.jpg)
Σε ρεπορτάζ του στη Le Monde, ο Eric Albert περιγράφει πώς το νέο πληθωριστικό σοκ εξαπλώνεται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία. Όπως αναφέρει, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έφτασε το 3% τον Απρίλιο, περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα σε σχέση με τον Φεβρουάριο, ενώ οι αυξήσεις πλέον αγγίζουν σχεδόν κάθε κλάδο: καύσιμα, υφάσματα, πετροχημικά προϊόντα, βιομηχανικές πρώτες ύλες και προϊόντα καθημερινής χρήσης.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, καθώς οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αρχίζουν να μεταδίδονται σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Le Monde, το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις τιμές της ενέργειας. Αντιθέτως, εξαπλώνεται σταδιακά σε καύσιμα, μεταφορές, χημικά προϊόντα, βιομηχανικές πρώτες ύλες, τρόφιμα, υφάσματα, υλικά συσκευασίας και ακόμη και σε προϊόντα καθημερινής χρήσης...
Το μήνυμα του γαλλικού μέσου είναι σαφές: η Ευρώπη βιώνει την αρχή μιας νέας πληθωριστικής αλυσίδας, η οποία ξεκινά από τη γεωπολιτική κρίση και την ενέργεια, αλλά γρήγορα περνά στο κόστος παραγωγής και, τελικά, στον καταναλωτή.
Η επιστροφή του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη
Η πρώτη ένδειξη της νέας πίεσης φαίνεται ήδη στα στοιχεία της Ευρωζώνης. Ο πληθωρισμός, που τον Φεβρουάριο βρισκόταν στο 1,9%, ανέβηκε τον Απρίλιο στο 3%. Πρόκειται για αύξηση μεγαλύτερη της μίας ποσοστιαίας μονάδας μέσα σε μόλις δύο μήνες, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κεντρικές τράπεζες.
Στη Γαλλία, η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική. Ο δείκτης τιμών αυξήθηκε από 1,1% σε 2,5% στο ίδιο διάστημα, δείχνοντας ότι οι πιέσεις δεν είναι θεωρητικές αλλά έχουν αρχίσει να αποτυπώνονται στην καθημερινή οικονομική πραγματικότητα.
Η Le Monde παρουσιάζει αυτή την εξέλιξη ως αποτέλεσμα μιας ευρύτερης μετάδοσης του ενεργειακού σοκ. Η κρίση στη Μέση Ανατολή, η διατάραξη της ναυσιπλοΐας και η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να πληρώνουν περισσότερα για ενέργεια, μεταφορές και πρώτες ύλες. Αυτό, με τη σειρά του, περνά σταδιακά στις τελικές τιμές.
Το ενεργειακό σοκ χτυπά πρώτα τη βιομηχανία
Το πρώτο και πιο άμεσο πλήγμα καταγράφεται στη βιομηχανία. Η ιταλική χαλυβουργία Marcegaglia, ένας από τους μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους της Ευρώπης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η εταιρεία αντιμετωπίζει πρόσθετο κόστος περίπου 4 εκατομμυρίων ευρώ τον μήνα.
Οι λόγοι είναι πολλαπλοί: οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν διπλασιαστεί, οι θαλάσσιες μεταφορές από την Ασία έχουν αυξηθεί κατά περίπου 25%, ενώ και το ντίζελ έχει ακριβύνει σημαντικά. Για μια ενεργοβόρα βιομηχανία όπως η χαλυβουργία, αυτές οι αυξήσεις δεν είναι περιφερειακές. Αγγίζουν τον πυρήνα του κόστους παραγωγής.
Η επικεφαλής της εταιρείας, Emma Marcegaglia, εμφανίζεται συγκρατημένη, σημειώνοντας ότι μέχρι στιγμής η επίπτωση παραμένει διαχειρίσιμη. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αλλάξει πλήρως τα δεδομένα. Με άλλα λόγια, η βιομηχανία μπορεί να αντέξει ένα προσωρινό σοκ, αλλά όχι μια μακρά περίοδο ακριβής ενέργειας και διαταραγμένων μεταφορών.
Τα Στενά του Ορμούζ ως παγκόσμιος πληθωριστικός μοχλός
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι κρίσιμη. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες παραγώγων προϊόντων, λιπασμάτων και πετροχημικών. Όταν η δίοδος αυτή αποσταθεροποιείται, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή.
Το σοκ φτάνει άμεσα στην Ευρώπη μέσω τριών διαύλων: της ενέργειας, των μεταφορών και των πρώτων υλών. Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου αυξάνει το κόστος των καυσίμων. Η αβεβαιότητα στη ναυσιπλοΐα αυξάνει το κόστος μεταφοράς. Και η άνοδος των πετροχημικών επηρεάζει μια σειρά από προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανίες, γεωργία, τρόφιμα, υφάσματα, καλλυντικά και είδη καθημερινής κατανάλωσης.
Αυτό είναι το βασικό σημείο που αναδεικνύει η Le Monde: η νέα πληθωριστική πίεση δεν είναι μονοδιάστατη. Δεν αφορά μόνο το πρατήριο βενζίνης. Αφορά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Από τη βενζίνη στα χημικά προϊόντα
Η πρώτη ορατή επίπτωση καταγράφεται στα καύσιμα. Στη Γαλλία, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο ρεπορτάζ, η βενζίνη έχει αυξηθεί κατά 19%, ενώ το ντίζελ κατά 31%. Οι αυξήσεις αυτές επιβαρύνουν άμεσα τα νοικοκυριά, αλλά η πραγματική τους σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη για τις επιχειρήσεις.
Το ντίζελ κινεί φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα, εφοδιαστικές αλυσίδες και μεταφορές προϊόντων. Όταν αυξάνεται, κάθε στάδιο της οικονομικής δραστηριότητας γίνεται ακριβότερο. Έτσι, η αύξηση στα καύσιμα γίνεται γρήγορα αύξηση στο κόστος μεταφοράς, στο κόστος παραγωγής και τελικά στην τιμή του προϊόντος στο ράφι.
Στη συνέχεια, η κρίση περνά στα πετροχημικά. Ο γερμανικός κολοσσός BASF έχει ήδη προχωρήσει σε αυξήσεις τιμών έως και 30% σε προϊόντα όπως τα αμινοξέα, που χρησιμοποιούνται σε απορρυπαντικά και καλλυντικά. Αυτό δείχνει πώς ένα ενεργειακό σοκ μετατρέπεται σε πίεση για κλάδους που, εκ πρώτης όψεως, δεν φαίνονται άμεσα συνδεδεμένοι με το πετρέλαιο.
Η χημική βιομηχανία στην πρώτη γραμμή
Ακόμη πιο έντονη είναι η πίεση στη χημική βιομηχανία. Η εταιρεία LANXESS καταγράφει αυξήσεις από 15% έως και 50% σε πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ελαστικών. Σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, οι αυξήσεις συνεχίζονται με ρυθμούς που μπορούν να φτάσουν ακόμη και το 50%.
Η εξέλιξη αυτή έχει ευρύτερες συνέπειες. Τα χημικά πρόσθετα δεν αποτελούν τελικό προϊόν για τον μέσο καταναλωτή, αλλά βρίσκονται πίσω από πλήθος βιομηχανικών αγαθών: ελαστικά, πλαστικά, μονωτικά υλικά, συσκευασίες, υφάσματα, καθαριστικά και πολλά άλλα.
Η UBS, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, καταγράφει αυξήσεις 5% έως 20% σε μονωτικά υλικά. Αυτό σημαίνει ότι η κρίση επηρεάζει και τον κατασκευαστικό τομέα, ιδίως σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη προσπαθεί να επενδύσει στην ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.
Οι επιχειρήσεις περνούν γρηγορότερα τις αυξήσεις στις τιμές
Ένα κρίσιμο στοιχείο του σημερινού κύματος, όπως επισημαίνει η Le Monde, είναι ότι οι επιχειρήσεις φαίνεται να προσαρμόζουν τις τιμές τους ταχύτερα απ’ ό,τι στην περίοδο 2022–2023. Τότε, μετά το σοκ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση, αρκετές εταιρείες απορρόφησαν αρχικά μέρος του κόστους, περιμένοντας να δουν αν οι αυξήσεις θα ήταν προσωρινές.
Τώρα, έχοντας ήδη βιώσει μία μεγάλη πληθωριστική κρίση, οι επιχειρήσεις είναι πιο έτοιμες να μετακυλίσουν το κόστος. Δεν θέλουν να βρεθούν ξανά σε θέση όπου τα περιθώρια κέρδους τους συμπιέζονται απότομα. Έτσι, οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες και στην ενέργεια περνούν γρηγορότερα στα προϊόντα.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο μιας νέας πληθωριστικής δυναμικής: οι αυξήσεις ξεκινούν από την ενέργεια, περνούν στη βιομηχανία, στη συνέχεια στα τελικά προϊόντα και τελικά στις προσδοκίες επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Από τις βιομηχανίες στα καταστήματα
Η βρετανική αλυσίδα λιανικής Next εκτιμά ότι μια κρίση διάρκειας τριών μηνών θα αυξήσει το κόστος της κατά περίπου 15 εκατομμύρια λίρες. Ένα σημαντικό μέρος αυτού του κόστους σχετίζεται με τις αεροπορικές μεταφορές εμπορευμάτων, οι οποίες γίνονται ακριβότερες όταν διαταράσσονται οι θαλάσσιες διαδρομές.
Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Simon Wolfson, προειδοποιεί ότι το βάρος θα περάσει στις τιμές. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές ενδέχεται να δουν αυξήσεις σε ρούχα, υφάσματα και άλλα είδη λιανικής, όχι επειδή άλλαξε η ζήτηση, αλλά επειδή αυξήθηκε το κόστος μεταφοράς και παραγωγής.
Η περίπτωση της Next δείχνει πώς μια γεωπολιτική κρίση σε ένα θαλάσσιο πέρασμα μπορεί να φτάσει μέχρι την ευρωπαϊκή αγορά ρούχων. Το προϊόν στο ράφι κουβαλά πλέον μέσα του το κόστος της ενέργειας, του πετρελαίου, του αεροπορικού φορτίου, της ασφάλισης και της αβεβαιότητας.
Τρόφιμα, συσκευασίες και γεωργία
Ο κλάδος των τροφίμων δεν μένει ανεπηρέαστος. Η γεωργία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα και τα λιπάσματα. Όταν αυτά ακριβαίνουν, αυξάνεται το κόστος παραγωγής των αγροτικών προϊόντων. Παράλληλα, οι βιομηχανίες τροφίμων επιβαρύνονται από το ακριβότερο κόστος μεταφοράς και συσκευασίας.
Ο Emmanuel Besnier, επικεφαλής της Lactalis, αναφέρει ότι το αυξημένο κόστος μεταφορών και συσκευασίας θα περάσει στις τιμές. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή τα τρόφιμα είναι η κατηγορία όπου οι αυξήσεις γίνονται πιο έντονα αισθητές από τα νοικοκυριά.
Όταν αυξάνεται το κόστος σε τρόφιμα, καύσιμα και βασικά προϊόντα, ο πληθωρισμός παύει να είναι ένας μακροοικονομικός δείκτης. Γίνεται καθημερινή εμπειρία. [...]
Η μεγάλη διαφορά με το 2022
Ωστόσο, η σημερινή κρίση έχει μια σημαντική διαφορά σε σχέση με την περίοδο 2022–2023: η ζήτηση στην Ευρώπη είναι πιο αδύναμη. Η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε μόλις κατά 0,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ στη Γαλλία η οικονομία παρέμεινε στάσιμη.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις δεν έχουν απεριόριστη δυνατότητα να μετακυλίσουν τις αυξήσεις στους καταναλωτές. Αν οι τιμές αυξηθούν υπερβολικά, η κατανάλωση μπορεί να μειωθεί ακόμη περισσότερο. Έτσι, πολλές εταιρείες βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να αυξήσουν τις τιμές και να ρισκάρουν πτώση της ζήτησης, είτε να απορροφήσουν μέρος του κόστους και να δουν τα περιθώρια κέρδους τους να μειώνονται.
Αυτή η ασθενής ζήτηση μπορεί να περιορίσει κάπως το νέο πληθωριστικό κύμα. Ταυτόχρονα όμως αυξάνει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού: χαμηλή ανάπτυξη και υψηλότερες τιμές.
Οι οικονομολόγοι βλέπουν επιβράδυνση και νέο πληθωρισμό
Ο Alain Durré της Natixis εκτιμά ότι η κρίση μπορεί να μειώσει την ανάπτυξη κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και να αυξήσει τον πληθωρισμό κατά 0,5 μονάδες για το σύνολο του έτους. Πρόκειται για έναν συνδυασμό που ανησυχεί ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, επειδή περιορίζει τα περιθώρια οικονομικής πολιτικής.
Αν ο πληθωρισμός αυξηθεί, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα δυσκολευτεί να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική. Αν, όμως, η ανάπτυξη επιβραδυνθεί, οι οικονομίες θα χρειαστούν στήριξη. Αυτό δημιουργεί ένα νέο δίλημμα για την Ευρώπη: πώς να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την ακρίβεια και την ασθενή ανάπτυξη.
Ο Michel Martinez της Société Générale CIB εκτιμά ότι η κορύφωση του πληθωρισμού μπορεί να έρθει τον Σεπτέμβριο, κοντά στο 3,1%. Ωστόσο, τονίζει ότι οι προβλέψεις αναθεωρούνται συνεχώς, καθώς όλα εξαρτώνται από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το αν θα συνεχιστεί η διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ.
Η Ευρώπη ξανά ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ
Το ευρύτερο συμπέρασμα του ρεπορτάζ της Le Monde είναι ότι η Ευρώπη παραμένει βαθιά ευάλωτη σε εξωτερικά γεωπολιτικά σοκ. Παρά τις προσπάθειες ενεργειακής διαφοροποίησης μετά το 2022, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται από διεθνείς θαλάσσιες οδούς, εισαγόμενη ενέργεια, ασιατικές εφοδιαστικές αλυσίδες και πετροχημικά προϊόντα.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει ξανά πόσο γρήγορα μια στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική πίεση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η διαδρομή είναι πλέον γνώριμη: πρώτα ακριβαίνει η ενέργεια, μετά οι μεταφορές, στη συνέχεια οι πρώτες ύλες και τελικά τα καταναλωτικά αγαθά. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο περιγράφει η Le Monde ως ένα νέο κύμα πληθωρισμού που εξαπλώνεται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
Ένα νέο τεστ αντοχής για την Ευρώπη
Η Ευρώπη εισέρχεται έτσι σε μια κρίσιμη περίοδο. Αν η ένταση στη Μέση Ανατολή αποκλιμακωθεί γρήγορα, οι πιέσεις μπορεί να αποδειχθούν προσωρινές. Αν όμως η κρίση παραταθεί, τότε οι αυξήσεις θα παγιωθούν σε περισσότερους κλάδους και θα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο μια ήδη εύθραυστη ευρωπαϊκή οικονομία.
Το ρεπορτάζ της Le Monde αναδεικνύει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο: η νέα πληθωριστική καταιγίδα δεν έχει ακόμη δείξει όλη της την ένταση. Βρίσκεται σε εξέλιξη, μεταφέρεται από κρίκο σε κρίκο της οικονομικής αλυσίδας και απειλεί να επαναφέρει στην Ευρώπη ένα γνώριμο αλλά επώδυνο δίλημμα — ακριβότερη ζωή, ασθενέστερη ανάπτυξη και λιγότερα περιθώρια αντίδρασης.
Απόδοση: anixneuseis.gr
.png)
