iEpikaira

Σαφείς και ασαφείς πτυχές της επίσκεψης Ρούμπιο

Aλέξανδρος Τάρκας

Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Ελλάδα, αν τελικά πραγματοποιηθεί (στην Αθήνα ή, έστω, στη Σούδα) εν μέσω των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν και των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, σαφώς πρέπει να επικεντρωθεί στην ουσία και όχι στις δημόσιες σχέσεις. Στα λεγόμενα «παραδοτέα» και όχι στις «ευκαιρίες για φωτογραφίες».

Όμως, αν ερωτηθεί οποιοσδήποτε Έλληνας ή Αμερικανός διπλωμάτης, η ταυτόσημη απάντησή τους θα είναι ότι η ιδιομορφία της ενδεχόμενης επίσκεψης εντοπίζεται, ακριβώς, στην ασάφειά της. Γιατί -αν δεν αλλάξει κάτι την τελευταία στιγμή- δεν θα υπάρξουν σημαντικά «παραδοτέα». Λίγο-πολύ, κατά την αμερικανική οπτική, η έλευση Ρούμπιο «γίνεται για να γίνει και να αποτραπούν παρεξηγήσεις», καθώς οι διαβουλεύσεις του 6ου γύρου του -θεωρητικά ετήσιου- Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ έχουν καθυστερήσει πλέον πάρα πολύ.

Έπρεπε να διεξαχθούν στις αρχές του 2025, ενώ κάποια στιγμή, λόγω αφελών προσδοκιών του εξωκοινοβουλευτικού υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, η κυβέρνηση θεωρούσε βέβαιο ότι θα οριστούν το φθινόπωρο ή στα τέλη του 2025. Στο ενδιάμεσο διάστημα, το Στέητ Ντηπάρτμεντ πρότεινε την εναλλακτική διεξαγωγής του 6ου γύρου μόνο σε επίπεδο υφυπουργών (σ.σ.: έτσι κι αλλιώς οι υπουργοί μόνον εγκαινιάζουν το διάλογο και μετά αναλαμβάνουν υφυπουργοί και γενικοί γραμματείς).

Ορθώς, τα στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών επεσήμαναν στο -αρχικά πρόθυμο- Μαξίμου ότι ο θεσμός θα υποβαθμιζόταν και εκφυλιζόταν, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν «Στρατηγικό Διάλογο» με περίπου 25 χώρες και διατηρούν το συγγενή «Στρατηγικό Μηχανισμό» με άλλα 10 κράτη και διεθνείς οργανισμούς.

Σε γενικές γραμμές, η παρούσα αντιφατική κατάσταση, κατά την οποία οι όντως άριστες σχέσεις δεν μεταφράζονται σε κάτι χειροπιαστό και ωφέλιμο για την Αθήνα, αποδίδεται σε δύο κύριους λόγους:

Πρώτον, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν εκφράζει, από το 2019 ως σήμερα, αντίρρηση ή επιφύλαξη για κανένα θέμα, σε αντίθεση με τις τριβές των περιόδων 1974-80 (Κυπριακό και επανένταξη στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ), 1981-89 (βάσεις και Ελληνοτουρκικά), 1992-2000 (βαλκανικές κρίσεις και «17 Νοέμβρη») και 2004-2009 (σχέσεις Ε.Ε.-Τουρκίας, οδεύσεις αγωγών, ένταξη της τότε ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ). Σε όλες αυτές τις περιόδους, είχαν συμβεί ακόμα και πολλές και σοβαρές παρεξηγήσεις, αλλά η Ουάσιγκτον σεβόταν την Αθήνα, τη θεωρούσε άξια λόγου συνομιλητή και χρήσιμο μεσολαβητή στις σχέσεις με τρίτες χώρες.

Δεύτερον, πέρα από τη μη έκφραση επιφυλάξεων ή δημιουργικής κριτικής, ο σημερινός ένοικος του Μεγάρου Μαξίμου ούτε θέτει κάποιο σοβαρό αίτημα ούτε ζητά οποιοδήποτε σημαντικό αντάλλαγμα, όπως θα ήταν απολύτως φυσιολογικό και θεμιτό μεταξύ φίλων και συμμάχων. Τον Ιούλιο του 2019, κατά την προετοιμασία της πρώτης αναθεώρησης της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), οι τότε υπηρετούντες στην Αμερικανική Πρεσβεία της Αθήνας ρώτησαν τους Έλληνες ομολόγους τους ποια ανταλλάγματα θα ζητούσε η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση. Οι Έλληνες διπλωμάτες -αυθόρμητα και φυσιολογικά- απάντησαν «κάτι ανάλογο με όσα δώσατε κατά την ανανέωση του 1990». (Τότε, οι Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και Αντώνης Σαμαράς εξασφάλισαν δωρεάν χρηματοδότηση $ 345 εκατ., διαγραφή οφειλής $ 50 εκατ., 28 Φάντομ F-4Ε, 28 Κορσέρ Α-7, 6 αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας Ρ-3Α, 4 αντιτορπιλικά Adams και υπόσχεση -που τηρήθηκε- για την παραλαβή μεγάλων ποσοτήτων υλικού τις χώρες του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας βάσει των συμφωνιών CFE).

Προς τρισμέγιστη έκπληξη των Ελλήνων και Αμερικανών διπλωματών, η τελική απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, πριν από την υπογραφή της αναθεώρησης τον Οκτώβριο του 2019, ήταν ότι «δεν ζητάμε τίποτα» ως αντάλλαγμα! Ενδεχομένως, ο Πρωθυπουργός να ήλπιζε ότι, με αυτόν τον τρόπο, θα έπειθε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ (στην πρώτη θητεία) για τις καλές προθέσεις του ως «προβλέψιμου συμμάχου».

Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι ουδείς στην Ουάσιγκτον σέβεται τους ξένους πολιτικούς που δεν ζητούν ούτε τα στοιχειώδη ως σύμμαχοι. Γι’ αυτό και ακόμα και επί Προεδρίας Μπάιντεν, παρά την καθ’ υπερβολή αντιγραφή της woke ατζέντας και άλλες αστειότητες εν Αθήναις, ο υπουργός Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν, τον Ιανουάριο του 2024 απέστειλε στον κ. Μητσοτάκη μια επιστολή-κωμωδία για τη δωρεάν παραχώρηση πλεονάζοντος αμυντικού υλικού.

Ο Πρωθυπουργός, είτε επειδή δεν αντελήφθη τη μηδενική αξία των υποσχέσεων Μπλίνκεν είτε σκόπιμα προς εντυπωσιασμό της κοινής γνώμης, έκανε λόγο -σε έκτακτο τηλεοπτικό μήνυμα- για «μία σημαντική ημέρα για την εθνική μας άμυνα και για την ελληνική διπλωματία», υπερτονίζοντας την αξία του προς παραχώρηση υλικού.

Σύμφωνα με εγκυρότατη πηγή, ο σημερινός υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (ο οποίος δεν είναι και από τους πιο πεπειραμένους επικεφαλής στη ιστορία του Πενταγώνου), έχει σχολιάσει ευθέως τη μηδενική αξία της επιστολής Μπλίνκεν (και, εμμέσως, την τότε αξιολόγηση του Μαξίμου) με μια φράση του τύπου «μα, πώς γράφτηκε κάτι τέτοιο»;

Με εδραιωμένες πια τις απόψεις της λεγόμενης υπηρεσιακής γραφειοκρατίας του Στέητ Ντηπάρτμεντ και του Πενταγώνου για τη στάση του κ. Μητσοτάκη (μεταξύ άλλων, αρνήθηκε αμυντικό δάνειο $ 2 δις με συμφέροντες όρους), τα «παραδοτέα» της επίσκεψης Ρούμπιο και του 6ου γύρου θα είναι λίγα: 

– α) στο κεφάλαιο Άμυνα-Ασφάλεια, θα επιβεβαιωθεί η «στρατηγική σημασία» της συνεργασίας και η «αποφασιστικότητα» για την ανθεκτικότητα και ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων και της αμυντικής-βιομηχανικής συνεργασίας, 

– β) ως προς την Ενέργεια και το Περιβάλλον, θα τονιστεί η αξία της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας για την ενεργειακή ασφάλεια και η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου, 

– γ) στην Επιβολή Νόμου-Καταπολέμηση Τρομοκρατίας, θα υπογραμμιστεί η συνεργασία στο Μεταναστευτικό και στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών, και 

– δ) στο Εμπόριο-Επενδύσεις, ίσως σημειωθούν νέες ευκαιρίες για συνεργασία εντός και εκτός των ρυθμίσεων με την Ε.Ε. Δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί αν ο Στρατηγικός Διάλογος θα καλύψει, σε μεγάλο βαθμό, θέματα της Κοινωνίας των Πολιτών, ενώ ίσως υπάρξει μια σημαντική ανακοίνωση παροχής αμερικανικής τεχνογνωσίας και μέσων προς αντιμετώπιση ανθρωπιστικών αναγκών και καταστροφών.

Από εκεί και πέρα, στην εσωτερική σκηνή, το Μαξίμου μάλλον δεν θα αποφύγει τον πειρασμό των επικοινωνιακών υπερβολών, ενώ εκκρεμεί το ερώτημα αν ο κ. Ρούμπιο θα συναντήσει τον αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, Νίκο Ανδρουλάκη, και -επισήμως ή ατύπως- άλλους πολιτικούς.

Ο Μάικ Πομπέο δεν είχε επαφές με την αντιπολίτευση το 2019 και το 2020, αλλά η Κοντολίζα Ράις συνάντησε τον Γιώργο Παπανδρέου τον Απρίλιο του 2006 και ο Άντονι Μπλίνκεν τον Αλέξη Τσίπρα το Φεβρουάριο του 2023.

Πάντως, τα σημαντικότερα για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ίσως έρθουν προς τα τέλη του έτους. Τότε, θα έχουν ολοκληρωθεί οι -αυστηρά διμερείς και όχι πολυμερείς στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ- διαβουλεύσεις των ΗΠΑ με τα ευρωπαϊκά κράτη (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) για τη μελλοντική συνεισφορά των αμερικανικών δυνάμεων στην Ατλαντική Συμμαχία.

Η Ουάσιγκτον φέρεται ήδη ικανοποιημένη με τις ελληνικές απαντήσεις στο περίφημο ερωτηματολόγιο του υφυπουργού Πολέμου των ΗΠΑ για Πολιτικές Υποθέσεις, Έλμπριτζ Κόλμπι, προς όλους τους Συμμάχους, για το «σχέδιο ΝΑΤΟ 3.0». Η δυσάρεστη πλευρά είναι ότι -προς το παρόν τουλάχιστον- το ίδιο κλίμα ικανοποίησης δεν αρκεί για την ουσιώδη μεταβολή της αμερικανικής στάσης αφενός ως προς ορισμένα προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί στο ελληνικό πρόγραμμα των F-35 και αφετέρου ως προς τη μη χορήγηση αδειών εξαγωγής και χρήσης άλλων σημαντικών συστημάτων, κυρίως, από το Στέητ Ντηπάρτμεντ.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, amynanet.gr

Μετράει πώς συζητάς και τι παραδίδεις…

Aλέξανδρος Τάρκας

Η -ορατή δια γυμνού οφθαλμού πλέον- ραγδαία επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων επιβεβαιώνει, δυστυχώς, όσους υπογράμμιζαν τα τραγικά λάθη της «προσωπικής» διπλωματίας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη έναντι της Άγκυρας, χωρίς ουσιαστική ανάμιξη της Διπλωματικής Υπηρεσίας και διακομματική ή ενδοπαραταξιακή συναίνεση.

Η πορεία επιστροφής σε φιλικές και -αμοιβαία- επωφελείς γειτονικές σχέσεις ενδεχομένως να είναι ακόμα εφικτή, αν και η εμπειρία, από το 1974 ως τις μέρες μας, δείχνει ότι ουδεμία τουρκική κυβέρνηση (στρατιωτική, κεμαλική, ισλαμίζουσα ή άλλη) είχε ποτέ τη βούληση να παραδώσει οτιδήποτε κεκτημένο ή τετελεσμένο.

Γιατί να παραδώσει το κατεχόμενο 40% της Μεγαλονήσου αν δεν εξασφαλίσει προηγουμένως τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Σχεδίου Άναν ή μίας σύγχρονης παραλλαγής του; Γιατί να αναιρέσει τη θεωρία των γκρίζων ζωνών στο νότιο και ανατολικό Αιγαίο, αφού καταφέρνει να την εξαπλώνει στο βόρειο τμήμα του αρχιπελάγους και να την εδραιώνει στη Μεσόγειο μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου;

Όμως το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνον στην Άγκυρα, αλλά και στην Αθήνα. Γιατί η -πραγματικά- τραγική πτυχή των πρόσφατων εξελίξεων, με την ανακήρυξη των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων (που απομονώνουν πλήρως το Καστελόριζο και πολιορκούν Λήμνο και Σαμοθράκη), είναι ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν κινητοποιείται διπλωματικά στο εξωτερικό, αλλά ασχολείται κυρίως με το εσωτερικό!

Αντί να αναζητήσει -έστω την ύστατη ώρα- συνεννόηση για το εθνικό συμφέρον, δαπανά πολύτιμο χρόνο σε επιθέσεις και παραπλανητικές διαρροές κατά της αντιπολίτευσης και κατά των πρώην πρωθυπουργών Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά.

Το κύριο επιχείρημα του σημερινού ενοίκου του Μεγάρου Μαξίμου είναι ότι οι κύριοι Καραμανλής και Σαμαράς, επίσης, συναντούσαν τον -τότε ομόλογό τους και νυν πρόεδρο- Ρ.Τ. Ερντογάν, πραγματοποιώντας διμερή διάλογο μέσω των διερευνητικών επαφών και των καλών προσωπικών σχέσεων ή του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (συνεδριάσεις του 2013 και 2014). Ωστόσο το πρόβλημα δεν είναι αν, αλλά πώς συζητάς με την άλλη πλευρά και -το κυριότερο- τι παραδίδεις στο τέλος…

Αμφότεροι οι πρώην Πρωθυπουργοί και πρόεδροι της ΝΔ είχαν θετική συμβολή στην εξωτερική πολιτική και παρέδωσαν στους διαδόχους τους (Γ. Παπανδρέου και Αλ. Τσίπρα αντίστοιχα) μια Ελλάδα διπλωματικά ισχυρή.

Ο μεν κ. Καραμανλής, μεταξύ πολλών άλλων, εγκλώβισε την Τουρκία στον ενταξιακό διάλογο με την Ε.Ε. υπό αυστηρούς όρους που και σήμερα αποτελούν την κύρια ή και μοναδική διπλωματική ελπίδα της ελληνικής πλευράς.

Αν και ο κ. Ερντογάν υποκριτικά δηλώνει ότι η ένταξη δεν αποτελεί προτεραιότητά του, η Τουρκία ενδιαφέρεται σε μέγιστο βαθμό, ως υποψήφιο μέλος, για τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και τις γενικότερες οικονομικές σχέσεις με τις Βρυξέλλες (Μεταναστευτικό, Τελωνειακή Ένωση, αμυντική βιομηχανία κ.λπ.).

Ο δε κ. Σαμαράς, παρά την ασφυκτική πίεση των Μνημονίων, προχώρησε στις γεωφυσικές έρευνες και μελέτες βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ υπό τις απειλές της Άγκυρας, αλλά χωρίς τελικά να υπάρξει τουρκική αντίδραση επί του πεδίου.

Οι νέες βυθομετρικές έρευνες για το «καλώδιο», που ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 2024 και διακόπηκαν μόλις 50 ημέρες αργότερα κατόπιν παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού στην Κάσο (ενώ έπρεπε να διαρκέσουν ως το Δεκέμβριο του 2025), ήταν απλώς επιβεβαιωτικές των αρχικών του 2014 και απαραίτητες λόγω της ενδιάμεσης πολυετούς αδράνειας.

Πέραν αυτών, ο κ. Μητσοτάκης έχει αυτοπαγιδευτεί στη βαριά πλάνη ότι ο διάλογος κορυφής αποτελεί αυτοσκοπό, ξεχνώντας ότι πρόκειται μόνον για ένα από τα πολλά μέσα άσκησης εξωτερικής πολιτικής και πραγματοποίησης επαφών.

Ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες και τον εθνικό σχεδιασμό, μπορεί άλλοτε να αναστέλλεται και άλλοτε να επαναλαμβάνεται. Για παράδειγμα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής διέκοψε (με εξαίρεση υπηρεσιακές συναντήσεις) το διάλογο το Νοέμβριο του 1976 και, λόγω της τουρκικής αδράνειας για το Πρακτικό της Βέρνης, δεν τον επανέλαβε παρά μόνον το Μάρτιο του 1978.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε το μορατόριουμ με την Τουρκία το Μάρτιο του 1982, αλλά το ανέστειλε το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς και ο πραγματικός διάλογος επαναλήφθηκε στο Νταβός τον Ιανουάριο του 1988.

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, αφού άκουσε το «λάθος καταλάβατε ότι θα λυθεί το Κυπριακό» από τον ομόλογό του Μεσούτ Γιλμάζ το Σεπτέμβριο του 1991, είχε μόνον μία τυπική επαφή με τον διάδοχό του, Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, το Φεβρουάριο του 1992 και αντάλλαξε υποσχέσεις διαλόγου με τον πρόεδρο Τουργκούτ Οζάλ τέσσερις μήνες αργότερα, χωρίς καμία συνέχεια.

Επομένως, δεν είναι καινοφανείς, αλλά πολύ ρεαλιστικές τόσο οι συμβουλές του κ. Καραμανλή για αλλαγή πλαισίου και μεθόδου του διαλόγου, όσο και οι εισηγήσεις του κ. Σαμαρά για προσωρινή αναστολή του μέχρι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Μάλιστα, το εκπληκτικό στοιχείο είναι ότι -διαψεύδοντας τους εαυτούς τους και διαγράφοντας τα επιχειρήματά τους κατά των δύο πρώην Πρωθυπουργών- το Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών διαρρέουν πως δεν πρόκειται να υπάρξει διάλογος Μητσοτάκη-Ερντογάν ή Γεραπετρίτη-Φιντάν, όπως αναμενόταν, με την ευκαιρία της Γ.Σ. του ΟΗΕ στα τέλη Σεπτεμβρίου. Απόλυτη σύγχυση σε κρίσιμες ώρες!

Ασφαλώς, τίποτα δεν έχει κριθεί αναπότρεπτα και η «κρίση των θαλάσσιων πάρκων» (ή με όποιο άλλο όνομα και χαρακτηρισμό μείνει στην ιστορία) βρίσκεται στο αρχικό της στάδιο.

Υπάρχει λίγος χρόνος, ώστε ο κ. Μητσοτάκης και οι υπουργοί Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, και Ενέργειας-Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου (για τις πράξεις και παραλείψεις τους ο Πρωθυπουργός έχει αποκλειστική ευθύνη αφού δεν είναι εκλεγμένοι), να προβούν σε κάποιες ορθές ενέργειες διμερώς και διεθνώς.

Άλλωστε, ο κ. Μητσοτάκης, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, αντιμετωπίζει ήδη ένα μέγιστο κίνδυνο για τα προσεχή στάδια της πολιτικής καριέρας του ή για την υστεροφημία του.

Μετά την αστήρικτη και παράνομη θεωρία των γκρίζων ζωνών, που δεν κατάφερε ούτε να αποτρέψει ούτε να ανατρέψει ο Κώστας Σημίτης, ο κ. Μητσοτάκης εξελίσσεται στον δεύτερο Πρωθυπουργό της μεταπολιτευτικής περιόδου με τόσο αρνητικό αποτύπωμα στις ισορροπίες Ελλάδας-Τουρκίας.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 26 Αυγούστου 2026, amynanet.gr

Aλέξανδρος Τάρκας

Αν παρέμβει πάλι το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα συνομιλήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους με την Άγκυρα;

Η χθεσινή συμφωνία, για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέτου της εταιρείας Great Sea Interconnector-GSI (που ως τώρα ήλεγχε ο ΑΔΜΗΕ) από το γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam, δημιουργεί θεωρητική αισιοδοξία για την επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.

Αντίθετα, εξαιρετικά ομιχλώδης εμφανίζεται εξαρχής -και, ως εκ τούτου, με στοιχεία κινδύνου- η παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans (της γαλλικής εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο της διασύνδεσης) για τις βυθομετρικές εργασίες που ανεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης του Τουρκικού Ναυτικού, τον Ιούλιο του 2024.

Οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης είναι πρόωροι (και με προφανή προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τα προβλήματα και τα ερωτηματικά παραμένουν πολλά. Συγκεκριμένα:

Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και -από το 2023- έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από τη Meridiam, που έχει μεν τη στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοι άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στη Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου, η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στη θαλάσσια περιοχή Κάσου-Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν το Δεκέμβριο του 2025.

Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του προέδρου της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο κ. Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στον Παρίσι.

Το «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ως βασικότατο κορμό του, τη μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από τη Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέτο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής. Ο Πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει -όπως ελπίζεται- στην Κάσο.

Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ.Τ. Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη ή και ανάμιξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες τη λαμβάνουν υπόψη.

Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες, αν και διαφωνούν, «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύσουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό. Τον Απρίλιο φέτος, το ολλανδικό πλοίο Maasvliet (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας-Μέσης Ανατολής-Δυτικής Ευρώπης.

Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας Goksu, το Maasvliet αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα, αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε απολύτως στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν ένα δικό της έργο θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες ή όχι.

Επιπλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος. Το ερευνητικό σκάφος, αντί της ευθείας απάντησης ότι κινείται βάσει ελληνικών αδειών, ζήτησε διευκρινίσεις από την τουρκική πλευρά. Τα τρία αυτά περιστατικά, μαζί με την προϊστορία της Κάσου, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για τη στάση των Meridiam και Nexans.

Είτε εκ λάθους είτε σκόπιμα (θα διαπιστωθεί από τα νομικά κείμενα), η ανακοίνωση του Μαξίμου αναφέρεται μόνο στη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ξεχνώντας το τρίτο σκέλος του έργου: το Ισραήλ! Περίεργη παράλειψη, αν ληφθεί υπόψη ότι η ανάλογη συμφωνία Ελλάδας-Ισραήλ χρονολογείται από τον Αύγουστο του 2013 (πριν από το GSI) και ότι ο πρωθυπουργός Μπ. Νετανιάχου έχει περιγράψει πολλές φορές τη σημασία του έργου για τη χώρα του.

Ως τώρα, η εταιρία GSI (η «Ηλεκτρική Διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, Μονοπρόσωπη Α.Ε») ελεγχόταν κατά 100% από τον ΑΔΜΗΕ στον οποίο μέτοχοι ήταν κατά 51% η ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών Α.Ε., κατά 25% η ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (με μετοχική παρουσία του Ελληνικού Δημοσίου σε αμφότερες) και κατά 24% η κινεζική State Grid Europe. Προφανώς, η ελληνική πλευρά δεν θα διαθέτει στο μέλλον σημαντικά περιθώρια παρέμβασης. Γιατί η πλειοψηφούσα Meridiam θα έχει συμφέρον διαβουλεύσεων με το ισχυρό Πεκίνο και όχι την ασθενή Αθήνα.

Η έλευση της Meridiam τερματίζει τη φημολογία περί επένδυσης της αμερικανικής DFC στον GSI και παρέμβασης των ΗΠΑ στην Τουρκία για άρση των εμποδίων στην Κάσο.

Η DFC είχε αποστείλει «Επιστολή Προθέσεως» από το Μάϊο του 2024, χωρίς η κυβέρνηση να αξιοποιήσει ποτέ αυτό το πλεονέκτημα. Επιπλέον, αποδεικνύονται έωλα όσα είχε μεταφέρει ο κ. Παπασταύρου στον κ. Μητσοτάκη (βάσει υποτιθέμενων εκμυστηρεύσεων του Νο. 2 της Αμερικανικής Πρεσβείας, Τζόσουα Χακ) για εσωτερική έκθεση του Στέητ Ντηπάρτμεντ, υπέρ της Ελλάδας, όσον αφορά το καλώδιο.

Η ως τώρα πορεία του έργου GSI έχει ορισμένες σκιές που θα πρέπει να απαντηθούν: – Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει τις έρευνές της για το πώς χρησιμοποιήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε. («Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος»-PCI). – Δεύτερον, η κυβέρνηση ουδέποτε απάντησε στο ερώτημα τι συνέβη με τις χρηματικές ποινές αναστολής των ερευνών του Ievoli Relume.

Για κάθε ημέρα αναστολής εργασιών, η ποινή σε βάρος της Αθήνας ήταν $ 149.000 και η επιπλέον κύρωση για μακρόχρονη αποχώρηση και επιστροφή του πλοίου στη συγκεκριμένη θαλάσσια όδευση ήταν $ 1.400.000. – Τρίτον, ο κ. Παπασταύρου είχε ανακοινώσει πέρυσι την πρόθεση ανάθεσης νέων οικονομικών και τεχνικών μελετών για την επανέναρξη του GSI, χωρίς έκτοτε να δοθούν άλλα στοιχεία.

Εκτός από τα προαναφερθέντα δέκα προβλήματα και ερωτήματα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, όσο γρήγορα κι αν κινηθούν οι νέοι επενδυτές, οι βυθομετρικές έρευνες θα χρειαστούν 20 περίπου μήνες. Κοινώς, ο δρόμος είναι μακρύς. Και να σκεφτεί κανείς ότι οι νέες έρευνες είναι απλώς επιβεβαιωτικές εκείνων του δευτέρου εξαμήνου του 2014, επί Σαμαρά-Βενιζέλου, στις οποίες η Τουρκία δεν είχε αντιδράσει.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 6 Αυγούστου 2026 amynanet.gr

Aλέξανδρος Τάρκας

Ακραία αιτήματα -με την προσδοκία ταχείας απάντησης και υλοποίησης- διατυπώνει η Γερμανία προς την ελληνική κυβέρνηση, αδιαφορώντας τόσο για τη νομική βαρύτητά τους, όσο και για το πολιτικό κόστος που θα προκαλούσε στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη η ικανοποίησή τους εν μέσω της άτυπης προεκλογικής περιόδου.

Το πιο πιεστικό αίτημα αφορά την κύρωση, από τη Βουλή των Ελλήνων, ειδικού νόμου για τον εξωδικαστικό συμβιβασμό μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της αμυντικής βιομηχανίας KNDS Deutschland με το κλείσιμο όλων των εκκρεμών υποθέσεων, πριν από τα τέλη του καλοκαιριού.

Μία από τις σημαντικότερες υποθέσεις είναι η ζημία άνω των € 180 εκατομμυρίων που εκτιμάται ότι υπέστη το Δημόσιο από την πλημμελή υλοποίηση σύμβασης (του Ιουλίου 2001, επί πρωθυπουργίας Κ. Σημίτη) για την προμήθεια αυτοκινούμενων πυροβόλων τύπου PzH 2000 (155 χιλιοστών), βλημάτων μεγάλου βεληνεκούς και λογισμικού για επιμέρους συστήματα. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει κηρύξει έκπτωτη την εταιρεία KMW (αρχικός προμηθευτής που αργότερα συγχωνεύτηκε με την KNDS) ήδη από το 2024.

Κύριο συμπέρασμα των συνεχιζόμενων κυβερνητικών επαφών με τους εντεταλμένους εκπροσώπους της KNDS Deutschland (διευθύνων σύμβουλος Φλόριαν Χόενβαρτερ, αντιπρόεδρος Χόλγκερ Λεντζ, ανώτατος οικονομικός διευθυντής Μάρκους Χελμ, και ο σύμβουλος στην Ελλάδα, Γιώργος Πατεράκης) είναι η βιασύνη για την αποτροπή δυσμενών εξελίξεων κατά την έναρξη του νέου δικαστικού έτους.

Συγκεκριμένα, στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών θα κρίνει την αίτηση ανακοπής της γερμανικής εταιρείας κατά απόφασης της Τράπεζας της Ελλάδος που μπλόκαρε την κατάσχεση ποσού άνω των € 23,5 εκατομμυρίων από λογαριασμούς του Δημοσίου.

Πρόκειται για τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης αλλοδαπής διαιτητικής απόφασης ως προς τη μη πληρωμή τόκων από τιμολόγια της προμήθειας αρμάτων μάχης Leopard 2HEL βάσει σύμβασης του Μαρτίου 2003. Μία ημέρα αργότερα, στις 25 Σεπτεμβρίου 2026, συζητείται στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών η προσφυγή ακύρωσης κατά της προαναφερθείσας απόφασης που κήρυσσε την KMW/KNDS έκπτωτη για τα PzH 2000.

Ωστόσο, ακόμα σημαντικότερες, για την KNDS, είναι οι εξελίξεις στα ανώτατα δικαστήρια της χώρας. Η γερμανική πλευρά αξιώνει την παραίτηση του Ελληνικού Δημοσίου από αίτηση αναίρεσης στον Άρειο Πάγο, με δικάσιμο στις 12 Απριλίου 2027, κατά της ετυμηγορίας του Εφετείου για την ημεδαπή εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης για τα Leopard 2HEL.

Επιπλέον, εκκρεμεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας αίτηση ακύρωσης της KNDS κατά της είσπραξης, από την ελληνική πλευρά, ποσού άνω των € 9 εκατομμυρίων, επί πρόσθετων ποινικών ρητρών και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής για τη σύμβαση αντισταθμιστικών ωφελειών των PzH 2000.

Όπως είναι αυτονόητο, αφενός η παραίτηση του Ελληνικού Δημοσίου από λογικές απαιτήσεις και αφετέρου η συναίνεσή του στις αξιώσεις της γερμανικής εταιρείας αγγίζουν τη σφαίρα του -νομικά και πολιτικά- αδιανόητου.

Γι’ αυτό το λόγο, το Μέγαρο Μαξίμου και η KNDS Deutschland συζητούν, ως μοναδική διέξοδο, την κύρωση της -υπό διαπραγμάτευση- πιθανής «Συμφωνίας Διευθέτησης» από τη Βουλή.

Η πρακτική της κοινοβουλευτικής κύρωσης είχε υιοθετηθεί και το Σεπτέμβριο του 2010, αλλά ο τότε λεγόμενος «νόμος Βενιζέλου» αφορούσε πολύ διαφορετικούς στόχους. Κύρια επιδίωξη ήταν η ταυτόχρονη διάσωση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά και των θέσεων εργασίας τους, η ολοκλήρωση των προγραμμάτων προμήθειας και εκσυγχρονισμού υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού και η διασφάλιση κρατικών πληρωμών σε μη υλοποιηθείσες συμβάσεις.

Αν και ο κ. Βενιζέλος είχε τότε επικριθεί, ο κυρωθείς νόμος διασφάλισε τα συμφέροντα του Δημοσίου και ενίσχυσε τις Ένοπλες Δυνάμεις κατόπιν και των πρόσθετων ρυθμίσεων της περιόδου 2013-14 από τον τότε ειδικό γραμματέα (νυν γενικό γραμματέα) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, Αντώνη Οικονόμου, και το νομικό σύμβουλο Βάιο Καραγιάννη.

Πιο πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2025, κυρώθηκαν από τη Βουλή οι συμβάσεις με τη γαλλική Naval Group (προμήθεια τέταρτης φρεγάτας FDI και τροποποίηση-συμπλήρωση εκκρεμοτήτων των προηγούμενων τριών φρεγατών του ιδίου τύπου), χωρίς να συνδέονται με δικαστικές διαμάχες.

Επομένως, οι κυρώσεις από τη Βουλή, των νόμων του 2010 και του 2025 για πολύ διαφορετικές υποθέσεις, δεν μπορούν να αποτελέσουν επαρκές προηγούμενο για την κάλυψη ενός εξωδικαστικού συμβιβασμού με την KNDS.

Πάντως, ο Πρωθυπουργός δεν έχει απορρίψει, ως τώρα, το ενδεχόμενο της κύρωσης, ενώ η υπόθεση αφορά πλέον ευθέως και το ίδιο το Γερμανικό Δημόσιο μετά τη δημόσια επιβεβαίωση της βούλησής του να εξαγοράσει το 40% της KNDS. Επίσης, ο εξωδικαστικός συμβιβασμός με το Ελληνικό Δημόσιο έχει σημασία και για την επικείμενη εισαγωγή της εταιρείας στα χρηματιστήρια του Παρισιού και της Φρανκφούρτης.

Η KNDS διαθέτει το τεράστιο πλεονέκτημα ανεκτέλεστων ευρωπαϊκών συμβάσεων άνω των € 33 δις (!), αλλά είναι πάντα χρήσιμη η επίκληση μελλοντικών κερδών από την -όπως αξιώνει- απευθείας ανάθεση νέων συμβολαίων από την Ελλάδα (ως «πακέτο» με το συμβιβασμό) και από τη γενικότερη δραστηριοποίησή της στην ελληνική αγορά. Όσο αν ακούγεται περίεργο, ορισμένα στελέχη της KNDS θεωρούν τις ελληνικές διαδικασίες αμυντικών συμβολαίων ως ταχύτερες των αντίστοιχων γερμανικών και, προφανώς, μεγαλύτερα τα περιθώρια κέρδους.

Παράλληλα, το θέμα των πυροβόλων PzH 2000 συνδέεται και με τις επαφές Αθήνας-Βερολίνου για την ενίσχυση της άμυνας της Ουκρανίας. Με πρωτοβουλία του υφυπουργού Άμυνας (αρμόδιου για θέματα Εξοπλισμών και Καινοτομίας), πρέσβη Γενς Πλέτνερ, η γερμανική κυβέρνηση έχει εγγράφως προτείνει στον Έλληνα Πρωθυπουργό την επιστροφή των επίμαχων PzH 2000 και πολύ μεγάλων ποσοτήτων βλημάτων 155mm στην KNDS, ώστε κατόπιν να αποσταλούν -με ευθύνη του Βερολίνου- στο Κίεβο.

Η γερμανική πρόταση περιλαμβάνει την καταβολή ενός χρηματικού ποσού στην ελληνική πλευρά και την απευθείας ανάθεση νέας παραγγελίας προς αντικατάσταση του διατεθέντος υλικού.

Ασφαλώς, η ιδέα του κ. Πλέτνερ (πρεσβευτής στην Αθήνα το 2017-19 με αρχικά καλές σχέσεις με τον κ. Μητσοτάκη που αργότερα ψυχράνθηκαν) δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, καθώς το ΓΕΕΘΑ και το ΓΕΣ κρίνουν τα PzH 2000 ως επιχειρησιακά απαραίτητα.

Επιπλέον, η Ελλάδα τείνει να εξαντλήσει τα -οικονομικά και αμυντικά- όριά της ως προς την ενίσχυση της Ουκρανίας, αφού μόνον το 2026 θα πρέπει να καταβάλει άνω των € 600 εκατομμυρίων (βάσει περσινών αποφάσεων του ΝΑΤΟ που τώρα βρίσκονται σε πορεία υλοποίησης) και το μερίδιο συνεισφοράς της στο δάνειο € 90 δις της Ε.Ε. για τη διετία 2026-27.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 17 Ιουνίου 2026 amynanet.gr

Νέο πλαίσιο επαφών Αθήνας-Ουάσιγκτον

Aλέξανδρος Τάρκας

Το Στέητ Ντηπάρτμεντ και το Πεντάγωνο, σε σειρά επαφών με την ελληνική κυβέρνηση, καθιστούν πλέον σαφή την προτίμησή τους σε κυρίως διμερείς διαβουλεύσεις για θέματα ασφάλειας, άμυνας και εξοπλιστικών προγραμμάτων, αγνοώντας, σε μεγάλο βαθμό, τις σχετικές διευθετήσεις στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Το πολιτικό μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι ότι, εξαιτίας και της παγίωσης ορισμένων πλεονεκτημάτων της Ρωσίας (παρά και τις δικές της μεγάλες απώλειες) στην Ουκρανία, είναι πλέον επιτακτικό τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν μόνα τους το σκέλος των συμβατικών δυνάμεων της γηραιάς ηπείρου.

Μετά από μία μικρή μεταβατική περίοδο, μοναδική ευθύνη των ΗΠΑ θα είναι η πυρηνική αποτροπή. Είναι χαρακτηριστικό ότι, κατά τις προ δεκαπενθημέρου συνομιλίες του στην Αθήνα, ο αναπληρωτής βοηθός υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Ντέιβιντ Μπέικερ, αναφέρθηκε μόνον παρεμπιπτόντως στην Ουκρανία.

Ο κ. Μπέικερ δεν επανέλαβε τη μέχρι πρότινος αμερικανική παρότρυνση για τη συνεισφορά μίας ελληνικής συστοιχίας Patriot στην ουκρανική αεράμυνα, ενώ ήταν ο ίδιος που -από πέρυσι την άνοιξη και μέχρι προ διμήνου- επέμενε ιδιαίτερα σε αυτό το θέμα. Το επιχείρημά του ήταν ότι, αφού η συγκεκριμένη συστοιχία έχει σταλεί από το Δεκέμβριο του 2021 στη Σαουδική Αραβία και έχει υπογραφεί η «Διακήρυξη των Αθηνών» με την Τουρκία, δεν χρειάζεται πραγματικά για την ελληνική εθνική άμυνα.

Αντίθετα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να ενδιαφέρονται έντονα για τη συνδρομή της Ελλάδας στην αντιμετώπιση του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και στις χρηματικές καταβολές προς το πρόγραμμα PURL του ΝΑΤΟ (πληρωμές από τα ευρωπαϊκά κράτη για την αγορά αποκλειστικά αμερικανικών όπλων προς μεταφορά στην Ουκρανία).

Μετά μάλιστα τη συμβολική -όπως κρίνει η ηγεσία του ΝΑΤΟ- ελληνική συμμετοχή του 2025 την τελευταία στιγμή (μόλις το Δεκέμβριο με ποσό $ 20 εκατ.), θα ζητηθεί μεγαλύτερη ελληνική συνεισφορά για τις διαδοχικές, πολλές δέσμες του PURL κατά τη διάρκεια του 2026.

Παράλληλα, το οικονομικό-βιομηχανικό μήνυμα των ΗΠΑ προς την Αθήνα είναι ότι συμμερίζονται μεν το σκεπτικό και τη σκοπιμότητα των νέων Κανονισμών και προγραμμάτων της Ε.Ε. (SAFE, EDIP, ReARM Europe κ.λπ.), υπό τη λογική ενίσχυσης της κοινής διατλαντικής άμυνας, αλλά δεν πρόκειται να ανεχθούν μέτρα «ευρωπαϊκού προστατευτισμού». Αρμόδιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αμερικανικές εταιρίες, που επί σειρά ετών ήταν υπεργολάβοι ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών, ξαφνικά περιορίζονται ή και αποκλείονται από νέα συμβόλαια.

Η Κομισιόν φέρεται να ευνοεί τον αποκλεισμό τους, ειδικά, από προγράμματα σχεδιασμού, έρευνας και ανάπτυξης, ώστε η αμερικανική πλευρά να μην έχει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και ανάμιξης στα συμβόλαια της εν συνεχεία υποστήριξης των συστημάτων (Follow-on Support).

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα αποτελεί μια ειδική περίπτωση, καθώς αμφισβητείται -για πρώτη φορά τόσο έντονα- το προβάδισμα των αμερικανικών αμυντικών εταιριών στις προμήθειες των Γενικών Επιτελείων. Από το 2019 ως σήμερα, η μόνη μεγάλη παραγγελία αφορούσε τα F-35 για τα οποία, ως μαχητικό 5ης γενιάς, δεν υπήρχε ούτως ή άλλως εναλλακτική επιλογή.

Η Ουάσιγκτον θα ευνοεί, στο εξής, μόνον το διμερή χαρακτήρα των επαφών με την Ελλάδα για θέματα άμυνας, ασφάλειας και εξοπλισμών με ουσιαστική παράκαμψη των οργάνων της E.E. και της συλλογικής δράσης για την ανάθεση συμβολαίων σε ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Άλλωστε, παρόμοια στρατηγική διμερών συνεννοήσεων και επαφών, για να σπάσει το μέτωπο των «27», εφάρμοσε η Ουάσιγκτον με πολλά μέλη της Ε.Ε. και πέρυσι στο μείζον θέμα των δασμών μέχρι που ο λεγόμενος «εμπορικός πόλεμος» ανεστάλη με την Κοινή Δήλωση Τραμπ-φον ντερ Λάιεν της 21ης Αυγούστου 2025 (αν και οι διαφωνίες συνεχίζονται).

Κύριο κανάλι των διμερών επαφών θα είναι η Ανώτατη Συμβουλευτική Επιτροπή Υψηλού Επιπέδου (HLCC) που αναβιώνει (όπως ανέφερε προ ημερών και η «Καθημερινή») μετά από πρόταση του κ. Μπέικερ. Η HLCC προβλέπεται από το άρθρο VI της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) που υπογράφτηκε, επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, τον Ιούλιο του 1990 από τον υπουργό Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά και τον πρεσβευτή Μάικλ Σωτήρχος παρουσία του υπουργού Άμυνας Ντικ Τσένεϊ.

Οι πλέον πρόσφατες συνεδριάσεις της HLCC συνεκλήθησαν στην Ουάσιγκτον στις 30 Ιουνίου 2016 (17η σύνοδος) και στην Αθήνα στις 12 Απριλίου 2018 (18η), αλλά για άγνωστους λόγους ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέρριψε τη συνέχισή τους μετά το 2019.

Το μόνο όργανο, που συνεδριάζει τα τελευταία χρόνια, είναι η Μικτή Επιτροπή, η οποία, με βάση το άρθρο V της MDCA, ασχολείται αποκλειστικά με την επίλυση διαφορών ή ζητημάτων ερμηνείας, αλλά πρακτικά αναμιγνύεται και σε άλλα θέματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, πέρυσι το καλοκαίρι, η Αμερικανική Πρεσβεία πρότεινε για την ατζέντα της συνεδρίασης της Μικτής Επιτροπής το πενταετές πλάνο έργων υποδομών στη Σούδα, ένα μικρότερο έργο στη Λάρισα και τη σύσταση διαφόρων ομάδων εργασίας που δεν ανήκουν στην αρμοδιότητά της.

Σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες, πρόθεση της Ουάσιγκτον είναι η αναβάθμιση του ρόλου της HLCC να γίνει, πρώτον, με τον ορισμό του κ. Μπέικερ ως επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας (σ.σ.: την περίοδο 1990-2018 άλλοτε ηγείτο βοηθός υφυπουργός και άλλοτε ο πρεσβευτής στην Αθήνα).

Δεύτερο μέτρο είναι η πρόταση σύγκλησης διευρυμένων συναντήσεων εργασίας με εκπροσώπους των υπουργείων Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας. Δεν είναι ακόμα σαφές αν οι ΗΠΑ εννοούν την οργάνωση των διευρυμένων συναντήσεων μόνον παράλληλα με τις συνεδριάσεις της HLCC ή και πολύ πριν από αυτές με τη λογική της προετοιμασίας των συνομιλιών, όποτε θα υπάρξει μετεξέλιξη σε μια μορφή οργάνου διαρκούς λειτουργίας.

Τρίτο βήμα αναβάθμισης θα είναι η ένταξη στο State Partnership Program ((SPP) της Εθνικής Φρουράς των ΗΠΑ για τη μεταφορά τεχνογνωσίας, συνεκπαιδεύσεις και τη διαλειτουργικότητα συστημάτων. Πάντως, η αμερικανική πλευρά δεν έχει απαντήσει στην επιστολή επίσημου ελληνικού ενδιαφέροντος για το SPP που απεστάλη τον Οκτώβριο του 2024.

Εξάλλου, ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί πότε θα πραγματοποιηθεί ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ μολονότι σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται δύο χρόνια από τη διεξαγωγή του 5ου γύρου, στις 9 Φεβρουαρίου 2024.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θεωρούσε δεδομένη την οργάνωση του 6ου γύρου στις αρχές του 2025 και, αργότερα, έκρινε ως βέβαιο τον προγραμματισμό της για το φθινόπωρο ή τα τέλη του έτους μαζί με επίσκεψη στην Αθήνα του ομολόγου του, Μ. Ρούμπιο. Ως συνήθως, δεν επιβεβαιώθηκαν οι εκτιμήσεις του.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 28 Ιανουαρίου 2026 amynanet.gr

Οι Νίκος Χριστοδουλίδης και Κυριάκος Μητσοτάκης προσερχόμενοι σε πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Η αστάθεια στη Μεγαλόνησο επιβαρύνει περαιτέρω και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI). Η υλοποίησή του έχει παγώσει από τον Ιούλιο του 2024 λόγω της λανθασμένης αντιμετώπισης από τον κ. Μητσοτάκη

Η κρίση στη Μεγαλόνησο, μετά τη δημοσιοποίηση του βίντεο με διαλόγους «επενδυτών» και «μεσολαβητών», αποτελεί πλήγμα και για τα ελλαδικά συμφέροντα, είτε πρόκειται για υβριδική επίθεση κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας είτε για υπόθεση με έννομες συνέπειες.

Του Αλέξανδρου Τάρκα*

Η (με τετραήμερη καθυστέρηση) επισήμανση της ελληνικής κυβέρνησης ότι «η χρονική συγκυρία ταυτίζεται περιέργως με την κυπριακή προεδρία» στην Ε.Ε. είναι ακριβής, αλλά ταυτόχρονα προδίδει αμηχανία και το -εδώ και καιρό- κακό κλίμα ανάμεσα στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

Ο λακωνικός, ουδέτερος σχολιασμός περί «συγκυρίας» θα μπορούσε να είχε γίνει από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε., ενώ απουσιάζουν οι παραδοσιακές διαβεβαιώσεις περί αμοιβαίας στήριξης των δύο αδελφών κρατών. Μεταξύ άλλων, το τραύμα της κυπριακής προεδρίας επηρεάζει την ελληνική κυβέρνηση, επειδή αυτές τις ημέρες εξειδικεύονται οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης-19ης Δεκεμβρίου 2025 για τη νέα χρηματοδότηση της Ουκρανίας με 90 δισ. ευρώ.

Πέρα από την επώδυνη οικονομική πτυχή του δανεισμού της Ε.Ε. από τις κεφαλαιαγορές, ο κανονισμός για το δάνειο στο Κίεβο περιέχει διάταξη για την προμήθεια αμυντικών συστημάτων από τρίτες (μη κοινοτικές) χώρες. Οπως δηλαδή και στον μηχανισμό SAFE, υπάρχει μία κερκόπορτα που μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία για την επικερδή προώθηση του στρατιωτικού υλικού της με επιβάρυνση των Ελλαδιτών, των Κυπρίων και άλλων Ευρωπαίων φορολογουμένων.

Η Κομισιόν, επαναλαμβάνοντας το σκεπτικό του SAFE, διαβεβαιώνει την Αθήνα και τη Λευκωσία ότι θα ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα άμυνας και ασφάλειάς τους, χωρίς να παρουσιάζει ακλόνητες εγγυήσεις. Σε αυτό το σημείο θα μπορούσε να κινηθεί παραγωγικά ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Χριστοδουλίδης, αλλά οι εξελίξεις με το βίντεο δρουν υπονομευτικά.

Επιπλέον, μεταξύ ξένων διπλωματών στην ελληνική πρωτεύουσα διακινείται η πληροφορία ότι τόσο ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε όσο και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχουν στείλει το μήνυμα ότι η Κύπρος, αν και ασκούσα την προεδρία της Ε.Ε., θα είναι καλύτερα να απέχει από τις επαφές μεταξύ των δύο οργανισμών. Ηταν αναμενόμενο ότι ο κ. Ρούτε δεν θα ήθελε να δυσαρεστήσει την Τουρκία (εν όψει μάλιστα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Αγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου 2026) διεξάγοντας οποιεσδήποτε επαφές με εποπτεία της Λευκωσίας, αλλά η κυρία Φον ντερ Λάιεν υποτίθεται ότι έπρεπε να προστατεύσει τα αμυντικά συμφέροντα της Ε.Ε. και το κύρος της κυπριακής προεδρίας.

Το ίδιο, ασφαλώς, όφειλαν και οφείλουν να πράξουν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, αλλά το θέμα δεν εντάσσεται στις προτεραιότητές τους. Παράλληλα, η επιτυχημένη τριμερής σύνοδος Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου 2025, είχε δημιουργήσει ελπίδες (χάρη, κυρίως, στις επαφές του πρωθυπουργού Μπ. Νετανιάχου με τον πρόεδρο Ντ. Τραμπ) ότι σύντομα θα μπορούσε να συγκληθεί και το σχήμα «3+1», με τις ΗΠΑ, σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.

Η ισραηλινή πλευρά θεωρούσε, μάλλον υπεραισιόδοξα, ότι το «3+1» θα συνεδρίαζε εντός λίγων μηνών από την ανάληψη των καθηκόντων της διοίκησης Τραμπ πέρυσι. Στη συνέχεια, ο κ. Γεραπετρίτης -άγνωστο πώς και γιατί- θεωρούσε ότι ο Αμερικανός ομόλογός του, Μ. Ρούμπιο, του το είχε σχεδόν υποσχεθεί για τον Σεπτέμβριο του 2025 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ούτε αυτό συνέβη και, δυστυχώς, το βίντεο ίσως αποτελέσει αφορμή για νέα καθυστέρηση.

Ασφαλώς η αστάθεια στη Μεγαλόνησο επιβαρύνει περαιτέρω και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI). Η υλοποίησή του έχει παγώσει από τον Ιούλιο του 2024 λόγω της λανθασμένης αντιμετώπισης από τον κ. Μητσοτάκη της κρίσης με το τουρκικό ναυτικό ανατολικά της Κάσου, ενώ εκκρεμεί και η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα προηγηθέντα.

Επίσης, προ εβδομάδος η γαλλική Nexans, η οποία κατασκευάζει το προς πόντιση καλώδιο, αναγνώρισε δημόσια πως «θα επηρεαστεί η ημερομηνία παράδοσης του έργου». Η γαλλική παραδοχή διαψεύδει τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη για απλή «επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων», ώστε το GSI να «μπορεί δυνητικά να ενισχυθεί και με την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών».

*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη dimokratia.gr

Aλέξανδρος Τάρκας

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «εόρτασε» τη δεύτερη επέτειο της Διακήρυξης των Αθηνών με την Τουρκία (7 Δεκεμβρίου 2023), υπερτονίζοντας τη θετική πτυχή της -επί κλωστής κρεμάμενης- ύφεσης στο Αιγαίο, αποσιωπώντας τα έκτοτε κέρδη της Άγκυρας και κρύβοντας διαδικασίες μυστικού διαλόγου που γνωρίζουν ακόμα και τρίτες χώρες, χωρίς ενημέρωση ούτε καν των μελών της κυβέρνησής του.

Ο διάλογος με τον πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν είναι απαραίτητος, αλλά το πρόβλημα είναι ο τρόπος που διεξάγεται ήδη από το 2019, όταν ο Πρωθυπουργός ανέλαβε τα καθήκοντά του. Ανέμενε τότε, όπως αναγνώρισε σε συνέντευξή του σε τηλεοπτικό δίκτυο των ΗΠΑ ένα χρόνο αργότερα, ότι θα ασχολείτο κυρίως με τα ζητήματα της οικονομίας και όχι με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Το 2020, ενώ αντιμετώπισε επιτυχώς τη μεταναστευτική «εισβολή», σύρθηκε σε μυστικό διάλογο σε επίπεδο διπλωματικών συμβούλων υπό την εποπτεία του Βερολίνου.

Και αναγκάστηκε να τερματίσει τη θερινή αντιπαράθεση των πολεμικών ναυτικών Ελλάδας και Τουρκίας με τη γνωστή δήλωση του τότε υπουργού Επικρατείας (και νυν Εξωτερικών) Γιώργου Γεραπετρίτη περί «κόκκινης γραμμής» -μόνο- στα 6 ν.μ.

Το 2021, η Αθήνα επανήλθε στις διερευνητικές συνομιλίες με την Άγκυρα μέχρι που διαπιστώθηκε ότι η τουρκική πλευρά επεδίωξε την ηπιότητα, για να αποκλείσει και την παραμικρή πιθανότητα (ηπιότατων) κυρώσεων της Ε.Ε. και για να προσεγγίσει τη διοίκηση Μπάιντεν στις ΗΠΑ.

Το 2022, ο κ. Μητσοτάκης αναχώρησε με πέντε μεγαλόφωνα «ευχαριστώ» προς τον Τούρκο Πρόεδρο στα μόλις 20 δευτερόλεπτα του ξεπροβοδίσματός του από την Προεδρική Κατοικία της Κωνσταντινούπολης και με τη δημόσια πρόβλεψη θετικής πορείας σχέσεων με σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ).

Η τουρκική απάντηση ήρθε με μαζικές υπερπτήσεις νησιών του Αιγαίου και ηπειρωτικού εδάφους στον Έβρο και με την επαναλαμβανόμενη προπαγάνδα (που ουδέποτε διαψεύστηκε από την Αθήνα) ότι είχε συμφωνηθεί διμερής διάλογος εφ’ όλης της ύλης.

Από εκεί και πέρα, οι ισορροπίες μετά την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών και τα γεγονότα της τελευταίας διετίας συνοψίζονται ως εξής:

Ως προς την αεροναυτική ένταση, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε, στο προ ημερών συνέδριο Athens Policy Dialogues, ότι ο «σημαντικότατος περιορισμός, συχνά μηδενισμός των παραβιάσεων και των παραβάσεων είναι μία σημαντική επιτυχία». Η διατύπωση του κ. Μητσοτάκη είναι μόνον εν μέρει ακριβής και δίνει έμφαση αποκλειστικά στην ποσοτική και όχι στην ποιοτική διάσταση.

Γιατί, ασφαλώς μειώνονται οι πιθανότητες δυστυχήματος και τα έξοδα των αναχαιτήσεων, αλλά ακόμα και μία ή δύο καθημερινές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου αρκούν για την καταγραφή των τουρκικών θέσεων και διεκδικήσεων. Οι δε παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών είναι αυξημένες (με εξαίρεση τον Οκτώβριο) συγκριτικά με τα προηγούμενα έτη μαζί με τα περιστατικά παρενόχλησης πτήσεων της πολιτικής αεροπορίας μέσω ασυρμάτου.

Οι παρενοχλήσεις -πέραν της επικίνδυνης σύγχυσης στους πιλότους- αποτελούν παραβίαση και εθνικής κυριαρχίας και εθνικής αρμοδιότητας. Επίσης, ο κ. Μητσοτάκης αποκρύπτει την εντυπωσιακή αύξηση παραβιάσεων των ελληνικών χωρικών υδάτων από πλοία του τουρκικού Ναυτικού και της Ακτοφυλακής και αλιευτικά σκάφη.

Στα ζωτικά θέματα της ενέργειας, αποσιωπάται η ωμή, δυσάρεστη και ντροπιαστική αλήθεια. Η Τουρκία πέτυχε μόνο με ένα διήμερο επίδειξης ναυτικής ισχύος στην Κάσο τον Ιούλιο του 2024 και μόνο με τη σιωπή της κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 2025 να εξουδετερώσει το -κορυφαίας εθνικής και οικονομικής σημασίας- έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector-GSI).

Σε αυτό το θέμα, ο κ. Μητσοτάκης δεν μπορεί να κατηγορήσει κανένα άλλο. Γιατί, όταν το 2022 οι ΗΠΑ απέσυραν τη στήριξή τους από το (ίσως ανεδαφικό) έργο του αγωγού φυσικού αερίου EastMed με την ίδια όδευση, είχε δηλώσει πως θα υπάρξουν σημαντικότερες ευκαιρίες και οφέλη από την ηλεκτρική διασύνδεση. Οι πρόσφατες κυβερνητικές υποσχέσεις περί νέων μελετών και νέων επενδυτών (της αμερικανικής DFC ή άλλων), μικρή αξία έχουν όσο διατηρείται η τουρκική απειλή κατά του έργου.

Άλλωστε, ο υπουργός Εσωτερικών και επικεφαλής του «Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας» των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ, επεσήμανε πως «εμείς κινηθήκαμε έξυπνα και μείναμε εκτός της διαπραγμάτευσης, δεν είναι δική μας δουλειά».

Η Διακήρυξη των Αθηνών περιέχει συγκεκριμένες διατάξεις για «Πολιτικό Διάλογο» και διερευνητικές- «διαβουλευτικές» (κατά την ορολογία της Άγκυρας) συνομιλίες, τη «Θετική Ατζέντα» για την οικονομία και άλλα «ήπια» θέματα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στο στρατιωτικό τομέα.

Ακόμα κι αν δεχθούμε την άποψη του Πρωθυπουργού ότι, δια αυτών, θα προωθούνταν τα καλώς εννοούμενα συμφέροντα των δύο χωρών, έγιναν κάποια βήματα το 2024 και απολύτως τίποτα το 2025.

Η πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού, τον περασμένο Οκτώβριο, για τη σύγκληση Πενταμερούς Διάσκεψης της Ανατολικής Μεσογείου περιφρονείται μέχρι στιγμής από την Τουρκία.

Μακάρι …να συνεχιστεί αυτή η τακτική της, αν και παραβιάζει το πνεύμα της Διακήρυξης των Αθηνών. Κύριο θέμα της ατζέντας της διάσκεψης αποτελεί η θαλάσσια οριοθέτηση, όσο κι αν προβάλλονται σαν ισοβαρή το Μεταναστευτικό, το περιβάλλον, η ενέργεια και, γενικότερα, η συνδεσιμότητα. Προκύπτει μάλιστα ένα οξύμωρο.

Η Τουρκία δεν αποδέχεται τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, οπότε η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος δεν είναι δυνατόν να δεχθούν, στο πλαίσιο της διάσκεψης, να αναιρέσουν τις δικές τους συμφωνίες που υπογράφηκαν βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

Και στην απίθανη περίπτωση που κ. Ερντογάν θα ακύρωνε το μνημόνιο με τη Λιβύη και θα αποδεχόταν την UNCLOS, η διάσκεψη δεν μπορεί να εξετάσει ζητήματα θαλάσσιων οριοθετήσεων, γιατί αποτελούν θέμα εθνικής αρμοδιότητας. Άλλωστε, γι’ αυτούς και άλλους λόγους, ο Πρωθυπουργός είχε απορρίψει την ιδέα μιας τέτοιας διάσκεψης, όταν προτάθηκε από την Ε.Ε. στα τέλη του 2020.

Ο κ. Μητσοτάκης παρουσιάζει ως επιτυχία του το γεγονός ότι η Τουρκία δεν εντάχθηκε στο πρόγραμμα των φθηνών αμυντικών δανείων μέσω του προγράμματος SAFE. Είναι αληθές ότι η Ελλάδα στήριξε την επιβολή όρων, αλλά πραγματική αιτία του ως τώρα αποκλεισμού της Τουρκίας είναι η αντίθεση ισχυρότερων κρατών-μελών της Ε.Ε., όπως η Γαλλία, που δεν θέλουν να πληγούν τα συμφέροντα των αμυντικών βιομηχανιών τους.

Ακόμα και η Ιταλία, που συνεργάζεται με την Άγκυρα σε πλήθος αμυντικών προγραμμάτων, προτιμά το όριο του 35% τουρκικής συμμετοχής που έχει επιβάλλει η Ε.Ε. και όχι την ένταξή της στο SAFE. Επίσης, είναι γνωστό ότι η Κομισιόν δεν επέδειξε τους περασμένους μήνες ενδιαφέρον για την ταχεία εξέταση της τουρκικής αίτησης για το SAFE.

Ο αρνητικός απολογισμός της 2ης επετείου της Διακήρυξης των Αθηνών βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις κυβερνητικές θεωρίες περί ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι ότι οι κύριοι Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης έκαναν αμετροεπείς δηλώσεις, αλλά ότι το πίστευαν πραγματικά. Διπλωμάτες με βαθιά γνώση των αθέατων επαφών συζητούν -με μεγάλη δόση κλαυσίγελου- τον ενθουσιασμό του κ. Γεραπετρίτη, μετά από ένα τηλεφώνημα με τον ομόλογό του, Χ. Φιντάν, το καλοκαίρι του 2023, για τα «μέγιστα επιτεύγματα που έχουμε μπροστά μας»!

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 10 Δεκεμβρίου 2025 amynanet.gr

Η “ναυμαχία” ΗΠΑ-Κίνας για το λιμάνι του Πειραιά και άλλες κρίσιμες υποδομές, με δημόσιες δηλώσεις των πρεσβευτών τους και μελών της ελληνικής κυβέρνησης, αφενός επιβεβαιώνει τη στρατηγική σημασία της χώρας και αφετέρου δείχνει την αποτυχία των χειρισμών του Μαξίμου. Γιατί σε όλες τις ανάλογες υποθέσεις μέγιστου διπλωματικού, οικονομικού (και εν μέρει στρατιωτικού) ενδιαφέροντος χρειάζονται διακριτικές κινήσεις, ενώ οι οξείς τόνοι και η μεγάλη δημοσιότητα βλάπτουν, κατά κανόνα, τον λιγότερο ισχυρό παίκτη και όχι τις μεγάλες δυνάμεις.

Η κυβέρνηση κρύβει ότι, εξαιτίας λαθών και παραλείψεών της από το 2019 ως σήμερα, έχει προκαλέσει την ταυτόχρονη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ και της Κίνας. Αντί για ευθείες ξεκάθαρες τοποθετήσεις, επιχείρησε μία ακροβασία μεταξύ τους που αποδείχθηκε ατυχής. Αντί για ευθείες ξεκάθαρες τοποθετήσεις, επιχείρησε μία ακροβασία μεταξύ τους που αποδείχθηκε ατυχής.

Είτε υπήρχε εξαρχής σκόπιμος σχεδιασμός του Μαξίμου είτε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέτυχε να αξιολογήσει τη στάση της αμερικανικής και της κινεζικής διπλωματίας, η καταγραφή των γεγονότων οδηγεί σε ένα μόνο συμπέρασμα: Όποτε η κυβέρνηση αποδεχόταν κάποια απαίτηση των ΗΠΑ κατά της Κίνας έσπευδε – αμέσως μετά – να την εξισορροπήσει με κάποια κίνηση υπέρ του Πεκίνου.

Και, αντιστρόφως, όποτε αποδεχόταν ένα αίτημα της Κίνας κατά των ΗΠΑ, πάλι επιχειρούσε να το αντισταθμίσει με ένα βήμα υπέρ της Ουάσινγκτον. Προφανώς η τακτική “και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ” δεν ήταν δυνατόν να διαρκέσει επ’ άπειρον. Και, ως αποτέλεσμα, οι διπλωματικές δυσχέρειες της Αθήνας θα αυξηθούν τους προσεχείς μήνες. Ασφαλώς δεν μπορεί να γίνει καμία σύγκριση με τις επιδόσεις προηγούμενων κυβερνήσεων της ΝΔ στις σχέσεις με την Κίνα, καθώς είχαν πετύχει ισορροπία μεταξύ της θέσης της Ελλάδας στη Δύση και του αυτονόητου δικαιώματος για επωφελείς οικονομικές σχέσεις με όλες τις χώρες.

Τα τηλεγραφήματα της αμερικανικής πρεσβείας της Αθήνας (άλλα επισήμως αποχαρακτηρισμένα από τη διαβάθμισή τους και άλλα στα WikiLeaks) είναι σε θετικό τόνο για το ιστορικό ταξίδι του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο Πεκίνο τον Νοέμβριο του 1979. Τον δε Δεκέμβριο του 2008 δικαιολογούν το σκεπτικό του Κώστα Καραμανλή για την αρχική -περιορισμένη- σύμβαση παραχώρησης με την COSCO στον Πειραιά που προέβλεπε μόνον την εκμετάλλευση ενός προβλήτα και την κατασκευή ενός δεύτερου με την πληρωμή 4,3 δισ. εκατ. ευρώ εκ μέρους της Κίνας σε περίοδο 35 ετών.

Τα σχόλια του σχετικού αμερικανικού τηλεγραφήματος είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Λόγω της υποδεέστερης οικονομικής της θέσης, που προκύπτει από το εμπορικό της έλλειμμα και τις εκκρεμείς συμβάσεις ναυπήγησης πλοίων με τους Κινέζους, η Ελλάδα προφανώς δεν λαμβάνει αυτό που νομίζει ότι της αξίζει σε αντάλλαγμα. Οι Ελληνες δεν φαίνονται ευχαριστημένοι με τη σχέση. Ο πρωθυπουργός Καραμανλής μπορεί να προσπαθεί να ανατρέψει αυτήν την κατάσταση με την παραχώρηση στην COSCO του λιμανιού εμπορευματοκιβωτίων του Πειραιά. Όπως συμβαίνει και με τη Ρωσία, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται πρόθυμη να κάνει παραχωρήσεις σε τρέχουσες επιχειρηματικές συμφωνίες, για να εξασφαλίσει μια καλύτερη θέση αργότερα».

Αντίθετα, η κατάσταση άλλαξε δραματικά, όταν – αντί των δύο προβλητών της απόφασης Καραμανλή – η COSCO εξασφάλισε τον έλεγχο σχεδόν ολόκληρου του λιμανιού με δύο αναθεωρήσεις της σύμβασης τον Ιούλιο του 2011 επί Γιώργου Παπανδρέου και τον Μάρτιο του 2012 επί Λουκά Παπαδήμου. Το πρόβλημα της βαθύτερης εμπλοκής του Πεκίνου στις ελληνικές υποδομές άρχισε να προκαλεί πλέον την αντίδραση της Ουάσινγκτον από το 2017, όταν η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ παραχώρησε το 24% του ΑΔΜΗΕ στην κινεζική State Grid με αυξημένα δικαιώματα μειοψηφίας (σχεδόν απόλυτο βέτο).

Εξισορρόπηση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας

Μετά την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη, το 2019, η Ουάσινγκτον εκτιμούσε ότι η κατάσταση θα εξισορροπηθεί. Αναμενόταν ότι η κυβέρνηση θα συμμεριζόταν τις δημόσιες προειδοποιήσεις του υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο ότι «ζητάμε να έχετε τα μάτια σας ανοικτά» γιατί, «όταν η Κίνα εμφανίζεται και το σχέδιο φαίνεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, τότε πρέπει να προσέξετε».

Ομως ο κ. Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της ιδιότυπης προσωπικής διπλωματίας του, έκρινε ότι (όπως τον Σεπτέμβριο του 2019 είχε ενθουσιάσει τις ΗΠΑ μη ζητώντας ανταλλάγματα για την ανανέωση της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας – MDCA) θα υπήρχε όφελος με το να δώσει ισοδύναμο «ελευθέρας» και στην Κίνα. Ετσι, κατά την επίσκεψη του προέδρου Σι Τζινπίνγκ στον Πειραιά, τον Νοέμβριο του 2019, ο πρωθυπουργός δεσμεύθηκε απολύτως για την «περαιτέρω ανάπτυξη της επένδυσης», χωρίς να θέσει τον παραμικρό όρο. Επίσης, ήταν έτοιμος να εγκρίνει την αναβάθμιση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στο επίπεδο 5G από την κινεζική Huawei.

Μέχρι που έλαβε το μήνυμα από την Ουάσινγκτον ότι η απόφαση για το 5G, που θα επηρέαζε και την ασφάλεια τηλεπικοινωνιών των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στην Ελλάδα, θα σήμαινε ακύρωση της συνάντησής του με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο του 2020. Στη συνέχεια, το 2020-2021, η κυβέρνηση ήταν δεκτική στο κινεζικό αίτημα για τη διοργάνωση στην Αθήνα, τον επόμενο χρόνο, της συνόδου κορυφής της “Πρωτοβουλίας 17+1” (Κίνα και 17 χώρες των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης) υπό το δέλεαρ της συνεργασίας σε θέματα υποδομών, εμπορίου και επενδύσεων. Η τελική απάντηση του Μαξίμου ήταν αρνητική (όπως ζητούσαν και οι ΗΠΑ), όταν διαπίστωσε πως θα είχε ελάχιστες δυνατότητες παρέμβασης στην ατζέντα και στη διακήρυξη της συνόδου.

Ακολούθησαν κινεζικές παρεμβάσεις που στόχευαν στην επίλυση της εκκρεμότητας της μεταβίβασης ποσοστού 16% των μετοχών του ΟΛΠ στην COSCO. O πρωθυπουργός ικανοποίησε το αίτημα με το ποσοστό του ΤΑΙΠΕΔ να συρρικνώνεται σε 7,1%. Το 2022 έγιναν επανειλημμένες παραστάσεις της κινεζικής πρεσβείας προς την κυβέρνηση για την άμεση ή έμμεση παράκαμψη της ακυρωτικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) ως προς τα επενδυτικά σχέδια και τα κατασκευαστικά έργα της COSCO. Αν και η κυβέρνηση προέταξε –ορθώς– την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, υποδέχθηκε με θέρμη μία έκτακτη απεσταλμένη του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, την πρέσβη Μα Τσέκτσινγκ, η οποία άσκησε αφόρητες πιέσεις για το ΣτΕ.

Τον Φεβρουάριο του 2023 ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Αντονι Μπλίνκεν διευκρίνισε στον κ. Μητσοτάκη ότι το πρόβλημα δεν είναι η οικονομική συνεργασία της Ελλάδας με την Κίνα, αλλά όσες πτυχές της μπορεί να υπονόμευαν την εθνική ασφάλεια των συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το κλίμα ήταν ήδη βεβαρημένο μετά τη διπλωματική γκάφα ορισμού συνάντησης του πρωθυπουργού (την ίδια ημέρα!) και με την αντιπρόεδρο του Κρατικού Συμβουλίου της Κίνας, Σουν Τσουνλάν. Η αντιπρόεδρος πραγματοποιούσε περιοδεία στην Ευρώπη και σκοπός της ήταν να «καπελώσει» επικοινωνιακά την επίσκεψη Μπλίνκεν.

Τελικά, ο κ. Μητσοτάκης δεν τη συνάντησε και ο κλήρος των επαφών με την κυρία Σουν Τσουνλάν έπεσε στον τότε πρόεδρο της Βουλής Κων. Τασούλα. Το Μάιο του 2023 το Τμήμα Αναστολών του ΣτΕ δεν επέτρεψε, για περιβαλλοντικούς λόγους, την έναρξη τριών από τα λεγόμενα «υποχρεωτικά» έργα που οφείλει να εκτελέσει η COSCO. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς η αρμόδια διϋπουργική επιτροπή έλαβε μια σημαντικότατη απόφαση υπέρ της COSCO, εγκρίνοντας τη νέα περιβαλλοντική μελέτη. Και στα τέλη του έτους εκδόθηκε υπουργική απόφαση για την επανέναρξη των έργων στο λιμάνι.

Αντιφάσεις

Μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του προέδρου Τραμπ ο κ. Μητσοτάκης έκρινε απαραίτητο να διορθώσει αρκετά σημεία της πολιτικής του με συνεντεύξεις του ιδίου και μελών της κυβέρνησης στο “τραμπικό” Breitbart. Σημαντικότερη ήταν η επισήμανση του Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος ήταν ο πρώτος υπουργός, από το 2019, που αναγνώρισε ότι κάτι πρέπει ν’ αλλάξει, επειδή η Δύση υστερεί μετά την ανάπτυξη των εμπορικών διαδρόμων της Κίνας. Η επισήμανση του κ. Γεωργιάδη ήταν και επανορθωτική παλαιότερων δικών του εκτιμήσεων, όταν επισκεπτόμενος το Βερολίνο (υπό την ιδιότητα του υπουργού Ανάπτυξης) είχε κρίνει, σε συνάντηση με τον γερμανικό ΣΕΒ, ως καλή ιδέα τη συμμετοχή της COSCO στο μετοχικό σχήμα του λιμανιού του Αμβούργου.

Το εκπληκτικό είναι ότι λίγες ημέρες μετά η επανορθωτική παρέμβαση Γεωργιάδη αναιρέθηκε με ανακοινώσεις του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής υπέρ της ενίσχυσης των σχέσεων με την Κίνα. Οι αντιφάσεις και ο διπλωματικός τραγέλαφος συνεχίστηκαν φέτος τον Σεπτέμβριο κατά τις συνεννοήσεις για την επίσκεψη στην ελληνική πρωτεύουσα του ανώτατου στελέχους του ΚΚ Κίνας Λι Σι. Ο αξιωματούχος (θεωρούμενος Νο 3 στην κομματική ιεραρχία) επιθυμούσε να συναντήσει οπωσδήποτε τον κ. Μητσοτάκη, αλλά η αρχική απόφαση (κατόπιν εισηγήσεως της υφυπουργού Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου) ήταν να μην τον δεχθούν ούτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ούτε ο πρωθυπουργός.

Τελικά, για να αποφύγει –προσωπικά– τη δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον, ο κ. Μητσοτάκης επικαλέστηκε φόρτο εργασίας και μετέβη εκτός Αθηνών. Και, για να προλάβει τις αντιδράσεις του Πεκίνου, αποφάσισε να συναντήσουν τον Κινέζο επισκέπτη ο κ. Τασούλας και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.

Τις τελευταίες ημέρες επικράτησε η εντύπωση ότι η νέα πρέσβης των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ πέτυχε εκεί που είχαν αποτύχει οι κύριοι Πομπέο και Μπλίνκεν και ότι, μετά τις παρεμβάσεις της, η παρουσία της COSCO στην Ελλάδα δέχθηκε σοβαρό πλήγμα. Πραγματικά, πολλά μέλη της κυβέρνησης κινήθηκαν σε αυτή τη γραμμή, μέχρι που ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε στο “Bloomberg New Economy Forum”, στη Σιγκαπούρη, ότι «οι συμφωνίες που συνήφθησαν από προηγούμενες κυβερνήσεις πρέπει να τηρούνται», συμπληρώνοντας πως «υπάρχουν και άλλα λιμάνια στην Ελλάδα που μπορούν να αναπτυχθούν».

Θεωρητικά, η δήλωση του κ. Μητσοτάκη είναι ορθότατη, γιατί τα σοβαρά κράτη σέβονται τις υπογεγραμμένες συμβάσεις και έχουν συμφέρον να ευνοούν τον επενδυτικό ανταγωνισμό. Πρακτικά, το πρόβλημα είναι ότι η σύμβαση με την COSCO δεν αφορά το παρελθόν, αλλά το παρόν και το μέλλον και ότι θα συσσωρεύονται πολλές εκκρεμείς αποφάσεις για το λιμάνι του Πειραιά και άλλες υποδομές. Οι ΗΠΑ και η Κίνα θα ζητούν πολλά περισσότερα από την Ελλάδα, καθώς δεν δέχονται πια την 6ετή λογική ίσων αποστάσεων του πρωθυπουργού.

Θα ενταθούν οι πιέσεις…

Οι πιέσεις θα αυξηθούν το 2026 επειδή το Πεκίνο, πρώτον, απαιτεί τη διοργάνωση πανηγυρικών εκδηλώσεων για την 20ή επέτειο υπογραφής της διμερούς Δήλωσης Στρατηγικής Σχέσης του 2006 (ενδεχομένως με επίσκεψη του προέδρου Σι στην Αθήνα). Και, δεύτερον, θα αναπροσαρμόσει την τακτική της COSCO μετά την αναμενόμενη έκδοση της απόφασης του ΣτΕ, το οποίο, στις αρχές Οκτωβρίου, εξέτασε τις αιτήσεις ακύρωσης του master plan για το λιμάνι του Πειραιά.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον θα αξιώσει συγκεκριμένες πράξεις ανάσχεσης της διείσδυσης της Κίνας. Οι ΗΠΑ δεν δέχονται το επιχείρημα ότι απλώς τηρούνται οι παλαιότερες συμβάσεις, αφού συνδέονται με τρέχουσες αποφάσεις της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και της κυβέρνησης. Επιπλέον, η Αθήνα θα κληθεί να αποφασίσει -ειδικά για το θέμα του «καλωδίου»- αν μπορούν να συνυπάρξουν στον ΑΔΜΗΕ η κινεζική State Grid και η αμερικανική DFC και να σταματήσει να αγνοεί σοβαρά αμυντικά θέματα.

Για παράδειγμα, προ διετίας ο τότε διευθυντής Νοτίου Ευρώπης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τζόσουα Χακ (σήμερα αναπληρωτής επικεφαλής της πρεσβείας στην Αθήνα), είχε ενημερώσει ότι κινεζικό κατασκοπευτικό «μπαλόνι» είχε περάσει από τον ελληνικό εναέριο χώρο. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκρινε τότε πως δεν χρειαζόταν να υπάρξει κάποια διπλωματική παράσταση διαμαρτυρίας προς την Κίνα. Είναι πολύ αμφίβολο αν η αδράνεια έναντι του Πεκίνου το 2023 θα μπορούσε να επαναληφθεί φέτος ή το 2026 και αργότερα.

Πηγή: amynanet.gr

Η ήττα του «καλωδίου» και τα σοβαρά ερωτήματα

Aλέξανδρος Τάρκας

Η Ελλάδα και η Κύπρος, υπό ομαλές συνθήκες, θα εόρταζαν σε λίγες ημέρες το ορόσημο της 1ης Δεκεμβρίου 2025 το οποίο είχε οριστεί, από την άνοιξη του 2024, ως ημερομηνία ολοκλήρωσης των βυθομετρικών ερευνών για την πόντιση του υποβρυχίου καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης με το Ισραήλ (Great Sea Interconnector-GSI ή το λεγόμενο «καλώδιο»).

Όμως, ως γνωστόν, οι εργασίες παρέλυσαν από τα τέλη Ιουλίου 2024, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε προσωπικά, με τη συνδρομή της ηγεσίας του υπουργείου Εξωτερικών, τους χειρισμούς απεμπλοκής από την κρίση που προκάλεσε το πολεμικό ναυτικό της Τουρκίας.

Οι τουρκικές φρεγάτες Goksu και Gokova και η κορβέτα Beykoz ανέκοψαν, ανοιχτά της Κάσου, την πορεία του ιταλικού ερευνητικού σκάφους Ievoli Relume (που είχε μισθώσει ο ΑΔΜΗΕ) και, επιπλέον, προέβησαν σε παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων με συνολική διάρκεια πάνω από 3 ώρες και 15 λεπτά.

Στους μήνες που ακολούθησαν, η κυβέρνηση αυτοθαυμαζόταν για τη συμφωνία αποκλιμάκωσης, μέσω των διπλωματικών διαύλων, με την Τουρκία. Χωρίς να συνειδητοποιεί ότι συναίνεσε (άθελά της ασφαλώς) στην εδραίωση ακόμα ενός τετελεσμένου κατά των ελλαδικών και κυπριακών συμφερόντων.

Σημειωτέον, ότι οι εργασίες του Ievoli Relume, την περίοδο 2024-2025, θα ήταν απλώς επιβεβαιωτικές των γεωφυσικών ερευνών και ερευνών βυθού του 2014 που είχαν ολοκληρωθεί πλήρως και ανενόχλητα. Δηλαδή, η αδύναμη Ελλάδα της εποχής των μνημονίων αποδείχθηκε ισχυρότερη και ικανότερη της σημερινής ως προς τον GSI.

Η λανθασμένη κρίση και οι ανεπιτυχείς χειρισμοί του Πρωθυπουργού αποκαλύφθηκαν, τουλάχιστον τρεις φορές, όταν το Μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών, το φθινόπωρο του 2024 και την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025, ισχυρίζονταν ότι σύντομα θα επαναλαμβάνονταν οι έρευνες.

Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί είναι αν ο κ. Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, δεν είχαν αντιληφθεί ότι δύσκολα θα αναιρούνταν τα τετελεσμένα της Κάσου ή το γνώριζαν και παραπλανούσαν, εν ψυχρώ, τα μέσα ενημέρωσης και τους πολίτες. Ο κ. Γεραπετρίτης έφτασε μάλιστα στο σημείο (στις 25 Αυγούστου 2025, στο Open) να διαβεβαιώνει πως «η πόντιση θα συνεχιστεί κανονικά, θα συνεχιστούν οι έρευνες το επόμενο διάστημα» και …«θα μετρηθούμε στο πεδίο, ξέρετε»!

Tα νέα σοβαρά ζητήματα

Το δυσάρεστο στοιχείο είναι ότι η κυβέρνηση όχι μόνον δεν διδάσκεται από τις ως τώρα αποτυχίες της, αλλά συνεχίζει τα διπλωματικά λάθη και τα επικοινωνιακά παίγνια στα εξής σημεία:

Πρώτον, σε αντίθεση με την προβαλλόμενη εκδοχή περί ταχείας συνέχισης του έργου GSI, οι προ εβδομάδος ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού για «άμεση επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων» σημαίνουν ότι όλα ξεκινούν από την αρχή. Η επικαιροποίηση θα απαιτήσει, τουλάχιστον, εννέα μήνες. Και όσο λεπτομερείς και αν είναι οι καινούριες παράμετροι, θα πρέπει στη συνέχεια να βρεθούν επενδυτές και χρηματοδότες και να διεξαχθούν έρευνες βυθού που θα χρειαστούν 20 περίπου μήνες, όπως οι ακυρωθείσες που θα έληγαν την 1η Δεκεμβρίου φέτος.

Δεύτερον, επισήμως, ο κ. Μητσοτάκης ήταν πολύ προσεκτικός και ακριβολόγος, υποστηρίζοντας μόνον ότι το έργο «μπορεί δυνητικά να ενισχυθεί και με την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών». Αν και δεν εξέφρασε βεβαιότητα, ακολούθησε μια επικοινωνιακή καταιγίδα ανεπίσημων πανηγυρισμών που προδικάζει τη -δήθεν για πρώτη φορά- μελλοντική συμμετοχή της αμερικανικής χρηματοδοτικής υπηρεσίας-εταιρείας DFC.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο παρουσίας της DFC στο έργο δεν είναι νέα υπόθεση, αφού έχει αποστείλει σχετική «Επιστολή Προθέσεως» από το Μάϊο του 2024 (!), χωρίς η κυβέρνηση να αξιοποιήσει ποτέ αυτό το πλεονέκτημα. Τότε, η DFC είχε ήδη ολοκληρώσει μία έκθεση τεχνικών και οικονομικών εκτιμήσεων και ανέμενε την τελική συμφωνία μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και της ομολόγου του, της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), πριν λάβει την τελική απόφαση για την έγκριση δανείου ή παροχή εγγυήσεων ή και απόκτηση μετοχών.

Ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, φέρεται να έθεσε καθυστερημένα (έναν ολόκληρο χρόνο αργότερα, το Μάιο του 2025 πια) το ζήτημα ουσιώδους συμμετοχής της DFC στον Αμερικανό υπουργό Εσωτερικών και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Νταγκ Μπέργκαμ.

Ο Αμερικανός υπουργός, έκτοτε και ως σήμερα, δεν έχει λάβει συγκεκριμένη θέση, ενώ έχει δώσει έμφαση στη στάση της Τουρκίας. Ασφαλώς, η άμεση ή έμμεση συμμετοχή της DFC θα αποτελούσε άριστη εξέλιξη, αλλά -εκτός από τον παράγοντα της Άγκυρας- θα πρέπει προηγουμένως να έχουν επιλυθεί οι διαφωνίες Αθήνας-Λευκωσίας και οι Αμερικανοί ειδικοί να μελετήσουν, εκ νέου, τις επικαιροποιημένες οικονομοτεχνικές μελέτες.

Τρίτον, η κυβέρνηση ποντάρει στο ενδεχόμενο αμερικανικής παρέμβασης προς την Τουρκία ή στην ελπίδα πως η Άγκυρα αυτοβούλως θα απέχει από ενέργειες, όπως οι περσινές στην Κάσο, που θα έπλητταν ένα έργο συνδεόμενο με τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Κάτι τέτοιο θα ήταν το ιδανικό σενάριο, αλλά είναι αδύνατον να γίνει η παραμικρή πρόβλεψη.

Άλλωστε η «Επιστολή Προθέσεως» της DFC ήταν δημόσια γνωστή και δεν απέτρεψε τη δράση του τουρκικού ναυτικού τον Ιούλιο του 2024. Επιπλέον, η δυσάρεστη πραγματικότητα είναι ότι και τους τελευταίους μήνες της διοίκησης Μπάιντεν και τους πρώτους μήνες της διοίκησης Τραμπ έγιναν παρεμβάσεις της Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα (τις οποίες πρόβαλλε με στόμφο στην κυβέρνηση η αναπληρωτής επικεφαλής και αργότερα επιτετραμμένη της Πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Μαρία Όλσον), αλλά ο πρόεδρος Ρ.Τ. Ερντογάν και ο υπουργός Εξωτερικών, Χ. Φιντάν, ουδόλως συγκινήθηκαν.

Ταυτόχρονα, είναι γνωστό στους παροικούντες το Μαξίμου πως ο κ. Παπασταύρου ισχυρίζεται ότι διαθέτει «εμπιστευτική» ενημέρωση, από Αμερικανούς συνομιλητές του, για την ύπαρξη ειδικής έκθεσης του Στέητ Ντηπάρτμεντ που αναγνωρίζει τα ελληνικά δίκαια στην υπόθεση του «καλωδίου».

Ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για πραγματική ή ανύπαρκτη έκθεση και του αν ο κ. Παπασταύρου αντελήφθη σωστά ή λανθασμένα τα λεγόμενα των Αμερικανών συνομιλητών του, δεν έχει προκύψει κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα.

Η νέα πρεσβευτής, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, και το Νο. 2 της Πρεσβείας, Τζόσουα Χακ, έχουν αποφύγει επιμελώς να επιβεβαιώσουν δημόσια την ύπαρξη μίας τέτοιας ειδικής έκθεσης ή ακόμα και να κάνουν οποιαδήποτε δήλωση για το «καλώδιο». Επίσης, επανειλημμένως, έχει αποδειχθεί ότι παρόμοιες εκθέσεις έχουν μικρή αξία και πρόσκαιρη διάρκεια, επειδή οι γενικότερες συνθήκες και οι προτεραιότητες της διπλωματίας των ΗΠΑ αλλάζουν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα μία έκθεση της Αμερικανικής Πρεσβείας της Αθήνας, το Μάρτιο του 1992, που δικαίωνε πλήρως τις ελληνικές απόψεις για την ονομασία των Σκοπίων, αλλά αναιρέθηκε εντός λίγων μηνών.

Τέταρτον, είναι πολύ νωρίς να προβλεφθεί αν οι καταρχήν θετικές ανακοινώσεις της Κομισιόν για τον GSI ισοδυναμούν και με άξιες λόγου οικονομικές, νομικές και αντι-γραφειοκρατικές διευκολύνσεις προς την Αθήνα. Από το Δεκέμβριο του 2023, ο ΑΔΜΗΕ είναι ο δικαιούχος της επιχορήγησης των € 657 εκατομμυρίων από το Connect Europe Facility και έχει ήδη καταβάλει, από αυτήν, ένα μεγάλο ποσό στη γαλλική εταιρεία κατασκευής του καλωδίου, τη Nexans.

Είναι ασαφές τι θα γίνει με τη χρηματοδότηση της Ε.Ε. αν η κυβέρνηση αποφασίσει την έξοδο ή τον περιορισμό του ποσοστού του ΑΔΜΗΕ στο έργο και άγνωστο αν θα επηρεαστεί ενδεχόμενη κεφαλαιακή συμμετοχή ή δανειακή στήριξη εκ μέρους της DFC. Εξάλλου, η DFC έχει νομικούς περιορισμούς ως προς τη συνεργασία της με αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες και φορείς τους. Και αν επιλεγεί, όπως φημολογείται, η αντίστροφη επανέναρξη του έργου GSI, από το Ισραήλ προς την Κύπρο (που και αυτό θα ήταν ευχής έργο), είναι αμφίβολη η στάση της Κομισιόν.

Πέμπτον, εξίσου πρόωρη είναι η κυβερνητική φημολογία για ένταξη του «καλωδίου» στον IMEC, στο σχεδιαζόμενο διάδρομο μεταφοράς αγαθών, καθαρής ενέργειας και δεδομένων στην τεράστια απόσταση από την Ινδία στη Μέση Ανατολή και, μέσω Ελλάδας, στις χώρες της Ε.Ε. Υπέρ του σχεδίου τάσσονται και οι ΗΠΑ, αλλά η ένταση στη Μέση Ανατολή και η δυσπιστία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ καθυστερούν τα πρώτα βήματα υλοποίησής του.

Επιπλέον, σε αντίθεση με την επικρατούσα εντύπωση περί σχεδόν βέβαιης συμμετοχής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στον GSI, το ακριβές είναι ότι η Εθνική Εταιρεία Ενέργειας του Αμπού Ντάμπι έχει υπογράψει μόνο μνημόνιο κατανόησης με τον ΑΔΜΗΕ και το κυπριακό υπουργείο Ενέργειας.

Παράλληλα, αν και η κυβέρνηση διόρθωσε -εν μέρει και καθυστερημένα- το μέγα λάθος της αντιπαράθεσης με τη Λευκωσία (που είχε αναγκάσει τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, να καταγγείλει τακτική εκφοβισμών και εκβιασμών) παραμένει πάντα η σκιά των ποσών που διεκδικεί ο ΑΔΜΗΕ από τις αρχές της Μεγαλονήσου.

Όπως και η σκιά της έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που οι κύριοι Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης έσπευσαν να υπογραμμίσουν πως αφορά μόνον την Κύπρο και μόνον την περίοδο πριν από την ανάληψη του έργου από τον ΑΔΜΗΕ (24 Νοεμβρίου 2023). Ίσως από την εισαγγελική έρευνα προκύψει ότι έχουν δίκιο, αλλά μέχρι τώρα δεν υπάρχει κανένα συγκεκριμένο στοιχείο που να στηρίζει την κατηγορηματικότητά τους.

Όλα αυτά εκκρεμούν την ώρα που κανείς από την ελληνική κυβέρνηση δεν μιλά για την τεράστια ζημιά διακοπής των εργασιών του Ievoli Relume. Κάθε ημέρα αναστολής εργασιών σήμαινε χρηματική ποινή $ 149.000 κατά της Ελλάδας και η επιπλέον ποινή για μακρόχρονη αποχώρηση και επιστροφή στη συγκεκριμένη θαλάσσια όδευση ήταν $ 1.400.000. Προφανώς, χρειάζονται απαντήσεις.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 19 Νοεμβρίου 2025 amynanet.gr φωτο protagon.gr

Aλέξανδρος Τάρκας

Η ελληνική κυβέρνηση, ασφαλώς, δεν έχει (και δεν είχε ποτέ) τη δυνατότητα να αποτρέψει την πώληση αεροσκαφών Eurofighter στην Τουρκία, αν και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επανειλημμένα τόνιζε (π.χ. μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2020) πως «έθετε μετ’ επιτάσεως» ως και ζήτημα επιβολής συνολικού εμπάργκο όπλων από την Ε.Ε.

Δυστυχώς, η διπλωματική ισχύς της χώρας και η όποια επιρροή του Πρωθυπουργού υστερούν μπροστά στα υψηλής αξίας συμβόλαια κατασκευής των μαχητικών και των πρόσθετων -επί 20 ή και 25 έτη- πωλήσεων οπλικών και ηλεκτρονικών συστημάτων των Eurofighter.

Γιατί συνδέονται με τα οικονομικά συμφέροντα μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών (Βρετανία, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία), των βιομηχανικών κολοσσών Airbus, BAE Systems και Leonardo και των δεκάδων υπεργολάβων τους.

Όμως, προκαλεί εντύπωση ότι, παρά τις άλλοτε διακηρύξεις μαχητικότητας, ο κ. Μητσοτάκης βρίσκεται σήμερα στο άλλο άκρο. Αδρανεί πλήρως και δεν ασχολείται με την -έστω- επιβράδυνση του τουρκικού προγράμματος Eurofighter, ενώ ακόμα και λίγοι ή περισσότεροι μήνες (πόσο μάλλον ένα ή δύο χρόνια) θα έχουν μέγιστη σημασία για την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο περί το 2030.

Έγκυρες πληροφορίες, που είναι σε απόλυτη γνώση της κυβέρνησης, αναφέρουν ότι, σε αντίθεση με τις ως τώρα εκτιμήσεις και ενδείξεις, η Άγκυρα αντιμετωπίζει τρία σημαντικά προβλήματα ως προς την ταχεία ολοκλήρωση του πλήρους «πακέτου» απόκτησης των Eurofighter:

Πρώτον, δεν υφίσταται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εξασφάλιση των επιμέρους συστημάτων και εξαρτημάτων του Eurofighter που είναι αμερικανικής κατασκευής.

Κάθε συναλλαγή σχετικά με την επίδειξη, εξαγωγή, πώληση και χρήση τους απαιτεί την προηγούμενη έγκριση από περισσότερα από 20 συναρμόδια γραφεία και επιτροπές του Στέητ Ντηπάρτμεντ, του Πενταγώνου, του υπουργείου Οικονομικών και του Κογκρέσου των ΗΠΑ.

Είναι λογική η πρόβλεψη ότι τελικά, χάρη κυρίως στις παρεμβάσεις του Λονδίνου προς την Ουάσιγκτον, θα εκδοθούν όλες οι αναγκαίες άδειες, αλλά μπορεί να απαιτηθεί μακρύ χρονικό διάστημα. Αν το Μέγαρο Μαξίμου έχει πραγματική βούληση αντίδρασης στον υπερεξοπλισμό της Άγκυρας, τότε χρειάζεται να θέσει το ζήτημα κατά προτεραιότητα στις ελληνοαμερικανικές διαβουλεύσεις.

Παράλληλα, θα ήταν θεμιτό οι φίλοι της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, αυτόνομα ή υπό την έννοια του λόμπι, να προσπαθήσουν να μπλοκάρουν την έκδοση των αδειών για τα αμερικανικά μέρη των Eurofighter στο πρότυπο (μέχρι τώρα τουλάχιστον) της αποβολής της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.

Δεύτερον, δεν υπάρχει οδικός χάρτης για το χρόνο υπογραφής και τη χρηματοδότηση της πρώτης παραγγελίας πυραύλων Meteor και για τον ακριβή αριθμό τους.

Μέχρι πρότινος, η Άγκυρα έθετε ως αδιαπραγμάτευτο όρο την υπογραφή ενιαίας συμφωνίας ταυτόχρονης πώλησης των αεροσκαφών και των Meteor. Φαινόταν σίγουρο ότι θα επέβαλε την απαίτησή της, επειδή και η αξία του ενιαίου συμβολαίου θα ήταν μεγαλύτερη και διέθετε την υποστήριξη περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών που συμμετέχουν στην κοινοπραξία κατασκευής του πυραύλου, την MBDA.

Και πάλι, στο τέλος, η Άγκυρα πιθανότατα θα προμηθευτεί τους Meteor, αλλά ο ακριβής χρόνος παράδοσής τους έχει τεράστια σημασία. Σήμερα, μόνον η Ελλάδα διαθέτει Meteor και η Πολεμική Αεροπορία χρειάζεται να διατηρήσει το ίδιο προβάδισμα έως την έναρξη παραλαβής των πρώτων F-35 περί τα τέλη του 2030-αρχές του 2031.

Οι ελληνικές ευκαιρίες επιβράδυνσης των τουρκικών επιδιώξεων θα είναι λίγες. Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν έχει να χάσει κάτι, υπογραμμίζοντας ότι, αντί της Τουρκίας, υπερισχύει η προτεραιότητα έγκαιρου και επαρκούς εξοπλισμού των ευρωπαϊκών αεροποριών με Meteor για την αντιμετώπιση του ρωσικού κινδύνου.

Τρίτον, η Τουρκία θα χρειαστεί να ξεπεράσει και το εμπόδιο του Ισραήλ. Η παγιωμένη αντίληψη είναι ότι η κυβέρνηση του κ. Μπ. Νετανιάχου ενδιαφέρεται μόνο για την αποτροπή πώλησης F-35 από τις ΗΠΑ στην Άγκυρα, αλλά την ίδια ώρα ανησυχεί βαθύτατα και για το συμβόλαιο των Eurofighter.

Είναι οφθαλμοφανές ότι ο Πρωθυπουργός οφείλει να συνεργαστεί με την ισραηλινή πλευρά και σε αυτό το θέμα, καθώς ο κ. Νετανιάχου έχει μεγάλες δυνατότητες ταυτόχρονων παρεμβάσεων στην Ουάσιγκτον και στο Λονδίνο που έκλεισε τη συμφωνία με την Άγκυρα.

Βέβαια, οι πραγματικές δυνατότητες πρωτοβουλιών του κ. Μητσοτάκη στο εξωτερικό έχουν πια μειωθεί στο ελάχιστο. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν κατάφερε να αξιοποιήσει την ευκαιρία της αναβάθμισης της ενεργειακής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, για να εντάξει στο κοινό ανακοινωθέν μία ευθεία ή έμμεση αναφορά υπέρ της προώθησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, του γνωστού «καλωδίου» GSI. Άλλωστε δεν έκανε ούτε μια απλή επισήμανση στις δικές του δηλώσεις ενώπιον των Αμερικανών αξιωματούχων.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 12 Νοεμβρίου 2025 amynanet.gr

Ενώπιον αποφάσεων για βοήθεια στο Κίεβο

Aλέξανδρος Τάρκας

Άμεση ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα PURL του ΝΑΤΟ (καταβολή χρηματικών ποσών για την αγορά αμερικανικών όπλων που θα δοθούν στην Ουκρανία) και ταχεία ενίσχυση της αεράμυνας του Κιέβου ζητούν από την κυβέρνηση οι Ηνωμένες Πολιτείες και ευρωπαϊκές χώρες, ώστε να υλοποιηθούν οι εκκρεμείς υποσχέσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Αν και η Αθήνα έχει ήδη προχωρήσει σε υπερβολικές παροχές προς το Κίεβο (άλλοτε απευθείας και άλλοτε μέσω πωλήσεων σε συμμαχικές χώρες προς προώθηση στην Ουκρανία), οι ανάγκες του πολέμου είναι μεγάλες και διαρκείς. Τα αιτήματα είναι διαδοχικά και δείχνουν ότι η, ως τώρα, πολιτική του κ. Μητσοτάκη, που βασιζόταν αφενός στην -ορθή- επιλογή περί «σωστής πλευράς της ιστορίας» [iEpikaira: Εδώ γελάμε... αλλά πάμε παρακάτω...] και αφετέρου στην τακτική αλλεπάλληλων αναβολών για να μην εκτεθεί υπερβολικά ο ίδιος στο εσωτερικό, έχει φτάσει πλέον στα όριά της.

Για παράδειγμα, ο Πρωθυπουργός, τον Οκτώβριο του 2024, υπέγραψε με τον πρόεδρο Β. Ζελένσκι διμερή Συμφωνία Ασφαλείας, αλλά διαρκώς αναβάλλει και δεν τολμά να τη φέρει προς κύρωση στη Βουλή. Προφανώς, έκανε ή κάνει κάποιο -εθνικό- λάθος. Αν είναι καλή η συμφωνία, πρέπει να κυρωθεί. Αν είναι κακή, οφείλει να αναιρέσει ό,τι μπορεί.

Ως προς τον PURL («Προτεραιοποιημένη Λίστα Απαιτήσεων Ουκρανίας»), η κυβέρνηση απέκτησε γνώση των λεπτομερειών υλοποίησης της ιδέας του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατά τις απόρρητες συνεδριάσεις του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες, στα τέλη Ιουλίου. Ακολούθησε φιλικό-ενημερωτικό διάβημα από την Αμερικανική Πρεσβεία της Αθήνας στις αρχές Αυγούστου.

Όπως γίνεται πάντα σε περιπτώσεις εντάσεων και κρίσεων ή, πόσο μάλλον, ένοπλων αναμετρήσεων (Α’ και Β΄ Πόλεμος του Κόλπου, Κόσοβο, Αφγανιστάν, Χούθι κ.λπ.), υπήρξε αμοιβαία κατανόηση Ελλάδας και ΗΠΑ ως προς τα επόμενα βήματα: πρώτον, υπογραφή συμφωνίας-πλαίσιο με το ΝΑΤΟ, δεύτερον, δημόσια ανακοίνωση υπέρ της αναγκαιότητας του PURL και, τρίτον, προαιρετική οικονομική συνεισφορά σε μεταγενέστερο (όχι πάντως πολύ μακρινό) στάδιο.

Τα υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας κινήθηκαν, αρχικά, προς την προβλεπόμενη υπογραφή και ανακοίνωση, αλλά σύντομα το Μέγαρο Μαξίμου ανέστειλε κάθε κίνηση.

Προφανής λόγος το ότι, καθώς το ένα μετά το άλλο τα μέλη του ΝΑΤΟ ανακοίνωναν τις οικονομικές συνεισφορές τους, θα ερχόταν σύντομα η ώρα που η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να στηριχθεί πλέον στις αναβολές και στη «μη υποχρεωτικότητα» του PURL. Με δεδομένη την πραγματική κατάσταση της οικονομίας, η χώρα θα είναι όντως δύσκολο να επιβαρυνθεί με πρόσθετη συνεισφορά υπέρ της Ουκρανίας.

Ωστόσο, ένα τέτοιο επιχείρημα δεν μπορεί να προβληθεί εύκολα, όταν την ίδια στιγμή το Μαξίμου ισχυρίζεται ότι όλοι οι δείκτες ευημερούν και οι ξένες επενδύσεις κατακλύζουν τη χώρα. Επίσης, η κυβέρνηση, ενώ διαβεβαιώνει εταίρους και συμμάχους για την πλήρη στήριξή της προς το Κίεβο, δεν μπορεί να πείσει την εγχώρια κοινή γνώμη ότι πρέπει να πληρώσει αδρά για την αντιμετώπιση του μακρινού (από τα ελληνικά σύνορα) ρωσικού κινδύνου [iEpikaira: Περισσότερα για τον ρωσικό "μπαμπούλα" ΕΔΩ!] αντί για την ορατή, καθημερινή απειλή από την Τουρκία.

Έλληνες και ξένοι διπλωμάτες αναφέρουν, με κατηγορηματική βεβαιότητα, ότι ένα από τα πρώτα αιτήματα της νέας πρέσβεως των ΗΠΑ στην Αθήνα, κυρίας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, προς την κυβέρνηση θα είναι η υπογραφή της συμφωνίας-πλαίσιο με το ΝΑΤΟ. Σκοπός είναι να υπάρξει, τουλάχιστον, η πολιτική δέσμευση στήριξης του PURL. Άλλωστε, σε λίγες ημέρες, θα συμπληρώνονται τρεις μήνες από το αρχικό, φιλικό-ενημερωτικό διάβημα της Πρεσβείας.

Ασφαλώς, η υπογραφή της συμφωνίας-πλαίσιο θα είναι μόνο ένα ενδιάμεσο στάδιο, γιατί -αργά ή γρήγορα- ο κ. Μητσοτάκης θα κληθεί να αποφασίσει για το ύψος και το χρόνο της οικονομικής συνεισφοράς. Θα πρέπει, ταυτόχρονα, να απαντήσει στο δικό του πολιτικό δίλημμα: είτε θα προκαλέσει δυσαρέσκεια σε μεγάλο μέρος των Ελλήνων ψηφοφόρων είτε στις ΗΠΑ και στους άλλους συμμάχους.

Επιπρόσθετα, η Ουάσιγκτον θέτει το ζήτημα επείγουσας ενίσχυσης της αεράμυνας της Ουκρανίας. Η ελληνική πλευρά απέρριψε, την άνοιξη και το καλοκαίρι, την αμερικανική ιδέα αποστολής συστήματος Patriot. Η αναθεωρημένη πρόταση των ΗΠΑ βασιζόταν στο σκεπτικό ότι, αφού έχει σταλεί μία ελληνική συστοιχία στη Σαουδική Αραβία από το Δεκέμβριο του 2021 και η κυβέρνηση διαφημίζει τα «ήρεμα νερά» με την Τουρκία από τις αρχές του 2023, τότε οι Patriot δεν έχουν σήμερα χρησιμότητα στο Αιγαίο ή στην ηπειρωτική χώρα.

Επομένως, κατά την αμερικανική άποψη, η συγκεκριμένη συστοιχία θα μπορούσε να μετακινηθεί στο Κίεβο. Επίσης, πρόσφατα και μετά από πολύμηνο και βαθύ παρασκήνιο, απορρίφθηκε και η πρόταση επιστροφής ελληνικών Mirage 2000-5 στην κατασκευάστρια Dassault, ώστε να προωθηθούν από τη Γαλλία στην Ουκρανία.

Το προσδοκώμενο αντάλλαγμα ήταν η χαμηλότερη τιμή αγοράς νέων Rafale για την ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Εκτιμάται πως, μετά τις απορρίψεις των Patriot και Mirage 2000-5, η Αθήνα πρέπει να ικανοποιήσει κάποιο άλλο συμμαχικό αίτημα με πιθανότερη διέξοδο την υποστήριξη των F-16 που προοδευτικά παραλαμβάνει η Ουκρανία (σ.σ.: σε καμιά περίπτωση χορήγηση ελληνικών F-16, αλλά εκπαιδευτικό και τεχνικό «πακέτο» που χρειάζεται κάθε χώρα που αποκτά νέο τύπο αεροσκάφους).

Οι πολύμηνες πρωτοβουλίες για τον αγωγό TurkStream και οι επαφές με την Άγκυρα του ειδικού απεσταλμένου της Ε.Ε. για τις κυρώσεις, Ντέιβιντ Ο’ Σάλιβαν, παρουσιάστηκαν σαν ελληνική επιτυχία!

Παράλληλα, είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πρωθυπουργός αναγκάστηκε να άρει, σε χρόνο-ρεκόρ, τις «σημαντικές επιφυλάξεις και αντιρρήσεις» (δηλαδή, τη διπλωματική διγλωσσία υπέρ της Μόσχας) που είχε εκφράσει η Ελλάδα στην Κομισιόν, στις αρχές Οκτωβρίου, για την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού LNG στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Το αυστηρό μέτρο θα εφαρμοζόταν από την 1η Ιανουαρίου 2027 (δηλαδή, ούτε άμεσα το 2026 ούτε στην αρχικώς και θεωρητικώς προβλεπόμενη ημερομηνία το 2028), αποτελώντας τον κύριο πυλώνα της 19ης δέσμης κυρώσεων της Ε.Ε. κατά της Ρωσίας.

Όμως, μόλις η ελληνική κυβέρνηση διέγνωσε τη στροφή του προέδρου Τραμπ, υπέρ της επιβολής κυρώσεων σε ενεργειακές εταιρίες της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ξέχασε τις «επιφυλάξεις και αντιρρήσεις». Κι ας τις θεωρούσε το Μέγαρο Μαξίμου (όπως και σε προηγούμενες δέσμες κυρώσεων) σαν αυτονόητη μάχη διατήρησης χαμηλών τιμών για τον καταναλωτή, μείωσης του ενεργειακού κόστους των βιομηχανιών και προστασίας των συμφερόντων της εφοπλιστικής κοινότητας.

Η «μάχη» εξαντλήθηκε, τελικά, σε μια νερόβραστη επισήμανση του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, προς τους 26 ομολόγους του στην Ε.Ε., του τύπου «πρέπει να είναι προσεκτικοί οι καπετάνιοι για τις κυρώσεις, αλλά μην το παρακάνουμε». Η δε προστασία του καταναλωτή και της βιομηχανίας ξεχάστηκε εντελώς. Η κυβερνητική στροφή διευκολύνθηκε από το γεγονός ότι η Κομισιόν μετέβαλε στάση και, αντί της έναρξης εφαρμογής της απαγόρευσης από το 2027, επέστρεψε στον αρχικό προγραμματισμό του 2028.

Επιπλέον, η κυβέρνηση παρουσίασε στα ελληνικά ΜΜΕ σαν δική της μέγιστη επιτυχία («κατόπιν ενεργειών μου» που έλεγαν οι παλαιοί πολιτευτές) και σαν δική της αντιρωσική πρωτοβουλία, υπέρ της Δύσης, τη νέα διαδικασία ελέγχου της προέλευσης φυσικού αερίου μέσω του αγωγού TurkStream.

Σύμφωνα με τις καινούριες ρυθμίσεις, θα πρέπει να αποδεικνύεται, ένα μήνα νωρίτερα, ότι το διακινούμενο αέριο δεν είναι ρωσικό. Στην πραγματικότητα, η πρόταση διάταξης στον Κανονισμό της Ε.Ε. αφορά μόνον το ένα σημείο εισόδου του TurkStream (όχι και τα δύο) σε συνέχεια πρωτοβουλιών -και επαφών με την Άγκυρα- του ειδικού απεσταλμένου της Ε.Ε. για τις κυρώσεις, Ντέιβιντ Ο’ Σάλιβαν, από τις αρχές Μαΐου ως σήμερα. Σχετικές συζητήσεις είχαν γίνει στις Βρυξέλλες και κατά τη 18η δέσμη κυρώσεων στα μέσα Ιουλίου. Η ελληνική κυβέρνηση -πολύ απλά- δεν είχε καμία σχέση!

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Δημοκρατία” στις 29 Οκτωβρίου 2025 amynanet.gr