Επιμέλεια iEpikaira
Ιστορικά, για να επιβάλεις ναυτικό αποκλεισμό σε ένα στρατηγικό πέρασμα, χρειαζόσουν ένα ναυτικό πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Χρειαζόσουν Ομάδες Κρούσης Αεροπλανοφόρων, καταδρομικά, πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Ήταν ένα ακριβό «σπορ» αποκλειστικά για τις υπερδυνάμεις. Σήμερα, ένα σμήνος από περιφερόμενα πυρομαχικά των 20.000 δολαρίων και φθηνοί αντιπλοϊκοί πύραυλοι μπορούν να καταστήσουν αυτούς τους κολοσσούς ανήμπορους να αντιδράσουν αποτελεσματικά.
Είναι η απόλυτη εκδίκηση των φθηνών όπλων απέναντι στις πανάκριβες πλατφόρμες φορτωμένες με «εξωτικές» — αλλά στην ουσία ανούσιες — τεχνολογίες και υλικά τύπου «σταρ-τρεκ». Δεν έχει σημασία πόσο εξελιγμένη είναι η φρεγάτα σου, αν το κόστος της αναχαίτισης (ένας πύραυλος των 2 εκατ. ευρώ) είναι πολλαπλάσιο του κόστους της απειλής. Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα ειδικά μετά τον πόλεμο στο Ιράν.
Η νέα πραγματικότητα στην Ερυθρά Θάλασσα φαίνεται να βάζει βόμβα στα θεμέλια της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και να ναρκοθετεί την ίδια την ουσία της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η ελευθερία κίνησης των εμπορικών στόλων δεν εγγυάται πλέον από το διεθνές δίκαιο ή την ηγεμονία του αμερικανικού ναυτικού, αλλά τελεί υπό την αίρεση αυτού που ελέγχει τα σημεία πνιγμού με φθηνά, αναλώσιμα συστήματα. Πρόκειται για μια άτυπη, βίαιη «ιδιωτικοποίηση» των στενών. Όσο κι αν οι μανδαρίνοι στις Βρυξέλλες και οι διεθνείς γραφειοκράτες αναζητούν διπλωματικές διατυπώσεις, η πραγματικότητα είναι ότι η αλυσίδα εφοδιασμού σπάει. Το κόστος μετακυλίεται στο ράφι και οι παχυλές δυτικές κοινωνίες βιώνουν καταστάσεις που είχαν δεκαετίες να αντιμετωπίσουν τροφοδοτώντας τον αντισυστημισμό, τον οποίο κάποιοι κοιτούν με απορία.
Τι σημαίνει, όμως, αυτό το σοκ της Ερυθράς Θάλασσας για την Ελλάδα και την Τουρκία;
Το Αιγαίο είναι μια θάλασσα γεμάτη στενά περάσματα από συστάδες νησιών. Αποτελεί το κατεξοχήν περιβάλλον όπου τα drones και τα έξυπνα, φθηνά όπλα μπορούν να κυριαρχήσουν — κάποιοι καθηγητές προειδοποιούν και τα γράφουν χρόνια τώρα. Αν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποδεικνύει ότι τα σημεία ναυτικής συμφόρησης είναι πλέον σχεδόν αδύνατο να αμυνθούν απέναντι σε σμήνη drones, πώς πρέπει να προσαρμοστεί το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό;
Οι παραδοσιακές, πανάκριβες φρεγάτες — όσο απαραίτητες κι αν είναι για την προβολή ισχύος και την αντιαεροπορική ομπρέλα — κινδυνεύουν να γίνουν μεγάλοι, εύκολοι στόχοι σε ένα κλειστό και κορεσμένο περιβάλλον. Το δίδαγμα είναι ξεκάθαρο: η έμφαση πρέπει να μετατοπιστεί — ή τουλάχιστον να εξισορροπηθεί — προς ασύμμετρες λύσεις.
Τα υποβρύχια, ειδικά τα μικρότερα, τα μίνι υποβρύχια (midget subs) που μπορούν να κρυφτούν στα αβαθή και ανάμεσα στα νησιά, γίνονται πιο αποτελεσματικά από ποτέ, ειδικά εάν είναι και μη επανδρωμένα. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος (EW) για την τύφλωση των εχθρικών συστημάτων, τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USVs) ως δυνάμεις κρούσης ή αντιπερισπασμού, και τα δικά μας σμήνη drones πρέπει να βρεθούν στον πυρήνα του νέου ναυτικού δόγματος. Είμαστε ήδη πολύ πίσω σε σχέση με τους γείτονες...
Δεν έχουμε την πολυτέλεια να εξοπλιζόμαστε με τη λογική του περασμένου αιώνα. Η γεωπολιτική μας ενηλικίωση επιβάλλει να διαβάζουμε τις τάσεις της στρατιωτικής τεχνολογίας και οικονομίας πριν αυτές μας χτυπήσουν την πόρτα. Η μάχη του Αιγαίου δεν θα κριθεί από το ποιος έχει τον καλύτερο στόλο ή αεροπορία, αλλά στο ποιος μπορεί να στήσει (ή να σπάσει) το πιο αποτελεσματικό, φθηνό δίκτυο άρνησης περιοχής (A2/AD).
Η ιστορία είναι αμείλικτη με όσους σχεδιάζουν τον αυριανό πόλεμο βασισμένοι στις χθεσινές συνθήκες. Το Αιγαίο απαιτεί ευελιξία, χαμηλό κόστος και ευρηματικότητα επί του πεδίου. Οτιδήποτε άλλο είναι απλώς μια ακριβή ψευδαίσθηση ασφάλειας. Αν αγνοήσουμε το μάθημα από την Ερυθρά Θάλασσα, η πραγματικότητα θα χτυπήσει την πόρτα μας και θα έχει μεγάλο εθνικό κόστος...
.png)
