Ας πούμε ότι υπάρχουν δυο σχολές. Η παραδοσιακή ευρωπαικού τύπου σχολή της ειρήνης και η αμερικάνικη. Εναλλακτικά θα μπορούσαμε να τις ονομάσουμε πολιτική και ιδεολογική ειρήνη. Η ευρωπαϊκή ειρήνη είναι μέρος του παραδοσιακού ευρωπαϊκού διπλωματικού συστήματος και θα μπορούσε να ονομαστεί ειρήνη συμβιβασμού. Μια ειρήνη συμβιβασμού είναι αυτή η ιδέα ότι τελικά δεν μπορεί να υπάρχει ένα μέρος που κερδίζει 100% και το άλλο να χάνει 100% μέχρι να χάσει την πολιτική και εθνική του ύπαρξη, μέχρι να σβήσει από τον χάρτη σαν να μην υπήρχε πια ως χώρα.
Μια ειρήνη συμβιβασμού σημαίνει ότι και οι δύο πλευρές είναι πεπεισμένες για τα συμφέροντα τους όμως έχοντας επίγνωση ότι και το άλλο μέρος είναι πεπεισμένο για τα δικά του συμφέροντα. Η ειρήνη λοιπόν προκύπτει από την επίγνωση των αντιφατικών συμφερόντων. Είναι ειρήνη ισορροπίας, συμβιβασμού που προκύπτει από αμοιβαίες υποχωρήσεις και θυσίες. Φυσικά είναι και προσωρινή ειρήνη. Για την ευρωπαικού τύπου ειρήνη είναι προφανές ότι υπάρχει πλήθος κρατών, κάτι που από μόνο του σημαίνει ότι η πιθανότητα μιας σύγκρουσης υπάρχει πάντα και επειδή ακριβώς υπάρχει επίγνωση αυτής της πιθανότητας αναζητείται πάντα η πλαισίωση του πολέμου ώστε αυτός να περιοριστεί όσο είναι δυνατό, ένας τοπικός πόλεμος να μην διαδοθεί, μία τοπική διένεξη ή σύγκρουση να μην οδηγήσει σε παγκόσμιο πόλεμο.
Η άλλη ειρήνη είναι η αμερικάνικου τύπου, αυτή που πρωτογνωρίσαμε τον 20ο αιώνα, η ειρήνη του Ρούσβελτ. Συνίσταται στην πλήρη παράδοση του αντίπαλου μέρους και στην εξάλειψη των πηγών της σύγκρουσης. Υπάρχει αυτή η αμερικανική φαντασία ενός ομοιογενούς κόσμου, δηλαδή ενός κόσμου όπου το εμπόριο, το δίκαιο θα έστελναν αργά ή γρήγορα τον πόλεμο στην προϊστορία της ανθρωπότητας. Αυτοί που αντιλαμβάνονται έτσι την ειρήνη μας λένε ότι δεν υπάρχει καμία πιθανή ειρήνη με το καθεστώς Πούτιν. Οπότε τι κάνουμε ; Πρέπει να προκαλέσουμε ενεργά την πτώση του καθεστώτος ; Αν ο Πούτιν είναι το απόλυτο κακό και κάθε διαπραγμάτευση μαζί του είναι ένδειξη αδυναμίας πρέπει να σπρώξουμε κι άλλο την κατάσταση στα άκρα ; Ο Πούτιν είναι αυταρχικός και ο πόλεμος που ξεκίνησε είναι ένας εγκληματικός πόλεμος όμως είναι αυτός που βρίσκεται στην εξουσία αυτή τη στιγμή, δεν βλέπουμε κανένα άλλο. Θα ρίξουμε τον Πούτιν και ένα νέο δημοκρατικό καθεστώς θα ανταποκρίνεται στις δικές μας επιθυμίες ; Τι μας διδάσκουν τα παραδείγματα του Σαντάμ Χουσείν και του Καντάφι ; Που ακριβώς βρίσκονται οι «δημοκρατίες» που τους διαδέχτηκαν ; Το χάος που ακολούθησε είναι προτιμότερο από την σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των καθεστώτων που ανατράπηκαν ;
O Julien Freund έλεγε ότι η σύγκρουση είναι ο ανυπέρβλητος νόμος των ανθρώπινων κοινωνιών και ως εκ τούτου πρέπει να πλαισιώνεται και να υπακούει σε πρωτόκολλα. Είναι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε. Ο απόλυτα ειρηνικός κόσμος δεν υπάρχει.
Κάποιος άλλος πολύ διασημότερος, ο Henry Kissinger, έλεγε ότι δεν πρέπει απλώς να λαμβάνονται υπόψιν τα συμφέροντα του άλλου αλλά και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον ρόλο του στον κόσμο.
Mathieu Bock-Côté
CNEWS 11/10/22 απόδοση Babis Georges Petrakis
.png)
