του Λάμπρου Τζούμη, Υποστρατήγου ε.α.
Η πληροφορία περί ψήφισης νομοσχεδίου από την Άγκυρα, με το οποίο θεωρεί ότι το μισό Αιγαίο της ανήκει, φέρνει στο μυαλό τις θριαμβολογίες μετά την υπογραφή της Διακήρυξης Φιλίας και καλής γειτονίας το 2023, αλλά και τις επιθέσεις περί «πατριωτών της φακής» εναντίον όσων ασκούσαν κριτική σε αυτή την πολιτική προσέγγισης.
Κάθε φορά που η Τουρκία παρουσιάζει ένα νέο αφήγημα για να προσδώσει νομιμοφάνεια στις παράνομες διεκδικήσεις της, διάφοροι αναλυτές, καθηγητές και δημοσιολογούντες σπεύδουν να μας εξηγήσουν ότι «δεν έχει νομική βάση», ότι «παραβιάζει το διεθνές δίκαιο» κ.λπ. Λες και η Τουρκία ενδιαφέρεται για το διεθνές δίκαιο ή λες και το διεθνές δίκαιο αποτελεί κάποιο ιερό φυλακτό που μας προστατεύει αυτομάτως από την τουρκική επιθετικότητα.
Το ζήτημα δεν είναι αν οι τουρκικές ενέργειες είναι παράνομες. Το ζήτημα είναι ότι η Τουρκία, αμέσως μετά, έρχεται επί του πεδίου και επιχειρεί να τις επιβάλει στην πράξη. Παράνομο είναι και το τουρκολιβυκό μνημόνιο• ανυπόστατο, χωρίς καμία νομική αξία, όπως θέλει να το χαρακτηρίσει ο καθένας. Στην ίδια περιοχή η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνία Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την Αίγυπτο, όπου σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτό δεν εμπόδισε τη «φίλη» Τουρκία να στείλει πολεμικά πλοία στην Κάσο το 2024 και να εκδιώξει το ιταλικό σκάφος που πραγματοποιούσε έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου.
Όταν ψηφιστεί ο σχετικός νόμος από την τουρκική εθνοσυνέλευση και οι Έλληνες αλιείς κινηθούν στα 7 ν.μ. από τα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, και βρεθούν αντιμέτωποι με σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής, τότε θα ακουστεί ξανά η γνωστή επωδός: «Δηλαδή τι θέλετε να κάνουμε πόλεμο;»
Η Τουρκία εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες μια μακρόπνοη στρατηγική με στόχο την οικειοποίηση των θαλασσίων ζωνών ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, δηλαδή ουσιαστικά του μισού Αιγαίου. Δεν πρόκειται για κάποια περιστασιακή πρόκληση ή για «ρητορική εσωτερικής κατανάλωσης». Η Άγκυρα είχε θέσει για πρώτη φορά το ζήτημα αυτό ήδη από το 1974, με τη ΝΟΤΑΜ 714.
Στις 6 Αυγούστου 1974 καθόρισε μονομερώς μια γραμμή αναφοράς στο μέσον του Αιγαίου και γνωστοποίησε ότι όλα τα αεροσκάφη που θα πετούσαν ανατολικά αυτής της γραμμής όφειλαν να αναφέρονται στο κέντρο ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας της Κωνσταντινούπολης και να λαμβάνουν οδηγίες από αυτό. Η ενέργεια αυτή αποτελούσε ευθεία αμφισβήτηση του FIR Αθηνών και διαμόρφωνε, στην πράξη, μια οριοθετική γραμμή που συμπίπτει περίπου με τις σημερινές τουρκικές διεκδικήσεις περί «διαμοιρασμού» του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό.
Τότε, όμως, υπήρξε δυναμική αντίδραση από την Αθήνα. Με τη ΝΟΤΑΜ 1157, στις 13 Σεπτεμβρίου 1974, η Ελλάδα κήρυξε το Αιγαίο επικίνδυνη περιοχή για τη διεθνή αεροπλοΐα. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιούν εναλλακτικά και δαπανηρότερα δρομολόγια, παρακάμπτοντας τους αεροδιαδρόμους του Αιγαίου.
Αποτέλεσμα; Το 1980 η ίδια η Τουρκία ανακάλεσε μονομερώς τη ΝΟΤΑΜ 714, όταν διαπίστωσε ότι η κατάσταση έπληττε τα δικά της συμφέροντα και ιδιαίτερα τον τουρισμό της. Δηλαδή, η Άγκυρα υποχώρησε όχι επειδή «πείστηκε» από το διεθνές δίκαιο, αλλά επειδή υπήρξε κόστος. Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα της υπόθεσης.
Ωστόσο, η Τουρκία δεν εγκατέλειψε ποτέ τη στρατηγική αμφισβήτησης. Με το επιχείρημα ότι η Σύμβαση του Σικάγο δεν αφορά τα κρατικά αεροσκάφη, αρνείται διαχρονικά να υποβάλλει σχέδια πτήσης για τις εισόδους των στρατιωτικών αεροσκαφών της στο FIR Αθηνών, διαπράττοντας συστηματικά παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας και επιδιώκοντας σταθερά την αποδυνάμωση του υφιστάμενου νομικού καθεστώτος στο Αιγαίο.
Το 2010, επί κυβερνήσεως Γιώργου Παπανδρέου, η ελληνική πλευρά είχε φτάσει κοντά σε συμφωνία με την Τουρκία για «συνεκμετάλλευση φυσικών πόρων και συνδιαχείριση σε επίπεδο ελέγχου και άμυνας». Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε ουσιαστικά συνέχεια του Συμφώνου της Μαδρίτης του 1997, μετά την κρίση των Ιμίων, όταν ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης συνυπέγραψε με τον Ντεμιρέλ ένα πλαίσιο αρχών με το οποίο η Ελλάδα αναγνώριζε στην Τουρκία ότι διαθέτει «ζωτικά συμφέροντα» στο Αιγαίο. Ένα δώρο στρατηγικής σημασίας, το οποίο η Άγκυρα αξιοποιεί έκτοτε συστηματικά σε κάθε νέα διεκδίκησή της.
Η φωτογραφία είναι από τις βραχονησίδες Καλόγηροι στη μέση ακριβώς του Αιγαίου, πάνω στον 25ο μεσημβρινό σε απόσταση 26 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Άνδρου που η Τουρκία τις έχει εντάξει στις γκρίζες ζώνες.
Απο την σελίδα του κ. Λάμπρου Τζούμη στο fb προσπελάστηκε anixneuseis.gr
.png)
