Γράφει ο Ελευθέριος Αντουνίδης*
Το 1904 είχαμε τη διεύρυνση του Δόγματος μέσω του ‘Συνεπακόλουθου Ρούσβελτ’. Ο πρόεδρος Θεόδωρος Ρούσβελτ διακήρυξε εμφατικά το δικαίωμα της Αμερικής να παρεμβαίνει στις χώρες του Νέου Κόσμου ώστε αυτές να μη γίνονται έρμαιο στα χέρια των Ευρωπαίων λόγων χρεών! Μάλιστα έναν χρόνο πριν, το 1903, ο στόλος της πέτυχε την άρση ναυτικού αποκλεισμού που επιχείρησαν η Βρετανία, η Γερμανία και η Ολλανδία -αξιώνοντας αποπληρωμή δανείων αλλά και αποζημιώσεις υπηκόων τους που είχαν εμπλακεί στις ταραχές κατά του δικτάτορα Τσιπριάνο Κάστρο- …που λέτε; Στη Βενεζουέλα!
Περαιτέρω, για ένα διάστημα, την εκπροσωπούσε στο διεθνές στερέωμα και κάποια στιγμή, κατά τη δεκαετία του 1930, με την ανάπτυξη του πετρελαϊκού τομέα, συνετάχθησαν οι γνωστές λεόντειες συμβάσεις αξιοποίησης του μαύρου χρυσού υπέρ των ΗΠΑ. Τοιουτοτρόπως, η πολιτική της απαγόρευσης της παρέμβασης των Ευρωπαίων μετατράπηκε σε ενεργή παρεμβατική ποικιλότροπη πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στη λατινική Αμερική.
Με την εμφάνιση και την παγίωση της κομμουνιστικής απειλής είχαμε επεμβάσεις και επιχειρήσεις covert action, πολλές εκ των οποίων αστείες, στη Γουατεμάλα (1954), στην Κούβα (φιάσκο στον Κόλπο των Χοίρων -1961), στη Δομινικανή Δημοκρατία (1963), στη Χιλή, στην Αργεντινή, στη Βολιβία, στη Βραζιλία, στην Ουρουγουάη, στην Παραγουάη, στη Νικαράγουα, στο Ελ Σαλβαδόρ, στη Γρενάδα και στον Παναμά (δεκαετίες 1970 και 1980).
Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989 επέφερε μια ύφεση, αν όχι ένα φινάλε, στο αμερικανικό επεμβατικό κρεσέντο. Εντούτοις από τις αρχές της νέας χιλιετίας η σταθεροποίηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως έλασσον και η ανάπτυξη της Κίνας ως μείζον γεγονός επανέφερε τα αμερικανικά αντανακλαστικά στις πρότερες ‘εργοστασιακές ρυθμίσεις’! Και φτάνουμε στο 2026 όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επαναβεβαιώνει τα ανωτέρω˙ ας τολμήσουμε να βαπτίσουμε τη δράση του ως ‘Επιβεβαίωση Τραμπ’!
Για το σύνολο μάλλον των αναλυτών η χολιγουντιανή αρπαγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο την 3η Ιανουαρίου, στημένη ή όχι, λίγο έχει να κάνει με κατηγορίες εμπορίας ναρκωτικών και διαφθοράς όσο με την εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της χώρας (και του χρυσού αλλά εδώ τα πράγματα περιπλέκονται καθώς δεκάδες τόνοι έχουν διαφύγει στο εξωτερικό) και κυρίως με τη θέληση εκδίωξης της Κίνας από την περιοχή.
Ο Τραμπ επιθυμεί να επανελέγξει την ήπειρο και όχι μόνο. Εξ ου οι έμμεσες και άμεσες απειλές προς το Μεξικό, την Κολομβία, τη Βραζιλία, την Κούβα ακόμα ακόμα προς τον Καναδά …ο Παναμάς πρόλαβε να συμμορφωθεί. Και βέβαια υπάρχει και η πρόταση αγοράς της Γροιλανδίας, άλλωστε είναι η τρίτη φορά που γίνεται λόγος γι’ αυτήν, με την πρώτη να σημειώνεται την περίοδο της απόκτησης της Αλάσκας από τη Ρωσία και τη δεύτερη λίγο μετά τη λήξη του Β΄ Π. Π. σε συνδυασμό με αγορά της Ισλανδίας! Αν όλα αυτά δείχνουν τραβηγμένα, βοηθά και η ανεπίσημη διερευνητική φύση τους, οι φοβέρες φαντάζουν εξωπραγματικές.
Όμως ο Λευκός Οίκος είναι αποφασισμένος να περιχαρακώσει τον περίγυρό του ασφυκτικά. Η ήπειρος για τις Ηνωμένες Πολιτείες δεικνύει το primary room τους. Άμεσα συνδέονται, θεωρούμε, η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή παρά τα λεγόμενα περί αμερικανικής αποχώρησης. Η Αυστραλία είναι δεδομένη. Και απομένει η Αφρική -της οποίας το έδαφος δεικνύει πεδίον δόξης για τους Κινέζους με κάποιες ρωσικές προσπάθειες να υπολείπονται κατά πολύ- και πάνω από όλα η Ασία και το θέατρο του Ειρηνικού.
Περί όλων τούτων η Κίνα είναι ενήμερη. Το δικό της master room κατά τη θεωρία της, και δεν ακούγεται παράλογο, δεν είναι άλλο από την περιοχή της Σινικής Θάλασσας και των εξωτέρων υδάτων όπως αυτά περιλαμβάνουν την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, την Ιαπωνία σε δεύτερο χρόνο και με το ‘αγκάθι’ της Ταϊβάν να αποτελεί αστάθμητο παράγοντα. Το ίδιο σημαντικός είναι και ο ‘ενδιάμεσος χώρος’ μεταξύ της μάζας της και της ευρωπαϊκής και μεσανατολικής ανάλογης με κομβικό σύμμαχο το Ιράν και τον διάδρομο που αντιπροσωπεύει.
Οι λόγοι είναι κατανοητοί: μέσω των ευρύτερων σινικών υδάτων διεκπεραιώνεται άνω του ενός τρίτου του παγκοσμίου εμπορίου. Και μέσω της κεντρικής Ασίας επιθυμεί να κυριαρχήσει και στο οδικό δίκτυο (βλέπε Belt and Road Initiative -BRI project), στην πράξη τόσο το θαλάσσιο όσο και το οδικό πλέγμα συνθέτουν τον αυτό μεγαλεπήβολο κινεζικό σχεδιασμό. Έτσι η ανερχόμενη δύναμη θα χτυπήσει πολιτικοοικονομικά την καθεστηκυία που ακριβώς για αυτόν τον λόγο θα προσπαθήσει, η δεύτερη, να σαμποτάρει τον χερσαίο και υδάτινο άξονα της πρώτης μέσω, αν χρήζει, και στρατιωτικών παράπλευρων ενεργειών, βλέπε ίσως ένα νέο κτύπημα στην Τεχεράνη με αφορμή το πυρηνικό της πρόγραμμα και όχι μόνο, αλλά και μέσω ανάλογων μεικτών πρότζεκτς (βλέπε India Middle East Europe Economic Corridor – IMEC).
Το δίχως άλλο αυτά δεικνύουν περισσότερο ασκήσεις επί χάρτου παρά κάτι χειροπιαστό. Εδώ ρόλο παίζει η στάση της Ρωσίας και της Ινδίας που ενώ μαζί με την Κίνα αποτελούν τους στυλοβάτες των BRICS έχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και μη κοινούς συμπαραστάτες. Και δύσκολα θα πιστέψει κάποιος πως η Ρωσία, της οποίας τα πλάνα θα επηρεαστούν πολυμορφικά από τις εξελίξεις του πολέμου στην Ουκρανία, αισθάνεται πραγματικά φιλικά προς την Κίνα όταν η τελευταία ‘εισβάλλει’ συν τω χρόνω στη Σιβηρία ή πως το Δελχί διακατέχεται θετικά προς το έτσι και αλλιώς ανταγωνιστικό Πεκίνο όταν το εχθρικό Πακιστάν συναλλάσσεται με τη χώρα του Χρυσού Δράκου.
Εντούτοις οι τάσεις που υπάρχουν στις αρχές του 2026 τοποθετούν από τη μια μεριά τις ΗΠΑ με τους συμμάχους τους και από την άλλη την Κίνα με τους αντιστοίχους ως κύριους ανταγωνιστές με τη Ρωσία να αντιπροσωπεύει τη δύναμη που απλά προσπαθεί να διαφυλάξει τον εγγύς συνοριακό της χώρο.
*δρ Διεθνών Σχέσεων, Θεμάτων Ασφαλείας και Πληροφοριών Παντείου Πανεπιστημίου defence-point.gr
.png)
