Ο χρόνος για συμφωνία τελειώνει. Παρέμβαση της τελευταίας στιγμής από Άγκυρα
Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Με τη φράση «ελπίζω πως δεν θα χρειαστεί» ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην απειλή και τη διπλωματία.
Στην πράξη όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανεβάζουν επικίνδυνα τους τόνους απέναντι στο Ιράν, στέλνοντας αεροναυτικές δυνάμεις στην περιοχή και προειδοποιώντας ότι ο χρόνος για συμφωνία «τελειώνει».
«Είμαστε δυνατοί – οικονομικά και στρατιωτικά»
Μιλώντας το βράδυ της Πέμπτης στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τόσο οικονομική όσο και στρατιωτική ισχύ, προσθέτοντας ότι «μια μεγάλη δύναμη κατευθύνεται προς τη χώρα που λέγεται Ιράν».
Παρότι διαβεβαίωσε πως ελπίζει να μη χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί, το μήνυμα ήταν σαφές: η απειλή στρατιωτικών πληγμάτων είναι απολύτως στο τραπέζι.
Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ θα ήταν «βίαιη και πολύ πιο εκτεταμένη» από προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις, ενισχύοντας το κλίμα κλιμάκωσης.
While speaking earlier to reporters, President Donald J. Trump, for the first time, stated that thousands of protesters had been killed during the recent anti-government demonstrations in Iran.
Reporter: “Have you had any conversations with Iran in the last few days and are you… pic.twitter.com/dMeVJWrEUU
— OSINTdefender (@sentdefender) January 30, 2026
Η Τουρκία στο ρόλο του διαμεσολαβητή
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί μεταβαίνει σήμερα, Παρασκευή, στην Άγκυρα, σε μια προσπάθεια αποτροπής αμερικανικής επίθεσης.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρότεινε ακόμη και τηλεδιάσκεψη ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν — μια κίνηση υψηλού ρίσκου, που μπορεί να δελεάζει τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά προκαλεί αμηχανία στην προσεκτική ιρανική διπλωματία.
Σημειώνεται ότι δεν έχουν υπάρξει επίσημες απευθείας συνομιλίες Ουάσιγκτον–Τεχεράνης εδώ και μια δεκαετία.
REUTERS/Caitlin Ochs
Ουάσιγκτον: «Έτοιμοι να εκτελέσουμε εντολές»
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ ξεκαθάρισε σε συνεδρίαση υπουργικού συμβουλίου ότι το Πεντάγωνο μπορεί να υλοποιήσει οποιαδήποτε στρατιωτική εντολή δοθεί. «Το Ιράν έχει όλες τις επιλογές για να κλείσει μια συμφωνία», είπε, προειδοποιώντας ότι δεν πρέπει να επιδιώξει πυρηνικές δυνατότητες.
Παράλληλα, ανώτατοι αξιωματούχοι άμυνας και πληροφοριών από το Israel και τη Saudi Arabia βρέθηκαν στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες σχετικά με το Ιράν, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα.
Η ιρανική απάντηση: drones και πύραυλοι
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αμετακίνητη. Ο αρχηγός του ιρανικού στρατού, Αμίρ Χατάμι, ανακοίνωσε ότι μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου, το Ιράν έχει αναθεωρήσει τις τακτικές του και κατασκευάσει 1.000 θαλάσσια και χερσαία drones.
Μαζί με το εκτεταμένο βαλλιστικό οπλοστάσιο, αποτελούν —κατά την ιρανική εκτίμηση— «συντριπτική απάντηση» σε ενδεχόμενη επίθεση, παρότι οι αεράμυνες παραμένουν το αδύναμο σημείο της χώρας.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι περίπου 30.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται «εντός εμβέλειας χιλιάδων ιρανικών UAV και πυραύλων μικρού βεληνεκούς».
EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Διχασμένη κοινωνία, ασαφείς στόχοι
Στο εσωτερικό του Ιράν, οι φωνές υπέρ συμβιβασμών πνίγονται από μια βαθιά πολωμένη κοινωνία. Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν επιχειρεί να κατευνάσει την οργή, υποσχόμενος δημοσιοποίηση πλήρους καταλόγου θυμάτων της καταστολής, όμως η δυσπιστία παραμένει ισχυρή.
Την ίδια στιγμή, οι στόχοι του Τραμπ παραμένουν θολοί: από την «προστασία των διαδηλωτών» μέχρι την αποτροπή του πυρηνικού προγράμματος και, εμμέσως, την αποσταθεροποίηση ή ακόμη και την πτώση της ιρανικής ηγεσίας. Παρά τους ισχυρισμούς του ότι «εξάλειψε» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν παρουσιάσει αντικρουόμενες εκτιμήσεις.
Ένας πόλεμος που απειλεί να ξεφύγει
Το Κρεμλίνο καλεί σε αυτοσυγκράτηση, ενώ τα περισσότερα κράτη του Κόλπου έχουν ήδη δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου ή του εδάφους τους για επίθεση στο Ιράν. Όμως η ένταση δεν αποκλιμακώνεται.
Καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό το παράθυρο της διπλωματίας, η Μέση Ανατολή παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα: αν το «ελπίζω να μη χρειαστεί» του Τραμπ μετατραπεί σε διαταγή, η σύγκρουση κινδυνεύει να πάρει διαστάσεις πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.
Πηγή: naftemporiki.gr
«Μοντέλο Βενεζουέλας», σκληρή αντεπίθεση ή χάος: Τα 7 σενάρια για την επόμενη μέρα στο Ιράν σε περίπτωση που επιτεθούν οι ΗΠΑ
Οι πιθανοί στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα όμως δεν είναι
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τετάρτη ότι «ο χρόνος τελειώνει» για το Ιράν προκειμένου να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τα πυρηνικά, καθώς μια «τεράστια αρμάδα», με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln, βρίσκεται σε απόασταση αναπνοής από τη χώρα.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο στόλος των αμερικανικών πλοίων που είχε διατάξει να συγκεντρωθεί στην περιοχή είναι «έτοιμος, πρόθυμος και ικανός να εκπληρώσει γρήγορα την αποστολή του, με ταχύτητα και βία, εάν χρειαστεί».
Απαντώντας χθες ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προειδοποίησε ότι οι ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονται «με το δάκτυλο στην σκανδάλη», έτοιμες να απαντήσουν σε κάθε αμερικανική επίθεση. Ωστόσο επανέλαβε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για μία «δίκαιη» και «ισότιμη» συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Τίποτα από αυτά δεν αποδεικνύει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζεται για επίθεση με το Ιράν, αλλά αν ήθελε να επιτεθεί αυτά ακριβώς θα έκανε: θα έστελνε μια «αρμάδα» στη Μέση Ανατολή, θα κατηύθυνε μαχητικά αεροσκάφη που συνήθως εδρεύουν στη Βρετανία στην Ιορδανία και θα ενεργοποιούσε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας στον Κόλπο.
Και ενώ δεν γνωρίζουμε τι έχει στο μυαλό του, οι ομοιότητες με την συγκέντρωση δυνάμεων που είδαμε στη Βενεζουέλα το διάστημα που προηγήθηκε της επιχείρησης σύλληψης και απομάκρυνσης του Νικολάς Μαδούρο είναι δύσκολο να μην αφήσουν συνειρμούς. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν νέα δημοσκόπηση, που δημοσιεύτηκε στο Politico, δείχνει ότι οι ψηφοφόροι του Τραμπ υποστηρίζουν τη στρατιωτική επέμβαση σε περισσότερες χώρες.
Αν σε όλα αυτά προστεθεί το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν ότι το καθεστώς στο Ιράν είναι «πιθανώς πιο αδύναμο από ποτέ», όπως δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τότε το ενδεχόμενο αμερικανικής επίθεσης μοιάζει αρκετά πιθανό.
Σε αυτή την περίπτωση, όπως σχολιάζει το BBC, οι πιθανοί στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα όμως δεν είναι. Συγκεντρώνει μάλιστα επτά πιθανά σενάρια που μπορούμε να δούμε στο Ιράν σε περίπτωση που δεν τα βρει τελικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες:
Στοχευμένες, χειρουργικές επιθέσεις, με ελάχιστες απώλειες αμάχων και μετάβαση στη δημοκρατία
Οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ διεξάγουν περιορισμένες, ακριβείς επιδρομές με στόχο στρατιωτικές βάσεις του σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν και των παραστρατιωτικών Basij, τοποθεσίες εκτόξευσης και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σε αυτό το σενάριο, το ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται, με τη χώρα να μεταβαίνει τελικά σε δημοκρατικό περιβάλλον. Όπως σημειώνει όμως το BBC, πρόκειται για εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο, ειδικά αν λάβουμε υπόψη προηγούμενα ιστορικά ανάλογα. Η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη, για παράδειγμα, δεν έφερε μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία.
Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του
Αυτό το σενάριο είναι πιο κοντά σε αυτό που είδαμε να συμβαίνει στη Βενεζουέλα, όπου το καθεστώς μένει άθικτο αλλά οι πολιτικές του γίνονται πιο μετριοπαθείς.
Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώνει, κάτι που δεν θα ικανοποιήσει μεγάλο αριθμό Ιρανών, αλλά αναγκάζεται να περιορίσει την υποστήριξή της προς διάφορες ένοπλες ομάδες στη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να περιορίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων και φυσικά να μην αντιδράει με βίαιη καταστολή των διαμαρτυριών.
Και αυτό το σενάριο θεωρείται αρκετά απίθανο, τονίζει το BBC σημειώνοντας πως το καθεστώς αντιστέκεται στην αλλαγή εδώ και 47 χρόνια, οπότε είναι δύσκολο να αλλάξει πορεία τώρα.
Το καθεστώς καταρρέει και αναλαμβάνει ο στρατός
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι το πιθανότερο σενάριο. Αν και πολλοί στο Ιράν επιθυμούν την ανατροπή του καθεστώτος (το οποίο αποδυναμώνεται σε κάθε κύμα διαμαρτυριών), οι μουλάδες έχουν σταθερές ρίζες με ένα τεράστιο βαθύ κράτος που έχει συμφέρον να διατηρήσει το status quo.
Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι διαμαρτυρίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να ανατρέψουν το καθεστώς είναι επειδή δεν έχουν υπάρξει σημαντικές αποστασίες προς το μέρος τους, ενώ όσοι έχουν την εξουσία είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν ακραία βία για να την διατηρήσουν.
Στη σύγχυση που θα προκύψει από τυχόν αμερικανικά πλήγματα, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή, στρατιωτική κυβέρνηση που αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
Το Ιράν επιτίθεται σε αμερικανικές δυνάμεις και γειτονικές χώρες
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει σε περίπτωση που δεχθεί επίθεση. Αν και οι δυνάμεις του δεν μπορούν να συγκριθούν με το Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ, θα μπορούσε να αξιοποιήσει το οπλοστάσιό του που περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγεια ή σε απομακρυσμένες βουνοπλαγιές.
Στόχος μπορούν να αποτελέσουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις που βρίσκονται διάσπαρτες κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ. Παράλληλα, το Ιράν θα μπορούσε επίσης, εάν το επιθυμούσε, να βάλει στο στόχο κρίσιμες υποδομές οποιασδήποτε χώρας θεωρήσει συνένοχη στην αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.
Ως εκ τούτου, οι Άραβες γείτονες του Ιράν στον Κόλπο, που είναι όλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν αυτή τη στιγμή.
Το Ιράν αντιδράει παίζοντας το χαρτί των Στενών του Ορμούζ
Αυτό το σενάριο αποτελεί απειλή για την ναυτιλία και την αγορά πετρελαίου.
Τα Στενά του Ορμούζ είναι από τους πιο κρίσιμους πετρελαϊκούς διαύλους στον πλανήτη. Πρόκειται για ένα στρατηγικό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν, μήκους 160 χιλιομέτρων και πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο, συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό. Από εκεί διέρχονται καθημερινά δεκάδες γιγαντιαία τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το ίδιο το Ιράν.
Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και μεταξύ 20-25% του πετρελαίου και των παραπροϊόντων πετρελαίου διέρχονται από αυτό το στενό κάθε χρόνο.
Το Ιράν έχει απειλήσει επανειλημμένα με κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, κυρίως ως αντίδραση σε κυρώσεις ή στρατιωτικές κινήσεις εναντίον του. Ουδέποτε, όμως, το έχει πράξει στην πράξη. Εάν το έκανε, τότε αναπόφευκτα θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.
Ήδη πάντως οι Φρουροί της Επανάστασης απείλησαν με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης.
Το Ιράν αντεπιτίθεται, βυθίζοντας ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο
Σύμφωνα με αμερικανική πηγή του BBC, μία από τις απειλές που έχει εκτοξεύσει ανά τα χρόνια το Ιράν που ανησυχεί περισσότερο τις ΗΠΑ είναι μια μαζική επίθεση κατά την οποία εκτοξεύονται τόσα πολλά drones υψηλής εκρηκτικότητας και γρήγορα πολεμικά πλοία εναντίον ενός ή πολλαπλών στόχων, που ακόμη και οι ισχυρές άμυνες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δεν θα είναι σε θέση να τα αντιμετωπίσουν όλα εγκαίρως.
Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης έχει αντικαταστήσει το συμβατικό Ναυτικό του Ιράν στον Κόλπο ενώ ορισμένοι διοικητές του σώματος εκπαιδεύτηκαν ακόμη και στο Ντάρτμουθ κατά την εποχή του Σάχη. Μάλιστα οι ναυτικές δυνάμεις του Ιράν έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους στον αντισυμβατικό ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους για να ξεπεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνικά πλεονεκτήματα που απολαμβάνει ο κύριος αντίπαλός τους, ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, συνοδευόμενη από την πιθανή σύλληψη επιζώντων μεταξύ του πληρώματός του, θα ήταν μια τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.
Αν και θεωρείται απίθανο το σενάριο, έχουμε δει να συμβαίνει κάτι παρόμοιο όταν η Αλ Κάιντα πραγματοποίησε βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στο αντιτορπιλικό USS Cole, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, στο λιμάνι του Άντεν το 2000, σκοτώνοντας 17 Αμερικανούς ναύτες. Πριν από αυτό, το 1987, ένας Ιρακινός πιλότος τζετ εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.
Το καθεστώς καταρρέει, καλώς ήρθες χάος
Αυτός είναι ένας πολύ ρεαλιστικός κίνδυνος και αποτελεί μία από τις κύριες ανησυχίες των γειτονικών χωρών του Ιράν, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.
Εκτός από την πιθανότητα να δούμε ένα εμφύλιο πόλεμο, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος, μέσα στο χάος και τη σύγχυση, οι εθνοτικές εντάσεις να μετατραπούν σε ένοπλη σύγκρουση, καθώς οι Κούρδοι, οι Μπαλούχοι και άλλες μειονότητες προσπαθούν να προστατεύσουν τον λαό τους εν μέσω ενός εθνικού κενού εξουσίας.
Πολλοί στη Μέση Ανατολή, με πρώτο το Ισραήλ, θα ήθελαν να δουν την πτώση του καθεστώτος, αλλά κανείς δεν θέλει να δει τη μεγαλύτερη χώρα της περιοχής, με πληθυσμό περίπου 93 εκατομμύρια, να βυθίζεται στο χάος πυροδοτώντας ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.
Πηγή: naftemporiki.gr
.png)
