Πληροφορίες που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρουν ότι το ενδιαφέρον της Σαουδικής Αραβίας για το project μαχητικών αεροσκαφών KAAN της Τουρκίας, στο πλαίσιο των προσπαθειών της να διαφοροποιήσει τους προμηθευτές όπλων της, έχει αναστατώσει την κυβέρνηση Τραμπ.
Πρώην και νυν Αμερικανοί αξιωματούχοι που γνωρίζουν το θέμα, μιλώντας στο Middle East Eye , αξιολόγησαν τις επιπτώσεις του ενδιαφέροντος της Σαουδικής Αραβίας για διαφοροποίηση των προμηθευτών της στην αγορά όπλων.
Τον περασμένο Νοέμβριο, ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν φιλοξενήθηκε στον Λευκό Οίκο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Σαουδική Αραβία θα αγοράσει προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη F-35 και αποκάλυψε μια ολοκληρωμένη στρατηγική αμυντική συμφωνία.
Ωστόσο, πρόσφατα η Ουάσινγκτον άρχισε να απαιτεί σαφήνεια από το Ριάντ σχετικά με τις αμυντικές συζητήσεις της με τους περιφερειακούς παράγοντες.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η Σαουδική Αραβία διαβεβαίωσε τις ΗΠΑ ότι δεν θα αγόραζε τα μαχητικά αεροσκάφη JF-17 του Πακιστάν, μετά από αντιρρήσεις της Ουάσινγκτον.
Ωστόσο, σημειώθηκε ότι οι ΗΠΑ δεν έλαβαν καμία διαβεβαίωση από τη Σαουδική Αραβία σχετικά με την πιθανή συμμετοχή τους στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών KAAN επόμενης γενιάς της Τουρκίας.
Ο Μπιλ Σάαμπ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος άμυνας στην κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε: «Δεν βλέπω πού εντάσσεται το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος στο ήδη εκτεταμένο απόθεμα των Σαουδαράβων. Έχουν τα καλύτερα F-15 στον πλανήτη, ακόμη καλύτερα από τους Αμερικανούς. Το Eurofighter Typhoon είναι ένα καλό αεροπλάνο και πρόκειται να αποκτήσουν F-35».
«Οι ΗΠΑ θέλουν να είναι ο μοναδικός προμηθευτής»
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος που γνωρίζει το θέμα δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν βλέπει την πιθανή συμφωνία ως αντικατάσταση του F-35, αλλά μάλλον ως «προμήθεια» από τη Σαουδική Αραβία για πιθανές πρόσθετες αγορές από τις ΗΠΑ.
Ο αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, δήλωσε: «Το μήνυμα προς τους Σαουδάραβες ήταν: “Ποια ανάγκη, την οποία πιστεύετε ότι δεν ικανοποιούν οι ΗΠΑ, σας οδηγεί στην Τουρκία για το Kaan;”
Αυτή η κυβέρνηση θέλει να είναι ο μοναδικός προμηθευτής, δίνοντας προτεραιότητα στις αμερικανικές εξαγωγές».
Πολυπολικότητα στη Μέση Ανατολή
Νυν και πρώην Άραβες και Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στο Middle East Eye, δήλωσαν ότι δεν αναμένουν μια μεγάλη κρίση, ενώ σημείωσαν ότι οι αντιρρήσεις των ΗΠΑ καταδεικνύουν ότι η διπλωματία του Τραμπ, που βασίζεται σε μια έννοια οικονομίας μηδενικού αθροίσματος, έρχεται αντιμέτωπη με μια πιο πολυπολική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή.
Ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι θα μπορούσε να υπογραφεί μια κοινή επενδυτική συμφωνία.
Ο Χεσάμ Αλγκάναμ, Γενικός Διευθυντής Στρατηγικών Μελετών και Προγραμμάτων Εθνικής Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Ναΐφ Άραμπ στο Ριάντ, δήλωσε:
«Το ενδιαφέρον της Σαουδικής Αραβίας για το Kaan της TAI (Τουρκικής Αεροδιαστημικής Βιομηχανίας) δεν αφορά την αντικατάσταση των ΗΠΑ. Αυτό δεν είναι δυνατό. Το ζήτημα είναι να έχουμε περισσότερες επιλογές».
Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε κατά την επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία τον Φεβρουάριο ότι μια κοινή επενδυτική συμφωνία για το μαχητικό αεροσκάφος Kaan «θα μπορούσε να υπογραφεί ανά πάσα στιγμή».
Ένα μοντέλο του Kaan, που εκτέθηκε στην Παγκόσμια Έκθεση Άμυνας στο Ριάντ αυτόν τον μήνα, έφερε τη σαουδαραβική σημαία.
Ο Μεχμέτ Ντεμίρογλου, Γενικός Διευθυντής των Τουρκικών Αεροδιαστημικών Βιομηχανιών (TUSAŞ), δήλωσε σε συνέντευξή του στο Breaking Defense την περασμένη εβδομάδα ότι μια πιθανή συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να περιλαμβάνει την παραγωγή μεταξύ 20 και 50 μαχητικών αεροσκαφών για το βασίλειο.
Οι ειδικοί στον τομέα της άμυνας υποδηλώνουν ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να αγοράσει τόσο F-35 όσο και KAAN.
T24
—
Σαουδική Αραβία: Επιφυλάξεις για το τουρκικό Kaan
Izmir, Turkey - Sep 9 2025: Photo of a waving Turkish flag in the sky with a jet flyover behind, and a crowd below holding flags, captured on Izmir's liberation anniversary
Η Τουρκία προτείνει στη Σαουδική Αραβία έναν πιθανό ρόλο στο πρόγραμμα του stealth μαχητικού Kaan, ωστόσο αναλυτές εκτιμούν ότι το Ριάντ είναι πιο πιθανό να εμβαθύνει τη συνεργασία του με την Άγκυρα στους τομείς των drones, των ελικοπτέρων και της αεράμυνας.
Η Άγκυρα επιδιώκει να εντάξει τη Σαουδική Αραβία στο πρόγραμμα ανάπτυξης και παραγωγής του Kaan, όμως οι ειδικοί θεωρούν απίθανη μια πλήρη συμπαραγωγή στο άμεσο μέλλον. Το Ριάντ φαίνεται να δίνει προτεραιότητα σε συνεργασίες που αφορούν μη επανδρωμένα συστήματα, ελικόπτερα και θωρακισμένα οχήματα, παραμένοντας παράλληλα προσηλωμένο σε αμερικανικές πλατφόρμες όπως το F-35.
Αναζωπυρώνοντας τις προσδοκίες για ενδεχόμενη κοινή παραγωγή, ο Μεχμέτ Ντεμιρόγλου, επικεφαλής της Turkish Aerospace Industries (TAI), δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τη Σαουδική Αραβία για το Kaan έχουν φτάσει στο «υψηλότερο επίπεδο», προσθέτοντας ότι ενδεχόμενη ανακοίνωση θα μπορούσε να γίνει ακόμη και εντός του έτους. Οι δηλώσεις του ακολούθησαν την επίσκεψη του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Ριάντ στις 3-4 Φεβρουαρίου, κατά την οποία συζητήθηκε η διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας. Οι εικασίες ενισχύθηκαν περαιτέρω μετά την παρουσίαση ομοιώματος του Kaan με τη σαουδαραβική σημαία στην Έκθεση Παγκόσμιας Άμυνας, που πραγματοποιήθηκε στη Σαουδική Αραβία από τις 8 έως τις 12 Φεβρουαρίου.
Παρά τις σχετικές προσδοκίες, ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς την ουσιαστική συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας στην παραγωγή του Kaan. Εκτιμούν ότι, βραχυπρόθεσμα, οι δύο χώρες είναι πιθανότερο να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους στους τομείς των drones, των θωρακισμένων οχημάτων, της αεράμυνας και της εφοδιαστικής υποστήριξης. Το ενδιαφέρον του Ριάντ για το Kaan ενδέχεται να ενισχυθεί όταν το δεύτερο και τρίτο πρωτότυπο ξεκινήσουν δοκιμαστικές πτήσεις και το πρόγραμμα παρουσιάσει μετρήσιμη πρόοδο.
Το Kaan αποτελεί το εγχώριο μαχητικό πέμπτης γενιάς της Τουρκίας, που αναπτύσσεται από την TAI (γνωστή και ως TUSAS) από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Άγκυρας να περιορίσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές. Το αεροσκάφος παρουσιάστηκε δημόσια το 2023 και πραγματοποίησε την πρώτη του δοκιμαστική πτήση στις αρχές του 2024. Οι πρώτες 20 μονάδες, εξοπλισμένες με κινητήρες αμερικανικής κατασκευής, αναμένεται να ενταχθούν στην Τουρκική Πολεμική Αεροπορία στα τέλη της δεκαετίας του 2020 και στις αρχές της επόμενης, ενώ οι εκδόσεις με τουρκικούς κινητήρες προβλέπεται να ακολουθήσουν στα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Όρια της κοινής παραγωγής
Οι συζητήσεις για πιθανή τουρκο-σαουδαραβική συνεργασία στο πρόγραμμα Kaan προκάλεσαν έντονο ενδιαφέρον στην Έκθεση Παγκόσμιας Άμυνας, ωστόσο το μαχητικό παραμένει σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης και απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση, σύμφωνα με τον ανεξάρτητο αναλυτή Άρντα Μεβλούτογλου.
Όπως δήλωσε στο Al-Monitor, το δεύτερο και τρίτο πρωτότυπο δεν αναμένεται να πετάξουν πριν από το καλοκαίρι του 2026, ενώ κρίσιμα υποσυστήματα — όπως τα αεροηλεκτρονικά, οι αισθητήρες και ο εγχώριος κινητήρας — βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη.
Σε ενδεχόμενο σενάριο κοινοπραξίας, η Σαουδική Αραβία θα επιδίωκε πιθανότατα βαθιά βιομηχανική συμμετοχή και εγγυήσεις μεταφοράς τεχνολογίας. Μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να είναι τεχνικά εφικτή και πολιτικά ελκυστική και για τις δύο πλευρές: η Τουρκία θα εξασφάλιζε κεφάλαια και στρατηγικό βάθος, ενώ το Ριάντ θα αποκτούσε πρόσβαση σε προηγμένη αεροδιαστημική τεχνογνωσία πέραν της παραδοσιακής αλυσίδας εφοδιασμού από ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, η ουσιαστική συμπαραγωγή — ιδίως σε επίπεδο σχεδιασμού και κρίσιμων υποσυστημάτων — θα απαιτούσε βαθμό εμπιστοσύνης και θεσμικής ευελιξίας που, μέχρι στιγμής, δεν έχει επιδειχθεί.
Ιστορικά παραδείγματα καταδεικνύουν τις δυσκολίες. Τη δεκαετία του 1980, η Γαλλία διαφώνησε με τους εταίρους της στην κοινοπραξία του Eurofighter (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) για ζητήματα σχεδιασμού και πνευματικών δικαιωμάτων. Το Παρίσι ανέπτυξε τελικά το Dassault Rafale, ενώ η κοινοπραξία προχώρησε στο Eurofighter Typhoon, από το οποίο η Τουρκία σχεδιάζει να προμηθευτεί 44 μονάδες έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Παρόμοιες τριβές παρατηρούνται σήμερα μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας στο πρόγραμμα Future Combat Air System (FCAS), με συμμετοχή και της Ισπανίας.
Η Σαουδική Αραβία και το F-35
Σημαντικός παράγοντας που τροφοδοτεί τον σκεπτικισμό είναι η διαχρονική εξάρτηση της Σαουδικής Αραβίας από αμερικανικό αμυντικό εξοπλισμό και η επιδίωξή της να αποκτήσει το F-35.
Ο Αμπντουλαζίζ Αλγκασιάν, ακαδημαϊκός με έδρα το Ριάντ και μέλος του Gulf International Forum στην Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι το βασίλειο επιδιώκει να διατηρήσει «μια στρατιωτική αλυσίδα εφοδιασμού πολύ υψηλής τεχνολογίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ο στόλος της σαουδαραβικής αεροπορίας βασίζεται κυρίως σε πλατφόρμες τέταρτης γενιάς, όπως τα Eurofighter Typhoon, τα Panavia Tornado και περισσότερα από 200 F-15 αμερικανικής κατασκευής. Η προσπάθεια απόκτησης έως και 48 F-35 έχει λάβει έγκριση από το Πεντάγωνο, ωστόσο εκκρεμούν περαιτέρω εγκρίσεις από τον Λευκό Οίκο, το Κογκρέσο και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Σύμφωνα με τον Αλγκασιάν, η Σαουδική Αραβία θεωρεί ότι η διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού της πλεονεκτήματος — δεύτερου στην περιοχή μετά το Ισραήλ — εξασφαλίζεται μέσω της συνέχισης των αγορών από τις ΗΠΑ. Κατά συνέπεια, δεν αναμένεται να προχωρήσει άμεσα σε αγορά του Kaan.
Ωστόσο, το τουρκικό μαχητικό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εναλλακτική λύση εάν καθυστερήσουν οι αμερικανικές πωλήσεις και το πρόγραμμα Kaan αποδείξει στην πράξη την αξιοπιστία και τις επιδόσεις του. Μια τέτοια εξέλιξη, πάντως, θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχία στην Ουάσιγκτον, καθώς η ταυτόχρονη λειτουργία αμερικανικών συστημάτων με ανταγωνιστικές πλατφόρμες πέμπτης γενιάς θεωρείται ευαίσθητο ζήτημα τεχνολογικής ασφάλειας.
Ενίσχυση συνεργασίας σε drones και χερσαία συστήματα
Παρά τις προκλήσεις στο πρόγραμμα Kaan, οι αμυντικές σχέσεις Άγκυρας και Ριάντ ενισχύονται ταχέως.
Το 2023, η Σαουδική Αραβία υπέγραψε σημαντική συμφωνία με την τουρκική Baykar για την προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar, ενώ το 2024 ακολούθησε συμφωνία για εγκαθίδρυση τοπικής παραγωγής UAV στο βασίλειο, με πρόβλεψη εκπαίδευσης και μεταφοράς τεχνογνωσίας. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμφωνία εξαγωγής αμυντικού υλικού στην ιστορία της Τουρκίας.
Παράλληλα, η Lentatek — θυγατρική της Vestel — παράγει το drone Karayel-SU στη Σαουδική Αραβία από το 2020, ενώ η Otokar έχει εξαγάγει προηγμένες εκδόσεις των θωρακισμένων οχημάτων Cobra στο βασίλειο.
Οι δύο χώρες έχουν επίσης υπογράψει μνημόνιο κατανόησης για κοινή παραγωγή του ελικοπτέρου Gokbey της TAI, με προοπτική μακροπρόθεσμης συνεργασίας στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
Όπως επισημαίνει ο Αλγκασιάν, αν και οι συμφωνίες αυτές δεν προσεγγίζουν την κλίμακα ή τη στρατηγική δέσμευση που θα απαιτούσε η συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας στο Kaan, αντανακλούν αυξανόμενο επίπεδο εμπιστοσύνης και τεχνικής συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Πηγή: Al Monitor απόδοση militaire.gr
.png)
