.jpg)
Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Οι ζυμώσεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα το νέο σχέδιο των ΗΠΑ, δίνουν έναν προνομιακό ρόλο στην Τουρκία και τη Συρία και φαίνεται ότι επηρεάζουν αρνητικά την Ελλάδα, την Κύπρο αλλά και το Ισραήλ.
Όταν ο Αμερικανός Πρέσβης στην Άγκυρα και απεσταλμένος του Ν. Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ Τ. Μπάρακ μιλούσε πριν μερικούς μήνες με θαυμασμό για την οθωμανική αυτοκρατορία, έδινε το στίγμα όχι μιας απλής ιστορικής παραπομπής αλλά την κατεύθυνση των εξελίξεων στην περιοχή οι οποίες όμως δίνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην Τουρκία και στη Συρία. Στη συνέχεια ακολούθησαν και άλλες δηλώσεις του Τ. Μπάρακ προς την ίδια κατεύθυνση. Ο ίδιος ακολούθως μίλησε για έναν ενιαίο γεωγραφικό χώρο ο οποίος θα εκτείνεται από τον Καύκασο και την Κασπία μέχρι την ανατολική Μεσόγειο μέσω της Συρίας.
Από αυτή τη στήλη είχαμε αναφέρει σε σχετικό άρθρο, το τουρκικό «Στρατηγικό όραμα των τεσσάρων θαλασσών» το οποίο βασίζεται σε συγκεκριμένο σχέδιο που παρουσίασε ο Αμερικανός Πρέσβης στην Άγκυρα Τ. Μπάρακ. Συγκεκριμένα, σε ομιλία του ο Τ. Μπάρακ στο Ενεργειακό Συμπόσιο ΗΠΑ – Συρίας στις 26 Μαρτίου υπό την αιγίδα του «Atlantic Council» (Ατλαντικό Συμβούλιο), είχε αναφερθεί στο «Σχέδιο των τεσσάρων θαλασσών», το οποίο μέσω ενός δικτύου αγωγών θα ενώνει τη Μαύρη Θάλασσα, την Κασπία, τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα. Ο ίδιος μάλιστα είχε παρουσιάσει και σχετικό διάγραμμα όπου συνδέονται ενεργειακά το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Συρία και η Τουρκία, με κατάληξη την Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι αμέσως μετά, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χ. Φιντάν αποκάλυπτε σε συνέντευξη Τύπου έπειτα από τη συνάντησή του με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών, το νέο τουρκικό «Στρατηγικό όραμα των τεσσάρων θαλασσών», το οποίο ο ίδιος το χαρακτήρισε ως ευκαιρία για την Τουρκία, τη Συρία και άλλες χώρες της περιοχής. Αυτός, κατονομάζοντας τις θάλασσες οι οποίες αφορούν το σχέδιο, ανέφερε την Κασπία, τον Περσικό Κόλπο, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Γάλλου Προέδρου Ε. Μακρόν στη Δαμασκό στις 06 Ιουλίου, ο μεταβατικός Πρόεδρος Αλ-Σάρα έδειξε ότι ενστερνίζεται τον νέο ρόλο της Συρίας όπως τον καθόρισε ο Τ. Μπάρακ. Αυτός τόνισε στον Γάλλο Πρόεδρο ότι η «Μεγάλη Συρία» κατέχει στρατηγική θέση που συνδέει τη Μεσόγειο Θάλασσα με τα κράτη του Κόλπου και το Ιράκ, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Συρία αποτελεί μια γεωγραφική ζώνη σύνδεσης που είναι απαραίτητη για τους παγκόσμιους διαμετακομιστικούς διαδρόμους.
Το τελευταίο διάστημα υπάρχουν συγκεκριμένες κινήσεις του αμερικανικού παράγοντα αλλά και της Τουρκίας οι οποίες αποκαλύπτουν τις προσπάθειες υλοποίησης του σχεδίου αυτού προκαλώντας ανησυχία στο Ισραήλ αλλά παράλληλα επηρεάζουν αρνητικά την Ελλάδα και την Κύπρο.
Για να υλοποιηθεί το σχέδιο αυτό θα πρέπει οι ΗΠΑ να θέσουν υπό τον έλεγχό τους την γεωγραφία και τις κυβερνήσεις των χωρών που βρίσκονται στη γραμμή Καύκασος – Ιράκ- – Συρία – Ανατολική Μεσόγειος αλλά και να εξαλειφθεί η επιρροή του Ιράν σε Ιράκ και Συρία.
Οι ΗΠΑ στη βάση του σχεδίου αυτού, «αγκάλιασαν την Αρμενία αναλαμβάνοντας τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας διαδρόμου Ζενγκεζούρ προκαλώντας την ανησυχία της Μόσχας. Στην ίδια γραμμή βρίσκεται και το γεγονός της εκλογής του αμερικανικής προτίμησης νέου πρωθυπουργού του Ιράκ Αλί Αλ Ζαϊντι ο οποίος μάλιστα πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη ως πρωθυπουργός του Ιράκ στις ΗΠΑ, αλλά και η στήριξη των ΗΠΑ στον Αλ Σάρα της Δαμασκού. Ήδη την περασμένη εβδομάδα, οι ΗΠΑ αφαίρεσαν τη Συρία από τον κατάλογο των κρατών που χαρακτηρίζονται ως χορηγοί της τρομοκρατίας, για πρώτη φορά από το 1979
Φυσικά το σχέδιο περιλαμβάνει και τον κουρδικό παράγοντα ο οποίος θα πρέπει να συνταχθεί με αυτό. Για το λόγο αυτό οι Κούρδοι της Συρίας YPG/SDF υποχρεώθηκαν τον περασμένο Ιανουάριο σε ήττα και δέχονται πιέσεις για την επιτάχυνση της ενσωμάτωσής τους στον κρατικό κορμό της Δαμασκού. Επίσης, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, πολύ πρόσφατα ο Αμερικανός Πρέσβης Τ. Μπάρακ σε υλοποίηση του σχεδίου αυτού, πραγματοποίησε επισκέψεις στο Ιράκ με σκοπό την επίλυση των διαφορών των κουρδικών φατριών της Περιφερειακής Διοίκησης των Κούρδων του Βορείου Ιράκ καθώς και των διαφορών αυτής με την κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης.
Για το λόγο αυτό ζητείται από τη νέα κυβέρνηση της Βαγδάτης να εξουδετερώσει τις δυνατότητες των σιϊτικών πολιτοφυλακών τις χώρας (PMF – Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης) οι οποίες βρίσκονται υπό τον έλεγχο και την καθοδήγηση της Τεχεράνης. Επίσης στη βάση του ίδιου σχεδίου, ο Αμερικανός Πρόεδρος ζήτησε από τον Αλ Σάρα της Δαμασκού να αναλάβει την αντιμετώπιση της Χεζμπολάχ του Λιβάνου με παράλληλη απόσυρση των δυνάμεων του Ισραήλ προκαλώντας ανησυχία στο Τελ Αβίβ.
Οι κινήσεις αυτές των ΗΠΑ θα συνοδευτούν από αμερικανικές επενδύσεις στον τομέα των υδρογονανθράκων της Συρίας και του Ιράκ οι οποίοι θα καταλήγουν στην ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβάνοντας και τουρκικά λιμάνια. Ένα καλό δείγμα γραφής για το θέμα αυτό αποτελεί το γεγονός ότι, η Συρία υπέγραψε τον περασμένο Φεβρουάριο Μνημόνιο Συνεργασίας με την αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία Chevron και την καταριανή Power International Holding, με σκοπό την εξερεύνηση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στα συριακά χωρικά ύδατα. Επίσης, το 2025 η Δαμασκός υπέγραψε ενεργειακή συμφωνία ύψους 7 δις δολ. με μια κοινοπραξία εταιριών από τις ΗΠΑ, το Κατάρ και την Τουρκία, για την αποκατάσταση του ηλεκτρικού τομέα της χώρας. Επίσης, σύμφωνα με το Middle East Eye, οι ΗΠΑ σε συνεργασία με το Ιράκ και τη Συρία, εργάζονται για την αναβίωση του ιστορικού πετρελαιαγωγού Κιρκούκ – Μπάνιας, μήκους περίπου 800 χιλιομέτρων.
Οι εξελίξεις στο Κυπριακό και στα κατεχόμενα θα πρέπει να εξετάζονται στη βάση της προοπτικής του σχεδίου αυτού. Το φημολογούμενο μοντέλο της χαλαρής Ομοσπονδίας αλλά και η σχεδόν ταυτόχρονη ανακοίνωση από την Άγκυρα της κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου διπλής κατεύθυνσης από την Τουρκίας προς τα κατεχόμενα μήκους 101 χιλιομέτρων θα πρέπει να συνεκτιμώνται στη βάση υλοποίησης του σχεδίου αυτού. Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωσαν σχετικά με την κατασκευή του αγωγού αυτού, ότι θα χρησιμοποιηθεί για τη μελλοντική προώθηση των υδρογονανθράκων της περιοχής προς την Ευρώπη μέσω της Τουρκίας.
*Αντιστράτηγος ε.α. Διδάκτορας Παντείου militaire.gr
Four Seas Initiative
The Four Seas Initiative is a proposed transatlantic framework connecting the Persian Gulf, Caspian Sea, Mediterranean Sea, and Black Sea through a Syria–Türkiye pipeline and transit corridor. The project, modeled on the Three Seas Initiative championed by the United States and Poland in 2017, would incorporate 6,300 kilometers of Syria’s recoverable prewar pipeline network alongside existing Turkish infrastructure to route Gulf, Iraqi, and Caspian hydrocarbons overland to European markets.
The initiative sits at the intersection of three declared White House priorities: maximizing U.S. energy exports and influence; educing European dependence on adversarial suppliers; and achieving a commercially grounded stabilization of the Middle East. The window is open. The policy architecture is not yet in place.
THE INFRASTRUCTURE ARCHITECTURE
Four interlocking corridors converge on the Syria–Türkiye border zone:
- Gulf–Mediterranean Corridor: Saudi Arabia, the UAE, and Kuwait through Jordan and Syria to the Banias terminal; reviving the historic Tapline route with expanded capacity of 1.5 to 2 million barrels per day. Bypasses both Hormuz and the Suez Canal.
- Iraq–Syria Corridor: Rehabilitation and expansion of the Kirkuk–Banias pipeline (closed since 1979; historic capacity 200,000 bpd). The Syrian Petroleum Company assesses 1.4 million bpd as technically feasible.
- Caspian–Anatolian Corridor: Syrian infrastructure linked to the Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) and a planned expansion of Azerbaijani and Turkmen gas exports through Türkiye to European markets.
- Arab Gas Pipeline Modernization: $1.2 billion rehabilitation of the Egypt–Jordan–Syria–Türkiye line, adding Egyptian, Cypriot, and Lebanese offshore gas to the portfolio and enabling Nabucco connection.
Source: https://newlinesinstitute.org/project/four-seas/
.png)
