Στον νέο κόσμο του Τραμπ η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία δεν είναι περιφερειακές υποθέσεις. Είναι προειδοποιήσεις
Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ διακηρύσσει επισήμως ότι επιδιώκει «στρατηγική σταθερότητα» με τη Ρωσία. Στην πράξη όμως, οι κινήσεις της δείχνουν κάτι βαθύτερο και πιο ωμό: την επιστροφή της αμερικανικής ισχύος ως πολιτικού μηνύματος. Όχι πρώτα διαπραγμάτευση – πρώτα πράξη.
Η στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, η κατάσχεση δύο τάνκερ υπό ρωσική σημαία στον Βόρειο Ατλαντικό και στην Καραϊβική και οι απειλές για τη Γροιλανδία δεν απευθύνονται μόνο στο Καράκας. Αποτελούν συνειδητά σήματα προς τη Μόσχα και το Πεκίνο: οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν στρατιωτικά και οικονομικά μέσα για να επιβάλουν το «θέλω» τους.
Βενεζουέλα: Το πλήγμα που εκθέτει τη Ρωσία
Η επιχείρηση κατάσχεσης δύο τάνκερ υπό ρωσική σημαία, με συμμετοχή αεροσκαφών ναυτικής επιτήρησης και βαρέως οπλισμένων αεροσκαφών υποστήριξης, συνιστά μία από τις πιο προκλητικές αμερικανικές ενέργειες κατά ρωσικών συμφερόντων από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Επισήμως, η Ουάσιγκτον μιλά για επιβολή του αποκλεισμού στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας. Ανεπισήμως, το μήνυμα είναι σαφές: το δίκτυο «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιεί η Ρωσία για να παρακάμπτει κυρώσεις δεν είναι πλέον ασφαλές.
Η Μόσχα διαμαρτυρήθηκε, μίλησε για «πειρατεία του 21ου αιώνα», αλλά απέφυγε κάθε απειλή κλιμάκωσης. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που ενδιαφέρει τον Τραμπ. Η Ρωσία μπορεί να μιλά τη γλώσσα της ισχύος, όμως δεν διαθέτει τα μέσα να προστατεύσει τους συμμάχους απέναντι στις αμερικανικές επεμβάσεις.
Η σύλληψη Μαδούρο, μετά τις αμερικανικές επιδρομές στο Ιράν και την πτώση του Άσαντ στη Συρία, συνθέτει ένα μοτίβο: σύμμαχοι της Ρωσίας καταρρέουν ή ταπεινώνονται χωρίς η Μόσχα να μπορεί να αντιδράσει ουσιαστικά.
Κυρώσεις με χαρακτήρα όπλου
Το μήνυμα ενισχύεται θεσμικά. Η έγκριση από τον Τραμπ ενός νομοσχεδίου κυρώσεων που προβλέπει δασμούς έως 500% σε χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο ή ουράνιο μετατρέπει την οικονομία σε εργαλείο εξαναγκασμού τρίτων. Δεν στοχεύει μόνο τη Ρωσία. Στοχεύει όσους τη στηρίζουν – από την Ινδία έως τη Κίνα και τη Βραζιλία.
Εδώ, η Βενεζουέλα λειτουργεί ως «πιλότος»: αν οι ΗΠΑ μπορούν να διαλύσουν ένα δίκτυο παράνομων εξαγωγών στην Καραϊβική και τον Ατλαντικό, μπορούν να κάνουν το ίδιο και αλλού.
Γροιλανδία: το μήνυμα προς το Πεκίνο
Αν η Βενεζουέλα αφορά πρωτίστως τη Ρωσία, η Γροιλανδία αφορά ευθέως την Κίνα. Οι δηλώσεις Τραμπ ότι «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας» δεν είναι ρητορική υπερβολή. Είναι προειδοποίηση.
Το Πεκίνο αυτοχαρακτηρίζεται «σχεδόν αρκτικό κράτος», επενδύει σε ενεργειακά έργα, σπάνιες γαίες, λιμάνια και νέες θαλάσσιες οδούς, ενώ προωθεί τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» ως εναλλακτική στη Διώρυγα του Σουέζ. Η Γροιλανδία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής: κρίσιμα ορυκτά, διαστημικές υποδομές, έλεγχος ναυτικών διαδρόμων.
Ο Τραμπ δεν απευθύνεται στη Δανία. Απευθύνεται στο Πεκίνο και στον Σι Τζινπίνγκ: η Αρκτική δεν θα εξελιχθεί σε χώρο κινεζικής οικονομικής και τεχνολογικής διείσδυσης χωρίς αμερικανική αντίδραση. Η υπόνοια ακόμη και στρατιωτικής επιλογής αρκεί για να ανεβάσει το κόστος κάθε κινεζικού σχεδιασμού.
Ο κόσμος που προτείνει ο Τραμπ
Το νήμα που ενώνει Βενεζουέλα και Γροιλανδία είναι σαφές. Ο Τραμπ δεν επιδιώκει πρωτίστως συναίνεση, ούτε πολυμερή διαχείριση κρίσεων. Προτείνει – και εφαρμόζει – έναν κόσμο όπου η ισχύς προηγείται των κανόνων και η πράξη της διαπραγμάτευσης ξεκινά αφού ο αντίπαλος έχει μετρήσει τις αντοχές του.
Προς τη Ρωσία, το μήνυμα είναι ότι οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν συμφέροντα χωρίς να φοβούνται κλιμάκωση. Προς την Κίνα, ότι οι «γκρίζες ζώνες» – από τη Λατινική Αμερική έως την Αρκτική – δεν είναι κενό ισχύος. Και προς όλους τους υπόλοιπους, ότι το 2026 δεν θα είναι χρονιά ισορροπιών, αλλά χρονιά δοκιμών.
Σε αυτόν τον κόσμο, η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία δεν είναι περιφερειακές υποθέσεις. Είναι προειδοποιήσεις.
Πηγή: naftemporiki.gr
.png)
