Το CSIS (Center for Strategic and International Studies) είναι μια από τις πιο γνωστές δεξαμενές σκέψης παγκοσμίως, με έδρα την Ουάσιγκτον, η οποία παρέχει εξειδικευμένες αναλύσεις για ζητήματα γεωπολιτικής, εθνικής ασφάλειας και διεθνών σχέσεων σε κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς. Τον Δεκέμβριο του 2025 το CSIS δημοσίευσε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση για την Τουρκία η οποία μάλλον πέρασε απαρατήρητη καίτοι κάνει σημαντικές επισημάνσεις.
Τουρκία: Σφοδρές αντιδράσεις από κόμμα Ιμάμογλου για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που ανακοίνωσε η Ελλάδα
Όσοι γνωρίζουν το πολιτικό σύστημα στην Τουρκία, ξέρουν καλά ότι πιο φανατικοί εθνικιστές είναι οι λεγόμενοι «Κεμαλιστές» της αξιωματικής αντιπολίτευσης CHP, παρά το AKP του Ερντογάν
Μπορεί η Τουρκία ή, για την ακρίβεια, η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αντέδρασε σχετικά ήπια, μετά την ανακοίνωση από την ελληνική κυβέρνηση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού – αφού είχε προηγηθεί, βεβαίως, ο δικός τους χάρτης με την «Γαλάζια Πατρίδα» σε τουρκική εφημερίδα, που διχοτομούσε το Αιγαίο – δεν ισχύει το ίδιο, όμως, για την τουρκική αντιπολίτευση και ιδίως την αξιωματική, στελέχη της οποίας επικαλούνται μέχρι και το casus belli.
Και αυτό, βέβαια, επειδή θεωρεί δεδομένο πως το επόμενο βήμα της Ελλάδας μετά τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό είναι η επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Τα κόμματα της τουρκικής αντιπολίτευσης εξαπολύουν σφοδρή επίθεση κατά της κυβέρνησης Ερντογάν, ο οποίος βρίσκεται, ούτως ή άλλως, στο στόχαστρο και της κοινωνίας μετά τη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και υποψηφίου αντιπάλου του Τούρκου προέδρου στις επόμενες εκλογές του 2028, Εκρέμ Ιμάμογλου, με το CHP.
Οι εθνικιστικές «κορώνες» των «Κεμαλιστών» του Ιμάμογλου
Γι’ αυτό, άλλωστε, οι πιο σφοδρές έως και απειλητικές αντιδράσεις απέναντι στην Ελλάδα προέρχονται από το κόμμα CHP της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ωστόσο, η αντίδραση αυτή δεν έχει να κάνει με την συγκυρία της προφυλάκισης Ιμάμογλου, καθώς όσοι γνωρίζουν το πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, ξέρουν καλά πως οι πιο φανατικοί εθνικιστές στην γείτονα είναι οι «Κεμαλιστές» Ρεπουμπλικάνοι του CHP, παρά το AKP του Ερντογάν.
Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, εξάλλου και επί χρόνια, ο πρώην πρόεδρος του CHP Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου – εκείνος ο ηλικιωμένος και απολύτως ανίκανος να κερδίσει τον Ερντογάν πολιτικός, που έφυγε με τα χίλια… «ζόρια» από την ηγεσία του κόμματος, μήπως και δουν άσπρη μέρα – είχε ως βασικό του σύνθημα την «επιστροφή» των ελληνικών νησιών του Αιγαίου στην πατρίδα του και κατηγορούσε ευθέως τον αντίπαλό του για αδράνεια και παθητικότητα.
Το γεγονός ότι και ο Ερντογάν κατέφευγε σε «κορώνες» και προκλήσεις, πολλές φορές, οφειλόταν πρωτίστως στο γεγονός ότι έπρεπε να απαντήσει στην αξιωματική αντιπολίτευση, που του ασκούσε σφοδρή κριτική.
Η αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης, που η αντιπολίτευση κρίνει «χλιαρή»
«Ορισμένες από τις περιοχές που καθορίζονται στο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) που ανακοίνωσε η Ελλάδα, ως απόρροια της νομοθεσίας της ΕΕ, παραβιάζουν τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της χώρας μας στο Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε, μεταξύ των άλλων, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, σημειώνοντας: «Τονίζουμε για άλλη μια φορά ότι οι μονομερείς ενέργειες και οι ισχυρισμοί της Ελλάδας δεν θα έχουν καμία νομική συνέπεια για τη χώρα μας».
Και σε πιο χαμηλούς τόνους, προσέθεσε: «Υπενθυμίζουμε ότι οι μονομερείς ενέργειες θα πρέπει να αποφεύγονται σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες, όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος, ότι το διεθνές δίκαιο της θαλάσσης ενθαρρύνει τη συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών θεμάτων, μεταξύ των παρόχθιων κρατών στις εν λόγω θάλασσες και, στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας είναι πάντα έτοιμη να συνεργαστεί με την Ελλάδα στο Αιγαίο Πέλαγος».
«Η κυβέρνηση σχεδόν παρέδωσε το Αιγαίο»
Έντονη ήταν η αντίδραση του αντιπροέδρου του CHP, Γιανκί Μπαγτζίογλου, ο οποίος κατηγορεί την κυβέρνηση Ερντογάν ότι βλάπτει το εθνικό συμφέρον, επειδή «δεν θέλει να θέσει σε κίνδυνο τις οικονομικές της σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση», γι’ αυτό, όπως ισχυρίζεται, «έχει σχεδόν παραδώσει το Αιγαίο στην Ελλάδα».
Σημειώνει, μάλιστα, πως «αν η Τουρκία συνεχίσει την παθητική της πολιτική, αυτή η μοίρα είναι αναπόφευκτη».
«Ο παράνομος και αβάσιμος Χάρτης της Σεβίλλης, ο οποίος εκπονήθηκε ως ακαδημαϊκή άποψη στις αρχές της δεκαετίας του 2000, επιχειρείται να επισημοποιηθεί με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (DMP), που δημοσιεύει το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών», γράφει σε ανάρτησή του ο αντιπρόεδρος του CHP.
Και παρότι τονίζει πως «ο σχεδιασμός δεν συνεπάγεται κυριαρχία», εκτιμά ότι «το επόμενο διάστημα είναι πολύ πιθανό η Ελλάδα, με τη στήριξη της ΕΕ, να εφαρμόσει πρακτικές με στόχο την κήρυξη αποκλειστικών οικονομικών ζωνών στις περιοχές που δήλωσε. Νησιά/νησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα, μέσω συμφωνιών, εμφανίζονται υπό την ελληνική κυριαρχία στο ελληνικό σχέδιο».
Η επίκληση του casus belli
Ο βουλευτής του CHP, Aydın Süleyman Bülbül, που κάνει λόγο για «προετοιμασίες της Ελλάδας να καταθέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον χάρτη που αυξάνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο στα 12 μίλια», δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ποιος δίνει στην Ελλάδα αυτό το θάρρος; Δεν ήταν μόλις πριν από δύο μήνες που ο υπουργός Εξωτερικών Φιντάν σηματοδότησε μια άνοιξη στις σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας; Αναρωτηθήκατε ποτέ τι κάνατε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, ώστε το βάρος και η σοβαρότητα της Τουρκίας στη διεθνή κοινότητα να έχει γίνει ασήμαντη;».
Ο Aydın που είναι και εκπρόσωπος του CHP στην επιτροπή Δικαιοσύνης της τουρκικής εθνοσυνέλευσης, κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση του Ερντογάν, σχολιάζοντας δηκτικά «το σημείο στο οποίο έχει φτάσει η κυβέρνηση του ΑΚΡ στην εξωτερική πολιτική..».
Και αφού επισημαίνει πως «όταν δεν υπάρχει αρκετή αντίδραση από την Τουρκία απέναντι σε αυτές τις ενέργειες, το ελληνικό κράτος κάνει ένα ακόμη βήμα και ετοιμάζεται να παρουσιάσει στην ΕΕ στις 27 Απριλίου τον χάρτη που αυξάνει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια», υπογραμμίζει ότι, «σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, στην περίπτωση των 12 ναυτικών μιλίων, το 71% του Αιγαίου θα είναι ελληνικά χωρικά ύδατα. Η περιοχή που θα απομείνει στην Τουρκία θα μειωθεί από το 19% στο 9%».
Για να καταλήξει στην επίκληση του «περίφημου» casus belli, κάνοντας την απαραίτηση ιστορική αναδρομή: «Στις 15 Απριλίου 1976, η Τουρκία ενημέρωσε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι θα θεωρούσε την πρωτοβουλία της Ελλάδας ως πράξη πολέμου με επιστολή του τότε υπουργού Εξωτερικών İhsan Sabri Çağlayangil. Το 1982, η Τουρκία σχολίασε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για το Δίκαιο της Θάλασσας και υπογράμμισε για άλλη μια φορά ότι η μονομερής επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στα 12 μίλια αποτελούσε πράξη πολέμου. Μετά την κρίση των βράχων Καρντάκ (σ.σ. έτσι ονομάζουν οι Τούρκοι τα Ίμια), η Τουρκία επανέλαβε την απόφαση αυτή στις 8 Ιουνίου 1995, με κοινή δήλωση που εκπονήθηκε από τους εκπροσώπους όλων των κομμάτων στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση».
«Ξεκάθαρη πράξη πολέμου», λέει το κόμμα Νταβούτογλου
Το Κόμμα του Μέλλοντος του πρώην πρωθυπουργού, Αχμέτ Νταβούτογλου, καταφεύγει επίσης σε απειλές.
«Η μετατροπή του Αιγαίου σε εσωτερική θάλασσα της Ελλάδας δεν μπορεί ποτέ να γίνει ανεκτή. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η λήψη μονομερών μέτρων αποτελεί ξεκάθαρη πράξη πολέμου», δήλωσε ο αναπληρωτής πρόεδρος του κόμματος, Αϊχάν Σεφέρ Ουστούν.
«Η σιωπή της κυβέρνησης είναι σημαντική. Οι προσπάθειες της Ελλάδας να μας στριμώξει αποτελούν επίθεση στην ελευθερία της χώρας μας σε ξηρά και θάλασσα», ανέφερε και ο αναπληρωτής πρόεδρος του κόμματος Ευημερίας, Μουσταφά Καγιά.
Αντίστοιχες «κορώνες» αλλά και εκκλήσεις για συστράτευση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης προέρχονται από τον εμπνευστή της «Γαλάζιας Πατρίδας», Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο οποίος προειδοποιεί ότι «δυστυχώς, άρχισε μια νέα περίοδος στη Μεσόγειο».
Ο ηγέτης του Κόμματος του Μέλλοντος, Αχμέτ Νταβούτογλου, και πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας επεσήμανε την απουσία της Τουρκίας από σημαντικές διεθνείς διαβουλεύσεις, αναφερόμενος ειδικά στις συνομιλίες μεταξύ Τραμπ και Πούτιν για την Ουκρανία και τις συζητήσεις στη Σαουδική Αραβία για το μέλλον της χώρας. Όπως σημείωσε, ενώ το μέλλον της Ουκρανίας καθορίζεται από μεγάλες δυνάμεις, η Τουρκία και οι γείτονές της παραμένουν εκτός παιχνιδιού.
«Ο Τραμπ και ο Πούτιν συναντήθηκαν για μιάμιση ώρα σχετικά με την Ουκρανία. Στη Σαουδική Αραβία συζητείται το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά στο τραπέζι δεν υπάρχει ούτε η Τουρκία, ούτε οι υπόλοιποι γείτονες της Ουκρανίας, ούτε η Ευρώπη, ούτε τα Ηνωμένα Έθνη».
ΑΟΖ με τη Συρία και τον Λίβανο
Η πιο αιχμηρή παρέμβασή του, όμως, ήρθε με μια πρόταση, ώστε να αλλάξουν οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Νταβούτογλου κάλεσε την τουρκική κυβέρνηση να προχωρήσει σε συμφωνίες για την οριοθέτηση ΑΟΖ με χώρες όπως η Παλαιστίνη, η Συρία και ο Λίβανος, προκειμένου να «στριμώξει» την Κύπρο και τους συμμάχους της.
«Απευθύνω 2 προτάσεις προς την κυβέρνηση από εδώ. Πρώτον, εφόσον υπάρχει παλαιστινιακό κράτος, τότε υπογράψτε ένα μνημόνιο συμφωνίας με το παλαιστινιακό κράτος για τους πόρους φυσικού αερίου της Παλαιστίνης στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάντε το ίδιο με τη Συρία και το Λίβανο. Με τις συμφωνίες που θα κάνετε, στριμώξτε εσείς αυτούς που θέλουν να μας στριμώξουν στην Ανατολική Μεσόγειο, στη στενή περιοχή μεταξύ της Κύπρου και του Ισραήλ».
Στην παγκόσμια σκακιέρα, η Τουρκία απουσιάζει
Ο Νταβούτογλου δεν έμεινε μόνο στη Μεσόγειο. Έθιξε και τις σχέσεις της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Συμμαχία διέρχεται κρίση και ότι η Άγκυρα πρέπει να λάβει ξεκάθαρες αποφάσεις. Προειδοποίησε ότι η Τουρκία, αν και φιλοδοξεί να παίξει το ρόλο του οικοδεσπότη στις διεθνείς συνομιλίες, πρέπει πρώτα να ζητήσει εξηγήσεις από τις μεγάλες δυνάμεις για το μέλλον της συμμαχίας.
«Η δεύτερη πρότασή μου, χθες ο πρόεδρος της Ουκρανίας ήταν εδώ, διότι και αυτός ήταν ένας από αυτούς που αποκλείστηκαν. Η Τουρκία θέλει να γίνει οικοδεσπότης. Αυτή είναι μια σωστή πολιτική. Όμως ρωτήστε πρώτα την Αμερική και τη Ρωσία: ‘Τι συζητήσατε χωρίς να το ξέρουμε;’. Εάν συνεχιστούν έτσι οι εξελίξεις, το ΝΑΤΟ θα ραγίσει στη μέση. Αν τώρα το ΝΑΤΟ δεν είναι απαραίτητο, πότε θα είναι;», αναρωτήθηκε.
Δημοκρατία ή ολιγαρχία συμμοριών;
Την ίδια ώρα, ο πρώην πρωθυπουργός του Ερντογάν απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς την κυβέρνηση, τονίζοντας ότι η Τουρκία πρέπει να αποφασίσει αν θα κινηθεί προς τη δημοκρατία και το διεθνές δίκαιο ή αν θα διολισθήσει σε ένα καθεστώς συγκροτημένο από οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.
Όπως χαρακτηριστικά είπε: «Η Τουρκία βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Θα είστε υπέρ του διεθνούς δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των παγκόσμιων αξιών, του συστήματος του ΟΗΕ και της ΕΣΔΑ ή θα εγκαθιδρύσετε ένα μοντέλο ολιγαρχίας των δισεκατομμυριούχων; Ή δημοκρατία ή μια ολιγαρχία που συγκροτείται από συμμορίες;», αναρωτήθηκε, στέλνοντας ένα εξίσου σκληρό με τους βιομηχάνους μήνυμα προς την κυβέρνηση, το οποίο επίσης στηλίτευσε για τον τρόπο που ο Τούρκος πρόεδρος και η δικαιοσύνη αντιμετωπίζουν την κριτική.
.png)
