Μιχαήλ Μασαούτης (26 Ιουνίου 2026)
Συνοπτικά
Εν μέσω της αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ στις 7 Ιουνίου, ο Μοχάμεντ αλ-Φαράχ, μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κινήματος των Χούθι της Υεμένης —Ανσαρουλάχ—, το οποίο ελέγχει τη βόρεια Υεμένη και κυβερνά περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού της χώρας, προειδοποίησε ότι η ουδετερότητα των ΗΠΑ δεν θα ήταν αρκετή για να προστατεύσει τις αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές, σε περίπτωση που το Ισραήλ επέκτεινε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του εναντίον του Ιράν.
Στις 8 Ιουνίου, ο Γιάχια Σαρί, στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, ανακοίνωσε επίσημα τη στρατιωτική συμμετοχή του κινήματος στο πλευρό της Τεχεράνης μέσω πυραυλικών επιθέσεων εναντίον του Ισραήλ, μεταξύ των οποίων και πλήγματα στην περιοχή του λιμανιού της Γιάφα, καθώς και την επαναφορά ναυτικού αποκλεισμού εναντίον ισραηλινών πλοίων και πλοίων που συνδέονται με ισραηλινά συμφέροντα στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν απροσδόκητη. Μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στο κίνημα προωθούσαν όλο και περισσότερο την έννοια της «Ενότητας των Μετώπων», σηματοδοτώντας μια συντονισμένη περιφερειακή απάντηση μεταξύ των μελών του λεγόμενου Άξονα της Αντίστασης.
Ο Άξονας της Αντίστασης και η ιρανική αποτροπή
Οι βασικοί στόχοι του ιρανικού δόγματος ασφαλείας, το οποίο διαμορφώθηκε από το τραύμα της εισβολής του Ιράκ το 1980, ήταν η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας, η επιβίωση του καθεστώτος και η αποτροπή άμεσων στρατιωτικών επιθέσεων στο ιρανικό έδαφος. Η ιρανική αποτροπή βασίστηκε τόσο στο πυραυλικό της οπλοστάσιο όσο και στην έννοια της «προωθημένης άμυνας». Στην πράξη, η προωθημένη άμυνα σημαίνει εμπλοκή με τους αντιπάλους σε τρίτες χώρες, μακριά από τα σύνορα του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει στην Τεχεράνη στρατηγικό βάθος σε ολόκληρη την περιοχή.
Η προωθημένη άμυνα υλοποιήθηκε μέσω του Άξονα της Αντίστασης, ενός δικτύου κρατικών δρώντων —μεταξύ αυτών και η Συρία έως το 2024— και μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων, όπως η Χεζμπολάχ, ο συνασπισμός ιρακινών σιιτικών πολιτοφυλακών γνωστός ως Μονάδες Λαϊκής Κινητοποίησης, η Χαμάς, η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ και το κίνημα των Χούθι. Υπό την ηγεσία της Δύναμης Κουντς, μιας εξωεδαφικής μονάδας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ο Άξονας της Αντίστασης επιδίωξε να αποτρέψει τους αντιπάλους του Ιράν μέσω ασύμμετρου πολέμου. Η Τεχεράνη ακολούθησε μια έμμεση στρατηγική φθοράς, σχεδιασμένη να αποδυναμώνει τους αντιπάλους της, αποφεύγοντας παράλληλα μια αποφασιστική συμβατική στρατιωτική αναμέτρηση.
Η στρατηγική αυτή αντανακλούσε επίσης τους περιορισμούς του Ιράν στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, ιδίως στην πολεμική αεροπορία, το ναυτικό και τις χερσαίες δυνάμεις. Έως τις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Άξονας της Αντίστασης λειτουργούσε ως σχετικά αποτελεσματικός πυλώνας της ιρανικής αποτροπής.
Η ανάδυση των Χούθι και ο ρόλος του Ιράν
Το κίνημα των Χούθι εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ως κοινωνικοθρησκευτική οργάνωση που υπερασπιζόταν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της ζαϊντιτικής κοινότητας της Υεμένης, ενός κλάδου του σιιτικού Ισλάμ. Έως το 2004 λειτουργούσε κυρίως μέσω μη βίαιου πολιτικού και κοινωνικού ακτιβισμού. Ωστόσο, οι επανειλημμένες προσπάθειες της κυβέρνησης της Υεμένης να καταστείλει στρατιωτικά το κίνημα οδήγησαν στους Έξι Πολέμους της Σααντά, μετατρέποντας τους Χούθι σε ισχυρή αντάρτικη δύναμη στη βόρεια Υεμένη.
Η πολιτική αναταραχή που προκάλεσε η Αραβική Άνοιξη και η μετέπειτα κατάρρευση της κρατικής εξουσίας δημιούργησαν συνθήκες που διευκόλυναν τη στρατιωτική και πολιτική άνοδο των Χούθι. Έως το 2014, το κίνημα είχε καταλάβει τον έλεγχο της πρωτεύουσας, Σαναά, και σημαντικών τμημάτων της υεμενικής επικράτειας.
Η επέμβαση των κρατών του Κόλπου το 2015, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, υποκινήθηκε από την ανησυχία ότι η κυριαρχία των Χούθι στην Υεμένη θα αποτελούσε άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ αντιμετώπιζε παραδοσιακά την Υεμένη ως το στρατηγικό του «μαλακό υπογάστριο», καθιστώντας την ανάδυση μιας εχθρικής δύναμης στα νότια σύνορά του απαράδεκτη από άποψη ασφαλείας.
Το Ιράν, το οποίο διατηρούσε επαφές με τους ηγέτες των Χούθι από τη δεκαετία του 1990, εμβάθυνε την εμπλοκή του μετά τις επιτυχίες του κινήματος στο πεδίο της μάχης. Αυτό που ξεκίνησε ως περιορισμένη συνεργασία στα πρώτα στάδια της Αραβικής Άνοιξης εξελίχθηκε σταδιακά σε στρατηγική εταιρική σχέση. Το βασικό κίνητρο της Τεχεράνης ήταν να αντισταθμίσει την περιφερειακή επιρροή της Σαουδικής Αραβίας, ιδίως κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, όπου το Ιράν υποστήριζε την κυβέρνηση Άσαντ, ενώ η Σαουδική Αραβία στήριζε αντάρτικες δυνάμεις εναντίον του Άσαντ.
Με ιρανική βοήθεια, οι Χούθι απέκτησαν ολοένα και πιο εξελιγμένες στρατιωτικές δυνατότητες, μεταξύ των οποίων βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise, μη επανδρωμένα αεροπορικά συστήματα, καθώς και στρατιωτική εκπαίδευση και επιχειρησιακή καθοδήγηση. Οι δυνατότητες αυτές τους επέτρεψαν να πλήξουν στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ απειλούσαν τη θαλάσσια κυκλοφορία στην Ερυθρά Θάλασσα. Με την πάροδο του χρόνου, οι στρατιωτικές δυνατότητες των Χούθι έγιναν ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία περιφερειακής αποτροπής της Τεχεράνης.
Η Μέση Ανατολή μετά την 7η Οκτωβρίου και οι νέοι κανόνες εμπλοκής στο μέτωπο της Υεμένης: Η εργαλειοποίηση της γεωγραφίας
Η περιφερειακή σύγκρουση που ακολούθησε τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου δημιούργησε στρατηγικές ευκαιρίες για τους Χούθι. Η συμμετοχή τους στη σύγκρουση ενίσχυσε την εσωτερική τους νομιμοποίηση, η οποία είχε ήδη αρχίσει να διαβρώνεται, ενώ ταυτόχρονα αναβάθμισε το περιφερειακό τους προφίλ. Για το Ιράν, το μέτωπο της Υεμένης αποδείχθηκε σημαντικής στρατηγικής αξίας. Μέσω των Χούθι, η Τεχεράνη ουσιαστικά εργαλειοποίησε τη γεωγραφία, ασκώντας πίεση τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα εύλογη δυνατότητα άρνησης της άμεσης εμπλοκής της.
Μέσω μιας παρατεταμένης εκστρατείας εναντίον της θαλάσσιας κυκλοφορίας στην Ερυθρά Θάλασσα, οι Χούθι διατάραξαν έναν από τους κρισιμότερους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους του κόσμου. Επιθέσεις σε σχεδόν εκατό πλοία ανάγκασαν πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να εκτρέψουν τα δρομολόγιά τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας περίπου 11.000 ναυτικά μίλια στα ταξίδια και αυξάνοντας σημαντικά το κόστος μεταφοράς και τους χρόνους παράδοσης.
Κατά συνέπεια, η Ερυθρά Θάλασσα αναδείχθηκε σε στρατηγικό θέατρο, στο οποίο σχετικά φθηνές στρατιωτικές τεχνολογίες —μεταξύ αυτών πυραυλικά συστήματα σοβιετικής εποχής, εναέρια και ναυτικά drones, καθώς και θαλάσσιες νάρκες— επέτρεψαν στο Ιράν και στους συμμάχους του να επιβάλουν σημαντικό κόστος σε τεχνολογικά ανώτερους αντιπάλους.
Για πρώτη φορά, η Τεχεράνη κατάφερε να αξιοποιήσει επιτυχώς τη γεωγραφία μέσω δυνάμεων πληρεξουσίων, ώστε να παραγάγει στρατηγικά αποτελέσματα που εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο της μάχης και φτάνουν μέχρι την παγκόσμια οικονομία.
Εικόνα 1. Πυραυλική επίθεση των Χούθι εναντίον του πλοίου MV True Confidence στον Κόλπο του Άντεν, στις 6 Μαρτίου 2024.
Ο ρόλος της Κίνας και της Ρωσίας στην Ερυθρά Θάλασσα
Με την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, η Κίνα αρχικά κατέληξε σε συνεννόηση με την οργάνωση μέσω του Ιράν. Οι Χούθι ανέλαβαν την υποχρέωση να μην στοχοποιούν κινεζικά πλοία ή πλοία συνδεδεμένα με κινεζικά συμφέροντα που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα, με αντάλλαγμα διπλωματική και υλικοτεχνική υποστήριξη.
Για να εξασφαλίσουν τη διέλευση του εμπορικού τους στόλου από την Ερυθρά Θάλασσα, κινεζικές εταιρείες φέρεται να προμήθευσαν τους Χούθι με UAV μέσω του Ιράν. Επιπλέον, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Κίνα, μέσω της εταιρείας της CGSTL, παρείχε στους Χούθι δορυφορικές εικόνες που τους επέτρεψαν να πλήξουν με μεγαλύτερη ακρίβεια στοιχεία του αμερικανικού στόλου στην περιοχή.
Ο εξοπλισμός των UAV των Χούθι με κινεζική τεχνολογία κυψελών καυσίμου υδρογόνου αύξησε επίσης την επιχειρησιακή τους εμβέλεια, ενώ μείωσε το ίχνος τους στα ραντάρ των εχθρικών συστημάτων εντοπισμού.
Εικόνα 2. Κινητήρας turbojet ZT-40 για χρήση σε πυραύλους cruise ή σε UAV υψηλής ταχύτητας. Κατασχέθηκε στο λιμάνι του Άντεν από φορτίο κινεζικού πλοίου, στις 7 Αυγούστου 2025.
Ως αποτέλεσμα, σε αντίθεση με τα πλοία που συνδέονταν με δυτικά και ισραηλινά συμφέροντα, ο αριθμός των κινεζικών πλοίων που διέρχονταν από την Ερυθρά Θάλασσα αυξήθηκε. Σε μία από τις ομιλίες του, ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι αναφέρθηκε στην απειλή που συνιστά για τα κινεζικά συμφέροντα στην περιοχή η αμερικανική στρατιωτική δραστηριότητα εναντίον των Χούθι:
«Η ήττα αυτού του έθνους [της Υεμένης] με πολλούς τρόπους, η βύθισή του σε αμέτρητα προβλήματα και κρίσεις, η εμπλοκή του σε άλλες συγκρούσεις, η τακτοποίηση λογαριασμών με άλλους αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένων μελλοντικών αντιπαραθέσεων με την Κίνα … και άλλους· ως εκ τούτου, είναι εχθροί αυτού του έθνους με κάθε έννοια της λέξης» (Ansarollah 2024).
Εικόνα 3. Περιφερόμενο πυρομαχικό σύστημα UAV FH-901/901A, κατασκευής της China Defense Equipment Co. Το ευαίσθητο αυτό φορτίο, το οποίο πιθανότατα προοριζόταν για τους Χούθι, κατασχέθηκε στο λιμάνι του Άντεν από κινεζικό πλοίο, στις 7 Αυγούστου 2025.
Η Ρωσία, αν και δεν επιδίωκε μια γενικευμένη ανάφλεξη στην Ερυθρά Θάλασσα ή το πλήρες κλείσιμο του Κόλπου του Άντεν, έβλεπε θετικά τις επιχειρήσεις των Χούθι στην περιοχή. Πέρα από την εξασφάλιση ασυλίας από επιθέσεις των Χούθι εναντίον πλοίων που συνδέονταν με ρωσικά συμφέροντα, η Μόσχα επωφελήθηκε από την πίεση που ασκήθηκε στις δυτικές οικονομίες, οι οποίες αποτελούσαν τους γεωπολιτικούς της ανταγωνιστές κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσέγγισης μεταξύ Μόσχας και Χούθι ήταν η επίσκεψη αντιπροσωπείας των Χούθι στο ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Η Ρωσία παρείχε επίσης στρατιωτική βοήθεια στους Χούθι. Ο ίδιος ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, σε δημόσια ομιλία του τον Νοέμβριο του 2024, υπαινίχθηκε συνεργασία μεταξύ των Χούθι, της Ρωσίας και του Ιράν στον τομέα των πληροφοριών για τη στοχοποίηση της παρουσίας του αμερικανικού Ναυτικού στην περιοχή. Ισχυρίστηκε ότι «οι Χούθι είχαν ακριβείς νυχτερινές πληροφορίες σχετικά με τη θέση του αεροπλανοφόρου [USS Theodore Roosevelt], εκατοντάδες μίλια ανοικτά των ακτών της Υεμένης» (Al Basha 2024).
Εικόνα 4. Ναυτική νάρκη Asef. Έχει σχεδιαστεί ώστε να εντοπίζει θαλάσσιους στόχους αναγνωρίζοντας το ακουστικό και μαγνητικό τους ίχνος. Αποτελεί αντίγραφο της ιρανικής νάρκης Maham, ενώ ενσωματώνει τεχνολογίες από τις ρωσικές ναυτικές νάρκες MDM και τις κινεζικές EM. Κατασκευάζεται στην Υεμένη.
Η στρατηγική επιβίωσης του Ιράν και η στάση της Τεχεράνης στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι Ιρανοί υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων παραμένουν απολύτως ενήμεροι για τα στρατιωτικά μειονεκτήματα της χώρας τους σε σχέση με τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά συνέπεια, μετά το ξέσπασμα του πρόσφατου πολέμου, η Τεχεράνη υιοθέτησε μια ασύμμετρη στρατηγική βασισμένη σε αποκεντρωμένες δομές διοίκησης, στη διασπορά δυνάμεων, στην πυραυλική αποτροπή και στην εργαλειοποίηση της γεωγραφίας. Οι προηγούμενες στρατιωτικές δραστηριότητες των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και η διατάραξη της θαλάσσιας κυκλοφορίας προσέφεραν στο Ιράν πολύτιμα διδάγματα.
Η γεωγραφία έχει καταστεί, αναμφίβολα, εξίσου πολύτιμη για το Ιράν όσο και το πυραυλικό του οπλοστάσιο. Πέρα από το δύσβατο ανάγλυφο που περιπλέκει οποιαδήποτε πιθανή χερσαία εισβολή, το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να απειλήσει τη θαλάσσια διέλευση μέσω ενός πιθανού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Μια τέτοια διατάραξη θα επέβαλλε σοβαρό οικονομικό κόστος τόσο στην παγκόσμια οικονομία όσο και στη διεθνή τάξη υπό αμερικανική ηγεσία.
Σε μια ιδιαίτερα διασυνδεδεμένη παγκόσμια οικονομία, η διατάραξη της κανονικής εμπορικής δραστηριότητας μπορεί να παράγει στρατηγικά αποτελέσματα συγκρίσιμα με εκείνα της συμβατικής στρατιωτικής ισχύος ή ακόμη και να τα υπερβαίνει. Μέσω του ελέγχου του επί των Στενών του Ορμούζ και της γεωγραφικής εγγύτητας των Χούθι στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, η Τεχεράνη έχει τη δυνατότητα να απειλήσει κρίσιμα θαλάσσια σημεία συμφόρησης, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου.
Οι οικονομικοί κραδασμοί που θα προέκυπταν θα εκτείνονταν πολύ πέρα από την περιοχή του Κόλπου, προκαλώντας ενδεχομένως μια παγκόσμια κρίση που θα επηρέαζε τον ενεργειακό τομέα, τη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια. Τέτοιες εξελίξεις θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την αμερικανική στρατηγική κυριαρχία με τρόπους που η στρατιωτική ισχύς από μόνη της ίσως να μην μπορεί να εξουδετερώσει.
Ο πρωταρχικός στόχος της Τεχεράνης φαίνεται να είναι η αύξηση της πίεσης προς την Ουάσιγκτον, ώστε να εξαναγκαστεί το Ισραήλ να περιορίσει ή να σταματήσει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στον Λίβανο και αλλού στην περιοχή. Δευτερεύων στόχος είναι να αποτραπεί το Ισραήλ από το να υπονομεύσει την πιθανότητα μιας ευρύτερης πολιτικής διευθέτησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία θα μπορούσε τελικά να αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις, να μειώσει τη διεθνή απομόνωση του Ιράν και να διευκολύνει την επανένταξή του στην παγκόσμια οικονομία.
Συμπέρασμα
Από τις 7 Οκτωβρίου, ο Άξονας της Αντίστασης έχει υποστεί σημαντικά πλήγματα, μεταξύ των οποίων η πτώση της κυβέρνησης Άσαντ και η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ. Κατά συνέπεια, απέτυχε να αποτρέψει μια άμεση αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο ιρανικό έδαφος, όπως είχε καταφέρει σχεδόν επί τρεις δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, ο Άξονας της Αντίστασης παραμένει ζωτικό εργαλείο της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας του Ιράν.
Η σημασία του Άξονα, και ιδιαίτερα ο ρόλος των Χούθι μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποτυπώνεται στις δηλώσεις του διοικητή της Δύναμης Κουντς, στρατηγού Εσμαΐλ Καανί. Κατά την πρώτη δημόσια εμφάνισή του στην ιρανική τηλεόραση, στις 15 Ιουνίου, ο Καανί δήλωσε ότι «από τα Στενά του Ορμούζ έως το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα, θα υπάρξει μια νέα ζώνη ασφαλείας της αντίστασης». Ανεξάρτητα από την έκβαση των ανανεωμένων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων Ιράν–ΗΠΑ, ο Άξονας της Αντίστασης, προσαρμοσμένος στο νέο στρατηγικό περιβάλλον ασφαλείας, θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες του ιρανικού δόγματος εθνικής ασφάλειας.
Πηγή: thehig.eu απόδοση anixneuseis.gr
.png)
