελληνική επανάσταση χαρακτηρίζεται από τις μεγαλύτερες από ολόκληρη την Ελλάδα, σύμφωνα με τον Καθηγητή Γιώργο Γεωργή Κοσμήτορα της Σχολής Πολιτικών και Ιστορικών σπουδών του Πανεπιστημίου Νεάπολις. Oπως αποκαλύπτεται, είπε, σε 28 μελέτες καθηγητών, ερευνητών και μεταπτυχιακών φοιτητών του Πανεπιστημίου Νεάπολις, η δράση των Κυπρίων ήταν πολύ μεγαλύτερη του μεγέθους και του πληθυσμού του νησιού της περιόδου εκείνης. Οι μελέτες παρουσιάσθηκαν σε συνέδριο που οργανώθηκε στην Πάφο.

Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους ο Καθηγητής Γεωργής, στο περιθώριο της Α’ Επιστημονικής Συνάντησης Μεταπτυχιακών και Υποψηφίων Διδακτόρων του Τμήματος Ιστορίας, Πολιτικής και Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Νεάπολις, ανέφερε πως έχουν πολλές νέες πληροφορίες για τη συμμετοχή και κυρίως το ότι οι Κύπριοι που συμμετείχαν στην ελληνική επανάσταση πλησιάζουν περίπου τους 1000.

Αν υπολογίσει κανείς, συνέχισε, ότι τότε η Κύπρος είχε έναν πληθυσμό 80.000, η συμμετοχή 1000 Κυπρίων αγωνιστών στην επανάσταση είναι μια από τις μεγαλύτερες συμμετοχής από ολόκληρη την Ελλάδα, σημειώνοντας πως το θεωρούν πολύ σημαντικό.

Το σημερινό συνέδριο, πρόσθεσε, είναι ειδικά αφιερωμένο στην συμμετοχή της Κύπρου στην επανάσταση του 1821, τονίζοντας πως στο πλαίσιο του συνεδρίου, θα γίνουν ειδικές αναφορές στα απομνημονεύματα των αγωνιστών του 21 που περιλαμβάνουν αναφορές στους Κύπριους αγωνιστές, αλλά θα παρουσιάσουν και έγγραφα από τα γενικά αρχεία του Κράτους και του αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας για την δράση των Κυπρίων αγωνιστών.

Τα νέα στοιχεία που έχουμε από τις έρευνες που κάναμε εμείς και οι συνεργάτες μας, είπε ο Καθηγητής Γεωργής, είναι ότι οι Κύπριοι που ήταν στο Μεσολόγγι ήταν οκτώ, ενώ ξέραμε μέχρι στιγμής τέσσερις. Αυτοί ήταν από την Κοίλη, από την Τσάδα. Επίσης έχουμε, συνέχισε, τον ρόλο του Νικόλαου Θησέα, που είναι ο σημαντικότερος Κύπριος αγωνιστής που τον εκλέγουν οι εξόριστοι Κύπριοι ως εκπρόσωπο τους για την απελευθέρωση της Κύπρου. Ο αδερφός του Θεόφιλος, γίνεται στρατηγός, ενώ είναι ιερωμένος. Περιγράφεται η δράση του κοντά στον Κολοκοτρώνη. Όλα αυτά ήταν άγνωστα στοιχεία, είπε, αναφέροντας πως γενικά η δράση των Κυπρίων είναι άγνωστη μέχρι το 1920 περίπου. Τότε ένας σπουδαίος Κύπριος ακαδημαϊκός, ο Σίμος Μενάρδος, δημοσίευσε μια πρώτη μελέτη για την συμμετοχή των Κυπρίων. Από τότε άρχισε μια ευρύτερη έρευνα γύρω από τη συμμετοχή των Κυπρίων στην ελληνική επανάσταση, συμπλήρωσε.

Όπως ανέφερε ο κ. Γεωργής, η έκθεση που διοργανώνει το Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, η Α Επιστημονική Συνάντηση Μεταπτυχικάων των Υποψηφίων Διδακτόρων του Τμήματος Ιστορίας, Πολιτικής και Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Νεάπολις, αλλά και η δράση της επίσκεψης σε όλα τα σχολεία της Πάφου για να μιλήσουν για τη συμμετοχή της Κύπρου το 1821 είναι οι τρεις μεγάλες δράσεις του Πανεπιστημίου Νεάπολις και η συμμετοχή του στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια, κατέληξε.

Εξάλλου στον χαιρετισμό του ο Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε ευλογία τη διεξαγωγή του Συνεδρίου και συνεχάρη το Πανεπιστήμιο Νεάπολις που μέσα από τέτοιες δραστηριότητες και όχι μόνο από την διδασκαλία, καταξιώνεται ως ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα. Ο ΥΠΕΞ εξέφρασε επίσης την ικανοποίηση του που η Πάφος έχει τον Καθηγητή Γεώργο Γεωργή .Αναφερόμενος στην έκθεση των Βιβλίων για τα 200 χρόνια της ελληνικής επανάστασης που εκτίθενται στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις είπε πως 99% των βιβλίων είναι από την προσωπική συλλογή του καθηγητή. Πρόσθεσε επίσης πως έγνοια του Καθηγητή Γεωργή είναι πώς να αποκτήσει περισσότερα βιβλία .

Οι εργασίες του συνεδρίου φιλοξενούνται στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου σήμερα Σάββατο 16 Οκτωβρίου (09:30-19:00) και την Κυριακή 17 Οκτωβρίου (09:30-12:30).

Τα έναρξη του συνεδρίου κήρυξε ο Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης.

Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Πηγή: ΚΥΠΕ sigmalive.com

Ποιός ήταν ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας;

25.9.21

Μάθημα ιστορίας στην Τουρκία για την κατάκτηση της Τριπολιτσάς από τον Δρ. Δ. Σταθακόπουλο

24.9.21

Κολοκοτρώνης στον Χάμιλτον: Εμείς συνθήκη δεν εκάμαμεν ποτέ

22.9.21

Ο Νικηταράς «επέστρεψε» στο χωριό του!

12.9.21

Με μεγάλη συγκίνηση παραδώσαμε σήμερα στο Λαογραφικό Μουσείο του χωριού Τουρκολέκα Αρκαδίας το ορειχάλκινο αντίγραφο του νεκρικού προσωπείου του κορυφαίου Ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης, Νικηταρά, ο οποίος κατάγεται από τον συγκεκριμένο οικισμό. Το κειμήλιο αυτό παρέλαβαν για λογαριασμό του Λαογραφικού Μουσείου οι κύριοι Αθανάσιος Αποστολόπουλος και Αναστάσιος Γιαννακόπουλος, ο νυν και ο πρώην Πρόεδρος του Συμβουλίου της Τοπικής Κοινότητας Τουρκολέκα αντίστοιχα.

Ενα τεράστιο ευχαριστώ είναι το ελάχιστο που οφείλουμε στην αξιότιμη κυρία Καλλιόπη Γκίκα, την υπεύθυνη του Μουσείου Αφής (πρόκειται για ένα πολύ ξεχωριστό Μουσείο της μητροπολιτικής περιοχής της Αθήνας που απευθύνεται πρωτίστως σε άτομα με προβλήματα όρασης, και όπου στον επισκέπτη επιτρέπεται να αγγίζει/ψηλαφεί τα εκθέματα) η οποία με την εισήγησή της προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Φάρου Τυφλών Ελλάδος (το ιστορικό Σωματείο στο οποίο υπάγεται το Μουσείο Αφής και που αμέσως ενέκρινε το αίτημά μας) μάς εμπιστεύθηκε για λίγες μέρες το γύψινο εκμαγείο της νεκρικής «μάσκας» του Νικήτα Σταματελόπουλου (που αποτελεί μόνιμο έκθεμα του Μουσείου Αφής) ώστε να δημιουργηθεί το μεταλλικό αντίγραφο αυτού. Είναι μια ευγενής χειρονομία που δεν θα ξεχάσουμε ποτέ, πλήρως εναρμονισμένη με το πνεύμα του εορτασμού των Διακοσάχρονων από την κήρυξη της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Διαβάστε τη συνέχεια στο amynageostratigiki.eu

Το «Κρυφό Σχολειό» δεν είναι μύθος

2.9.21

Γράφει η Ειρήνη Καρύδη.

Το «Κρυφό Σχολειό» δεν είναι μύθος.

«Τα λίγα γράμματα που ξέρω, λέει ο γέρος του Μωριά, τα έμαθα από το “Ψαλτήρι” και το “Οχτωήχι” της εκκλησίας». Επειδή γράφτηκαν διάφορα σχετικά με το «Κρυφό Σχολειό» επί της Τουρκοκρατίας και ορισμένοι επιχείρησαν να αμφισβητήσουν την ύπαρξή του, ίσως επειδή κάποιοι έχουν μία βαθύτερη αμφισβήτηση του ρόλου και της προσφοράς της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας κατά την περίοδο της δουλείας του γένους μας από τον οθωμανικό ζυγό. Θεωρώ, λοιπόν, χρήσιμο να καταθέσω ορισμένα στοιχεία που ελπίζω να «φωτίσουν» μερικές ασάφειες.

Κατά πρώτης πρέπει να τονίσω ότι η περίοδος της τουρκοκρατίας κράτησε τέσσερις αιώνες… Οι δύο πρώτοι αιώνες υπήρξαν πολύ δύσκολοι και μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα απαγορευόταν η άσκηση των θρησκευτικών και εκπαιδευτικών ελευθεριών. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι ο Σουλτάνος Σελήμ Α’ στις αρχές του 16ου αιώνος δήλωνε δημόσια το μίσος του προς τους Χριστιανούς και την άποψή του περί βίαιου εξισλαμισμού όλων των μη μουσουλμάνων. Το 1537 ο Σουλεϊμάν Α’ εξέδωσε διαταγή που ζητούσε να εκτελεστεί ως άπιστος οποιοσδήποτε αμφισβητούσε τα λόγια του προφήτη Μωάμεθ.

Επίσης, από τις αρχές του 16ου αιώνος γίνεται φανερή η αυξανόμενη επιρροή των φανατικών μουσουλμάνων στην Αυλή των Σουλτάνων, γεγονός που δυσκόλευε την υλοποίηση των προνομίων των Χριστιανών, μάλιστα, οι ζηλωτές αυτοί του φανατικού Ισλάμ στράφηκαν γενικά εναντίον κάθε μορφής εκπαιδεύσεως, που δεν ακολουθεί το Κοράνι. Υπό την επιρροή τους βρέθηκε ο σουλτάνος Μουράτ Δ’ (1623-1640), ενώ οι οπαδοί της ίδιας ιδεολογίας επέτυχαν το 1711 να κατασχεθεί η βιβλιοθήκη του βεζίρη Τσόρλουλου πασά και να απαγορευθεί η μελέτη επιστημονικών βιβλίων.

Διαβάστε τη συνέχεια στο amynageostratigiki.eu

Κ. Γρίβας: Γεωπολιτική προσέγγιση της Επανάστασης του 1821

16.8.21

Η συμμετοχή της Κύπρου στον αγώνα του '21

26.6.21

1825: Σαν σήμερα σκοτώθηκε ο Παπαφλέσσας στη μάχη στο Μανιάκι

20.5.21

Κληρικός, από τους σημαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης του ‘21, σκοτώθηκε σαν σήμερα στη μάχη με τον Ιμπραήμ στο Μανιάκι.

ΜΕΣΣΗΝΙΑ. Ο Γεώργιος Δικαίος Φλέσσας, όπως ήταν το κοσμικό του όνομα, γεννήθηκε το 1786 ή το 1788 στην Πολιανή Μεσσηνίας. Φοίτησε στην ονομαστή Σχολή της Δημητσάνας και το 1816 εκάρη μοναχός στο μοναστήρι της Βαλανιδιάς στην Καλαμάτα κι έλαβε το όνομα Γρηγόριος. Ζωηρός και εριστικός ως χαρακτήρας, γρήγορα ήλθε σε ρήξη με τον ηγούμενό του και πήγε να μονάσει στο μοναστήρι της Ρεκίτσας, μεταξύ Μυστρά και Λεονταρίου.

Στις αρχές του 1818 μάλωσε μ’ ένα Τούρκο αγά της περιοχής για κάποια διαφιλονικούμενα κτήματα και αναγκάστηκε να καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη. Λίγο προτού εγκαταλείψει την Πελοπόννησο κι ενώ καταδιώκετο από Τούρκους οπλοφόρους, φέρεται να τους είπε: «Άιντε ρε και πού θα μου πάτε! Θα ξαναγυρίσω πάλι ή δεσπότης ή πασάς και τότε θα λογαριαστούμε!»

Στην Κωνσταντινούπολη γνωρίστηκε με τον Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο, ο οποίος τον κατήχησε και τον μύησε στη Φιλική Εταιρεία στις 21 Ιουνίου του 1818 με το συνθηματικό όνομα Αρμόδιος. Την ίδια περίοδο έγινε αρχιμανδρίτης από τον πατριάρχη Γρηγόριο Ε'.

Από τη στιγμή που έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο Παπαφλέσσας αφιερώθηκε ψυχή τε και σώματι στην υπόθεση του εθνικού ξεσηκωμού. Παρορμητικός και ενθουσιώδης, ταξίδεψε γι’ αυτόν το σκοπό στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και άλλοτε με ψέμματα και άλλοτε με αλήθειες κατάφερε να ενθουσιάσει και να παρασύρει πολλούς Έλληνες. Δικαιολογημένα κάποιος βιογράφος του του έδωσε το όνομα «μπουρλοτιέρης των ψυχών». Η τακτική, όμως, που ακολούθησε, θεωρήθηκε από ηγετικά στελέχη της Φιλικής Εταιρείας επικίνδυνη για την αποκάλυψη των σχεδίων της και αποφασίζεται να σταλεί στον Μοριά, όπου οι συνθήκες ήταν ευνοϊκότερες για οργανωτική δράση.

Στις αρχές του 1821, με έξοδα του Παναγιώτη Σέκερη, έφτασε στην Πελοπόννησο, εμφανιζόμενος άλλοτε ως πατριαρχικός έξαρχος και άλλοτε ως εκπρόσωπος της ανωτάτης αρχής της Φιλικής Εταιρείας. Στη μυστική Σύσκεψη της Βοστίτσας, όπως ονομαζόταν τότε το Αίγιο (26-30 Ιανουαρίου 1821), στην οποία πήραν μέρος εξέχοντα μέλη της Φιλικής Εταιρείας, ο Παπαφλέσσας επέμεινε στην αναγκαιότητα άμεσης έναρξης του Αγώνα, βεβαιώνοντας ότι θα τον ενίσχυε αποτελεσματικά η Ρωσία. Οι πρόκριτοι και οι αρχιερείς δεν πείστηκαν από τα λεγόμενά του και η σύσκεψη διαλύθηκε άδοξα.

Οργισμένος, ο Παπαφλέσσας έφυγε για τη Μάνη, όπου συναντήθηκε με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Στις 23 Μαρτίου συμμετείχε με πολλούς Μοραΐτες καπεταναίους στην απελευθέρωση της Καλαμάτας. Από εκείνη τη στιγμή, ο Παπαφλέσσας πετά το ράσσο, το οποίο δεν τίμησε ιδιαίτερα, και φορά τη στολή του πολεμιστή. Όπου περνά, ενθουσιάζει και ξεσηκώνει τους Έλληνες. Κλείνεται να πολεμήσει στο κάστρο του Άργους και ύστερα παίρνει μέρος σε πολλές μάχες (Δερβενάκια και άλλες μικρότερες).

Τον Δεκέμβριο του 1821 έλαβε μέρος στην Α' Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου και το 1823 στη Β' Εθνοσυνέλευση του Άστρους. Στις 27 Απριλίου του 1823 ανέλαβε το Μινιστέριο (Υπουργείο) των Εσωτερικών και την 1η Ιουλίου του ίδιου χρόνου και το Μινιστέριο της Αστυνομίας. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, παρά το γεγονός ότι ήταν παλιός συνεργάτης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, βρέθηκε στο αντίπαλο στρατόπεδο. Οι ένοπλες συγκρούσεις του με τους Κολοκοτρωναίους αποτελούν μελανή σελίδα στην όλη δράση του.

Εν τούτοις, μόλις πάτησε το πόδι του ο Ιμπραήμ στο Μοριά το 1825, πρότεινε την αποφυλάκιση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και άλλων αντικυβερνητικών αγωνιστών, ενώ ο ίδιος όντας ακόμη Μινίστρος των Εσωτερικών και της Αστυνομίας ξεκίνησε για τη Μεσσηνία για να χτυπήσει τον εισβολέα. Ταμπουρώθηκε στο Μανιάκι, με την απόφαση να νικήσει ή να πέσει. Στις 20 Μαΐου δέχθηκε επίθεση από τις υπέρτερες δυνάμεις του εχθρού κι έπεσε ηρωικά μαχόμενος, ύστερα από οκτάωρη σκληρή μάχη.

Η Μάχη στο Μανιάκι

Άρχισε το πρωί της 20ης Μαΐου 1825, κράτησε περίπου οκτώ ώρες και έληξε με νίκη του Ιμπραήμ. Ανάμεσα στις απώλειες της ελληνικής πλευράς και ο Παπαφλέσσας...

Στις αρχές του 1825 η Ελληνική Επανάσταση διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο, όχι μόνο από τον Ιμπραήμ, αλλά και εξαιτίας του εμφύλιου σπαραγμού. Ο αιγύπτιος πολέμαρχος, μετά την κατάληψη του Νεόκαστρου (κάστρου της Πύλου), γρήγορα έγινε κυρίαρχος σχεδόν όλης της Μεσσηνίας και ετοιμαζόταν να βαδίσει κατά της Τριπολιτσάς, διοικητικού κέντρου της Οθωμανικής Πελοποννήσου, που κατείχαν οι Έλληνες από το 1822.

Στις απελευθερωμένες περιοχές κυβερνούσε το «Εκτελεστικό» υπό τον Γεώργιο Κουντουριώτη, ενώ οι αρκετοί οπλαρχηγοί (Κολοκοτρώνης κ.ά.) βρίσκονταν στις φυλακές, θύματα της εμφύλιας διαμάχης. Ο Παπαφλέσσας, που ασκούσε καθήκοντα Υπουργού Στρατιωτικών, διείδε τον κίνδυνο που διέτρεχε η Επανάσταση και παρότι πολιτικός φίλος του Κουντουριώτη και αντίπαλος του Κολοκοτρώνη, εισηγήθηκε την απελευθέρωση των φυλακισμένων οπλαρχηγών. Συν τοις άλλοις, συναντούσε απροθυμία να συγκροτήσει ένα επαρκές στράτευμα για την αντιμετώπιση του Ιμπραήμ.

Στα μέσα Μαΐου αποφάσισε να αναλάβει δράση και να αντιπαρατεθεί ο ίδιος με τον εχθρό, σε μια προσπάθεια να αφυπνίσει τους Έλληνες. Είχε όμως και πολιτικά κίνητρα το σχέδιό του. Ήλπιζε ότι με μια νίκη κατά του Ιμπραήμ θα αποκτούσε δύναμη για να ανατρέψει την κυβέρνηση Κουντουριώτη και να σχηματίσει κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας. Με λίγους άνδρες αναχώρησε από το Ναύπλιο και αφού διέσχισε την Πελοπόννησο κατέλαβε την ανατολική πλευρά του όρους Μάλα στο Μανιάκι της Μεσσηνία, μία ορεινή περιοχή που «βλέπει» όλη την περιοχή μέχρι το Νεόκαστρο και από όπου θα είχε καλύτερη εποπτεία των κινήσεων του εχθρού.

Ο Ιμπραήμ με τις υπηρεσίες πληροφοριών που διέθετε εντόπισε εύκολα τις θέσεις των ανδρών του Παπαφλέσσα και κινήθηκε εναντίον του με 6.000 πεζούς και ιππείς. Ο Παπαφλέσσας μόλις και μπόρεσε να παρατάξει 1.300 άνδρες, αν και σύμφωνα με τις υποσχέσεις των οπλαρχηγών η ελληνική δύναμη θα έπρεπε να αγγίζει τους 10.000 άνδρες. Κατασκεύασε πρόχειρα προχώματα και παρέταξε τους άνδρες τους σε άμυνα τριών σειρών. Κάποιοι από τους οπλαρχηγούς του πρότειναν να δώσουν αλλού τη μάχη, επειδή η περιοχή ήταν ακατάλληλη και ότι τα ταμπούρια που είχαν κατασκευάσει θα ήταν εύκολη υπόθεση για το αιγυπτιακό ιππικό. Ο Παπαφλέσας επέμεινε να δώσει τη μάχη στο Μανιάκι, υπολογίζοντας στις ενισχύσεις που περίμενε.

Με τη θέα των ορδών του Ιμπραήμ στις 19 Μαΐου 1825, αρκετοί από τους Έλληνες καταλήφθηκαν από φόβο και αρνήθηκαν να πολεμήσουν. «Είχε μαυρίσει ο κάμπος από τον πολύν στρατόν» γράφει χαρακτηριστικά ο Φωτάκος (Φώτιου Χρυσανθόπουλου ή Φωτάκου: «Βίος Παπαφλέσσα», 1868). Σχεδόν αμέσως άρχισαν οι διαρροές. Το σύνθημα της αποχώρησε έδωσε ο μανιάτης οπλαρχηγός Σταυριανός Καπετανάκης με δέκα άνδρες και στη συνέχεια η φυγή γενικεύτηκε. Το ελληνικό στρατόπεδο δεν αριθμούσε πάνω από 600 άνδρες.

Η μάχη άρχισε το πρωί της 20ης Μαΐου 1825 και κράτησε περίπου οκτώ ώρες. Για τους πεπειραμένους Αιγύπτιους και τους Γάλλους αξιωματικούς τους δεν ήταν δύσκολο να κάμψουν την αντίσταση των λιγοστών Ελλήνων, παρότι πολέμησαν με υπέρμετρη γενναιότητα. Εισέβαλαν στα ταμπούρια τους και τους σκότωσαν σχεδόν όλους, ανάμεσά τους και τον Παπαφλέσσα. Ήταν μια άνιση μάχη από όλες τις πλευρές και έφερε στη μνήμη πολλών τη Μάχη των Θερμοπυλών και τη θυσία των 300 του Λεωνίδα. Οι ενισχύσεις έφθασαν σχεδόν κατόπιν εορτής. Οι 1.300 άνδρες του Δημητράκη Πλαπούτα μόλις που πρόλαβαν να ρίξουν μερικές τουφεκιές, ενώ ο αδελφός του Παπαφλέσσα, Νικήτας Φλέσσας, με 700 άνδρες προτίμησε να αποσυρθεί μόλις έμαθε την καταστροφή.

Μετά τη μάχη, ο Ιμπραήμ αναζήτησε τον νεκρό Παπαφλέσσα. Του έφεραν ένα ακέφαλο πτώμα. Διέταξε να βρεθεί και η κεφαλή του και αφού στερέωσαν όρθιο σε ένα κορμό δέντρου το σώμα του, του πρόσδεσαν και το κεφάλι, ώστε να παρέχει την εντύπωση ζωντανού ανθρώπου. Τότε ο Ιμπραήμ, κατά τον Φωτάκο, τον κοίταξε άφωνος για λίγο, έκαμε μια χειρονομία σεβασμού και θαυμασμού και είπε: «Πράγματι αυτός ήτο ικανός και γενναίος άνθρωπος. Καλύτερα να επαθαίναμεν άλλην τόσην ζημίαν, αλλά να τον επιάναμεν ζωντανόν».

Μετά τη νίκη του στο Μανιάκι, ο Ιμπραήμ ολοκλήρωσε την κατάληψη της Μεσσηνίας με την πυρπόληση της Καλαμάτας και στη συνέχεια στράφηκε κατά της Τριπολιτσάς, την οποία κατέλαβε στις 11 Ιουνίου 1825. Εν τω μεταξύ, από τις 17 Μαΐου ο Κολοκοτρώνης είχε αποφυλακιστεί και διοριστεί αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων. Ως στρατηγική αντιμετώπισης του Ιμπραήμ επέλεξε τον κλεφτοπόλεμο, την ανύψωση του ηθικού του πληθυσμού και την καταπολέμηση του «προσκυνήματος» τύπου Νενέκου.

Πηγή: sansimera.gr προσπελάστηκε thesecretrealtruth

Το Πάσχα του 1821 - 200 χρόνια από την Επανάσταση (Δ. Σταθακόπουλος)

30.4.21

Παπά Θύμιος Βλαχάβας: Ο Επαναστάτης και μάρτυρας

6.4.21

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο παπά Ευθύμιος Βλαχάβας (1760-1809) είναι ένας από τους πιο σημαντικούς προεπαναστατικούς ήρωες, που έριξαν τον σπόρο της Ελευθερίας και της Επανάστασης του 1821. Τα όσα πέρασε απαθανάτισαν τα δημοτικά μας τραγούδια και οι Ρήγας, Κολοκοτρώνης, Παν. Σούτσος, Αινιάν, Σάθας και οι ξένοι λόγιοι Πουκεβίλ, Έμερσον, Φοριέλ, Καρέλ και άλλοι.

Ο πατέρας του παπά Θύμιου, Αθανάσιος Βλαχάβας ήταν επικεφαλής των αρματολών στα Χάσια, ορεινή περιοχή (1564 μ.), ΒΔ της Καλαμπάκας και στα σύνορα του Νομού Τρικάλων με το Νομό Γρεβενών. Πιστός Χριστιανός ανακαίνισε τη Μονή Υπαπαντής Μετεώρων και, περί το 1765, δέχθηκε τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, που σφράγισε τη ζωή του και όλων των κατοίκων της περιοχής. Σε ηλικία 76 ετών λέγεται ότι πραγματοποίησε την επιθυμία του να μεταβεί πεζός στα Ιεροσόλυμα και εκεί να αποθάνει (Βλ.σχ. Θωμά Παπακωνσταντίνου «Το προεπαναστατικό κίνημα του παπά Ευθυμίου Βλαχάβα στη Θεσσαλία (1807-1809) και οι ξένοι ιστορικοί – περιηγητές», Εκδ. Όλυμπος, Αθήνα, 1998, σελ. 14).

Ο Αθανάσιος Βλαχάβας είχε τέσσερις γιούς. Κάποιος έπρεπε να αναλάβει το αρματολίκι. Όλοι έκριναν πιο άξιο τον παπά Θύμιο. Αυτός έως τότε επιτελούσε με ζήλο τα εκκλησιαστικά του καθήκοντα. Κοντά σε αυτά μέσα από την «Αποκάλυψη» του Ιωάννου και τον «Χρησμό, ήτοι προφητεία του μακαρίου ιερομονάχου Αγαθαγγέλου» δίδασκε τους Έλληνες ότι το πρώτο βεβαιώνει για την τελική νίκη των Χριστιανών επί των απίστων και το δεύτερο ότι με τη βοήθεια του «ξανθού γένους» έρχεται η ελευθερία και η εθνική αποκατάσταση (Τάκη Λάππα «Μπαρουτοκαπνισμένα Ράσα», Εκδ. «Ατλαντίς», Αθήναι, σελ. 76).

Ο παπά Θύμιος Βλαχάβας ανέλαβε αρχηγός στο αρματολίκι, και σταμάτησε να τελεί τα ιερατικά του καθήκοντα, αλλά ποτέ δεν έβγαλε το ράσο. Από το 1794 εμφανίζεται ως δραστήριος οπλαρχηγός, κάτι που ανησύχησε τον Αλή Πασά και επιζήτησε να τον εξοντώσει χωρίς πάντως επιτυχία, έως το 1809. Ο Πασάς των Ιωαννίνων έβλεπε ότι εμπόδιο στα σχέδια του να δημιουργήσει ένα ανεξάρτητο από την Πόλη τουρκαλβανικό κράτος ήταν οι Σουλιώτες και οι Κλέφτες. Πρώτα επιδίωξε και τελικά, το 1803, μετά από αιματηρότατους πολέμους και ηρωικότατη αντίσταση των Σουλιωτών, πέτυχε να τους αναγκάσει να αποσυρθούν από τα μέρη τους. Είχε έρθει η σειρά των Κλεφτών και πρώτου του παπά Θύμιου Βλαχάβα, που ενέπνευσε πατριωτικό επαναστατικό συναίσθημα στους Έλληνες.

Ρωσία, Γαλλία και Αγγλία έδιναν υποσχέσεις στους Έλληνες για ελευθερία, αλλά δεν προχωρούσαν σε μία συνδυασμένη και αποφασιστική εκστρατεία διαλύσεως της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε συνεργασία με τους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς της, στους οποίους να απέδιδαν την ανεξαρτησία. Συμφέροντα και γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί δεν τους άφηναν. Μόνο για τα Επτάνησα έδειξαν ενδιαφέρον και οι τρεις χώρες. Πάλι για το συμφέρον τους.

Το 1800 οι Ρώσοι σε συνεργασία με τους άσπονδους φίλους τους Οθωμανούς καταλαμβάνουν τα Επτάνησα και «αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία της πολυπαθούς ταύτης του ελληνισμού γωνίας» (Βλ.σχ. Κων. Σάθα «Τουρκοκρατούμενη Ελλάς», Τυπ. Ανδ. Κορομηλά, 1869, σελ. 569). Την κυριαρχία τους οι Ρώσοι τη διατηρούν έως το 1807, όταν με τη Συνθήκη του Τίλσιτ, μεταξύ των Ναπολέοντα και Αλεξάνδρου Α΄, οι Ρώσοι παραχωρούν τα Ιόνια νησιά στους Γάλλους. Τότε παρεμβαίνει η Αγγλία, η οποία τελικά το 1814 τα κατακτά από τους Γάλλους και τα διατηρεί έως το 1864, που ενώνονται με την Μητέρα Ελλάδα.

Για την υπόλοιπη Ελλάδα οι Ρώσοι τον 18ο αιώνα έσπρωχναν τους Έλληνες να επαναστατήσουν και μετά τους εγκατέλειπαν στο έλεος του βάρβαρου δυνάστη. Συνέβη με τα Ορλωφικά, με τον Λάμπρο Κατσώνη και με τον παπά Θύμιο Βλαχάβα. Το 1806 αρχίζει ένας νέος ρωσοτουρκικός πόλεμος, που κράτησε έως το 1812. Οι Ρώσοι το 1808 προέτρεψαν τον παπά Θύμιο Βλαχάβα να πάρει τα όπλα, μαζί με τους άλλους οπλαρχηγούς για να απελευθερώσουν το Γένος τους. Ο παπά Θύμιος κινήθηκε δραστήρια και πετυχημένα, έτσι που συγκεντρώθηκε ικανός αριθμός επαναστατών. Μετά από κατάλληλη προετοιμασία η σύσκεψη των οπλαρχηγών στον Όλυμπο όρισε ως ημέρα εκρήξεως της Επανάστασης την 29η Μαΐου, ημέρα της Αλώσεως της Κωνσταντινούπολης. Όλα πήγαιναν κατ΄ ευχήν, όταν «κατάπτυστος Έλλην, ο αρματωλός του Μετσόβου Δεληγιάννης επρόδωκεν εις τον Αλήν το σχέδιον και τας διακλαδώσεις της Επαναστάσεως μετά της οποίας και ο ίδιος ενόρκως συνεδέετο...». (Σάθα ο.π. σελ. 588).

Οι Έλληνες της Ηπείρου, πληροφορήθηκαν την προδοσία και ειδοποίησαν τον παπά Θύμιο. Εκείνος ακράτητος σήκωσε τη σημαία της Επαναστάσεως στις 5 Μαΐου 1808, νωρίτερα από την καθορισμένη ημερομηνία. Για τον Αλή πασά ήταν η ευκαιρία να τελειώσει με τον Βλαχάβα, όπως τελείωσε με τους Σουλιώτες. Πέντε χιλιάδες Τουρκαλβανοί υπό τον γιό του Μουχτάρ και μαζί με τον Δεληγιάννη στις 8 Μαΐου έφτασαν στην Καλαμπάκα, όπου ήσαν συγκεντρωμένοι 600 περίπου αντάρτες. Μετά από λυσσώδη μάχη και στερούμενοι οι Έλληνες πολεμοφοδίων επιχείρησαν με τα σπαθιά και με κατά μέτωπο επίθεση να βρουν διέξοδο. Όλοι τους φονεύθηκαν. Ο παπά Θύμιος βρισκόταν στον Όλυμπο όπου πήγε και στρατολόγησε πεντακόσιους περίπου στρατιώτες. Φτάνοντας στην Καλαμπάκα και διαπιστώνοντας ότι οι εχθροί ήσαν αριθμητικά συντριπτικά περισσότεροι αποσύρθηκε στον Όλυμπο, μη θέλοντας να οδηγήσει τους στρατιώτες του σε βέβαιη σφαγή.

Ο Βλαχάβας δεν σταμάτησε στην Καλαμπάκα τον Αγώνα του να αποκτήσει η Πατρίδα του την ελευθερία της. Από ορεσίβιος κλέφτης έγινε θαλασσινός καταδρομέας, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς. Η επιθυμία του για ελευθερία και ο ζήλος του για το αποτέλεσμα προκάλεσαν ανησυχία στην Πύλη. Έτσι για να ηρεμήσουν τα πράγματα ο Σουλτάνος έδωσε διαταγή στον Αλή να σταματήσει τους διωγμούς των χριστιανών στην Θεσσαλία και παράλληλα χορήγησε αμνηστία στον παπά Θύμιο και σε όλους τους συναγωνιστές του, με τον όρο να καταθέσουν τα όπλα τους. Ο Αλής τον άκουσε. Δεν ενδιαφερόταν τόσο να εξοντώσει τους πολλούς επαναστάτες, όσο τον ένα, τον Βλαχάβα. Τελικά με τέχνασμα άνθρωποί του τον συνέλαβαν στην Κατερίνη και τον οδήγησαν στα Γιάννενα. Εκεί δέθηκε σε πάσσαλο στην αυλή του σεραγιού, δεχόμενος τους προπηλακισμούς και τους κολαφισμούς του τουρκικού όχλου.

Μάρτυρας του μαρτυρίου του παπά Θύμιου ήταν ο Πουκεβίλ, πρόξενος τότε της Γαλλίας παρά τω Αλή Πασά, που εξιστόρησε τα τραγικά γεγονότα και τις τελευταίες του στιγμές: «Εγνώριζε την τύχην του και μάλλον ατάραχος...ύψωσε προς εμέ τους πλήρεις γαλήνης οφθαλμούς του, ως να μ’ ελάμβανε μάρτυρά του κατά την εσχάτην εκείνην ώραν... Μετά της γαλήνης του δικαίου...ησθάνθη άνευ τρόμου και παραπόνου τα κτυπήματα των δημίων. Τα δε μέλη αυτού συρθέντα δια μέσου των οδών των Ιωαννίνων, έδειξαν εις τους εντρόμους Έλληνας τα λείψανα του τελευταίου των αρχηγών της Θεσσαλίας» (Σάθα ο.π. σελ. 591).-

Πηγή: aktines

Οι λίγοι μπορούν να συντρίψουν τους πολλούς, όταν διοικούνται από τον κατάλληλο ηγέτη!

1.4.21

Τίτος Χριστοδούλου

Τα 200χρονα της Παλιγγενεσίας κι η οφειλή του έθνους στον Γέρο του Μοριά

«Η συναναστροφή με σπουδαία πρόσωπα του Ελληνισμού της εποχής, ειδικά κατά την παραμονή του στα Επτάνησα, αλλά και με φιλέλληνες βετεράνους των ναπολεόντειων πολέμων, μόνο θετική επίδραση είχε στην σκέψη του Κολοκοτρώνη. Η σκέψη αυτή τον κατέστησε φυσικό ηγέτη της Επανάστασης στην Πελοπόννησο και τον βοήθησε να συντρίψει κατά πολύ υπέρτερους αντιπάλους»

«Έφιππος χώρει γενναίε αρχηγέ ανά τους αιώνας, διδάσκοντας τους λαούς πώς οι δούλοι γίνονται ελεύθεροι». Η επέτειος για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση δεν μπορεί παρά να φέρει στη μνήμη και τις καρδιές των Ελλήνων όσα οφείλονται στις μεγάλες φυσιογνωμίες που οι καιροί του Αγώνα ανέδειξαν ως λαμπρά του Έθνους τέκνα και πατέρες της νίκης, λαμπρές ηγετικές προσωπικότητες που άξια σήκωσαν την ευθύνη του Αγώνα, διδάσκοντας ήθος κι αξίες που ούτε «ψιξ», στο παραμικρό ψίχουλο και μόριο, δεν μπορεί να αγγίξει η εκ του πονηρού συντονισμένη εσχάτως προσπάθεια αποδόμησης των μορφών και των γεγονότων του Αγώνα.

Έτσι, ακόμα και η πιο καθοριστική στην προσφορά του μορφή της Επανάστασης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, κατηγορείται ως σφαγέας, μισθοφόρος, κατσικοκλέφτης. Οι αντικειμενικότεροι, ακόμα, τον θεωρούν έναν ικανό στρατιωτικό, παραγνωρίζοντας, όμως, τα υπόλοιπα χαρίσματά του. Ο Γέρος του Μoριά υπήρξε, όμως, μια πολύπλευρη προσωπικότητα, με ευρύτερες γνώσεις που αφορούσαν τον πολιτικό, τον διπλωματικό, τον ψυχολογικό και πρωτίστως τον πολεμικό τομέα. Από την παιδική του ηλικία, με μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα, πολεμούσε συνεχώς, έχοντας αποκτήσει τεράστια εμπειρία, τόσο στον προεπαναστατικό κλεφτοπόλεμο, όσο και στον τακτικό αγγλικό στρατό. Είχε συμμετάσχει, μάλιστα, μέχρι και σε ναυτικό πόλεμο, στο κίνημα του Νικοτσάρα και στον ρωσικό στόλο. Ταυτόχρονα, όμως, αν και ολιγογράμματος, μελετούσε φανατικά, εκτός από τα πολύτιμα εκκλησιαστικά βιβλία, την Ελληνική Ιστορία και την Ιστορία του Σκεντέρμπεη, και κατά καιρούς χρησιμοποίησε τακτικές με ιστορική αναφορά. Η συναναστροφή με σπουδαία πρόσωπα του Ελληνισμού της εποχής, ειδικά κατά την παραμονή του στα Επτάνησα, αλλά και με φιλέλληνες βετεράνους των ναπολεόντειων πολέμων, μόνο θετική επίδραση είχε στη σκέψη του Κολοκοτρώνη. Η σκέψη αυτή τον κατέστησε φυσικό ηγέτη της Επανάστασης στην Πελοπόννησο και τον βοήθησε να συντρίψει κατά πολύ υπέρτερους αντιπάλους.

Μάχη στα Δερβενάκια και καταστροφή Δράμαλη

Τα Δερβενάκια αποτελούν την πιο διάσημη στιγμή του Γέρου του Μοριά και μια απόδειξη πως οι λίγοι μπορούν να συντρίψουν τους πολλούς, όταν διοικούνται από τον κατάλληλο ηγέτη. Ο Κολοκοτρώνης, ήδη πριν από την μάχη, είχε καταφέρει κάτι που λίγο καιρό νωρίτερα φάνταζε ακατόρθωτο. Ο μεγαλύτερος τουρκικός στρατός που πάτησε μέχρι τότε το πόδι του στην Ελλάδα είχε αποτύχει να υποτάξει την Επανάσταση, είχε εξαντλητικά καταπονηθεί από τις στρατηγικές φθοράς που εφήρμοζε ο Κολοκοτρώνης και ετοιμαζόταν να επιστρέψει στη βάση του στην Κόρινθο για να αναδιοργανωθεί.

Σε αυτό τον οδήγησε η τακτική της καμένης γης που εφάρμοσε ο Κολοκοτρώνης. Ο Έλληνας στρατηγός, μιμούμενος τον Ρόδιο μισθοφόρο Μέμνονα, που για λογαριασμό των Περσών θέλησε να καταστρέψει τις σοδειές, ώστε ο στρατός του Μεγάλου Αλεξάνδρου να λιμοκτονήσει στην Μικρά Ασία, κατάφερε να προκαλέσει οξύ επισιτιστικό πρόβλημα στον Δράμαλη. Έτσι ο τελευταίος υποχρεώθηκε να υποχωρήσει στην Κόρινθο. Γι’ αυτό προσπάθησε μέσω ενός Έλληνα συνεργάτη του να παραπλανήσει τους επαναστάτες ότι απ’ το Άργος που βρίσκονταν θα κινούνταν νοτιότερα. Με αυτό το τέχνασμα ήθελε να επιστρέψει ανενόχλητος. Ο Κολοκοτρώνης διέγνωσε έγκαιρα, ωστόσο, ότι ο τουρκικός στρατός δεν ήταν σε θέση να προχωρήσει και θα οπισθοχωρούσε. Η αριθμητική υπεροχή των Τούρκων ήταν τόσο μεγάλη που όταν πρωτοπέρασαν στον Μοριά δημιουργήθηκε στον Δράμαλη βεβαιότητα επιτυχίας, με αποτέλεσμα να αφήσει τις διαβάσεις που οδηγούσαν πίσω στην Κορινθία (Δερβενάκια, κ.λπ) αφύλακτες. Αυτό φρόντισε να εκμεταλλευτεί ο Κολοκοτρώνης και αμέσως πρότεινε οι Έλληνες να τις καταλάβουν και να παγιδεύσουν τον εχθρό. Πολλοί οπλαρχηγοί, και κυρίως ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, διαφώνησαν μαζί του, ενώ κάποιοι δεν πίστεψαν ούτε πως ο Δράμαλης σκόπευε να υποχωρήσει.

Τελικά ο Κολοκοτρώνης επέμεινε και πήγε στα Δερβενάκια με 2.350 άνδρες, όπου στις 26 Ιουλίου, όπως είχε προβλέψει, εμφανίστηκαν οι Τούρκοι. Από εδώ και στο εξής ο Γέρος με χειρουργικές κινήσεις, λες και παίζει σκάκι, καθοδηγεί τον εχθρό στην θανάσιμη παγίδα που του έχει στήσει. Μελετώντας κανείς σήμερα την εξέλιξη της μάχης, εύλογα θα θεωρήσει πως είχαν προηγηθεί χρονοβόρες προετοιμασίες και σίγουρα φαντάζει ακατόρθωτο το ότι ο Έλληνας στρατηγός συνέλαβε ένα τέτοιο σχέδιο ουσιαστικά επί τόπου.

Ο Δράμαλης είχε τέσσερεις διαδρομές, απ’ τις οποίες θα μπορούσε να περάσει στην Κόρινθο. Ο Κολοκοτρώνης, αφού ορθά απέκλεισε την επιλογή του Αγιονορίου, και επειδή δεν είχε επαρκείς δυνάμεις για να καλύψει όλες τις υπόλοιπες, κατέφυγε στο ακόλουθο τέχνασμα. Σε ένα κομβικό σημείο τοποθέτησε ένα «ψευδοστράτευμα», το οποίο θα δρούσε αποτρεπτικά και θα ωθούσε τους Τούρκους στα στενά των Δερβενακίων, όπου ήταν κρυμμένοι οι Έλληνες. Το ψευδοστράτευμα αποτελείτο από ζώα, στα οποία είχαν φορέσει φέσια και από ηλικιωμένους, ανήμπορους να πολεμήσουν. Το κόλπο πέτυχε και οι Τούρκοι, θέλοντας να αποφύγουν την σύγκρουση, προχώρησαν ανυποψίαστοι προς τα Δερβενάκια. Στην είσοδο του στενού τούς περίμενε ο Κολοκοτρώνης με κάποιους οπλαρχηγούς, οι οποίοι άνοιξαν κουβέντα με τους προπορευόμενους Αλβανούς. Οι Αλβανοί μπουλουκτσήδες τούς ζητούσαν να κάνουν συμφωνία για να περάσουν αμαχητί, φοβούμενοι κυρίως μην τους επιτεθεί το ψευδοστράτευμα, καθώς οι υπόλοιποι Έλληνες παρέμεναν κρυμμένοι. Ο Κολοκοτρώνης σκόπιμα χρονοτριβούσε στις συζητήσεις και είχε δώσει εντολή κανείς να μη βιαστεί να πυροβολήσει προτού δώσει εντολή. Σκοπός του ήταν αφενός να εισέλθουν περισσότεροι Τούρκοι στο στενό και, αφετέρου, να αλλάξει η θέση του ήλιου που τύφλωνε τους Έλληνες.

Όταν έκρινε ότι έφθασε η κατάλληλη στιγμή, έδωσε το σύνθημα της επίθεσης και οι Έλληνες ξεπρόβαλαν μέσα από την χαράδρα και επιτέθηκαν στους ανυποψίαστους Τούρκους, που είχαν προχωρήσει στο στενό. Οι τελευταίοι, μαζί με όσους δεν είχαν ακόμα εισέλθει στα Δερβενάκια, προσπάθησαν να υποχωρήσουν και να περάσουν από γειτονικό στενό. Στην κομβική θέση Παναγοράχη τούς περίμενε, όμως, ο Αντώνης Κολοκοτρώνης, ανιψιός του Θεόδωρου, ο οποίος τους έφραξε τον δρόμο και τους έσπρωξε ουσιαστικά προς την χαράδρα του Αγίου Σώστη. Εκεί έφθασε την τελευταία στιγμή ο Νικηταράς μαζί με τους άνδρες του Παπαφλέσσα και του Υψηλάντη, και μαζί με το σώμα του Αντώνη Κολοκοτρώνη έφραξε όλες τις διεξόδους της χαράδρας. Ο Νικηταράς, είτε τυχαία είτε βάσει σχεδίου, έφθασε ακριβώς την κατάλληλη στιγμή. Αν είχε φθάσει λίγο νωρίτερα, οι έντρομοι Τούρκοι βλέποντάς τον θα υποχωρούσαν και δεν θα εγκλωβίζονταν στον Άγιο Σώστη, ενώ αν είχε καθυστερήσει οι αντίπαλοι θα περνούσαν ανενόχλητοι.

Σταδιακά, ο Κολοκοτρώνης συγκέντρωσε στον Άγιο Σώστη τις δυνάμεις από τα Δερβενάκια και τις προφυλακές απ’ τα υπόλοιπα στενά. Οι Τούρκοι είχαν πέσει στην καλοστημένη παγίδα και ήταν αδύνατο να γλιτώσουν. Έχασαν 2.500 με 3.000 άνδρες και αν τα σώματα του Πλαπούτα, του Γενναίου και του Παπανίκα είχαν ειδοποιηθεί εγκαίρως από τους αγγελιοφόρους του Κολοκοτρώνη, οι απώλειες θα ήταν ακόμη μεγαλύτερες.

H συντριβή του Δράμαλη στα Δερβενάκια ήταν, αναμφίβολα, το αποκορύφωμα της στρατηγικής σκέψης του Κολοκοτρώνη και της σύζευξης του παραδοσιακού κλεφτοπολέμου με τις ανάγκες της περίστασης.

Πολιορκία της Τριπολιτσάς

Η Τριπολιτσά αποτελούσε το κέντρο της τουρκικής διοίκησης στον Μοριά. Όλοι οι Τούρκοι που εκδιώχθηκαν απ’ τις γύρω περιοχές τις πρώτες ημέρες της Επανάστασης είχαν καταφύγει εκεί. Επίσης, οι θησαυροί της θα αποτελούσαν μία σημαντική ένεση στο επαναστατικό ταμείο. Για όλους αυτούς τους λόγους, η απελευθέρωσή της ήταν σημείο-κλειδί για τον Αγώνα.

Η ιδιοφυής στρατηγική του Κολοκοτρώνη λειτούργησε καταλυτικά στην επίτευξή της. Άμεσα αντιλήφθηκε το προφανές: οι ολιγάριθμοι άτακτοι, χωρίς κανόνια και σύνεργα πολιορκίας, δεν θα μπορούσαν ούτε να κυκλώσουν τα τείχη της Τριπολιτσάς, ούτε να την εκπορθήσουν με έφοδο. Έτσι, σε συνεργασία με τον Υψηλάντη, κατέστρωσαν ένα σχέδιο, βάσει του οποίου οι Έλληνες ξεκινώντας από τα ορεινά θα στρατοπέδευαν κλιμακωτά όλο και πιο κοντά στην πόλη. Οι Τούρκοι ήταν απαραίτητο να πραγματοποιούν εξόδους για να συλλέγουν από την περιφέρεια τα προς το ζην. Σε αυτές τις εξόδους οι Έλληνες διενεργούσαν ενέδρες, με αποτέλεσμα να τους φθείρουν και να τους δημιουργούν επισιτιστικό πρόβλημα. Έτσι, σταδιακά τα επαναστατικά στρατεύματα σαν θηλιά έσφιγγαν την πόλη, έως ότου μετά την μάχη της Γράνας οι πολιορκημένοι ουσιαστικά δεν μπορούσαν καθόλου να εξέλθουν. Με λίγα λόγια, ο Κολοκοτρώνης μετέτρεψε τα μειονεκτήματα του στρατεύματός του σε πλεονεκτήματα και έκανε πολιορκία ουσιαστικά αμυνόμενος, εφαρμόζοντας τον αγαπημένο του κλεφτοπόλεμο, στον οποίο σαφώς υπερτερούσε. Ο Γέρος, επίσης, σχεδίασε τις νικηφόρες μάχες που δόθηκαν γύρω απ’ την πολιορκούμενη πόλη (Βαλτέτσι, Δολιανά, Γράνα, κ.λπ).

Όταν οι Τούρκοι της Τριπολιτσάς άρχισαν να εξαντλούνται, ο Κολοκοτρώνης πέρασε στο επόμενο στάδιο της τακτικής του. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι Τούρκοι ζούσαν μέχρι πρότινος στα ίδια χωριά και γειτονιές με τους επαναστάτες, οι τελευταίοι κατόρθωναν να μπαινοβγαίνουν ελεύθερα στην πόλη για εμπόριο και κοινωνικές επαφές. Ο Κολοκοτρώνης, έτσι, είχε παντού μάτια και αυτιά. Σε μια τέτοια περίσταση, άλλωστε, έγινε και η τελική είσοδος των Ελλήνων στην Τριπολιτσά.

Προηγουμένως, ο σοφός Στρατηγός είχε φροντίσει να εξουδετερώσει τους Αλβανούς, που αποτελούσαν το πιο αξιόμαχο τμήμα των κλεισμένων. Εκμεταλλευόμενος τις προσωπικές γνωριμίες, αλλά και την γνώση του ψυχισμού τους, έκανε ξεχωριστές συμφωνίες μαζί τους, αποδυναμώνοντας και διχάζοντας τον αντίπαλο.

Σφραγίδα της στρατηγικής ιδιοφυΐας του Γέρου του Μοριά, η απελευθέρωση της Τριπολιτσάς είναι συνέπεια ενός άριστα οργανωμένου σχεδίου και σίγουρα χωρίς αυτό θα ήταν αδύνατη η επίτευξή της.

Πηγή: simerini.sigmalive.com

Φόρμα επικοινωνίας