ΤΣΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ
Οι συζητήσεις γύρω από τα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία στρατηγικής σημασίας, επικεντρώνονταν κυρίως στα Στενά του Ορμούζ. Το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο έχει καταστεί συνώνυμο της “άρνησης πρόσβασης και απαγόρευσης περιοχής” (Anti-Access/Area Denial) όπου μια περιφερειακή δύναμη μπορεί να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, χωρίς να ελέγχει απαραίτητα τη θάλασσα.
Η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ έχει αποδείξει ότι μια ασθενέστερη ναυτική δύναμη δεν χρειάζεται να νικήσει έναν ανώτερο στόλο σε μια κλασική ναυμαχία. Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα και να απειλήσει την εμπορική ναυσιπλοΐα, μέσω ενός συνδυασμού πυραύλων, ναρκών, υποβρυχίων, μη επανδρωμένων συστημάτων, εκμεταλλευόμενη την ευνοϊκή γεωγραφία. Μια παρόμοια λογική θα μπορούσε να εφαρμοστεί θεωρητικά και στο Βόρειο Αιγαίο με τα Δαρδανέλια.
Παρότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε ποτέ να ελέγξει άμεσα τα Δαρδανέλια – το στενό βρίσκεται εξ’ ολοκλήρου υπό τουρκική κυριαρχία και διέπεται υπό τη Συνθήκη του Μοντρέ – το ουσιαστικό στρατηγικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Θα μπορούσε η Ελλάδα να δημιουργήσει συνθήκες υπό τις οποίες η διέλευση προς και από τα Δαρδανέλια να καταστεί τόσο επικίνδυνη, ώστε να υποβαθμιστούν σημαντικά οι επιχειρήσεις του τουρκικού Ναυτικού και να αυξηθεί αισθητά ο κίνδυνος για την εμπορική ναυτιλία; Η απάντηση δεν βρίσκεται στον έλεγχο του ίδιου του στενού, αλλά στον έλεγχο του επιχειρησιακού χώρου που το περιβάλλει.
Η γεωγραφία ως πολλαπλασιαστής ισχύος
Τα Δαρδανέλια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου. Με μήκος περίπου 61 χιλιομέτρων και πλάτος που σε ορισμένα σημεία περιορίζεται στα 1,2 χιλιόμετρα αποτελούν την πύλη μεταξύ του Αιγαίου και του συστήματος της Μαύρης Θάλασσας. Κάθε πλοίο που εισέρχεται ή εξέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα, είναι υποχρεωμένο να διέλθει από αυτά.
Ωστόσο, τα πλοία που εξέρχονται από τα Δαρδανέλια δεν εισέρχονται αμέσως στην ανοιχτή Μεσόγειο. Πρώτα εισέρχονται στο Βόρειο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία γίνεται σημαντικά ευνοϊκότερη για ελληνικές επιχειρήσεις άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης. Η Λήμνος και η Σαμοθράκη κατέχουν στρατηγικές θέσεις κοντά στις προσβάσεις του στενού. Η σημασία τους είναι γνωστή ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η Λήμνος θεωρήθηκε το κλειδί για τον έλεγχο των προσβάσεων προς τα Δαρδανέλια, λόγω της θέσης της απέναντι από τις εξόδους του στενού.
Στη σύγχρονη εποχή, τα νησιά δεν λειτουργούν πλέον απλώς ως ναυτικές βάσεις. Μπορούν να μετατραπούν σε διασκορπισμένους κόμβους πυραύλων, αισθητήρων, μη επανδρωμένων συστημάτων και υποστήριξης επιχειρήσεων, συγκροτώντας ένα ευρύτερο δίκτυο Anti-Access/Area Denial).
Πέρα από τον έλεγχο της θάλασσας…
Ένα συχνό λάθος στη ναυτική σκέψη είναι η υπόθεση ότι η στρατηγική επιτυχία προϋποθέτει τον πλήρη έλεγχο της θάλασσας. Στην πραγματικότητα, η “άρνηση της θάλασσας” αρκεί. Ο έλεγχος της θάλασσας σημαίνει ότι οι δικές σου δυνάμεις μπορούν να επιχειρούν ελεύθερα, ενώ ο αντίπαλος όχι. Η “άρνηση της θάλασσας” έχει πιο περιορισμένο στόχο: Να καταστήσει τις επιχειρήσεις του αντιπάλου υπερβολικά δαπανηρές, ή επικίνδυνες.
Η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ είναι κατεξοχήν στρατηγική άρνησης. Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει το αμερικανικό Ναυτικό σε μια συμβατική αναμέτρηση στόλων. Αντί γι’ αυτό, επιδιώκει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον απειλής, όπου δεξαμενόπλοια, πολεμικά πλοία και γραμμές ανεφοδιασμού, λειτουργούν υπό συνεχή κίνδυνο.
Διαβάστε τη συνέχεια στο slpress.gr
.png)
